Ortadoğu haber | Eş-Şark El-Avsat

Bomba yüklü hediye ve fitneci ortaklar - ŞARKUL AVSAT
English edition of Asharq Al-Awsat - the world’s premier pan-Arab daily. News, Politics, Middle-East, Saudi Arabia, Oponion, and Lots more...
YAZARLAR

Bomba yüklü hediye ve fitneci ortaklar

Birkaç ay öncesine kadar gazeteciler gerçeklere dair cümleler duyabiliyordu. ‘Pratikte, Suriye’de Rus çözümü dışında herhangi bir çözüm yok’, ‘Suriye’de Rusya etkisi İran’dan daha iyidir…’ Bazen ‘Rusya Suriye’sinin’ ABD, AB, bölge ve Araplar tarafından kabul edildiğini de gördük. Bu kabulün Rusya’nın Suriye’deki İran etkisini etkili bir şekilde azaltacak bir siyasi çözüm geliştirmesi talebi içerdiği açıktı. Suriyeli unsurlar arasında güçlerin yeniden dağıtılmasına dayanan herhangi bir çözümün mutlaka ‘İran Suriye’sinin’ çökmesine yol açacağına inananlar var.

Vladimir Putin, âdeti olduğu üzere güven veren sözlerine gölge düşüren dikkatine rağmen ülkesinin dışından gelenleri kabul etme veya güvenlerini kazanma konusunda tereddüt etmedi. Ziyaretçiler, içleri rahat bir şekilde ayrılıyorlardı. Çünkü Kremlin’in efendisi onların kaygılarını ve isteklerini anlıyordu. DEAŞ korkusu, uygulamalarının vahşeti, uzantılarının tehlikesi, özellikle de Washington’ın askeri gücünü Suriye rejimini devirmek ya da ‘siyasi geçişi’ kabul etmeye zorlamak için kullanmaya niyeti olmadığının anlaşılması herkesi Rus çözümünü tercih etmeye itti.

DEAŞ’ın çöküşünden sonra Rusya Suriye’sine dayalı çözümü bekleyen zorluklar ortaya çıkmaya başladı. Türk ordusunun Afrin’e girdiği sahneye ek olarak Suriye oyun sahasındaki son İsrail- İran çatışması da bu zorluğu netleştirdi.

Birkaç hafta önce Rusya Suriye’si çözümü üzerine oynanan bahsin gerilediği açıkça görüldü. Rus pilotların Suriye topraklarında şiddetli saldırılar yapabilme gücü, Sergey Lavrov’un Suriye’de bir çözüm halısı dokuma çabalarını geride bıraktı. Bu halıda Şam, muhalefet, ABD, AB, İsrail, İran, Türkiye ve Arap ipleri kullanılmalı.

Rusya Suriye’si Suriye haritasında ilk ve son söze sahip olsaydı, taraflar şu anda olduğu gibi davranmazlardı. Rusların aşılmasını asla kabul etmeyeceği kırmızı çizgilerini çiğnediler. İran’ın İsrail hava sahasına İHA göndermesi gibi… İsrail buna Suriye derinliklerine saldırılar düzenleyerek yanıt verdi ve Suriye topraklarında İran’a ait yerleri bombaladığını ilk kez duyurdu. Suriye ordusu, roket cephanesini İsrail uçağını vurmak üzere kullandı. Bu, rejimin kaçındığı bir durumdu.

Lavrov’un halısının sorunu, Kremlin’in birbirine zıt çıkarlar, politikalar taşıyan, kaygılarında ve oynadıkları bahislerde ileri giden oyuncuları bir arada hareket ettirme çabalarından kaynaklı. Kremlin, var olması gereken iplerden herhangi birinin kopmasına neden olmaksızın ortamın sakinleşmesini ve çözümün ateşte pişmesini istiyor.

Kremlin, Tahran’la olan seçeneklerin aleni bir şekilde dağılmasına neden olmaksızın İran makinesini ve müttefiklerini sınırdan uzaklaştırma konusunda tutucu olan İsrail’in taleplerini de gözetmek istiyor. Hiç şüphe yok ki İranlılar, İran Suriye’sini destekleyenlerin Rusya Suriye’sini destekleyenlerden daha fazla olduklarını zamanın göstereceği konusunda bahis oynuyor. Tahran kurmaya niyetlendiği hilaldeki Suriye halkasını zayıflatacak herhangi bir çözümü kabul edeceğe benzemiyor. Tahran günün birinde İsrail’e yakın füze fabrikaları ya da milisler konusunda esneklik gösterecek olursa kendisine ağır yaptırımlar uygulamaya hazırlanan ABD ile mücadelede bu kartı kullanmayı tercih eder.

Tek zor ortak İran değil. Rus müdahalesinin devrilmekten kurtardığı Suriye rejimi de zor bir ortak olabilir. Rejim, bu zor günlerinde herhangi bir ‘siyasi geçişi’ reddediyorsa tehlikeli aşama geçtikten sonra nasıl bir halde olacaktır? Dahası Suriye ordusunun İran vesayetinden kurtulmak için sırtını Rusların varlığına yasladığı doğru olmayabilir. İran’ın Suriye’deki varlığının yeni olmadığı, ülkelerin kuruluşu ve rejimleri ile muamelede tecrübe sahibi olduğu unutuluyor olabilir.

Recep Tayyip Erdoğan, hiç kimse için kolay olmayan Rusya ve İran devlet başkanlarını İstanbul’da ağırlamaya hazırlanıyor. Ordusunun Suriye’de bulunması, ona mevcut masaya oturma hakkı tanıyor. Belki de ordusunun Suriye’den çekilmesini diğerlerinin çekilmesine bağlamasına imkân tanıyor. Özellikle de Ankara-Washington hattında önemli bir gelişme olduğu takdirde… Suriye’deki Kürt kemerinin sınırdan dağılması endişesi, İran Suriye’sinin kurulmasının, İran’ın Irak’taki kararlı rolünü tamamlayacağının farkında olan Türkiye’nin tek isteği değildir. Rusya’nın önemli bir ekonomik ortağı olan Türkiye’yi Soçi’yi desteklemesi Moskova’yı Ankara’nın talepleri konusunda anlaşmaya mecbur kılıyor.

Putin’in İsrail’le iyi ilişkilerin devamlılığına verdiği önemi hafife alamayız. Bu, sadece İsrail’e göç eden Yahudi Rusların sayısı ile ilgili bir durum değil. Aynı zamanda Putin’in ABD ile ilişkileri iyileştiremediği takdirde İsrail’in gerginliği azaltacak bir geçiş noktası olduğunu anlaması ile de ilgilidir.

ABD, Rusya’ya benzeri görülmemiş bir zafer kazandığını düşünenlerin sorunlarının ortaya çıkmasını bekleyen biri gibi görüyor. ABD askerleri ve danışmanlarıyla Fırat’ın doğusunda bekliyor. Bu bölgenin parlamasını ve bir örnek olarak sunmayı umuyor. Rusya’nın Suriye’nin yeniden imarını sağlayacak süreci başlatabileceğine inanmıyor. Çünkü güç sahibi ülkeleri ikna edecek bir çözüm geliştiremiyor. Moskova’nın ortaklarının onun için bir yüke dönüşeceğine inanıyor.

İran Suriye’si kabul edilebilir değil. Rusya Suriye’si ise kolay ve hazır değil. Suriye Suriye’si ise şu an seçenekler arasında yok. Putin, Suriye oyun sahnesindeki rakip ülkeler arasındaki çatışmaları onarmaya çalışacak. Fakat çözüm yakında görünmüyor. Suriyelilerin çektikleri acılar daha da devam edeceğe benziyor. Günün birinde Barack Obama danışmanları önünde Putin’in Suriye’deki zaferinin önemini küçümsemişti. Suriye liderinin Suriye ve çevresindeki çelişkileri uzaklaştırabilme ihtimalini uzak gördü. Kremlin’in Suriye’nin hediyesinin bomba yüklü ve külfetli olduğunu fark etmekte geciktiğini göz ardı etmedi. Suriye zorluklar evi. Hediye bomba yüklü ve ortaklar fitneci…

Gassan Şerbil

Gassan Şerbil

Şarku'l Avsat Genel Yayın Koordinatörü

More Posts

ÖNCEK_ HABERSONRAKİ HABER

Haberlere abone

Asharq Al-Awsat Haber
Email adresi