Ortadoğu haber | Eş-Şark El-Avsat

İsrail’in bölgesel planda yükselişi - ŞARKUL AVSAT
English edition of Asharq Al-Awsat - the world’s premier pan-Arab daily. News, Politics, Middle-East, Saudi Arabia, Oponion, and Lots more...
YAZARLAR

İsrail’in bölgesel planda yükselişi

ABD’nin İran ile olan nükleer anlaşmaya yönelik bağlılıklarını iptal etmesi, bölgede, oyuncularda, oyun sahnesinde ve krizde muhtemel siyasi dönüşümleri ve izleri beraberinde getirecek önemli bir gelişmedir. Yeni gelişmeler, Amerika’nın İran’a karşıt tutumunun devam etmesine bağlıdır ve bu tutum, İran yönetiminin ABD’ye birtakım tavizler sunması durumunda değişkenlik gösterebilir. Başkan Donald Trump, İran’ın geri adım atması ve değişiklik şartlarını kabul etmesi durumunda anlaşmaya geri döneceğinin sözünü verdi. Söz konusu şartlar arasında nükleer programı sınırsız bir askeri aşamaya dönüştürmekten vazgeçmesi ve İran dışındaki savaşlarda kendisine bağlı güçleri ve milisleri geri çekmesi de yer almaktadır.

Yaptırımların faaliyete geçmesi ve İran’a yönelik baskıların artması durumunda İsrail bölgesel planda daha önce elde etmediği yeni bir role kavuşacak. Nitekim onun faaliyetleri, savaşlara karşı dış güvenlik ve komşu ülkelerle çatışmaktan ibaretti. İsrail’in üstleneceği yeni rolün İran’ı denetleyen ve sorguya çeken polis rolü olması muhtemel gözükmektedir. İsrail, Suriye’de İran karargâhlarına yönelik önemli askeri operasyonlar gerçekleştirmiş olmasından hareketle İran Devrim Muhafızları’nın inşa ettiği altyapıyı tamamen yıktığını söylüyor. Bu değerlendirmenin yarısının bile doğru olduğunu varsayarsak İsrail, yaklaşık 5 sene önce savaşa girdiğinden bu yana ilk defa İran gücünü şekillendirmiş oluyor. İsrail, açık bir şekilde İran’ın Suriye’deki varlığını bitirmeye niyetli olduğunu dile getirdi. Bu çatışma ihtimalini artırıyor ve aynı şekilde şiddetlenmesine sebep oluyor. İsrail, İran’ı ve ona bağlı yabancı milisleri Suriye’den çıkarmada başarılı olursa savaşan taraflar arasındaki güç dengeleri değişecek. İran’ın yerini kim alacak? Ruslar mı varlığını artıracak ya da çoğunluğunu Mısırlıların oluşturduğu Arap güçleri mi İran’ın yerini alacak? Yoksa BM Barış Gücü’nün kontrolünde tamamlanmış siyasi bir çözüm mü yeterli olacak?

Öte yandan İsrail, nükleer projelerinin izini sürmeye devam edeceğini ve herhangi bir karşılaşma ya da askeri kuşatmada rol almaya çalışacağını söylüyor. Çatışmaya daha var, ancak İran’ın toprakları dışındaki varlığına yönelik daha küçük bir askeri operasyon gelebilir. Amaç, Tahran’daki rejime savaşçılarını Suriye, Irak ve Yemen’den çekmesi için baskı uygulamak ya da geçen hafta Suriye’de olduğu gibi rejimi vatandaşları ve bölge halkları önünde zor duruma düşürmektir.

İran’ın genişlemesi sayesinde İsrail’in bölgesel rolü daha önce hiç olmadığı kadar artıyor. İsrail ve İran arasındaki çatışmalar, hep Filistinli Hamas ve Lübnanlı Hizbullah üzerinden olurdu. İran yönetiminin özellikle de Devrim Muhafızları’nın ciddi anlamda sıkışmış olması gerekir. Zira son çatışmaların hepsini kaybetti. Ve bunlar, savaş benzeri durumlardı. İki ülke arasında ilk defa bu ölçekte bir savaş yaşanıyor.

İsrail’in bu yeni rolü, Amerikan yönetimi tarafından himaye gördüğü ve diğer Arap odakları için de uygun olduğu sürece, gelecekte daha da genişleyecek gibi duruyor. İsrail, yüz ölçümü bakımından Kuveyt’e yakın, ancak nispeten küçük bir devlet. Bununla birlikte bölgesel anlamda üstün bir askeri güce sahip. Gerginliklerden yararlanıp karargahlarını değiştirerek kendisini yeni bir yerde konumlandırıyor.

İsrail’in güç kazanması, Amerika’nın uzun süre elçiliğini Kudüs’e taşıma noktasında çekimser kalmasının ardından bunu gerçekleştirdiği ve Mısır’ın, Gazze sorununun çözümü için katkı sunduğu bir döneme denk geliyor.

Abdurrahman Raşid

Abdurrahman Raşid

Suudi Arabistan’lı gazeteci. Şarku’l Avsat’ın eski genel yayın yönetmeni ve El- Arabiyye kanalının eski müdürü

More Posts

ÖNCEK_ HABERSONRAKİ HABER

Haberlere abone

Asharq Al-Awsat Haber
Email adresi