Ortadoğu haber | Eş-Şark El-Avsat

Hamaney’in nükleer anlaşmada kalmak için Avrupa’ya sunduğu 5 şart - ŞARKUL AVSAT
English edition of Asharq Al-Awsat - the world’s premier pan-Arab daily. News, Politics, Middle-East, Saudi Arabia, Oponion, and Lots more...
Amerika, Analiz, İran, EL-AVSAT ÖZEL

Hamaney’in nükleer anlaşmada kalmak için Avrupa’ya sunduğu 5 şart

İranlı üst düzey siyasetçiler ve askeri yetkililer dün, Amerikan Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun İran’ın tehditlerine karşı ABD stratejisini açıkladığının üçüncü gününde sert bir dille eleştiri getirmek için görev paylaşımında bulundu. İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, diplomatik ekibinin uzmanlarının AB ile görüşmeleri başlattığını açıkladı.

Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri, “İran Silahlı Kuvvetleri’nin, savunma gücünü geliştirmek için herhangi bir odaktan yeşil ışık beklemesine lüzum yoktur. Washington’un Tahran ile askeri karşılaşmaya cesareti yok” ifadelerini kullanırken Devrim Rehberi’nin Askeri İşler Danışmanı Rahim Safevi ise “Amerika kabul etse de etmese de ülkemiz, Batı Asya’nın en büyük gücü haline gelmiştir” dedi.

Devrim Rehberi Ali Hamaney dün yaptığı konuşmasında Amerika’nın attığı adımlarla ‘rejimi düşürmeyi’ hedeflediğini söyleyerek şu ifadeleri dile getirdi: “Tüm girişimler boşa çıktığı için ‘rejimi düşürmek’ kelimesinin tekrar edilmesinde endişeye mahal yoktur.”

Hamaney’in resmi internet sitesi, Hamaney’in siyasi yetkililerden oluşan topluluk önünde sarf ettiği şu cümleyi aktardı: “ABD, rejime darbe indirmek için gerek siyasi, ekonomik ve askeri gerekse propaganda yoluyla saldırının her çeşidini denedi.”

Hamaney, nükleer görüşmeleri sırasında verdikleri sözlerden dönmeleri konusunda uyararak üçlü Avrupa ülkesinin tutumlarına dair şüphelerini yineledi ve ‘Amerika’nın anlaşmayı bozmasına sessiz kalmak’ şeklinde tarif ettiği durumu telafi etmeleri için Avrupalı ülkelere 5 şart koştu. İlk şartında Avrupa’dan ‘2231 sayılı kararı bozduğu için ABD’ye karşı bir karar çıkarmasını’ istedi. Aynı şekilde ‘Avrupa’nın balistik füze meselesini ve İran’ın bölgesel rolünü tartışmaya açmama konusunda söz vermesi’ gerektiğini de ileri sürdü. Üçüncü şart, ‘Avrupa’nın İran’a yönelik herhangi bir yaptırımın karşısında durması ve Amerikan yaptırımlarına engel olması’ iken dördüncü şart, ‘Avrupa’nın İran’ın petrolünün satışını garanti etmesi ve zararını telafi etmeye ve İran petrolünü satın almaya ilişkin güvence vermesi’ oldu. Sonuncu şart olarak ‘Avrupalı bankaların İran ile ticaret yapmasını’ söyledikten sonra “Biz bu üç ülkeye düşmanlık gütmüyoruz. Ama sabıkasına bakarak güvenemiyoruz” ifadelerini kullandı.

Hamaney, Washington’un Tom ve Jerry çizgi filmindeki gibi ‘kedi fare oyunu oynadığını’ iddia etti ve şöyle söyledi: “Düşmanların (Amerikalılar) yenileceğinde şüphe yok.” Diğer taraftan ‘kaderinin selefleri George Bush, Ronald Reagan ve yeni muhafazakârlardan daha iyi olmayacağını ve tarihte kaybolacağını’ söyleyerek Amerikan Başkanı’na gözdağı verdi.

Dün İranlılardan ilk tepki son iki gün boyunca bir tweet ile yetinen Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’ten geldi. Dışişleri, Amerikan yönetiminin Mayıs ayı içerisinde attığı ikinci adımını eleştirirken Tahran için bu yazın 2017 yazından daha sıcak geçeceğini ifade etti.

Zarif, dün de soğukkanlı diplomatik tondan uzak tavrını sürdürdü ve gazetecilerin İran Hükümeti’nin toplantısına ilişkin sorduğu sorulara sert açıklamalarla karşılık verdi. Amerikalı mevkidaşının açıklamalarını da ‘gelişigüzel’ olarak niteleyerek ‘cevap vermeye değer olmadığını’ söyledi.
Bununla birlikte Zarif’in Pompeo’ya olan tepkisi, şu ana kadar gazetecilere vermiş olduğu en uzun cevap oldu. Pompeo’yu eleştirdiği sırada İran’daki dış politika eleştirmenlerine de bir mesaj göndermeye çalıştı. Açıklamaları arasında “Durum kontrol altında, endişeye gerek yok” sözü ön plana çıktı. Konuşmasının devamında AB’nin ev sahipliğinde nükleer anlaşmada ortak komisyonun gerçekleştireceği toplantıdan önce uzmanlar düzeyinde müzakerelerin başladığına işaret etti. Söz konusu toplantı, yarın (Cuma günü) İran ve üç Avrupa ülkesinin dışişleri bakanlarının yanı sıra Çin ve Rusya’nın da katılımıyla Viyana’da yapılacak.

Zarif geçen hafta nükleer anlaşma taraflarının nabzını yoklamak için Moskova, Pekin ve Brüksel’e gerçekleştirdiği ziyaretlerden de bahsetti. Ziyarete ilişkin konuşmasında Çinli ve Rus ‘dostlar’ ile uzmanlar düzeyinde peş peşe yapılan ‘çetin müzakereler’den bahsetmesi dikkat çekti. İsna haber ajansının haberine göre Zarif, Tahran’ın geniş kapsamlı planlar yapacağının altını çizdi.

Batılı ülkelerle ilişki kurma eğilimi ile bilinen Zarif, muhafazakârlar tarafından yöneltilen güçlü bir direniş ile karşı karşıya. Direnişin başını ise Hamaney’in danışmanı ve ‘Şark’a doğru’ stratejisi bloğunu yöneten Ali Ekber Velayeti gibi tecrübeli siyasetçiler çekiyor.

Zarif, Amerika’nın nükleer anlaşmada ortak komisyonun toplantılarına etki etme ihtimaline dair sorulan bir soruya, “Amerikalılar anlaşmadan çıktı. Bunun için komisyon üyesi değiller ve önceden olduğu gibi toplantıları engelleyemezler. ABD’nin yer almadığı ortak komisyon, diğer taraflar ile anlaşma konusunda çalışma yolları araştıracak” şeklinde yanıt verdi. Tahran’ın bölgesel rolü ve balistik füze programı ile Avrupalıların nükleer anlaşmayı korumak için Tahran ile müzakerelerin başlaması konusunda yaptığı baskıların tartışılma ihtimaline dair son günlerde ortada dönen söylentilere ilişkin de “Toplantılar yalnızca nükleer anlaşmayı masaya yatıracak. İran’ın bundan başka bir hedefi yok” açıklamasını yaptı.

Zarif, Amerika’nın anlaşmadan çekilmesi ile İran’ın ekonomik kazanımlarının uğradığı zararı kabul ettikten sonra konuyu değiştirerek şöyle söyledi: “Anlaşmanın diğer üyelerinin bu anlaşmadan kazanım sağlamamız için çabalaması gerekir. Bu konuda kayda değer planlarımız var.”

İran Dışişleri Bakanlığı’nın önümüzdeki günlere ait gündemini açıklamadan önce Zarif, Amerikalı mevkidaşına şu sözlerle seslendi: “Bir kez daha altını çizerek söylüyoruz ki Amerikan Dışişleri Bakanı ve mevcut yönetimdeki diğer yetkililer yalnızca yanlış algılara saplanıp kalmadılar. Aynı şekilde geçmişin zindanına tıkıldılar. Yozlaşmış baskı topluluklarının mahkûmu olmuş durumdalar ki en kötüsü bu.”

Zarif, Pompeo’nun İran’ın tehditlerine yönelik yaptığı planı şu sözleri ile değerlendirdi: “Bu, dış politikası maliyeti artırabilecek bir baskı topluluğundan kiralanan bir politika haline gelen ABD’nin iflasını yansıtıyor. Bu topluluk, Amerikan dış siyasetini bundan da ileri götürebilir. Pompeo’nun sözleri her türlü edep ve mantık kurallarına aykırıdır.”

Zarif, Pompeo’nun İran’ın bölgesel ve uluslararası planda ‘olumsuz’ olduğuna işaret eden dosyalar da içeren açıklamalarına dikkat çekerek şöyle söyledi: “Gerçekle hiç alakası yok. Bu eski ve başarısız politikaların bir sonucudur. Yeni bir açıklama yok. Ancak bu açıklamaları bu kez daha utanmaz bir şekilde yaptı.”

Öte yandan İran Devrim Muhafızları istihbarat kolunun sözcülüğünü yapan Tasnim haber ajansının aktardığına göre Muhafızlar resmi açıklamasında, “ABD yönetimi, İran’ın mesajını aldı. İran’a saldırmaları durumunda onlar da Saddam Hüseyin’in uğradığı sona uğrayacak” sözlerini dile getirdi.

Açıklama, 1. Körfez Savaşı’nda Irak ordusunun yenilgiye uğratılmasıyla Şattülarap’ın doğusunda yer alan Hürremşehr’in kurtarılma operasyonunun yıldönümü kutlamalarında yapıldı. Devrim Muhafızları, yaptığı açıklama ile ‘düşman kampı’ olarak niteledikleri odağa karşı verilen 1. Körfez Savaşı’nın bitmesinden bu yana İran sınırları dışında 30 yıldır yaptığı istihbarat operasyonlarını kabul etmiş oluyor.

Açıklama, Amerika’nın anlaşmadan çekildikten sonraki stratejisini açıkladığının üçüncü gününde geldi. Amerikan yönetimi, çoğunluğu Devrim Muhafızları’nın Kudüs Güçleri üzerinden İran sınırları dışında yürüttüğü ve Ortadoğu’nun en sıcak bölgelerine müdahale ederek yürüttüğü faaliyetler ile ilgili olan 12 şart öne sürdü. İran’ın füzelerini geliştirmesi ve komşularını tehdit etmesi, çift uyruklu vatandaşların tutuklanması, uluslararası kaygılara sebep olan nükleer faaliyetler ve füze gelişimi ile birlikte Devrim Muhafızları tarafından atom bombası geliştirme eğilimi şartlara konu olan diğer meseleler.
Devrim Muhafızları, açıklamasında istihbari faaliyetlerini ‘stratejik ihmalin gerçekleşmeden önünün alınması’ gerekçesini öne sürerek haklı çıkardı.

Bu bağlamda İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı General Muhammed Bakıri, “Silahlı kuvvetler, savunma gücünü geliştirmek için herhangi bir izin ve yeşil ışık bekleyecek değildir” açıklamasını yaptıktan sonra Washington’un Tahran ile askeri mücadeleye girişecek cesareti olmadığını ekledi.

ABD Dışişleri Bakanı, Tahran ile yeni bir anlaşmaya varılması için öne sürülen 12 şartta balistik ve nükleer başlıklar taşıyabilen füzelerin yayılmasının sonlandırılmasını şart koştu. Amerikan Dışişleri Bakanlığı Salı günü, Devrim Muhafızları’nın 5 liderine balistik füzelerinin yerleştirilmesi ve Yemen’deki Husilere ulaştırılmasında oynadıkları rol sebebiyle yaptırım ortaya koydu.

İran parlamentosu dün sabah oturumuna Bakıri’nin konuşması ile başladı. Alman haber ajansı DPA’nın haberine göre Bakıri, konuşmasında şu ifadelere yer verdi: “İran halkı bugün büyük bir sınavdan geçiyor. Amerika sözünü çiğnedi ve önceden anlaşılan kararları bozdu. İran halkını tehdit ederek ne yapıp yapmamasını gerektiğini söylüyor. Bu saldırgan tavra rağmen doğrudan bir savaş sahasına girmeye cesaret edemez. Psikolojik savaş uygulayarak İran halkını ekonomik anlamda baskılamaya çalışıyor. Bugün silahlı güçlerimiz hiç olmadığı kadar güçlü. Gerek savunma gerekse askeri ve savaş hazırlıkları açısından gücünün zirvesinde.”

Bakıri, Amerikalı liderleri ‘sözlerini çiğneyen suçlular’ olarak niteledi ve meclise şunları söyledi: “Tahran, Amerikan baskısına boyun eğerek askeri faaliyetlerini sınırlandırmayacak.”

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo iki gün önce, “Tahran bölgesel faaliyetlerinden vazgeçmez ve füze programını sınırlandırmazsa Washington tarihin en ağır yaptırımlarını uygulayacak” açıklamasını yapmıştı.

Amerikan Başkanı Donald Trump, iki hafta önce nükleer programını durdurma karşılığında İran’dan yaptırımların kaldırılmasına karar verilen nükleer anlaşmadan çekildi.

Bakıri’nin konuşmasında son günlerde mecliste muhafazakâr bloğun karşı çıktığı ve Devrim Muhafızları’nın İran sınırları dışındaki faaliyetlerine bir tehdit olarak gördükleri kara para aklama ve terörün finansmanı etrafında dönen tartışmalara değinip değinmediği net değildi.

Diğer yandan Devrim Rehberi’nin Askeri İşler Danışmanı General Rahim Safevi, “İran, Amerika istese de istemese de Batı Asya’daki en büyük güçtür. Washington çok kutuplu dünyada artık bir süper güç değildir” ifadelerini kullandı.

İran Kültür ve Basın Bakanlığı konutunda yaptığı konuşmasında Safevi, Amerikan Dışişleri Bakanı’nın Pazartesi günü İran’a karşı politikasına ve ABD’nin yeni bir anlaşmaya varma hedefiyle müzakere masasına dönmek için koyduğu şartlara dair açıklamalarına tepki gösterdi.

Safevi, Pompeo’nun rejimin davranışları konusunda İranlılara yönelttiği mesajına yorum yaptı ve ABD’yi İran’a karşı düşmanca bir tutum benimsemek ve İran Hükümeti’ni engellemeye çalışmakla suçladı. Safevi durumu şu ifadelerle değerlendirdi: “40 yıldır Amerikalılar, devrimi ve İran Hükümeti’ni engellemeye çalışıyor. Ancak biz buna rağmen dâhili, siyasi, kültürel, ekonomik ve bölgesel planda en güçlü aktör haline geldik. Şimdi ise Batı Asya’nın en büyük gücü sayılırız. Amerika ister kabullensin ister kabullenmesin jeopolitik konumumuza bakarak biz Batı Asya’da ağırlık merkezini oluşturuyoruz. Aynı zamanda ulusal güvenliği ve milli çıkarları savunabilmemizi mümkün kılacak kadar büyüyen askeri, siyasi ve kültürel bir güce sahibiz.”

Şarku'l Avsat Türkçe

Şarku'l Avsat Türkçe

Şarku’l Avsat Arap dünyasının önde gelen günlük gazetelerden biridir. 4 kıtada 12 şehirde, her gün eş zamanlı olarak basılmaktadır. 1978 yılında Londra’da yayın hayatına başlayan Şarku’l Avsat, Arap dünyasına ve uluslararası olaylara ait en doğru yayınları yapmaktadır. Derin analizler ve özgün makalelerle birlikte tüm Arap dünyasının en kapsamlı yorumlarını okuyucularına sunmaktadır.

More Posts - Facebook - Google Plus - YouTube

ÖNCEK_ HABERSONRAKİ HABER

Haberlere abone

Asharq Al-Awsat Haber
Email adresi