​Pompeo’dan İran'ın tehditlerine karşı Varşova Konferansı’ndan çağrı

Varşova'da gerçekleştirilen Ortadoğu konferansından bir kare (AP)
Varşova'da gerçekleştirilen Ortadoğu konferansından bir kare (AP)
TT

​Pompeo’dan İran'ın tehditlerine karşı Varşova Konferansı’ndan çağrı

Varşova'da gerçekleştirilen Ortadoğu konferansından bir kare (AP)
Varşova'da gerçekleştirilen Ortadoğu konferansından bir kare (AP)

Ortadoğu'da Barış ve Güvenliğin Geleceğini Destekleme Konferansı dün sona erdi.
ABD ve Polonya, konferans sonrasında yayınlanan sonuç bildirgesinde, Ortadoğu’da istikrarın sağlanması için böyle bir konferansın gerçekleştirilmesinin gerekliliğine dikkat çekerken, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, İran'ın tehditleri konusunda küresel bir anlaşmaya varılması için işbirliği yapılması çağrısında bulundu ve bu tehditlerin Ortadoğu ile sınırlı kalmayacağını, bilakis Avrupa’ya ve Batı’ya da yöneleceğini söyledi. Polonya Dışişleri Bakanı Jacek Czaputowicz ise yaptığı konuşmada, İran'ın Suriye'ye müdahalelerinin bölgeyi olumsuz etkilediğini söyledi.
“İran, Hizbullah ve terörizm Ortadoğu için büyük bir tehdit oluşturuyor”
Varşova Konferansı’nın krizlerin üstesinden gelinmesi için gerçekleştirildiğini dile getiren Pompeo, “İran, Hizbullah ve terörizmin yayılması Ortadoğu için büyük bir tehdit oluşturuyor. Ortadoğu'daki barış çalışmalarına devam edeceğiz. Daha fazla yaptırım ve daha fazla baskı istiyoruz. Böylece İran'daki diktatörlerin devamlılığının önüne geçebiliriz” açıklamasında bulundu. Ayrıca bölgedeki İran saldırganlığının gerçek bir tehlike olduğuna dikkat çeken Pompeo, “Konferansta İran’ı savunan hiçbir ülke yok. İran’ın bölgeyi istikrarsızlaştıran rolü konusunda hepimiz hemfikiriz” dedi. Pompeo, İran rolüne atıfta bulunmadan bölgedeki sorunlardan bahsetmenin zor olduğuna dikkat çekerek, İran’ın tehditleri konusunda küresel bir anlaşmaya varmak için işbirliğine ihtiyaç duyulduğunu ve Washington’un İran'a daha fazla yaptırım uygulama konusunda haklı olduğunu söyledi.
Öte yandan Polonya Dışişleri Bakanı Jacek Czaputowicz, Ortadoğu'daki sorunların karmaşık olduğuna ve Avrupa Birliği’nin (AB) tek başına bunların üstesinden gelmek için yeterli güce sahip olmadığına dikkat çekerek, “İran'ın olumsuz bir etkisi var. Tartışmalarımızda bunu göz ardı etmedik” dedi.
Konferansa yaklaşık 60 ülke katıldı, fakat katılımın Avrupa ayağı düşüktü. ABD yetkilileri, İran'ın eylemlerini tehdit olarak gören Arap devletleri ve İsrail gibi farklı tarafların bölgede bulunmasının önemini vurguladılar.
Pence’den Avrupa ülkelerine suçlama
Konferansın oturum aralarında açıklamalarda bulunan ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence, İran dosyasıyla ilgili olarak Amerikan ve Avrupa tarafları arasındaki farklara ışık tuttu. ABD yetkilisi, Avrupalıları, ‘İran rejimine yönelik yaptırımları, mali işlemler için bir mekanizma kurarak atlatmaya çalışmakla’ suçladı. Bu davranışların hoş olmadığına dikkat çeken Pence, bu davranışların taraflar arasındaki ilişkilerde birtakım sonuçları olabileceğini söyledi.
ABD Başkan Yardımcısı Pence, konuşmasının devamında, Trump'ın iki yıl önce başkanlık koltuğuna oturmasında sonra ilk dış ziyaretini Suudi Arabistan’a gerçekleştirdiğine ve Arap-İslam-Amerikan Zirvesi’ne katıldığına atıfta bulunarak, barışın sağlanması için konferansa katılan bütün ülkeler ile çalışmaya hazır olduklarını belirtti.
Katılımcıların bölge için daha iyi bir gelecek inşa edilmesi hakkında konuştuğunu kaydeden Pence, “Şu anda toplantılar yapılıyor. Çünkü radikal İslami terörizm gibi ortak bir sorunla karşı karşıyayız. Terörizm yalnızca Amerika'ya değil bölgedeki tüm ülkelere yönelik bir tehdit oluşturuyor. Başkan Trump yönetimi, bu radikal tehdide karşı koyma konusunda adımlar attı ve DEAŞ örgütü ile kendini gösteren bu tehdidin ortadan kaldırılması hususunda esas katkılarda bulundu. ABD, kendi vatandaşlarının güvenliğini önceliyor. Fakat Amerika’nın öncelenmesi, yalnız Amerika demek değildir. Washington, aşırılıkçılığa karşı uluslararası bir koalisyon oluşturmak için çalışıyor.”
Başbakan Netanyahu'nun geçen yılın sonunda Umman'ı ziyareti ve Papa Franciscus'un bu yıl BAE'ye yaptığı ziyaret gibi bölgedeki ‘değişim rüzgarlarına’ değinen Pence, “Bu tarihi konferans yeni bir dönemin başladığının kanıtıdır” diyerek sözlerini şöyle sürdürdü:
“DEAŞ hilafeti kısa bir süre sonra sona erecek ve Trump’ın açıklamasına göre yakın zamanda bölgedeki ABD birlikleri geri çekilecek. Bu, taktiklerdeki bir değişikliktir, görevde değil. Toprakları DEAŞ’ın elinden geri almamız yeterli değil. Ortaklarımızla çalışmaya hazırız. DEAŞ katıntıları her nerede olursa olsun takip edeceğiz.”
ABD'nin Suriye'deki yeni bir kimyasal saldırıya yanıt verme konusundaki kararlılığını dile getiren Pence, ülkesinin İngiltere ve Fransa ile birlikte, Devlet Başkanı Beşşar Esed rejiminin gerçekleştirdiği kimyasal bir saldırıya yanıt verdiğini hatırlatarak, rejim tarafından gerçekleştirilecek benzer bir saldırıya aynı şekilde yanıt vermeye hazır olduklarını söyledi.
“Tahran rejimi terörizmi desteklemeye devam ediyor”
Sonra, İran rejiminin bölgenin geleceği ve Ortadoğu’daki barış ve istikrar için en büyük tehdit olduğunu dile getirerek İran hakkında konuşmaya başlayan Pence, “Tahran rejimi terörizmi desteklemeye devam ediyor, Suriye ve Yemen'e müdahale ediyor, Hizbullah'ı destekliyor ve Amerikalı rehineleri elinde tutuyor” dedi. İran’ı Ortadoğu’daki etkisini genişletmek için Irak ve Suriye’de birer koridor açmakla itham eden Pence, savaşçıları ile Esed rejiminin düşmesini engellemeye çalıştığını ve Lübnan Hizbullahı’na roketler gönderdiğini söyledi.
Pence, 1979 yılında Şah’ın devrilmesinin ardından geçen 40 yıl boyunca başarısızlık ve terörün İran’da hüküm sürdüğünü dile getirerek, yapılan nükleer anlaşmanın İran’ı caydırmadığını, bilakis bölgedeki müdahalelerini daha da arttırdığını söyledi. Başkan Trump’ın nükleer anlaşmadan çekildiğini, İran rejimine yaptırımlar uyguladığını ve İran'ın eylemlerine itiraz eden diğer ülkelerin de bu yaptırımları desteklediğini dile getiren Pence, “Maalesef, en yakın Avrupalı arkadaşlarımızdan bazıları bu yaptırımları ihlal etti ve onları atlatmaya çalıştı. Fransa, İngiltere ve Almanya kurdukları finansal işlemler mekanizması ile bu yaptırımların üstesinden gelmeye çalıştılar. Bu hamle, ABD ile Avrupa’nın aralarının açılmasına sebep olacaktır” dedi.
“Avrupalıların bizlerin ve İran halkının yanında olma zamanı geldi”
İran'ın teknik olarak uygulayıp uygulamamasının değil, nükleer anlaşmanın kendisinin bir sorun olduğunu dile getiren Pence, “Avrupalıların bizlerin ve İran halkının yanında olma zamanı geldi. Artık anlaşmadan çekilmeliler. Bu fırsatı görmezden gelemeyiz” dedi.
Ortadoğu’daki barış süreci hakkında konuşan Pence, “Başkan Trump, üç İbrahimî din olan Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'ın tabilerinin barış içinde birlikte yaşamalarını istiyor” ifadesini kullandı.
Öte yandan Varşova Konferansı’na katılan Suudi Arabistan’ın Washington Büyükelçisi Prens Halid bin Selman, önceki gün Twitter hesabı üzerinden yapmış olduğu paylaşımlarda, “Molla rejimi 40 yıl önce iktidarı ele geçirdi. İran halkının yaşam standartları bu süre içerisinde ciddi bir düşüne tanık oldu. Bu rejim, bölgedeki terörizm, radikalizm, mezhepçilik ve istikrarsızlığı desteklemek için halkının parasını israf etmeye devam ediyor. Dost İran halkı, bölgede bölücülük ve terör fitnelerini yaymak için servetini ve parasını israf etmek yerine halkına özen gösteren bir yönetimi hak ediyor. İran rejimi halen Arapları dize getirmeye çalışmak gibi asla gerçekleşmeyecek bir yanılsama içinde. Ayrımcı söylemleri kendisini açığa çıkarıyor, Bu rejimin boş hayalleri 40 yıl sonra artık kimseyi kandıramıyor” açıklamasında bulundu.
İran rejiminin yayılımcı hayallerine hâlâ bağlı olduğuna dikkat çeken Prens Halid bin Selman, “İran rejiminin lideri, devrimlerinin 40’ıncı yıl dönümü konuşmasında Basra Körfezi'ndeki Arap topraklarının kendi topraklarının bir parçası olduğunu iddia ederek, bu bölgeyi güney İran olarak adlandırdı. Böylece yayılımcı niyetlerini ortaya koydu” ifadelerini kulandı.
Konferansın açılışı
Polonya Dışişleri Bakanı Jacek Czaputowicz, sabah saatlerinde kullandığı şu ifadeler ile konferansın açılışını yaptı;

“Bölgedeki barış ve güvenlik sorununa yeni bir ivme kazandırmanın zamanı geldi. Mülteci krizleri, ekonomik krizler ve bazı durumlarda devlet kurulması gibi krizlerin bölgede olumsuz etkiler oldu. Ortadoğu’nun istikrarını güvence altına almak, devam eden krizlere son vermek, kültürlerarası birliği teşvik etmek ve kapsayıcı toplumlar inşa etmek gibi durumlar, büyük zorluklar ile karşı karşıya. Uluslararası toplumun istikrarı ve sürdürülebilir barışı korumak için bu çabaları aktif olarak desteklemesi önemlidir.”
Czaputowicz açılış konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Ortadoğu'daki çatışmaların birçok kaynağı var. Bunlardan bazıları, bazı liderlerin her ne pahasına olursa olsun gücü ellerinde tutmak istemesi, dini köktencilik ve hoşgörüsüzlüktür. Ayrıca güç dengesizlikleri, coğrafi ayrılıklar veya dış kuvvetlerin müdahalesi de çatışmaya sebep olan unsurlar arasında yer alabilir. ABD ve AB’nin İran’ın bölgede oynayacağı rol konusunda paylaştıkları bir inançları var. Ancak İran'ın nükleer programının olası sonuçları ve bu ülkenin bölgede oynadığı istikrarsızlaştırıcı rolü konusunda endişeliyiz. İran'ın tahammül edilemez davranışlarını şiddetle kınıyoruz. Aramızda araçlar bakımından farklılıklar olabilir. AB, İran'ın nükleer programının barışçıl doğasını korumanın, bir ortak eylem planını gerektirdiğine inanıyor. ABD bu anlaşmadan çekildi ve İran’a yaptırımlar uyguladı. Bugün Ortadoğu’nun karşılaştığı zorlukları hatırlatan bölge temsilcilerini dinleme fırsatına sahibiz.”
Konferans dahilinde gerçekleştirilecek görüşmelerde herhangi bir ülkenin veya konunun görüşmelerin seyrine hakim olmayacağını dile getiren ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ise şunları söyledi:
“Konferans, Yemen Dışişleri Bakanı Halid el-Yemani’nin başkanlığını yapacağı Yemen hakkında bir tartışma ile başlayacak. Daha sonra Suriye'deki idarenin sonraki adımlarını ve değişmeyen stratejik hedeflerimize ulaşmak için çabalarımızı sürdürme taahhüdümü gözden geçireceğiz. Sonrasında Başkanı Trump'ın danışmanı Jared Kushner, ABD yönetiminin İsrail ile Filistinliler arasında kapsamlı ve sürdürülebilir bir barışı sağlama çabalarını tartışacak. Tüm bu konular hakkında soru sorma ve yorum yapma fırsatı da olacak. Sonrasında ise ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence, Polonya Başbakanı ve 7 Dışişleri Bakanı ilgili konular hakkındaki değerlendirmelerini bizimle paylaşacak. Daha sonra bir grup devletle, mültecilerin ve insani zorlukların ele alındığı bir öğle yemeği tertip edilecek. Bunun ardından füze geliştirme ve bunları yayma, siber tehditlerle mücadele, terörizm ve yasadışı fon sağlamak ile mücadele konulu bir dizi çalışma oturumu düzenlenecek.”
Pompeo sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bugün çok önemli görüşmelerde bulunacağız, ancak konferans sona ermeyecek. Çalışmamız gerekiyor. Suriye ve Yemen, silahların yayılması, barış süreci, terörizm, İran, siber güvenlik ve insani krizler gibi meseleler tek başına üstesinden gelinecek sorunlar değil. Güvenliği sağlamak için birlikte çalışmalıyız. Hiçbir ülke bunun dışında kalamaz. ABD, Ortadoğu’daki güvenlik sorunlarına yönelik çabalara liderlik etmeye devam edecek. Bölge için iyi bir güç olmaya devam edeceğiz. Bugün gerçekleştirilen konferans bunun kanıtıdır.”
Pompeo, sabah saatlerinde, konferansı ‘istisnai’ olarak nitelendiren Netanyahu ile ortak bir basın toplantısı düzenledi.
İsrail Başbakanı Netanyahu konferans ile ilgili "tarihsel bir dönüm noktası" değerlendirmesinde bulunduktan sonra şunları söyledi:
“Burada 60 ülkeden dışişleri bakanı ve hükümet temsilcisi, İsrail başbakanı ve önde gelen Arap ülkelerinin dışişleri bakanları karşılıklı oturup bugüne kadar görülmemiş bir güç ve açıklıkla İran rejiminin yarattığı ortak tehditle nasıl baş edilmesi gerektiğini konuştu. İlk kez birlikte geleceğimizi tehdit eden şeyin ne olduğunu ve onu güvence altına almak için neler yapmamız gerektiğini tartışma fırsatı bulduk. Bu diyaloğu gelecekte yalnızca güvenlik konusunda değil, Ortadoğu halklarının yaşamını etkileyecek her alanda sürdürmeliyiz”
“İran’la yüzleşmeden Ortadoğu’da barış ve istikrar sağlayamayız” diyen Pompeo ise İran’ın eylemleri de dahil olmak üzere istikrarsızlaştırıcı eylemleri ele almaya yönelik ortak çabalara duyulan ihtiyaçtan söz ederek sözlerini şöyle sürdürdü:
“Basitçe ifade etmek gerekirse, İran ile yüzleşmeden bunları gerçekleştirmek söz konusu olamaz. Lübnan’da Yemen’de Suriye’de Irak’ta yıkıcı etkilerde bulunuyorlar. Buralarda Hamas, Hizbullah ve Husiler gibi gerçek tehditler var. İran’a karşı harekete geçmeden Ortadoğu’da barış sağlayamayız.”



İsrail Meclisi Başkanlığına Netanyahu'nun adayına karşı Eizenkot'un desteklediği Matan Kahana seçildi

Yashar Partisi lideri Gadi Eizenkot ile Knesset'in yeni Başkanı Matan Kahana, Knesset'teki bir toplantıda (AP)
Yashar Partisi lideri Gadi Eizenkot ile Knesset'in yeni Başkanı Matan Kahana, Knesset'teki bir toplantıda (AP)
TT

İsrail Meclisi Başkanlığına Netanyahu'nun adayına karşı Eizenkot'un desteklediği Matan Kahana seçildi

Yashar Partisi lideri Gadi Eizenkot ile Knesset'in yeni Başkanı Matan Kahana, Knesset'teki bir toplantıda (AP)
Yashar Partisi lideri Gadi Eizenkot ile Knesset'in yeni Başkanı Matan Kahana, Knesset'teki bir toplantıda (AP)

İsrailli milletvekilleri dün yapılan oylamada, Geçici Başbakan Binyamin Netanyahu'ya muhalif Gadi Eizenkot'un siyasi kampında yer alan Matan Kahana'yı Knesset (İsrail Parlamentosu) Başkanı olarak seçti.

Kahana 66 oy alırken, Netanyahu'nun adayı Ofir Katz 52 oyda kaldı. Bu sonuç, Netanyahu açısından bir yenilgi ve iktidar üzerindeki hâkimiyetinin sona erdirilmesi yolunda atılmış ilk adım olarak değerlendirildi.

Eizenkot, liderliğini yaptığı Yashar Partisi Milletvekili Matan Kahana'yı, parlamentonun yeni başkanlığına aday göstermişti. Bu hamleyle Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi'nden mevcut Başkan Amir Ohana'nın görevden uzaklaştırılması hedeflendi. Kahana'nın adaylığı, Değişim Kampı'ndaki siyasi güçlerin desteğini almıştı.

Knesset Başkanlığı seçimi sırasında Netanyahu yanlısı koalisyon (52 milletvekili), konuşmaları uzatarak ve Eizenkot'u destekleyen milletvekilleriyle tartışmalar başlatarak oylamayı engellemeye çalıştı. Eizenkot'u destekleyen blokta ise Değişim Bloku'ndan 48 milletvekili ve 19 Arap milletvekili bulunuyordu.

Netanyahu'nun ekibi, son günlerde bu girişimi iki kez engellemeye çalıştı. İlk olarak Yashar Partisi ile müzakere çağrısında bulunuldu, ardından Knesset Başkanlığı için Ofir Katz aday gösterildi.

Kahana'nın Knesset Başkanı seçilmesiyle, henüz hükümet kurulmadan önce İsrail'in yasama organındaki kontrolün Değişim Kampı'nın eline geçmesi bekleniyor.

dcfvgrth
Matan Kahana, Knesset'teki oturumlardan birinde (Arşiv-Facebook hesabı).

Değişim Bloku, Eizenkot'un partisinden Roi Folkman'ı Knesset Organizasyon Komitesi Başkanlığına, Birlikte Partisi'nden Liran Abishar Ben Hurin'i geçici Maliye Komitesi Başkanlığına getirdi. İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Lieberman ise geçici Dışişleri ve Güvenlik Komitesi Başkanlığını üstlendi.

Ayrıca medya üzerindeki denetimi düzenleyen yasaların iptalinden sorumlu komisyona Merav Ben Ari'nin başkanlık etmesi, Demokratlar Partisi milletvekillerinin de Knesset'teki iki özel komitenin başkanlığını üstlenmesi konusunda anlaşmaya varıldı.

Şarku’l Avsat’ın Yedioth Ahronoth gazetesinden aktardığına göre, Genel Kurul oturumlarının yönetimi ve yasama faaliyetlerinin düzenlenmesi de Kahana'nın kontrolüne geçince, hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eizenkot, Knesset'teki karar alma mekanizmalarının tamamında söz sahibi olacak.

Değişim Bloku'nun parlamentoda kontrolü ele geçirmesi, Likud Partisi ve müttefikleri karşısında sahip olduğu siyasi etkinin boyutunu da ortaya koydu.

dfgthyj
İsrail'de hükümeti kurmakla görevlendirilen Başbakan Gadi Eizenkot, dün Kudüs'teki Knesset'te gerçekleştirilen toplantıda (Reuters)

Likud Partisi, oylama öncesinde bir hamle yaparak Amir Ohana'nın yerine Knesset Başkanlığı için kendi adayı Ofir Katz'ı gösterdi. Bu adımın, Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği gibi ultra-Ortodoks partilerle koordinasyon içinde atıldığı değerlendirildi. Söz konusu partiler, Katz'ın adaylığına desteklerini kısa sürede açıkladı.

Likud Partisi yaptığı açıklamada, Katz'ın aday gösterilmesinin, Eizenkot ve Değişim Kampı'nın Knesset Başkanı seçimini tek taraflı olarak gerçekleştirme girişimini reddetmelerinin ardından geldiğini belirtti.

Arap milletvekillerinin dışlanması karşılığında destek teklifi

Likud Partisi, Kahana'nın atanmasına karşı erken saatlerden itibaren kampanya yürüttü ve Yedioth Ahronoth gazetesine göre, seçimin ertelenmesi için girişimlerde bulundu.

Yashar ve Birlikte partilerinin temsilcileriyle yapılan müzakere toplantısında Likud temsilcileri, ulusal birlik hükümeti kurulmasına yönelik görüşmelerde iyi niyet göstergesi olarak Knesset Başkanının değiştirilmesinin ertelenmesini önerdi.

Bu girişimin sonuçsuz kalması üzerine, önceden kabul edilmeyeceği bilinen başka bir teklif gündeme getirildi. Buna göre Likud, Kahana'nın başkan seçilmesi lehinde oy kullanacak, ancak Arap partilerinden hiçbir Milletvekili Knesset Başkan Yardımcılığı görevine getirilmeyecekti.

Netanyahu, Dini Siyonizm Partisi lideri Bezalel Smotrich ve aynı siyasi kamptaki müttefikleri, Arap partilerinin oylarıyla Kahana'nın seçilmesinin meşruiyetini sorgulamaya çalıştı.

Likud'un adayı Katz, oylama öncesinde Arap milletvekillerine ve onları destekleyenlere hitaben şu ifadeleri kullandı:

"Benim için oy kullanmayın. Terörü destekleyenlerin oylarıyla seçilerek Knesset Başkanlığı makamının itibarını lekelemeye hazır değilim."

Eizenkot ise Arap seçmenlerin oyları etrafında yürütülen tartışmaların tamamını uygunsuz buldu.

İsrail seçimlerinin kesin sonuçları

Eizenkot, Knesset oturumu öncesinde partisinin milletvekillerine yaptığı açıklamada, Kahana'nın başkan seçilmesinin demokratik açıdan doğru bir adım olduğunu ve değişimi destekleyen mutlak çoğunluğun iradesini yansıttığını söyledi.

Eizenkot, Likud'un Arap milletvekillerinin oylarını gayrimeşru göstermeye yönelik kampanyasını da reddederek şu ifadeleri kullandı:

"Birinci sınıf ve ikinci sınıf vatandaşlar olmadığı gibi, Knesset'te birinci sınıf ve ikinci sınıf seçmenler de yoktur."

Likud, seçimi kaybetmesi neredeyse kesin olmasına rağmen adayını Kahana'nın karşısına çıkardı. Ancak Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi'nin Katz'a verdiği desteğin, Değişim Bloku ile ultra-Ortodoks parti arasında hükümetin kurulmasına yönelik müzakereleri başarısızlığa uğratabileceğini umuyordu.

Likud ayrıca, konuşma süresi konusunda herhangi bir sınırlamaya tabi olmayan bir bakan aracılığıyla tartışmaları uzatarak oylamayı geciktirmeye çalıştı.

Kahana, Eizenkot'un ısrarı üzerine Knesset Başkanlığı yarışına girdi. Eizenkot, başlangıçta müttefiklerinin Gelecek Var Partisi lideri Yair Lapid'in bu göreve seçilmesini önermesine rağmen, başkanlık makamının kendi partisine verilmesini talep etti.

Hükümet kurulmadan önce yasama hamlesi

Yedioth Ahronoth gazetesine göre, Knesset Başkanlığının kontrol altına alınmasıyla süreç sona ermiyor. Değişim Kampı'nın bir sonraki hedefi, Demokratlar Partisi Milletvekili Gilad Kariv başkanlığında, yargı reformu kapsamında çıkarılan yasaların iptalini sağlamak üzere özel bir komite kurulması.

Öncelikler de şimdiden belirlendi. İlk olarak hükümetin hukuk danışmanının statüsünü zayıflatan yasanın, ardından hâkimlerin seçildiği komitenin yapısını değiştiren düzenlemenin iptal edilmesi planlanıyor.

dfgthy
Mart 2023'te yargı reformu yasasını protesto eden göstericiler, Tel Aviv'de İsrail güvenlik güçleriyle çatışırken (AFP).

Buna paralel olarak, başkanlıkları Değişim Kampı'nın müttefiklerine verilecek denetim komitelerinin de kurulması öngörülüyor. Bu müttefikler arasında Birleşik Arap Listesi ve Ortak Liste de bulunuyor.

Eizenkot'un kampı, yasama faaliyetlerini ilerletmek için hükümetin kurulmasını beklemek zorunda değil. Knesset'te çoğunluğa sahip olmasının yanı sıra Organizasyon Komitesi, başlıca komiteler ve Knesset Başkanlığı üzerindeki kontrolü, hükümeti kurmakla görevlendirildiği süre boyunca yasaları geçirmesine imkân sağlıyor.

Eizenkot'un kampı ayrıca İsrail Cumhurbaşkanı'ndan 14 günlük ek süre almayı da umuyor. Böylece yasama faaliyetleri için ilave bir zaman kazanılması hedefleniyor.

Yedioth Ahronoth gazetesine göre, Knesset'in bütün kurumları artık Değişim Kampı'nın kontrolüne geçmiş durumda. Bu nedenle asıl soru, hükümet kurulmadan önce bu kampın kaç yasayı geçirmeyi başaracağı.


Fransa’daki protestolarda 15 bin kişi gözaltına alındı

Fransa’nın başkenti Paris’te hayat pahalılığına karşı düzenlenen protesto sırasında, çevik kuvvet ekiplerinin önünde alevlerin yükseldiği anlar. (Arşiv-Reuters)
Fransa’nın başkenti Paris’te hayat pahalılığına karşı düzenlenen protesto sırasında, çevik kuvvet ekiplerinin önünde alevlerin yükseldiği anlar. (Arşiv-Reuters)
TT

Fransa’daki protestolarda 15 bin kişi gözaltına alındı

Fransa’nın başkenti Paris’te hayat pahalılığına karşı düzenlenen protesto sırasında, çevik kuvvet ekiplerinin önünde alevlerin yükseldiği anlar. (Arşiv-Reuters)
Fransa’nın başkenti Paris’te hayat pahalılığına karşı düzenlenen protesto sırasında, çevik kuvvet ekiplerinin önünde alevlerin yükseldiği anlar. (Arşiv-Reuters)

Fransa Adalet Bakanı Gerald Darmanin dün yaptığı açıklamada, ülkede son haftalarda hayat pahalılığına karşı düzenlenen protestolar ve liselerde gerçekleştirilen öğrenci gösterileri kapsamında yaklaşık 15 bin kişinin gözaltına alındığını veya yakalandığını bildirdi.

Fransa Adalet Bakanı Gerald Darmanin (AFP)
Fransa Adalet Bakanı Gerald Darmanin (AFP)

Parlamentoda konuşan Darmanin, enflasyon ve ücret artışı talepleriyle düzenlenen protestolar kapsamında 17 Ekim’den bu yana 7 bin 184 kişinin gözaltına alındığını veya yakalandığını belirtti. Söz konusu gösterilerin bazılarının şiddet olaylarına dönüştüğünü ifade eden Darmanin, öğrenci protestolarında ise 8 bin kişinin daha gözaltına alındığını kaydetti.

Bakan, hayat pahalılığına karşı düzenlenen protestolarla bağlantılı 3 bin 53 dosyada şüpheliler hakkında suçlama yöneltildiğini açıkladı. Bu dosyaların 466’sında hapis cezası verildiğini, bunlardan 195’inin ertelenmeyen hapis cezası olduğunu, bazı davalarda ise hükmün ertelendiğini belirtti.

Fransa’nın güneybatısındaki Toulouse kentinde 5 Kasım 2026’da düzenlenen gösterilerde, tazyikli su kullanan polisle protestocular karşı karşıya geldi (AFP)
Fransa’nın güneybatısındaki Toulouse kentinde 5 Kasım 2026’da düzenlenen gösterilerde, tazyikli su kullanan polisle protestocular karşı karşıya geldi (AFP)

Darmanin, gözaltına alınan veya yakalanan kişilerden 4 bin 523’ünün yetişkin, 2 bin 661’inin ise çocuk olduğunu belirterek, beş çocuğun gözaltında tutulmaya devam ettiğini söyledi.

Bakan, şiddet olaylarının yaşandığı 17 Ekim tarihli gösterilerin, toplam gözaltı ve yakalama vakalarının yaklaşık üçte ikisini oluşturduğuna dikkat çekti.

Öğrenci protestolarına ilişkin de bilgi veren Darmanin, eylül ayından beri yaklaşık 8 bin kişinin gözaltına alındığını, ancak bunlardan yalnızca üçünün tutuklu kaldığını ifade etti. Tutuklu bulunan üç kişinin de polis memurlarına veya öğretmenlere saldırmakla suçlanan yetişkinler olduğu bildirildi.


Seçimlerde dezenformasyon iddiaları Netanyahu, Şin Bet ve polisi hedef alıyor

İsrail'de hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eizenkot, dün Kudüs'teki Knesset'te (İsrail Parlamentosu) düzenlenen toplantıda (Reuters)
İsrail'de hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eizenkot, dün Kudüs'teki Knesset'te (İsrail Parlamentosu) düzenlenen toplantıda (Reuters)
TT

Seçimlerde dezenformasyon iddiaları Netanyahu, Şin Bet ve polisi hedef alıyor

İsrail'de hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eizenkot, dün Kudüs'teki Knesset'te (İsrail Parlamentosu) düzenlenen toplantıda (Reuters)
İsrail'de hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eizenkot, dün Kudüs'teki Knesset'te (İsrail Parlamentosu) düzenlenen toplantıda (Reuters)

İsrail hükümetinin hukuk danışmanı Gali Baharav-Miara ile Başsavcı Amit Aisman, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisinin, seçimlerden önce Birleşik Arap Listesi (Ra'am) mensubu aktivistler hakkında istihbarat bilgisi uydurarak polise ilettiği iddialarını incelemeye başladı. Söz konusu gelişmenin, Netanyahu üzerindeki baskıyı daha da artırması ve cezai soruşturma açılmasına yol açması bekleniyor. Dezenformasyon iddiaları, Şin Bet (İsrail İç Güvenlik Servisi) Başkanı David Zini ve polis teşkilatını da kapsıyor.

Baharav-Miara ve Aisman, polisin aynı olayla ilgili başlatmayı planladığı kurum içi incelemeyi durdurdu. İkili, soruşturmanın niteliğine ilişkin kararın alınabilmesi için Emniyet Genel Müdürü'nden kendileriyle tam koordinasyon içinde hareket etmesini istedi.

Hukuk danışmanlığı ofisinin sözcüsü, "Konuyla ilgili tüm yönler incelenecek" açıklamasında bulundu.

gthy
İsrail vatandaşı Filistinli bir kadın, Umm el-Fehm kentindeki bir sandık merkezinde genel seçimlerde oy kullanırken (AP).

Baharav-Miara ve Aisman'ın bu tutumu, Polis Komiseri Daniel Levy'nin kurum içi soruşturma başlatılması talimatı vermesinin ardından geldi. Söz konusu karar, Kanal 12'de yayımlanan Uvda adlı araştırma programının, 27 Ekim'de gerçekleştirilen seçimlerden önce Ra'am Partisi aktivistleri hakkında yapılan şikâyetin Netanyahu'nun Özel Kalem Müdürü Ido Norden tarafından polise iletildiğini ortaya çıkarmasının ardından alındı.

Olay, seçim sandıklarının açılmasına saatler kala, aralarında bir doktorun da bulunduğu üç Bedevi erkeğin gözaltına alınmasıyla başladı. Üç kişi, Ra'am Partisi lehine oy satın alma planına karıştıkları şüphesiyle, herhangi bir tutuklama emri olmaksızın gözaltına alındı.

Tutuklamaların ardından polis, on binlerce şekel nakit para içeren zarflara el koyduğunu duyurdu. Netanyahu bu açıklamayı hızla siyasi amaçlarla kullanarak Arap partilerini seçimleri çalmakla suçladı ve destekçilerine sandıklara yoğun biçimde gitme çağrısında bulundu.

Gözaltına alınan Bedevilerden doktor olanı altı gün boyunca tutuklu kaldı. Beerşeba Sulh Mahkemesi, soruşturmacıların tutumunu sert biçimde eleştirerek doktorun hiçbir koşul olmaksızın serbest bırakılmasına karar verdi. Diğer iki kişi de birkaç gün sonra haklarında herhangi bir suçlama yöneltilmeden serbest bırakıldı.

Haberde, Norden'in polisi Netanyahu'nun ofisinde daha önce görev yapmış bir kaynağa yönlendirdiği belirtildi. Kamu yayın kuruluşu KAN'ın kimliğini açıkladığı bu kişinin, eski danışman Daniel Greenberg olduğu ortaya çıktı. Norden, Greenberg'in şikâyeti destekleyecek ek istihbarat bilgileri sağlayabileceğini polise bildirdi.

Habere göre polis söz konusu kaynakla temasa geçti ve birkaç saat sonra gerçekleştirilen gözaltılar yalnızca Norden ile Greenberg'den alınan bilgilere dayandırıldı.

Başbakanlık Ofisi bizi kandırdı

Dezenformasyon girişiminin ortaya çıkmasının ardından İsrail Polis Genel Müdürü, seçim sürecinde kurumun tutumuna ilişkin kurum içi inceleme başlatılması talimatı verdi. İncelemenin, seçimlerle ilgili iddialar kapsamında "sisteme, kurumsal yapıya ve yönetsel sorumluluklara ilişkin tüm boyutları" ele alacağını açıkladı.

Ancak Yashar Partisi milletvekili ve eski Şin Bet Başkanı Yoram Cohen, çıkar çatışması ihtimalini gerekçe göstererek, hükümetin hukuk danışmanı Gali Baharav-Miara'dan polis soruşturmasının durdurulmasını istedi.

Cohen, olayın polis teşkilatının üst düzey yetkililerinin, Emniyet Genel Müdürü'nün ofisindeki bazı görevlilerin ve hatta bizzat Emniyet Genel Müdürü'nün davranışlarına ilişkin şüpheleri içerdiğini belirtti. Bu nedenle soruşturmanın aynı kurum tarafından yürütülmesinin ciddi bir çıkar çatışması riski doğuracağını ifade etti.

Cohen ayrıca, böyle bir incelemenin ileride ihtiyaç duyulması hâlinde cezai soruşturma açılmasını engelleyebileceği ve delillerin yok edilmesi riskini doğurabileceği uyarısında bulundu.

cdfvgthy
İsrailli iki kadın polis, geçtiğimiz haziran ayında Kudüs'te Netanyahu'nun konutu yakınlarında hükümet karşıtı gösteriye katılan bir protestocuyu gözaltına alırken (DPA).

İbranice yayın yapan Ynet sitesine göre, polis teşkilatındaki bazı yetkililer, Ra'am Partisi'nin üç aktivistinin gözaltına alınmasına gönüllü olarak onay vermedi. Güney Bölgesi'nden bir istihbarat subayı, bilgileri sağlayan kaynağın güvenilirliğini doğrulamak amacıyla kendisiyle görüşmek istedi. Ancak subayın itirazı dikkate alınmadı ve yakalama emri verildi.

Şarku’l Avsat’ın Ynet'ten aktardığına göre bir kaynak, söz konusu subayın yürürlükteki prosedürlere uygun hareket ettiğini belirterek, polis içindeki karar alma mekanizmaları ve gözaltıların gerçekleştirilme biçimi hakkında soru işaretleri bulunduğunu söyledi.

Kanal 12'nin haberine göre Polis Komiseri Levy de "Başbakanlık Ofisi'nin bizi kandırmış olması mümkün" ifadesini kullandı.

Levy'nin, Netanyahu'nun ofisinden seçimlerden bir gün önce gelen bilgilere dayanılarak aceleyle yakalama yapılması nedeniyle soruşturmacıları eleştirdiği ve polisin daha ihtiyatlı davranması gerektiğini söylediği belirtildi.

Skandalın ortaya çıkmasının ardından Greenberg, kendisini ve Netanyahu'nun ofisini suçlamalardan uzak tutmaya çalıştı ancak açıklamalarında ciddi çelişkiler ortaya çıktı.

Ynet'e konuşan Greenberg, önceden delil yerleştirmeye yönelik bir komplonun parçası olmadığını savundu. Bilgileri Ortak Liste'den bir milletvekilinden aldığını ve daha önceki görevinden tanıdığı Norden'e olduğu gibi aktardığını, Norden'in de bunları polise ilettiğini söyledi.

Greenberg, Ynet'e verdiği demeçte, "Bu olaydan önce Likud'dan veya Başbakanlık Ofisi'nden hiç kimse benimle bu konu hakkında konuşmadı" dedi.

Greenberg'in açıklamaları, Norden'in olayların gelişimine ilişkin anlatımıyla çelişti. KAN, pazar günü Norden ile seçimlerden sonra yapılan bir röportajın kayıtlarını yayımladı. Norden, oy satın alma şüphesiyle ilgili olarak tanımadığı bir vatandaşın kendisine başvurduğunu ve bazı bilgiler verdiğini söyledi.

Ayrıca Greenberg'in seçimlerden iki hafta önce Netanyahu ve Norden ile görüştüğü de ortaya çıktı. Bu görüşme geniş çaplı incelemelere konu oldu.

Greenberg, Netanyahu ile görüşmeyi kendisinin talep ettiğini ve başlattığını söyledi. Haaretz gazetesi ise hukuk danışmanının Norden ve Greenberg hakkında soruşturma açılması ihtimalini değerlendirdiğini yazdı.

Kanal 13'e konuşan güvenlik ve adalet yetkilileri, seçim günü polisin sergilediği tutumun Netanyahu'ya istediği siyasi kazanımı sağladığını ve seçimlerde hile yapıldığı iddiasını yaymaya yönelik kampanyasına katkıda bulunduğunu belirtti. Bu sürecin ardından sağ seçmenlere sandıklara yoğun biçimde gitme çağrısı yapıldığı kaydedildi.

Şin Bet'e yönelik suçlamalar da gündemde

Netanyahu'nun ofisi ve polisin yanı sıra Şin Bet Başkanı David Zini'nin de olayla bağlantılı olabileceği öne sürüldü.

Yedioth Ahronoth gazetesine göre Zini, Likud Partisi'nin "seçimlerin dürüstlüğünden sorumlu" yetkilisiyle görüştü ve kendisinden seçimlerde hile yapıldığı iddialarını destekleyecek belgeler istedi. İkilinin önceden tanıştığı ve Zini'nin söz konusu yetkiliden bir belge aldığı belirtildi.

Zini, seçimlerden önce yabancı ülkelerin seçimlere finansman sağladığı şüphesiyle erken bir soruşturma başlatmıştı. Seçimlerin hemen ardından Merkezi Seçim Komitesi Başkanı Yargıç Naom Solberg'den de soruşturma açmasını istedi. Daha sonra hukuk danışmanından Arap milletvekilleri hakkında inceleme başlatmasını talep etmesi, tutumuna ilişkin soru işaretlerini artırdı.

gthyj
İsrail İç Güvenlik Servisi (Şin Bet) Başkanı Tümgeneral David Zini (İsrail Ordu Radyosu)

Başbakanlık görevini üstlenmek üzere görevlendirilen Gadi Eizenkot'un liderliğindeki Değişim Kampı'nın, seçimlere müdahale girişimi iddiaları nedeniyle polis ve Şin Bet'in tutumunu inceleyecek bir devlet komisyonu kurulmasını gündeme almayı değerlendirdiği bildirildi. Bu bilgi, İsrail kamu yayın kuruluşu KAN 11 tarafından verildi.

Birlikte Partisi'nin ikinci ismi Yair Lapid, ortaya çıkan bilgilerin yaşananların "seçimleri engelleme girişimi değil, bir darbe girişimi" olduğunu gösterdiğini söyledi.

Haaretz'in siyasi analisti Amos Harel ise Yashar Partisi lideri Gadi Eizenkot'un hükümeti kurmayı başarması hâlinde, seçimlere hile karıştırılması iddiaları nedeniyle İsrail'de alışılmadık bir adım atmak zorunda kalabileceğini yazdı.

Harel, "Polis ve Şin Bet, beceriksiz ve şaşkın kurumlar olarak göründü. Bu kurumların mensupları, Başbakanlık Ofisi'ni memnun etmekle meşguldü" değerlendirmesinde bulundu.

Değişim Bloku'ndan konuya ilişkin gelen ilk açık siyasi tepkide ise İsrail kamu yayın kuruluşuna konuşan yetkililer, yaşananların ulusal birlik hükümeti kurulması ihtimalini tamamen ortadan kaldırdığını savundu. Yetkililer, "Yaşananlar bir darbe girişiminden başka bir şey değildi" ifadelerini kullandı.