Karabağ'ın kaybı Ermenistan'ın Rusya'dan uzaklaşmasını hızlandırıyor

Nikol Paşinyan, bölgenin kontrolünü Azerbaycan'ın ele geçirmesinin ardından ittifaklarını değiştirip Moskova'dan uzaklaşacağını duyurdu

Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesi üzerindeki kontrolü, Kafkasya'daki Rus nüfuzunun kartlarını yeniden dağıttı ( AFP)
Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesi üzerindeki kontrolü, Kafkasya'daki Rus nüfuzunun kartlarını yeniden dağıttı ( AFP)
TT

Karabağ'ın kaybı Ermenistan'ın Rusya'dan uzaklaşmasını hızlandırıyor

Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesi üzerindeki kontrolü, Kafkasya'daki Rus nüfuzunun kartlarını yeniden dağıttı ( AFP)
Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesi üzerindeki kontrolü, Kafkasya'daki Rus nüfuzunun kartlarını yeniden dağıttı ( AFP)

AFP

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan dün (Pazar) yaptığı açıklamada, Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesinin kontrolünü ele geçirmesi ve Rusya'nın Kafkasya'daki nüfuz kartlarını yeniden dağıtmasının ardından, ittifaklarını değiştireceğini ve Moskova'dan uzaklaşacağını duyurdu.

Paşinyan, televizyonda yayınlanan konuşmasında Moskova ile Ermenistan'ın Sovyetler Birliği'nin bir parçası olduğu dönemden miras kalan uzun vadeli ilişkilerine üstü kapalı gönderme yaparak, ülkesinin mevcut ittifaklarını "işe yaramaz" olarak nitelendirdi.

Paşinyan "Ermenistan'ın parçası olduğu dış güvenlik sistemlerinin, kendi güvenliğini ve çıkarlarını korumada etkisiz olduğu kanıtlanmıştır." dedi.

Erivan, Azerbaycan saldırısına karşı koymak için Ermeni ordusunu Karabağ'a göndermedi ve Ermenilerin çoğunlukta olduğu bu bölgedeki ayrılıkçıları Bakü'nün ateşiyle karşı karşıya bıraktı.

Paşinyan, "Ermenistan hiçbir zaman yükümlülüklerinden vazgeçmedi ve müttefiklerine ihanet etmedi. Ancak mevcut durum, uzun süredir güvendiğimiz güvenlik rejimlerinin ve müttefiklerinin, bizim zayıflığımızı ve Ermeni halkının bağımsız bir devlete sahip olma konusunda aciz olduğunu göstermeyi kendilerine görev edindiklerini gösteriyor.” ifadelerini kullandı.

Ermenistan, Rusya'nın başkanlığını yaptığı askeri ittifak olan Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'nün üyesi olmaya devam ediyor. Ancak Azerbaycan ordusunun bu hafta Dağlık Karabağ'a yönelik saldırısı, Rusya'nın nüfuz alanından çıkışını hızlandırıyor.

Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü, Orta Asya'daki Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan'ın yanı sıra, Rusya çevresindeki eski Sovyet cumhuriyetleri Ermenistan ve Belarus'u da kapsayan, 2002 yılında kurulan bir askeri ittifak.

Ermenistan'ın Gümrü şehrinde binlerce askerin bulunduğu bir Rus üssü bulunuyor.

Ermeni meseleleri üzerine bağımsız araştırmacı Benjamin Matevosyan, Fransız Haber Ajansı- AFP’ye verdiği röportajda, Paşinyan'ın dün televizyonda yayınlanan açıklamasında "Rusya ile kasıtlı olarak gerilimi tırmandırdığını" söyledi. Matevosyan, "Bu, dış politika çizgisi değişikliğinden ziyade şantaj. Rusya'ya açıkça, ‘Eğer Ermenileri Karabağ'da tutmazsanız, KGAÖ'den çekilirim’ diyor" değerlendirmesinde bulundu.

Matevosyan ayrıca Ermenistan Başbakanı'nın konuşmasıyla suçu Moskova'ya atmak istediğini belirtti. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre dün öğleden sonra Ermenistan'ın başkenti Erivan'da, Rusya’nın krizi yönetme ve askeri müdahale politikasını protesto etmek için yeni bir gösteri duyurusu yapıldı.

Bağımsız araştırmacı Hagop Badalyan protestolara karşı çıkarken, "Paşinyan'ın konuşmasının her şeyden önce siyasi müttefiklerini, partisini ve geniş bir yurttaş çevresini kendi etrafında toplamayı amaçladığını" söyledi.

Rusya, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki çatışmada çok önemli bir rol oynuyor ve 2020'de iki taraf arasındaki çatışmayı sona erdiren, bölgesel bir güç olarak rolünü teyit eden ateşkes anlaşmasına garantör oldu. Moskova'nın bölgeye barış gücü konuşlandırması, bu hafta Azerbaycan güçlerinin saldırısını engelleyemedi.

Carnegie Avrupa Merkezi'nden Thomas de Waal, bu hafta yayınlanan bir analizde “jeopolitik bir oyun var. Her iki tarafı da uzun süre bocalayan ve manipüle eden Rusya tarafından 2020 yılında Karabağ'da küçük bir Rus barışı koruma gücü kuruldu.” dedi.

Waal, “Azerbaycan'ın başlattığı saldırının, Moskova ile Bakü arasında anlaşma olduğu izlenimini güçlendirdiğini” belirtti. Waal, “Rusya'nın Paşinyan'ı, giderek daha fazla ortaya çıkan Batı yanlısı eğilimleri nedeniyle cezalandırdığına” dikkat çekti.

Paşinyan'ın dünkü açıklaması, Erivan ile Moskova arasındaki mesafenin giderek arttığını gösteriyor. Geçtiğimiz ocak ayında Ermenistan Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü tatbikatlarına ev sahipliği yapmayı reddetti. Bu ay ise ABD ile askeri tatbikatlar düzenleyerek,

Moskova'yı dehşete düşürdü.



Fırtına sırasında ağaçlardan yayılan ışık ilk kez kaydedildi

Laboratuvarda yüklü metal plakalar kullanılarak ladin ağaçlarında ışık huzmeleri oluşturuldu (William Brune)
Laboratuvarda yüklü metal plakalar kullanılarak ladin ağaçlarında ışık huzmeleri oluşturuldu (William Brune)
TT

Fırtına sırasında ağaçlardan yayılan ışık ilk kez kaydedildi

Laboratuvarda yüklü metal plakalar kullanılarak ladin ağaçlarında ışık huzmeleri oluşturuldu (William Brune)
Laboratuvarda yüklü metal plakalar kullanılarak ladin ağaçlarında ışık huzmeleri oluşturuldu (William Brune)

Bilim insanları fırtına sırasında ağaçlardan yayılan ışığı ilk kez görüntülemeyi başardı.

Araştırmacılar ormanlarda saptanan elektrik alanı anomalileri nedeniyle, fırtına sırasında ağaç tepelerinde elektriksel boşalmalar meydana geldiğinden uzun süredir şüpheleniyordu.

Bu hava olayları sırasında bulutlar güçlü bir negatif elektrik yükü biriktirirken, yeryüzünde pozitif bir yük gelişiyor. 

Zıt yüklerin birbirini çekmesinden dolayı yerdeki pozitif yük, negatif olana erişmeye çalışıyor ve genellikle doğada ulaşabileceği en yüksek noktaya, yani ağaç tepelerine çıkıyor.

Yaprakların ucunda biriken yük sonucu oluşan ve korona denen parıltı daha önce laboratuvarda üretilmişti. Ancak doğadaki kanıtı bulunamamıştı.

Pensilvanya Eyalet Üniversitesi'nden Patrick McFarland liderliğindeki ekip de işe laboratuvarda bu koronayı üreterek başladı. 

Fırtına bulutlarını taklit etmek için plastik saksılardaki ladin ve akçaağaçları yüklü metal plakaların altına yerleştirip ışıkları kapattılar.

McFarland, "Laboratuvarda tüm ışıkları, kapıyı ve pencereleri kapatınca koronalar zar zor seçiliyor. Mavi bir parıltı gibi görünüyorlar" diye açıklıyor.

Parıltı zayıf olsa da ultraviyole dalga boylarında da ışık yaydıkları için bilim insanları özel kameralarla bunları yakalamaya karar verdi.

Ekip, 2013 model bir Toyota Sienna'ya hava istasyonu, elektrik alan dedektörü, lazer mesafe ölçer ve ışığı ultraviyole kameraya yönlendirmek için bir periskop yerleştirerek bu neredeyse görünmez kıvılcımları ABD'nin çeşitli bölgelerinde aramaya koyuldu.

Yaklaşık 90 dakikalık görüntülerde 859 ayrı UV sinyali yakalanırken bir bilgisayar programı yardımıyla bunlar 41 korona halinde gruplandırıldı.

Bulguları hakemli dergi Geophysical Research Letters'ta yayımlanan çalışmaya göre koronolar, 0,1 ila 3 saniye sürüyordu ve genellikle yapraktan yaprağa atlıyor veya aynı yaprakta tekrar oluşuyorlardı.

Bu etkileri Pinus taeda ve Liquidambar styraciflua gibi ağaçlarda da gözlemlediler. 

McFarland "Bunlar gerçekten oluyor" diyerek ekliyor: 

Onları gördük; artık var olduklarını biliyoruz. Sonunda bunun somut kanıtına sahip olmak… Bence işin en keyifli yanı bu.

Araştırmacılar, UV kamera yalnızca dar bir dalga boyu aralığını algılayacak şekilde ayarlandığı için çalışmada kaydedilenden daha fazla korona olabileceğini düşünüyor. 

McFarland, eğer insanlar ağaçlardaki bu parıltıları görebilseydi, sanki binlerce ateşböceği ağaç tepelerinde dans ediyormuş gibi "epey havalı bir ışık gösterisi" oluşacağını söylüyor.

Bulguların koronanın kanıtını sunmasının ötesinde de faydaları olma ihtimali var. 

Bu parıltılar, diğer bileşiklerle tepkimeye girerek pus ve duman oluşumuna katkı sunabilecek büyük miktarda molekül üretiyor. Bu nedenle yeni çalışma, koronanın ormanlardaki hava kalitesini nasıl etkilediğinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilir.

Ayrıca koronanın yapraklara zarar vererek ağaç ve orman sağlığını etkilemesi de muhtemel. Ancak bilim insanları bitkilerin kendilerini koruma yöntemleri geliştirmiş olabileceğinden şüpheleniyor. 

Independent Türkçe, Science Alert, Smithsonian Magazine, Geophysical Research Letters


ABD'nin önde gelen yapay zeka araştırmacıları, Pentagon'a karşı birleşti

Anthropic, yapay zeka güvenliğinde öncü bir şirket olarak görülüyor (Reuters)
Anthropic, yapay zeka güvenliğinde öncü bir şirket olarak görülüyor (Reuters)
TT

ABD'nin önde gelen yapay zeka araştırmacıları, Pentagon'a karşı birleşti

Anthropic, yapay zeka güvenliğinde öncü bir şirket olarak görülüyor (Reuters)
Anthropic, yapay zeka güvenliğinde öncü bir şirket olarak görülüyor (Reuters)

OpenAI ve Google'dan araştırmacılar, ABD Savunma Bakanlığı'na dava açan Anthropic'i destekleyen bir dilekçe sundu.

Anthropic’in, araçlarına sınırsız erişim izni vermeyi reddetmesiyle şirketle Pentagon arasında gerilim başlamıştı.

Claude modelinin geliştiricisi bu kararında kitlesel gözetim ve otonom silahlarla ilgili endişeleri gerekçe gösterirken bakanlık yapay zeka araçlarını, "yasaların izin verdiği tüm amaçlar için kullanmak" istediğini savunmuştu.

Anlaşmazlığın ardından Trump yönetimi, federal kurumlara ve orduyla çalışan yüklenicilere Anthropic'le iş yapmayı bırakmalarını söylemiş ve Pentagon şirketi tedarik zinciri riski olarak belirlemişti.

Bu karar federal kurumların ve yüklenicilerin Anthropic'in yapay zeka sistemlerini kullanmasını engelliyor. Genellikle yabancı şirketleri hedef alan tedarik zinciri riski tanımlamasının ilk kez ABD merkezli bir şirkete karşı kullanıldığı bildiriliyor.

Anthropic bu hamlesi nedeniyle Savunma Bakanlığı'na dün (9 Mart Pazartesi) dava açtı.

Davanın açılmasından birkaç saat sonra OpenAI ve Google'dan yaklaşık 40 araştırmacı, yapay zeka şirketini destekleyen bir dilekçe sundu. 

Google DeepMind'ın baş bilim insanı Jeff Dean'in de imzasının yer aldığı dilekçede, Pentagon'un şirketi "tedarik zinciri riski" olarak etiketleme kararının, Amerikan yapay zeka sektöründe tehlikeli bir emsal oluşturabileceği savunuluyor.

Bilim insanları dilekçede şu ifadeleri kullanıyor:

ABD'nin önde gelen yapay zeka şirketlerinden birini cezalandırma çabasının devam etmesi, şüphesiz ki ABD'nin yapay zeka ve ötesindeki endüstriyel ve bilimsel rekabet gücü üzerinde sonuçlar doğuracak.

Bu adımın, yapay zeka gelişiminin hükümet ve ticari sektörler arasında ayrışmasına yol açabileceği korkusu dile getiriliyor. Bazı kurumlar belirli modellere erişimi kısıtlarken, diğerleri özel pazarlarda kullanılmaya devam edebilir.

Araştırmacılar, Pentagon anlaşma şartlarından memnun değilse Anthropic'le sözleşmesini sonlandırabileceğini ve başka bir şirketin araçlarını kullanabileceğini belirtiyor.

Bakanlık, Anthropic'le ilişkilerinin gerilmesinden kısa süre sonra OpenAI'la sözleşme imzalamıştı. OpenAI, Anthropic'le yapılan anlaşmadan daha fazla güvenlik önlemi alındığını öne sürmüştü. Şirketin CEO'su Sam Altman ise teknolojinin "ABD vatandaşlarının gözetimi için kasten kullanılmayacağından" emin olmak adına daha fazla değişiklik yapılacağını söylemişti.

Independent Türkçe, Interesting Engineering, Wired, BBC


Francis Ngannou, MMA'e geri dönüyor

Eski UFC ve PFL ağırsıklet şampiyonu Francis Ngannou (Louis Grasse/PFL)
Eski UFC ve PFL ağırsıklet şampiyonu Francis Ngannou (Louis Grasse/PFL)
TT

Francis Ngannou, MMA'e geri dönüyor

Eski UFC ve PFL ağırsıklet şampiyonu Francis Ngannou (Louis Grasse/PFL)
Eski UFC ve PFL ağırsıklet şampiyonu Francis Ngannou (Louis Grasse/PFL)

Francis Ngannou, PFL'den ayrıldıktan sonra vakit kaybetmeden bir maç ayarladı ve Ronda Rousey'nin karma dövüş sanatlarına (MMA) şoke edici dönüşünün alt kartında yer almaya hazırlanıyor.

16 Mayıs'ta, eski UFC şampiyonu Rousey 10 yıl sonra ilk kez oktagona çıkacak ve 2009'dan beri dövüşmeyen bir diğer öncü isim Gina Carano'yla karşı karşıya gelecek. İkili, fenomen Jake Paul'la şirketi Most Valuable Promotions (MVP) tarafından düzenlenen ve Netflix'te yayımlanacak etkinliğin ana maçında yer alacak. Şimdiyse Ngannou da alt karta eklendi.

Geçen hafta, Ngannou'nun üç yıl ve sadece bir maçın ardından PFL'den ayrıldığı doğrulanmıştı ve eski UFC ağırsıklet şampiyonunun bir sonraki maçı Philipe Lins'le olacak.

Ngannou gibi Lins de eski bir UFC dövüşçüsü ve PFL şampiyonu ancak UFC'de "Predator" kadar yüksek seviyeye ulaşamadı.

18 galibiyet ve üç mağlubiyetlik karneye sahip 39 yaşındaki Ngannou, spor tarihinin en yıkıcı yumruk atan ismi olarak kabul ediliyor. Son yıllarda boks da yaptı ve Ekim 2023'te o zamanki dünya şampiyonu Tyson Fury'ye tartışmalı bir kararla kaybetti, ardından Mart 2024'te Anthony Joshua tarafından acımasız bir nakavtla mağlup edildi.

Öte yandan Lins'in 18 galibiyet ve 5 mağlubiyetlik bir karnesi var ve 4 maçlık bir galibiyet serisinde. Ancak 40 yaşındaki Brezilyalı, Mart 2024'teki son UFC maçından beri dövüşmedi. UFC kariyeri, PFL'deki şampiyonluk döneminin ardından geldi; Ngannou'nun PFL kariyeriyse kendi UFC döneminden sonra gelmişti.

ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Intuit Dome'da yapılacak müsabaka, Kamerunlu Ngannou'nun Ekim 2024'te Renan Ferreira'yı nakavt ederek PFL Süper Dövüşler ağırsıklet şampiyonluğunu kazanmasından bu yana ilk maçı olacak.

Ngannou pazartesi günü yaptığı açıklamada, "Dünya konuşmakla meşgulken ben gelişmekle meşguldüm" dedi.

Sessizlik yoklukla karıştırılmamalı; bu, mesafeyi kapatan bir avcının sesi. Kafese yeniden adım atmak sadece bir dönüş değil; bir geri alma. MMA'e dönüşüm, hırsımın boyutuna uygun bir sahne gerektiriyordu ve bu etkinliği Netflix'e getirmek için MVP'yle ortaklık kurmak, tüm dünyanın izlemesini sağlıyor. Bu yeni bölüme hazırım. Hayranlarımı tekrar eğlendirip dünyaya tam olarak kim olduğumu ve en yüksek sahnede neler yapabileceğimi hatırlatmak için sabırsızlanıyorum.

"Francis Ngannou tartışmasız dünyanın en iyi ağırsıklet MMA dövüşçüsü" diyen Paul ve iş ortağı Nakisa Bidarian müşterek bir açıklamada, "Onun katılımı, bu kartta sporda daha önce hiç görülmemiş bir yıldız gücü yaratıyor. Francis, sporun gördüğü en korkulan nakavt ustalarından biri ve MMA'e dönüşü bu geceyi anında tarihi bir gece haline getiriyor" ifadelerini kullandı.

Independent Türkçe