İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: Savaş sırasında Hamaney'e bir şey olsaydı, İsrail'in müdahalesine gerek kalmadan birbirimizle savaşırdık

İran Cumhurbaşkanı, milletvekillerini, İran halkının sorunlarını çözecek bir bütçeyi kabul etmeye çağırdı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan (Tesnim Haber Ajansı)
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan (Tesnim Haber Ajansı)
TT

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: Savaş sırasında Hamaney'e bir şey olsaydı, İsrail'in müdahalesine gerek kalmadan birbirimizle savaşırdık

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan (Tesnim Haber Ajansı)
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan (Tesnim Haber Ajansı)

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, milletvekillerine bu yılın bütçesini ‘halkın geçim sorunlarını çözmenin en önemli öncelik olacağı şekilde’ tasarlamaları çağrısında bulunarak, “Yüksek fiyatların sebebi hükümet, parlamento ve rejimdir” dedi.

Pezeşkiyan, salı gecesi parlamentonun açık oturumunda nadir görülen bir samimiyetle şu açıklamalarda bulundu: “Savaş sırasında (geçtiğimiz haziran ayı) hiçbir şeyden korkmuyordum. Ancak Allah korusun, ona (Dini Lider Ali Hamaney) bir şey olursa, kendi aramızda kavga edebiliriz ve İsrail'in gelmesine gerek kalmaz diye endişeleniyordum.”

ascdfrg
İran Dini Lideri Ali Hamaney (DPA)

Pezeşkiyan, yedinci kalkınma programının ilk yılında hükümetin performansına ilişkin nihai raporun özetinde şunları söyledi: “Geçtiğimiz yıl bazı grupların protestolarına ve grevlerine tanık olduk ve halka elektrik kesintisi yapmak zorunda kaldık. Ancak şimdi bu sorunların çoğunu çözdük. Enflasyonun sebebi biziz, hükümet ve parlamento. Çünkü bütçeyi açık vererek hazırlıyor ve olmayan parayı planlıyoruz; açık vermeden bütçe yazabilmemiz için bize yardım edin.”

Pezeşkiyan sözlerini şöyle sürdürdü: “Kaynaklarımıza göre harcama yapabilmek için hükümetin boyutunu küçültmeliyiz, bu dengesizlik her yerde var. Çalışmak zorunda kaldığımız birçok durumda, parlamento ve yargı ile koordineli olarak birçok sorunu çözdük. Kendimi halkın hizmetkarı olarak görüyorum. Halka cevap vermeliyiz… Yüksek yaşam maliyetinden hükümet, parlamento ve rejim sorumludur, bu yüzden bu sorunları çözmemize yardım edin. Halkın geçim sorununu çözmek için iki günde bir toplantı yapıyoruz. Bu sorunu çözmek bizim görevimiz. Bu yılın bütçesini, halkın geçim sorununu çözmeyi en öncelikli hedef olarak belirleyin. İran'ın zayıf kalmasını ve diğer ülkelerin gerisinde kalmasını kabul etmiyorum. Birlikte durursak hiçbir güç bizi yıkamaz.”

İran Cumhurbaşkanı, “İllere gittiğimizde, kamuoyu yoklamalarında halkın hükümetten memnun olmadığını görüyoruz. Halkımıza hizmet edemediğimiz için başarısız olan biziz. Onların önünde övünme veya onlara patronluk taslama hakkımız yok. Bizim görevimiz halka hizmet etmektir ve hizmet edemeyen herkes kenara çekilmelidir. Birbirimizi yıkmak yerine birbirimize yardım etmeliyiz” ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, “Enflasyon, hizmet etmekle yükümlü olduğumuz halkın omuzlarına ağır bir yük bindiriyor. Devletten başlayın ve onun yapısını küçültün. Hangi kurumu seçersek seçelim, onun hacmini küçültmemize yardımcı olun ki harcamalarımızı mevcut kaynaklarımız temelinde yapabilelim. Kaynaklarımız olmadan kalkınmaya devam ediyoruz; tüm sektörlerde bu kalkınma dengesiz bir şekilde ilerliyor” şeklinde konuştu.

dfrgt
Tahran'ın kuzeyindeki bir çarşıda alışveriş yapan vatandaşlar (Arşiv – AFP)

Pezeşkiyan şöyle devam etti: “Halkın sorunlarını çözmek istiyorum. İran'ın zayıflatılmasını ve diğer ülkelerin gerisinde kalmasını kabul etmiyorum. İş birliği yapar ve halkın hizmetkârları olduğumuzu gösterirsek, hiçbir güç bizi yıkamaz. Kusursuz ve yanılmaz olduğumu iddia edersem, o an benim çöküşümün başlangıcı olur. Hata yapma veya günah işleme niyetim yok, ama ben de insanım ve hata yapıyorum. Birbirimize yardım edelim. Sorunlarımızı çözebilecek herkesin elini öpeceğiz. Fraksiyonlar, partiler, inançlar veya ideolojiler arasında ayrım yapmıyorum.”

Pezeşkiyan konuşmasını şu ifadelerle noktaladı: “Ülkenin temeli, yerleşik liderliktir; aramızda farklılıklar olabilir, ama nihai kararı veren biri vardır. Savaş sırasında hiçbir şeyden korkmuyordum. Ancak Allah korusun, ona (Dini Lider Ali Hamaney) bir şey olursa, kendi aramızda kavga edebiliriz ve İsrail'in gelmesine gerek kalmaz diye endişeleniyordum. Çünkü henüz birbirimizle nasıl diyalog kuracağımızı öğrenemedik. Birbirimizi kolayca suçluyoruz… Ama sonunda bu anlaşmazlıklarda ‘Şunu yapın, bunu yapmayın’ diyen biri var. Onun önemini kabul etmeli ve onun arkasında sağlam bir şekilde durmalıyız.”



Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
TT

Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran’a sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi. Pentagon ise İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir operasyon için hazırlıklarını sürdürüyor; operasyonun güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da hedef alabileceği belirtiliyor.

Reuters’ın analizine göre, olası saldırı haberleri, Trump’ın danışmanlarının ekonomik kaygılara odaklanması için baskı yaptığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, bu yıl yapılacak ara seçimler öncesinde herhangi bir askeri tırmanışın siyasi risklerini öne çıkarıyor.

Trump, Ortadoğu’daki Amerikan birliklerinin yoğun şekilde takviye edilmesini ve İran’a olası bir hava saldırısına hazırlanılmasını emretti; operasyonun haftalar sürebileceği belirtilse de detay verilmedi.

Uzmanlar, Trump’ın İran’a odaklanmasını, ikinci döneminin ilk 13 ayında dış politikanın -özellikle askeri gücün geniş kullanımının- iç politika konularının önüne geçtiğinin en somut göstergesi olarak değerlendiriyor. Bu dönemde ABD halkının çoğunluğunun önceliği olan yaşam maliyeti gibi iç meseleler büyük ölçüde gölgede kaldı.

Trump’ın danışmanları, seçim öncesinde ekonomiye odaklanılması çağrısında bulundu

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın agresif söylemine rağmen yönetim içinde İran’a saldırı konusunda henüz ‘destek’ bulunmadığını açıkladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, Trump’ın danışmanlarının, kararsız seçmenlere ‘karışık mesajlar’ vermekten kaçınmanın ve ekonomiye öncelik vermenin önemini de fark ettiklerini belirtti.

Beyaz Saray danışmanları ve Cumhuriyetçi Parti kampanya yetkilileri, Trump’ın ekonomik konulara odaklanmasını istiyor. Geçen hafta bazı kabine üyeleriyle yapılan özel bir brifingde de bu konunun kampanyanın en önemli meselesi olduğu vurgulandı; toplantıya Trump katılmadı, ancak kaynak toplantıya katılanlardan biri olarak bilgi verdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre başka bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, Trump’ın dış politika gündeminin ‘doğrudan Amerikan halkı için kazançlar’ sağladığını söyledi. Yetkili, “Başkanın tüm adımları (ister dünyayı daha güvenli hale getirmek, ister ülkemiz için ekonomik kazanımlar sağlamak olsun) ABD’yi önceliklendiriyor” dedi.

Kasım ayında yapılacak seçimler, Trump’ın mensubu olduğu Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’nin her iki kanadındaki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Demokratların bir veya her iki meclisi kazanması, Trump için kalan başkanlık döneminde ciddi bir siyasi engel oluşturabilir.

Cumhuriyetçi stratejist Rob Godfrey, İran ile uzun süreli bir çatışmanın Trump ve Cumhuriyetçiler için büyük bir siyasi tehdit oluşturacağını söyledi. Godfrey, “Başkan, üç kez art arda Cumhuriyetçi Parti’den aday olmasını sağlayan siyasi tabanı göz önünde bulundurmalı; bu taban dış politikaya şüpheyle bakıyor ve dış çatışmalara karışılmasına karşı; çünkü ‘sonsuz savaşları bitirme’ vaat edilmiş açık bir seçim taahhüdüydü” dedi.

Cumhuriyetçiler, seçim kampanyasında geçen yıl Kongre tarafından onaylanan vergi indirimleri ile konut maliyetlerini ve reçeteli bazı ilaçları düşürmeye yönelik programları öne çıkarmayı planlıyor.

Venezuela’dan daha güçlü bir düşman

Bazı muhalif seslere rağmen, Trump’ın izoleci yaklaşımını savunan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketinin destekçileri, geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu görevden alan ani müdahaleyi destekledi. Ancak ABD, İran ile bir savaşa girerse Trump daha güçlü bir direnişle karşılaşabilir.

Trump, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varılmaması durumunda ülkeyi bombalamakla defalarca tehdit etti. Dün de uyarısını tekrarlayarak, “Onlar için adil bir anlaşma yapmaları en iyisi” dedi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

ABD, geçtiğimiz haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı ve Tahran’ı, tekrar bir saldırıya uğraması durumunda sert bir yanıt vermekle tehdit etti.

Trump destekçileri ‘kararlı ve sınırlı önlemleri’ destekliyor

Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemini kazanırken büyük ölçüde ‘Önce Amerika’ yaklaşımına dayandı; bu yaklaşım yüksek enflasyonu düşürme ve maliyetli dış çatışmalardan kaçınma taahhütlerini içeriyordu. Ancak anketler, yüksek fiyatları düşürme konusunda Amerikan halkını ikna etmekte zorlandığını gösteriyor.

Buna karşın Cumhuriyetçi stratejist Lauren Kole, Trump’ın destekçilerinin, eylem belirleyici ve sınırlı olduğu takdirde İran’a karşı askeri adımları destekleyebileceğini söyledi. Kole, “Beyaz Saray, atılacak her adımı Amerikan güvenliği ve iç ekonomik istikrarla açık şekilde ilişkilendirmeli” dedi.

Ancak anketler, halkın başka bir dış savaşa girme konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Trump’ın seçmenlerin ekonomik kaygılarını tamamen çözme vaadini yerine getirmedeki zorlukları göz önüne alındığında, İran ile olası bir tırmanış, başkan için ciddi riskler taşıyor. Trump, Reuters ile yaptığı son röportajda, partisinin ara seçimlerde zorluklarla karşılaşabileceğini kabul etmişti.

Savaşın çeşitli nedenleri

Tarih boyunca dış politika nadiren ara seçimlerde seçmenler için belirleyici bir konu olmuştur. Ancak Trump, Ortadoğu’ya iki uçak gemisi, savaş gemileri ve savaş uçaklarını içeren büyük bir güç sevk edince, İran önemli tavizler vermediği sürece askeri bir harekât gerçekleştirmekten başka seçeneği kalmamış olabilir. Aksi takdirde uluslararası alanda zayıf görünme riskiyle karşı karşıya.

Trump’ın olası bir saldırı için sunduğu gerekçeler ise belirsiz ve çeşitli. Ocak ayında, İran hükümetinin ülke genelindeki halk protestolarını bastırma kampanyasına yanıt olarak saldırı tehdidinde bulundu, ancak daha sonra geri adım attı.

"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Son dönemde ise askeri tehditlerini İran’ın nükleer programını sona erdirme talepleriyle ilişkilendirdi ve ‘rejim değişikliği’ fikrini gündeme getirdi. Ancak kendisi ve yardımcıları, hava saldırılarının bunu nasıl gerçekleştireceğini açıklamadı.

Beyaz Saray’daki ikinci yetkili, Trump’ın ‘her zaman diplomasiyi tercih ettiğinin ve İran’ın geç olmadan anlaşmaya varması gerektiğinin’ açık olduğunu söyledi. Yetkili, başkanın ayrıca İran’ın ‘nükleer silaha sahip olamayacağını, üretim kapasitesi bulunamayacağını ve uranyum zenginleştiremeyeceğini’ vurguladığını bildirdi.

Birçok gözlemci, Trump’ın bu belirsizliğini, Başkan George W. Bush’ın 2003’te Irak’ı işgal etme gerekçesiyle ortaya koyduğu net hedeflerle karşılaştırıyor.

Bush, ülkenin kitle imha silahlarını yok etmeyi amaçladığını açıkça belirtmişti; ancak bu hedeflerin daha sonra yanlış istihbarat ve asılsız iddialara dayandığı ortaya çıkmıştı.

Godfrey, ara seçimlerde belirleyici rol oynayan bağımsız seçmenlerin, Trump’ın İran ile nasıl başa çıktığını yakından izleyeceğini söyledi. Godfrey, “Seçmenler ve başkanın tabanı, Trump’ın argümanlarını sunmasını bekleyecek” dedi.


Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
TT

Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)

ABD ordusu, son aylarda yaşanan benzer olayların sonuncusu olarak, Doğu Pasifik'te bir tekneyi bombaladığını ve üç mürettebatın öldüğünü açıkladı.

Trump yönetimi, bölgede uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle imha edilen gemilerin başarısını övüyor. ABD ordusu, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, teknenin "uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarına karıştığını" belirtti.


Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
TT

Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)

Venezuela'nın geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez, devlet televizyonunda dün yayınlanan konuşmasında, "daha demokratik, daha adil ve daha özgür bir Venezuela" inşa etmek için çalıştığını söyledi.

Rodriguez, yüzlerce siyasi mahkumu serbest bırakacak tarihi af yasasının kabul edilmesinden bir gün sonra, dün yaptığı açıklamada, "Bugün daha demokratik, daha adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz ve bu herkesin çabasıyla yapılmalıdır" ifadelerini kullandı.