İngiltere’nin Ermenilere ve Süryanilere karşı işlediği suçlar

İngiltere’nin Ermenilere ve Süryanilere karşı işlediği suçlar
TT

İngiltere’nin Ermenilere ve Süryanilere karşı işlediği suçlar

İngiltere’nin Ermenilere ve Süryanilere karşı işlediği suçlar

Bessam Şükri

Ekim ayının başlarında Riyad Kitap Fuarı'na katılımım sırasında, Dr. Müeyyed el-Vandavi'nin “İran ve Türkiye'den getirilen Ermeni ve Asuri mülteciler için kurulan Bakuba Kampı” adlı kitabıyla karşılaştım. Kitap, Dr. Müeyyed'in tercüme ettiği, sınıflandırdığı ve kronolojik olarak sunduğu İngiliz belgelerinden oluşuyor. Okuduğum gerçekler şok ediciydi. Hem Türkiye’deki Ermenilerin ve Süryanilerin (Asuriler) anavatanlarından zorla göç ettirilmeleri hem de Birinci Dünya Savaşı'nın bitiminden yıllar sonra ortaya çıkan bir yalan olduğunu anladığım Ermeni Soykırımı hakkındaki düşüncelerimi değiştirdi.

Bu kitabı (belgeleri) okumadan önce, Osmanlı İmparatorluğu'nun Ermeni ve Süryani vatandaşlarına saldırdığına ve onları tehcir ettiğine inanıyordum. Ancak, İngiliz belgeleri bana birkaç gerçeği gösterdi:

Birinci gerçek: İngiltere, Rusya ve Fransa, Birinci Dünya Savaşı'nda Ermenileri ve Süryanileri kendi ülkeleri Osmanlı İmparatorluğu ile Alman İmparatorluğu'na karşı savaşmak üzere paralı asker olarak kendi ordularına dahil ettiler veya onlardan çeteler kurdular. Onları, Osmanlı ordusunu kuşatmak ve ikmal yollarını kesmek için kullandılar. Osmanlı İmparatorluğu'nda yaygın olan dini hoşgörüden yararlanarak, bu kurbanlarını dini olarak kışkırttılar. Buna karşılık İngiltere, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı savaşı kazanması durumunda bu kurbanlara, Türkiye'nin güneyinin tamamını anavatan olarak verme sözü vermişti. İngiltere ve müttefikleri savaşı gerçekten de kazandı ve Osmanlı İmparatorluğu ile Almanya kaybetti. Ancak İngiltere, Türkiye'nin güneyini ayırıp Ermeniler ve Asuriler için bir vatan kuramadı. Neden? Çünkü Osmanlı İmparatorluğu ve Alman İmparatorluğu'ndan ele geçirdiği topraklar çok büyüktü; Kuzey Afrika'dan Ortadoğu ve Arap Körfez bölgesine kadar uzanıyor ve Afrika'daki birçok Alman kolonisini de içeriyordu. İngiltere bu kadar geniş toprakları kontrol edemezdi, bu yüzden güney Türkiye'yi Ermeniler ve Asuriler için bir anavatan olarak ayırma ihtiyacı duymadı. Dahası, Türk halkının padişah yönetiminden cumhuriyet yönetimine geçiş sırasında ülkesini savunmak konusunda gösterdiği cesur direniş, İngiliz güçlerinin Türkiye'ye girmesini engelledi.

İkinci gerçek: İngiliz belgeleri, kurbanları ile ilişkisinde benimsediği sömürgeci yaklaşımı ve Ermeniler ile Süryanileri nasıl kurtulması gereken ağır bir yük olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Günümüz İngiliz vatandaşları, bu kurbanların İngiliz subaylarından gördükleri insanlık dışı muameleyi ve onlara karşı kullandıkları ırkçı ve küçümseyici dili okurlarsa, İngiltere'nin sömürge tarihinin, tarihsel hatalarının ve suçlarının büyüklüğünü anlayacaklardır.

Üçüncü gerçek: İngiltere, İngiliz kayıtlarında belgelendiği üzere, kuzey Irak'taki Kürtlere karşı açıkça etnik temizlik yaptı, onları topraklarından kovdu ve başlangıçta yerleşimci olarak İran'ın kuzeybatısındaki Urmiye ile Türkiye'nin güneyindeki Hakkari'den getirdikleri Süryanileri topraklarına yerleştirdi.

Dördüncü gerçek: İngiltere, kurbanları arasında bile ayrım yapıyordu ve Ermenileri, farklı bir kiliseye mensup oldukları için Süryanilere tercih ediyordu. Süryaniler, savaş esirlerinin kaldığı kamplara benzeyen kamplarda toplanırken, Ermenilerin Basra'dan gemiyle Irak dışına gitmelerine izin verildi. Dahası, isteyen Ermenilere Irak, Suriye, Lübnan ve Filistin gibi başka yerlerde yaşama izni de verildi.

Beşinci gerçek: İngiltere, Süryanileri Kuzey Irak’a ve Musul'un güneyindeki Ninova Ovası'na yerleştirdikten sonra, şantaj ve çok sayıda Iraklı şahsiyete yönelik suikastlar yoluyla Irak monarşisine Süryanileri Irak vatandaşı olarak kabul etmesi için baskı yaptı. Bu suikastlar arasında en öne çıkanlardan biri, intihar ettiği söylenen dönemin Irak Başbakanı Abdulmuhsin es-Sadun'u aslında İngiltere’nin öldürdüğü suçlamasıydı. Zira intihar değil, suikasta uğradığına dair şüpheler vardı. İngiltere ayrıca, Süryanilere Irak vatandaşlığı vermeyi reddettiği için Kral Birinci Faysal'ı susturmak amacıyla kendisine suikast düzenlemekle de suçlandı. Bu yöntemler, Kral Gazi suikastından sonra bile devam etti ve bu suikastta da parmaklar İngiltere'yi işaret ediyordu. İngiltere, Süryanilere nihayet 1940'ların ortalarında Prens Abdulilah'ın naipliği sırasında Irak vatandaşlığı verilene kadar Irak'a baskı yapmaya devam etti.

Altıncı gerçek: Yıllar boyunca medyada bir görünüp bir kaybolan ve modern Türkiye'yi sözde Ermeni soykırımından sorumlu tutan (ve elbette Süryanilerden hiç bahsetmeyen) yalanlar, İngiltere'nin modern Türkiye'ye karşı bazı Avrupa ülkelerinin katılımıyla zaman zaman siyasi ve ekonomik çıkarları için kullandığı şantaj yöntemlerinden başka bir şey değildir. Türkiye Osmanlı ve İngiliz arşivlerini açacak olursa, İngiltere'nin savaş sırasında Osmanlı vatandaşlarını kendi ülkelerine karşı kendi saflarında savaşmaları için seferber etme suçuna dair şaşırtıcı gerçekleri ortaya çıkaracaktır. Dahası İngiltere onları daha sonra yüzüstü bıraktı, verdiği sözleri yerine getirmedi, onları Osmanlı devletinin kurbanları olarak gördü ve bu yalandan da kâr sağladı.

Yedinci gerçek: Osmanlı İmparatorluğu sona erdi, savaşı bitirmek için anlaşmalar imzalandı ve Osmanlı İmparatorluğu topraklarından vazgeçti. Modern Türkiye, Osmanlı İmparatorluğu'nun halefi değildir çünkü siyasi sistemi farklıdır ve modern Türkiye'yi bir yalan olan Ermeni Soykırımı ile suçlamak kabul edilemez.

Sekizinci gerçek: İngiltere, Osmanlı İmparatorluğu'na karşı paralı asker olarak seferber ettiği Ermenileri ve Süryanileri, kuzey İran ve güney Türkiye'de binlerce Kürt, Arap ve Fars'ı öldürmeye kışkırttı. Bu paralı askerler birçok şehri yerle bir etti ve korkunç katliamlar gerçekleştirdi; bunlar tarihi olarak kaydedilmedi çünkü tarih kazananlar tarafından yazılır. Ancak iletişim devrimi ve internet teknolojisi ile birlikte İngiliz belgelerinin yayınlanması, sömürge tarihinin ve insanlığa karşı işlenen suçların bu karanlık sayfalarını gün yüzüne çıkardı. Aynı zamanda, ateşkes ve Osmanlı Devleti’nin anlaşmayı imzalamasından sonra, İngiltere, Türklere, Kürtlere ve Araplara karşı katliamlar gerçekleştiren Yunanlıları getirdi ve ardından onların yeniden Yunanistan'a çekilmesini kolaylaştırdı.

Dokuzuncu gerçek: Ermeni mülteciler Irak'taki toplam mülteci sayısının yüzde 25'ini, Süryani mülteciler ise yüzde 75'ini oluşturuyordu. İngiltere ve dünya, Süryaniler sorununu yıllarca görmezden geldi çünkü onları Irak ve Suriye'ye yerleştiren İngiltere’ydi. Aynı İngiltere, Türkiye üzerinde siyasi veya ekonomik baskı uygulamak istediği her zaman Ermeni Soykırımı yalanını kullanmaya devam ediyor.

Onuncu gerçek: İngiltere, karanlık bir geçmişe sahip aynı sömürgeci güç olmayı sürdürüyor ve Irak'a karşı komplolar kurmaya devam ediyor. Bunca yıldan sonra, 1916'da bir İngiliz haritacı tarafından Musul'un güneyindeki bölgeye verilen “Ninova Ovası” adını yeniden kullanmaya başladı. Amacı da Irak'ı bölmek ve Musul'un güneyinden Türkiye sınırına kadar olan bölgeyi ondan kopararak, Türkiye'nin güney sınırında gerilim kaynağı olacak yapay bir devlet kurmaktır.

Günümüz İngiliz neslinin kendi tarihini bilme hakkı vardır ve dünyanın dört bir yanındaki kolonileriyle ilgili İngiliz belgelerini okumalıdır. Onurlu bir yaşam sürmek isteyen herkes, atalarının hatalarını kabul etmeli ve kurbanlardan en azından manevi olarak af dilemelidir.



Rapor: Buckingham Sarayı, vergi mükelleflerinin eski Prens Andrew’in savunma masraflarını üstlenmesini engelliyor

 İngiliz Kralı Charles (sağda), Londra’da kardeşi Prens Andrew ile konuşuyor. (AP)
İngiliz Kralı Charles (sağda), Londra’da kardeşi Prens Andrew ile konuşuyor. (AP)
TT

Rapor: Buckingham Sarayı, vergi mükelleflerinin eski Prens Andrew’in savunma masraflarını üstlenmesini engelliyor

 İngiliz Kralı Charles (sağda), Londra’da kardeşi Prens Andrew ile konuşuyor. (AP)
İngiliz Kralı Charles (sağda), Londra’da kardeşi Prens Andrew ile konuşuyor. (AP)

The Telegraph gazetesinin haberine göre Buckingham Sarayı, eski İngiliz prensi Andrew -kamuoyunda kullanılan adıyla Andrew Mountbatten-Windsor- için doğabilecek hukuki masrafların vergi mükelleflerine yüklenmemesini güvence altına alacak.

Konuya yakın bir kaynak, eski prensin avukatlık ücretlerini karşılayamaması halinde mali yükün ‘kamu hazinesine yansıtılmayacağını’ belirtti. Ancak sarayın söz konusu giderleri hangi kaynaktan karşılayabileceği henüz netlik kazanmadı. Kaynaklar, Kral Charles’ın kardeşinin faturalarını kişisel olarak ödemeyeceğini ifade etti.

Mountbatten-Windsor dün Sandringham House’taki evinde, kamu görevine ilişkin usulsüzlük şüphesiyle gözaltına alındı. Polis, ticari temsilci olarak görev yaptığı dönemde hassas bilgileri Jeffrey Epstein ile paylaştığı iddialarını soruşturuyor.

dfvgthy6yjy6
Andrew Mountbatten-Windsor, kamu görevinde suistimal şüphesiyle gözaltına alındığı gün polis karakolundan ayrılırken (Reuters)

Olası hukuki savunma sürecinde ise Andrew’in yakın çevresinde kalmayı sürdüren tek isim olarak ceza avukatı Gary Bloxsome öne çıkıyor. Bir kaynak dün, “Hâlâ yanında olan tek kişi o” ifadesini kullandı.

The Telegraph’ın haberine göre, Andrew’in gözaltına alınmasının ardından Bloxsome’un hizmetlerine duyulan ihtiyaç daha da artacak. Eski York Dükü, 2020 yılında ABD Federal Soruşturma Bürosu’nun (FBI), çocuklara yönelik cinsel istismar suçlamalarıyla anılan finansör Jeffrey Epstein ile ilişkisine dair yürüttüğü soruşturma sırasında da aynı avukatla çalışmıştı.

Sonrasında Bloxsome’un görevlendirilmesinin isabetli bir karar olduğu değerlendirildi. Prensi çevreleyen utanç verici kriz sürecinde dost ve tanıdıkların zamanla uzaklaştığı belirtilirken, avukatın Andrew’in yanında kalmayı sürdürdüğü aktarıldı. Zaman içinde en yakın isimlerinden biri haline gelen Bloxsome, ‘her an ulaşılabilen avukatı’ olarak tanımlandı; hukuk dosyalarını değerlendirdiği kadar golf sahasında da müvekkiliyle vakit geçirdiği ifade edildi.

Bloxsome’un, yakın zamana kadar Andrew’in Windsor’daki Royal Lodge adlı konutuna giderek yüksek profilli müvekkiliyle çay içmeyi sürdürdüğü kaydedildi.

dvfgthy
Kraliçe II. Elizabeth, 2013 yılında Buckingham Sarayı’nın balkonundan, oğulları Prens Charles (solda) ve Prens Andrew ile birlikte el sallıyor. (AFP)

Ceza avukatı Gary Bloxsome’un, Andrew Mountbatten-Windsor’ı kamu görevinde suistimal suçlamalarına karşı temsil etmesi en güçlü ihtimal olarak görülüyor. Konuya yakın bir kaynak, “Başka kime başvurabilir? O bir ceza avukatı ve bu Gary’nin uzmanlık alanı. Bu görev için ondan daha iyisi yok” dedi. Aynı kaynak, Mountbatten-Windsor’ın başka bir hukukçuya yönelmesinin mantıklı olmayacağını, zira Bloxsome’un geçmiş sürece hâkim olduğunu ve aralarında güçlü bir ilişki bulunduğunu belirtti.

Polisin, prensin Sandringham Kraliyet Arazisi’ndeki geçici konutu Wood Farm’a baskın düzenlediği sırada, Bloxsome The Telegraph gazetesine yaptığı açıklamada gelişmelerden ‘hiçbir şekilde haberdar olmadığını’ söyledi. Avukatın, Andrew’in sorgulandığı polis merkezine gidip gitmediği ise henüz bilinmiyor.

Gözaltı işlemi, Andrew’in Windsor’daki Royal Lodge’dan ayrılarak Norfolk’ta yeni bir hayata başlamasından yalnızca iki hafta sonra gerçekleşti. Bloxsome dışında yakın çevresinin giderek daralması, prensin ruh sağlığına ilişkin endişeleri artırdı.

Taşınmadan önce her gün ata bindiği belirtilen Andrew’in, Windsor’daki geniş konutunda neredeyse tamamen izole bir yaşam sürdüğü ifade edildi. Haberlerde, birkaç ay önce haber takibini bıraktığı öne sürülürken, baskıların artmasıyla birlikte ağır bir depresyon sürecine girdiği de kaynaklar tarafından dile getirildi.

vfgthy
Andrew Mountbatten-Windsor, Royal Lodge yakınlarında ata binerken (Reuters)

Aralık ayında, Londra Metropolitan Polisi’nin ziyareti sonrasında Andrew silah ruhsatlarını ve av tüfeği sertifikalarını teslim etmek zorunda kaldı. Bu adımla ilgili resmi bir gerekçe açıklanmadı. Ancak kaynaklar, kişisel güvenliğinin aile için öncelik olmaya devam ettiğini belirterek, tüm aile üyelerinin emniyetini sağlamak amacıyla ‘özen yükümlülüğünün sürdüğünü’ vurguladı.


Trump: İran'a karşı sınırlı bir saldırı düzenlemeyi değerlendiriyorum

Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda Valiler Birliği ile yaptığı kahvaltıda konuşuyor (AP)
Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda Valiler Birliği ile yaptığı kahvaltıda konuşuyor (AP)
TT

Trump: İran'a karşı sınırlı bir saldırı düzenlemeyi değerlendiriyorum

Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda Valiler Birliği ile yaptığı kahvaltıda konuşuyor (AP)
Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda Valiler Birliği ile yaptığı kahvaltıda konuşuyor (AP)

ABD Başkanı Donald Trump bugün İran'a karşı sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi, ancak daha fazla ayrıntı vermedi.

ABD ordusu, İran'a karşı birkaç hafta sürebilecek ve güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da bombalamayı içerebilecek bir operasyona hazırlanıyor.

İran'ı nükleer programı konusunda anlaşmaya varmaya zorlamak için sınırlı bir saldırıyı düşünüp düşünmediği sorulduğunda, Beyaz Saray'da gazetecilere, "Sanırım bunu düşündüğümü söyleyebilirim" dedi.

Trump dün, İran'ın bir anlaşmaya varması için 10 ila 15 günlük bir sürenin "yeterli" olacağına inandığını söyledi. Ancak görüşmeler yıllardır tıkanmış durumda ve İran, füze programını kısıtlama ve silahlı gruplarla bağlarını koparma yönündeki daha geniş ABD ve İsrail taleplerini görüşmeyi reddediyor.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre iki ABD yetkilisi, İran'la ilgili ABD askeri planlamasının ileri bir aşamaya ulaştığını ve seçenekler arasında bireyleri hedef alan bir saldırı, hatta Trump'ın emriyle Tahran'da rejim değişikliğinin de yer aldığını söyledi. Bu askeri seçenekler, diplomatik çabaların başarısız olması durumunda ABD'nin İran'la ciddi bir çatışmaya hazırlandığının son göstergesi.

Son haftalarda yapılan dolaylı görüşmelerde çok az ilerleme kaydedildi ve taraflardan biri veya her ikisi bunu savaşa hazırlıkta geciktirme taktiği olarak kullanıyor olabilir.

İran, geçen yıl İsrail ve ABD'nin nükleer ve askeri tesislerini hedef alan 12 günlük saldırılarının yanı sıra ocak ayındaki kitlesel protestoların şiddetle bastırılmasının ardından, hiç olmadığı kadar savunmasız bir konumda bulunuyor.

 İran'ın BM Güvenlik Konseyi'ne dün yazdığı mektupta, BM Büyükelçisi Emir Said İrevani, ülkesinin "gerilim veya savaş aramadığını ve savaş başlatmayacağını", ancak herhangi bir ABD saldırganlığına "kararlı ve orantılı bir şekilde" karşılık vereceğini belirtti.

Şöyle devam etti: “Bu koşullar altında, bölgedeki tüm düşman üsleri, tesisleri ve varlıkları, İran'ın savunma yanıtı çerçevesinde meşru hedefler olarak kabul edilecektir.”

Bu haftanın başlarında İran, dünyanın ticareti yapılan petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Körfez'in dar su yolu olan Hürmüz Boğazı'nda gerçek mühimmatlı tatbikatlar gerçekleştirdi. Ülke içinde de gerilim artıyor; yas tutanlar, 40 gün önce güvenlik güçleri tarafından öldürülen protestocuları anmak için törenler düzenliyor ve bazı gösterilerde yetkililerin tehditlerine rağmen hükümet karşıtı sloganlar atılıyor.


İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki Adise kasabası yakınlarında gerçekleştirdiği bombalama operasyonu

İsrail'in ocak ayında Lübnan'ın güneyindeki Kanarit köyüne düzenlediği hava saldırısının yol açtığı hasar, 16 Şubat 2026 (AFP)
İsrail'in ocak ayında Lübnan'ın güneyindeki Kanarit köyüne düzenlediği hava saldırısının yol açtığı hasar, 16 Şubat 2026 (AFP)
TT

İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki Adise kasabası yakınlarında gerçekleştirdiği bombalama operasyonu

İsrail'in ocak ayında Lübnan'ın güneyindeki Kanarit köyüne düzenlediği hava saldırısının yol açtığı hasar, 16 Şubat 2026 (AFP)
İsrail'in ocak ayında Lübnan'ın güneyindeki Kanarit köyüne düzenlediği hava saldırısının yol açtığı hasar, 16 Şubat 2026 (AFP)

İsrail güçleri bu sabah erken saatlerde Lübnan'ın güneyindeki Adise kasabası yakınlarında bir bombalama operasyonu gerçekleştirdi.

Lübnan'ın resmi Ulusal Haber Ajansı'na göre, büyük patlama saat 02:20'de meydana geldi.

İsrail ile Lübnan Hizbullahı arasında, bir yıldan fazla süren ve partinin askeri ve liderlik altyapısına darbeler aldığı çatışmanın ardından, 27 Kasım'dan beri yürürlükte olan bir anlaşma bulunuyor.

Anlaşma, Lübnan ordusunun ve Lübnan'daki Birleşmiş Milletler Geçici Gücü'nün (UNIFIL) konuşlandırılmasının güçlendirilmesi karşılığında, Hizbullah savaşçılarının Litani Nehri'nin güneyindeki bölgeden (sınırdan yaklaşık 30 km uzaklıkta) çekilmesini ve askeri altyapısının tasfiye edilmesini öngörüyordu.

Anlaşma ayrıca İsrail'in savaş sırasında girdiği tüm bölgelerden çekilmesini de öngörüyordu. Bununla birlikte, İsrail sınırın her iki tarafını da izleyebilmek için beş yüksek noktada askeri varlığını sürdürdü. Ayrıca, askeri hedefler veya Hizbullah unsurları olduğunu iddia ettiği yerlere neredeyse her gün saldırılar düzenliyor ve güçleri buldozerle yıkım ve tahribat operasyonlarına devam ediyor.