Yemen’de kalıcı barış için toplantı trafiği arttı

Yemen'de kalıcı barışa geçişi güvence altına almak için birden fazla BM toplantısı düzenleniyor

Grundberg, İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Tarık Ahmed ile (Grunberg’in ofisi)
Grundberg, İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Tarık Ahmed ile (Grunberg’in ofisi)
TT

Yemen’de kalıcı barış için toplantı trafiği arttı

Grundberg, İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Tarık Ahmed ile (Grunberg’in ofisi)
Grundberg, İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Tarık Ahmed ile (Grunberg’in ofisi)

Birleşmiş Milletler (BM) Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, Yemenli taraflar ve BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesinin büyükelçileriyle Riyad ve Maskat'ta çok sayıda ve yoğun görüşmelerini tamamladıktan sonra, Suudi-Umman çabalarının sonuçları ışığında çeşitli vizyonlar ve çözümlere yönelik hazırlıklarını sürdürüyor.

Şarku’l Avsat’ın Grundberg’in ofisinden aktardığına göre çabaların yaşam koşullarını iyileştirecek önlemler, ülke genelinde bir ateşkes üzerinde fikir birliğine varmak ve sürdürülebilir barışa geçiş için BM sponsorluğunda kapsayıcı bir süreç başlatmayı amaçladığını açıkladı.

Geçtiğimiz Pazartesi günü Maskat'ta bir grup üst düzey Umman yetkilisi ve Husilerin Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Abdusselam'la ile bir araya gelen Grundberg,  barış çabalarını ilerletmenin yollarını ele aldı.

BM Yemen Özel Temsilcisi’nin ziyareti, BM elçisi tarafından Riyad'da Yemen Başkanlık Konseyi başkanı Reşad el-Alimi, Başkanlık Konseyi üyesi Aydarus ez-Zubeydi ve Başbakan Muin Abdulmelik ile yaptığı çok sayıda görüşmenin ardından geldi.

Grundberg ayrıca Suudi Arabistan'ın Yemen Büyükelçisi Muhammed el-Cabir ve Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin Yemen'deki büyükelçileri ile BM liderliğindeki arabuluculuk çabalarına uyumlu bölgesel ve uluslararası destek sağlamanın yollarını danışmak için bir araya geldi. Ayrıca Yemen Meclis Başkanı Sultan el-Burakani ile görüştü.

BM yetkilisi, “Yemen krizi son derece karmaşık olmasına rağmen, Birleşmiş Milletler Yemen halkına hizmet edecek ve Yemen halkının kanını, güvenliğini, istikrarını, birliğini ve toprak bütünlüğünü koruyacak şekilde kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşmaya kararlı” şeklinde konuştu.

Grundberg, tüm konuların görüşüleceğini, ancak ikinci ve üçüncü aşamalara başarıyla ve tam bir güvenilirlikle ulaşılabilmesi için açıklanan birinci aşamanın eksiksiz ve doğru bir şekilde düzenlenmesine öncelik verileceğini belirtti. Ayrıca Suudi Arabistan ve Umman'ın rolü konusunda iyimser olduğunu ifade ederek durgunluğun bugüne kadarki kararlılığının, Yemenli tarafların uzun yıllar süren savaşın ardından Yemenlilerin hak ettiği tam barışa ulaşma arzusunu yansıttığına inandığını vurguladı.



İsrail kaynakları: Ordu Yemen'deki bir dizi hedefi vurmak için Yunanistan'da eğitim aldı

Husilerin kontrolündeki Yemen'in Hudeyde Limanı’nın bombalanmasına katılan İsrail F-15 savaş uçağı (Reuters)
Husilerin kontrolündeki Yemen'in Hudeyde Limanı’nın bombalanmasına katılan İsrail F-15 savaş uçağı (Reuters)
TT

İsrail kaynakları: Ordu Yemen'deki bir dizi hedefi vurmak için Yunanistan'da eğitim aldı

Husilerin kontrolündeki Yemen'in Hudeyde Limanı’nın bombalanmasına katılan İsrail F-15 savaş uçağı (Reuters)
Husilerin kontrolündeki Yemen'in Hudeyde Limanı’nın bombalanmasına katılan İsrail F-15 savaş uçağı (Reuters)

Tel Aviv'deki üst düzey askeri kaynaklar dün (pazar), İsrail ordusu ve istihbarat servislerinin Yemen'deki Husi mevzilerine yönelik saldırı ihtimaline karşı aylardır hazırlık yaptığını, Hudeyde Limanı’nı hedef alan bombardımanda uzun süredir hazırlanan hedefler arasından seçim yapıldığını, hatta hava kuvvetlerinin ilkbahar başında Yunanistan'da bu bombardıman için eğitim aldığını açıkladı.

Kaynaklar ayrıca, Genelkurmay Başkanlığı'nın sekiz ay önce Genelkurmay Başkanlığı Harekât Dairesi’nde ‘Yemen Dairesi’ adında özel bir birim kurduğunu belirtti. Bu yeni birim, savaş sırasında Husilerin İsrail'e roket ve insansız hava aracı (İHA) atmaya başlamasının ardından oluşturuldu.

zthyu
Husilerin kontrolündeki Yemen'in Hudeyde Limanı’nda yanan petrol tanklarının uydu görüntüsü (AFP)

Söz konusu daire Yemen, Husiler ve İran'ın etkisi hakkında çok sayıda rapor hazırladı. Ayrıca, Husilerin saldırılarının başarılı olması halinde, İsrail'in bombalayabileceği yerlerden oluşan geniş bir hedef bankası geliştirdi.

Husiler tarafından 7 Ekim'den bu yana İsrail'e yönelik yaklaşık 220 füze veya İHA saldırısı düzenlenmiş olsa da bölgedeki ABD güçleri ve İsrail hava savunma sistemleri bunların tamamını İsrail'e ulaşmadan önce vurmayı başardığı için Yemen'de operasyon düzenlemeye gerek kalmadı.

İsrail ile ABD arasında Husilerin doğru darbeyi vurması halinde bu yaklaşımın değiştirilmesi yönünde bir ön mutabakat olduğu ve İsrail Hava Kuvvetleri'nin Yunanistan topraklarında ve hava sahasında gerçekleştirdiği geleneksel eğitim tatbikatlarının bir parçası olarak, Husileri bombalamak üzere eğitim aldığı belirtildi.

Bilindiği üzere Husiler cumartesi günü şafak vakti Tel Aviv'in merkezinde, ABD Büyükelçiliği’nin yanında bulunan bir binaya saldırdı. Kamikaze İHA’nın patlaması sonucu bir sivil öldü, birçok kişi de yaralandı. İsrailliler bu saldırıdan sonra savaşın yeni bir safhaya girdiğini ve buna yıldırım hızıyla karşılık verilmesi gerektiğini ifade ettiler.

zxcvfbg
Husilerin Tel Aviv'e düzenlediği insansız hava aracı saldırısında ölen İsrail vatandaşının cenazesinden (AP)

Savunma Bakanı Yoav Gallant, Hudeyde Limanı’nda çıkan yangınların, İsrail'e saldırmayı düşünen herkese bir mesaj olduğunu ve bunun sadece Yemen'de değil, İran'ın vekil güçlerinin bulunduğu her yerde yapılabileceğini söyledi.

Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi ise Hamas, Hizbullah ya da Husiler tarafından İsrail'e yöneltilen tüm saldırıların İran saldırısı olduğunu; İran'ın bunlara finansman, eğitim ve silah desteği sağladığını belirtti. Halevi, “İsrail'in uzun kolu gerekli adreslere ulaşacaktır” tehdidinde bulundu.

Operasyon öncesinde neler yaşandı?

İsrail ordu liderliği, Hudeyde Limanı bombalama operasyonunu sadece Husilere değil, İran'a yönelik bir tehdit olarak da değerlendirdi. Operasyon onaylanmadan önce, ABD askeri komutanlığıyla koordinasyon temasları kuruldu. Ardından Netanyahu, ordu ve istihbarat komutanlarıyla Savunma ve Stratejik İşler bakanları Gallant ve Ron Dermer'i toplantıya çağırdı.

Toplantı sırasında Genelkurmay Başkanlığı Harekât Dairesi’ne bağlı Yemen Dairesi Başkanı bir senaryo sunarak, Tel Aviv'in bombalanmasına karşılık vermemenin ve Husi mevzilerini bombalayarak karşılık vermeleri için Amerikalılara ve İngilizlere güvenmeye devam etmenin, İsrail'in zayıflığı olarak yorumlanacağını söyledi. Düşmanın Tel Aviv'i bombalamanın kendine özgü bir bedeli olan kırmızı bir çizgi olduğunu anlaması için İsrail'in doğrudan bir karşılık vermesi gerekiyordu. İşte buna karar verildi ve operasyon başlatıldı.

sxdfvgbr
İsrail'in Yemen'in Hudeyde Limanı’na düzenlediği saldırıda iki kişi yaralandı. (AFP)

Yemen'de Husileri bombalamak daha geniş çaplı bir bölgesel savaşı tetikleyeceği için İsrail yasaları bu kararın, hükümetin siyasi ve güvenlik işlerinden sorumlu mini bakanlar kurulu düzeyinde alınmasını şart koşuyor. Netanyahu, aralarında Şabat gününe riayet eden dindar bakanların da bulunduğu Knesset üyelerini aradı. Tzachi Hanegbi ciddi bir mesele olduğu için söz konusu isimleri katılmaya ikna etti ve onlar da kabul ettiler. Onlar operasyona onay vermeye karar vermeden önce, uçaklar Yemen'e doğru yola çıkmıştı. Smotrich ve Yariv Levin, uçaklar operasyona başladıktan sonra toplantının yapılmasını protesto ederek, oylamada çekimser kaldı.

Kaynaklara göre bombalama operasyonuna sekiz adet F-35 ile birlikte yakın sayıda F-15 katılırken, F-16'lar ve helikopterler bir ya da daha fazla savaş uçağının düşmesi durumunda kurtarma operasyonlarına hazırlandı. ABD yakıt uçakları da bombardıman sırasında İsrail uçaklarına yakıt ikmali yaptı. Aralarında bir enerji santrali, silah depoları ve yakıt tanklarının da bulunduğu on iki hedef vuruldu. Yakıt depolarını kasıtlı olarak vurdular ki, yangın bulutları uzaktan çıplak gözle görülebilsin ve alevlerin görüntüleri Arap ve yabancı televizyon ekranlarını ve sosyal ağları kaplasın.

Daha sert bir müdahaleye hazırlanmak

Husiler misilleme tehdidinde bulunmadan (İsrail ağır bir bedel ödeyecek!) önce bile İsrailli uzmanlar, tüm kanallarda ve gazetelerin internet sitelerinde, Yemen'deki bombalamanın savaşı başka bir gerilim noktasına taşıdığını, özellikle İsrail'in Sur ve Sayda arasındaki el-Harayeb'i bombalamasından sonra bölgesel bir savaşın hiç olmadığı kadar yakınlaştığını teyit ediyorlardı.

Askeri kaynaklar, İsrail'in, Husilerin tehditlerini çok ciddiye aldığını ve onlardan alışılmadık bir yanıt almaya hazırlandığını vurgulayarak, Hudeyde'nin bombalanmasından daha şiddetli bir yanıt verileceği tehdidinde bulundu.

Şarku’l Avsat’ın İsrail Kan 11 televizyonundan aktardığına göre Tel Aviv'deki bir siyasi yetkili, İsrail'in ‘seyir füzeleri ve İHA’larıyla’ Husi saldırılarına hazırlandığını söyledi. Yetkili, İsrail ordusunun ‘tehditlerle nasıl başa çıkacağını bileceğini’ söylerken, İsrail savunması, mutlak koruma sağlamadığı için ‘İç Cephe Komutanlığı'nın talimatlarına uyulması’ gerektiğini vurguladı.

zxscdvfergth5y
İsrail bombardımanı sonucu Hudeyde Limanı’ndaki yakıt depolarından yükselen dumanlar (AFP)

Kan 11 televizyonuna göre Tel Aviv'deki yetkililer, geçtiğimiz aylarda Yemen'de bir saldırı düzenleme olasılığı üzerinde birkaç kez çalıştılar. Ancak Amerikan-İngiliz saldırılarıyla yetinmeye karar verildi. Cumartesi günü alınan karar ise ‘İsrail'in somut bir yanıtı olmazsa, İsrail'in caydırıcılığına daha fazla zarar verileceği’ inancına dayanıyor.

Kan 11'e göre İsrail, Amerikalıları saldırı planından, sabah saatlerinde yani saldırı gerçekleştirilmeden saatler önce haberdar etti. Kanal, Tel Aviv yönetiminin Washington yönetimine verdiği brifingi, hedeflerin İsrail'den uzaklığı, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) bölgedeki faaliyetleri ve İsrail savaş uçaklarının Suudi Arabistan-Mısır gibi diğer ülkelerin yakınındaki denizlerden geçmesi göz önüne alındığında dramatik olarak nitelendirdi.

Kan 11, İsrail Hava Kuvvetleri Komutanı Tomer Bar'ın İngiltere'de katıldığı konferanstan istisnai bir şekilde İsrail'e döndüğünü ve saldırı planını bizzat onayladığını bildirdi. Tel Aviv'deki yetkililer, saldırıya aralarında geniş deneyime sahip olanların da bulunduğu, onlarca pilotun katıldığını söyledi. Bunlar arasında albay rütbesinde pilotların da olduğunu kaydeden bir yetkili, onlarca uçağın da yedek kuvvetlerde beklediğini vurguladı.

İsrail’deki bir gazetenin askeri muhabiri ise İsrail'in Hudeyde'deki yangınların günlerce devam edeceğini önceden tahmin ettiğini ve bu amaçla, uygun tipte bir bomba kullandığını ifade etti.