Libya’ya karadan göç yolunda en yüksek ölüm oranı kayda geçti

IOM gerçek sayının, bildirilenlerden çok daha fazla olduğunu bildirdi.

Göçmenler, Libya kıyılarından bindikleri ölüm botları ile Avrupa’ya gitmeye çalışıyor. (AP)
Göçmenler, Libya kıyılarından bindikleri ölüm botları ile Avrupa’ya gitmeye çalışıyor. (AP)
TT

Libya’ya karadan göç yolunda en yüksek ölüm oranı kayda geçti

Göçmenler, Libya kıyılarından bindikleri ölüm botları ile Avrupa’ya gitmeye çalışıyor. (AP)
Göçmenler, Libya kıyılarından bindikleri ölüm botları ile Avrupa’ya gitmeye çalışıyor. (AP)

Uluslararası Göç Örgütü (IOM) Kayıp Göçmenler Projesi’nden yeni yayınlanan verilere göre, geçen yıl Orta Doğu ve Kuzey Afrika’dan düzensiz göç yollarında 3 bin 800 kişi öldü. IOM bunun, 4 bin 255 ölümün kaydedildiği 2017’den bu yana en yüksek rakam olduğunu bildirdi. IOM dün yayınlanan raporunda, 2022’de bir önceki yıla göre yüzde 11 artışla 3 bin 789 ölüm kayda geçtiğini açıkladı.

Son rapora göre Kayıp Göçmenler Projesi tarafından kaydedilen toplam ölümlerin yarısından fazlası Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da meydana geldi. Raporda, özellikle Sahra Çölü’ne dikkat çekildi. Bu tehlikeli karadan geçiş rotasında, Kuzey Afrika’da 203, Ortadoğu’da ise 825 karayolu ölümünün gerçekleştiği açıklandı. 117 ölümün meydana geldiği Libya’nın, Kuzey Afrika’daki kara yollarında en fazla sayıda ölüme sahne olduğu, bunu 54 ile Cezayir, 13 ile Fas, 10 ile Tunus ve 9 vaka ile Mısır’ın izlediği vurgulandı.

Yeterli resmi veri olmamasının yanı sıra sivil toplum ve uluslararası kuruluşların kara yollarına sınırlı erişimi, Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki göç yollarında gerçek ölüm sayısının açıklanandan çok daha fazla olabileceğini gösteriyor. Raporda, Kayıp Göçmenler Projesi’ne ev sahipliği yapan Küresel Veri Enstitüsü Müdürü Coco Warner şu açıklamada bulundu:

Verilerimiz, bu tehlikeli yolda ölen insanların yüzde 92’sinin kimliğinin belirsiz kaldığını gösteriyor. Tehlikeli göç yollarındaki trajik ölümler, verilerin ve analizin harekete geçmedeki önemini ortaya koyuyor.

IOM Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bölge Direktörü Osman el-Belbesi de açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki ve dışındaki göç yollarındaki bu endişe verici ölüm sayısı, göçmenlerin güvenliğini ve korunmasını artırmak için acil çabalar gerektirdiğini ortaya koyuyor. IOM, Küresel Göç Sözleşmesi’nin sekizinci hedefi doğrultusunda, bu insani krizi ele almak ve daha fazla ölümü önlemek için uluslararası ve bölgesel iş birliğinin artırılmasını talep ediyor.

2022’de Ortadoğu ve Kuzey Afrika’dan Avrupa’ya giden deniz yollarında, Lübnan’dan kalkan teknelerin Yunanistan ve İtalya’ya gitmesinin ardından, artan sayıda ölümcül kaza meydana geldi. Bu girişimlerin ardından, geçen yıl doğu Akdeniz güzergahındaki toplam ölüm sayısının neredeyse yarısı olmak üzere en az 174 ölüm kaydedildi. Deniz yollarında ölenlerin yaklaşık yüzde 84’ünün kimliği belirsiz kaldı.

Romanya ve İtalya’ya yönelik göç sürüyor. (UNHCR)
Romanya ve İtalya’ya yönelik göç sürüyor. (UNHCR)

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre IOM,veri boşluklarını gidermek amacıyla Libya’da 2021’in sonlarında büyük göç yolları ve Libya sınırları boyunca uzak bölgelerdeki bilgi kaynakları tarafından bildirilen olayları izlemek için bir sistem başlattı.

Kayıp Göçmenler Projesi, Berlin’deki IOM Küresel Veri Enstitüsü çerçevesinde Küresel Göç Veri Analiz Merkezi’nin önemli bir girişimi olarak biliniyor.

Ruanda, Romanya ve İtalya’ya göç edenlerin bir kısmının,134 mülteci ve sığınmacının Libya’dan ayrılarak Ruanda’daki Acil Transit Merkezi’ne gittiği bildirildi. Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR), göçmenlere barınma, temel ihtiyaçlar, tıbbi bakım, piskososyal destek ve dil dersleri sağlayacağı belirtildi.

UNHCR geçtiğimiz pazartesi akşamı yaptığı açıklamada, üçüncü ülkelere yeniden yerleşim veya mümkün olan her yerde gönüllü geri dönüş gibi kalıcı çözümler bulmalarına yardımcı olmayı hedeflediklerini kaydetti. UNHCR, risk altındaki çocuklara ve kadınlara, şiddetten kaçanlara, sağlık sorunları olanlara ve insan kaçakçılığından kurtulanlara yönelik özel çalışmalarının olduğunu bildirdi.

Romanya ve İtalya’ya yönelik göç sürüyor. (UNHCR)
Romanya ve İtalya’ya yönelik göç sürüyor. (UNHCR)

UNHCR, 2017’den bu yana 10 binden fazla göçmenin yeniden yerleşim, tahliye ve ek güzergahlarla üçüncü ülkelere gitmesine yardımcı olduğunu belirtti.

UNHCR, ülkeleri korunmaya muhtaç sığınmacılara ve mültecilere yardım etmek için daha fazla yasal yol sağlamaya çağırıyor. Ayrıca insani tahliye uçuşlarını kolaylaştırmadaki destekleri ve iş birlikleri için de Libya makamlarına övgüde bulunuyor.



Suikastlar Hamas'ın karar alma mekanizmasını nasıl değiştirdi?

TT

Suikastlar Hamas'ın karar alma mekanizmasını nasıl değiştirdi?

Suikastlar Hamas'ın karar alma mekanizmasını nasıl değiştirdi?

Hamas hareketi, İsrail'in siyasi, askeri ve hükümet çalışmalarından sorumlu yetkilileri hedef almasının yanı sıra Gazze içinde ve dışında siyasi bürosunun önde gelen liderlerine suikast düzenlemesinden bu yana durumunu yeniden yapılandırmaya çalışırken büyük engellerle karşılaşıyor.

Yaklaşık 58 gün süren ateşkes döneminde (Mart ayında sona erdi) Gazze Şeridi'ndeki Hamas, bazı birimlerin başına yeni liderler atayarak örgütsel yapısını yeniden inşa etmeye çalışıyordu.

Ekim 2024'te Refah'ta İsrail güçleriyle girdiği çatışmada öldürülen eski büro başkanı Yahya el-Sinvar'ın yardımcısı olan Halil el- Hayya'nın Gazze Şeridi'ndeki siyasi büronun başına geçmesini onaylamak için hızlı bir iç seçim yapılması yönünde bir eğilim vardı.

“İdari boşluk”

Katar'da bulunan ve ateşkes müzakerelerinde Hamas heyetine liderlik etmek üzere Mısır, Türkiye ve diğer ülkeler arasında seyahat eden Hayya, Muhammed el-Cemasi ve Yaser Harb gibi siyasi büro üyeleri de dahil olmak üzere Gazze'deki liderlerle işbirliği yapmaya çalıştı: Muhammed el-Cemasi, Yaser Harb, İsmail Berhum ve İssam el-Dalis gibi siyasi büro üyeleri de dahil olmak üzere Gazze'deki liderlerle temas kurmaya ve örgütün Gazze Şeridi'ndeki çalışmalarını yeniden yapılandırmaya çalıştı. Ancak önceki isimler İsrail'in savaşa yeniden başlamasının ardından suikasta kurban gitmişti.

sdfvgthy
Filistinliler Hamas'ın siyasi büro üyesi İsmail Berhum'un tabutunu 24 Mart 2025 tarihinde Gazze Şeridi'nde taşırken (AP)

Hamas, en azından İsrail'in liderleri ve sahadaki aktif aktivistleri takip etmeye devam ettiği bir aşamada, idari liderlik düzeyinde yine zor bir gerçeklikle karşı karşıya.

Kovuşturmalar ve Gazze'deki idari boşluk Hamas'ın hükümet çalışanlarının maaşlarını ödemeyi geciktirmesine neden olurken, örgütün siyasi ve askeri unsurlarının maaşları Ramazan Bayramı'nın ikinci günü en fazla yüzde 60 oranında ödendi.

Şarku'l Avsat'a konuşan Hamas kaynakları maaşların ödenmesindeki gecikmenin, maaşların ödenmesini ve Gazze'deki durumun yönetimini denetleyen Hamas liderlerinin İsrail tarafından takip edilmesi nedeniyle oluşan idari boşluk ve karar alma güçlüğünden kaynaklandığını söyledi.

Kaynaklar, savaşın yeniden başlamasından bu yana yaşanan bir dizi suikastın, özellikle Gazze Şeridi içinde hareketin dosyalarının yönetimini büyük ölçüde etkilediğini vurguluyor.

Hamas nasıl yönetiliyor?

Gazze'deki Hamas liderliği, en önemli yönetim ve merkezi dosyaları hareketin siyasi bürosunda ele alıyor, bu da Gazze Şeridi'ndeki liderlerine yönelik suikastların genel büro üzerinde etkili olduğu anlamına geliyor.

Hareket şu anda, siyasi büro başkanı İsmail Haniye'nin geçtiğimiz Temmuz ayında Tahran'da öldürülmesi ve halefi Yahya el Sinvar'ın yaklaşık üç ay sonra Gazze'de öldürülmesiyle ortaya çıkan boşluğun ardından kurulan “Liderlik Konseyi” tarafından yönetiliyor.

xscdfrg
Yahya Sinvar (sağda) ve İsmail Haniye (solda) 26 Haziran 2019 tarihinde Gazze Şeridi'nde (AP)

Yeni büro başkanı ve yardımcısını belirlemek için iç seçim yapamayan Hamas, “liderlik konseyi” formülüne başvurdu.

Suikastlar ve savaştan önce Hamas içinde kararlar Siyasi Büro'nun oybirliğiyle alınıyor, büro başkanı ve yardımcısı ile benim ofisimin başkanı tercih ediliyordu: Batı Şeria ve yurt dışı.

Şu anda, bölge başkanları da dahil olmak üzere çok sayıda üyeden oluşan Liderlik Konseyi, hareket içindeki kararları kendi aralarında uzlaşarak alıyor ve gerektiğinde Politbüro'nun geri kalanına danışıyor.

“Liderlik Konseyi” Gazze Şeridi, Batı Şeria ve yurtdışından Politbüro üyelerini kapsamakta ve hareketin yönetimi kapsamındaki her türlü karar, Gazze Şeridi'ndeki herkesle iletişim kurmanın zorlukları ışığında temas kurulabilen tüm Politbüro üyeleriyle fikir birliği içinde alınmaktadır.

Liderlik Konseyi, İsrail'in Ekim 2023'te Gazze Şehri'nin güneyindeki Tel el-Hava mahallesinde bir apartman dairesine düzenlediği hava saldırısında öldürülen Usame el-Müzeyni'nin öldürülmesinden sonra Hamas Şura Konseyi'nin başkanı olan Muhammed Derviş tarafından fiilen yönetilmektedir.

frgthy
Sağdan, Hamas Liderlik Konseyi üyeleri: Muhammed Derviş, Halil el- Hayya ve Nizar Avadallah geçtiğimiz Şubat ayında Tahran'da (AFP)

Liderlik konseyinin üye sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte, kaynaklar beş ila yedi kişiden oluştuğunu, politbüroda ise 20'den fazla pozisyon bulunduğunu öne sürüyor.

İsrail,Haniye ve Salih el-Aruri yurtdışında olmak üzere Gazze'deki Hamas politbürosunun yaklaşık 15 üyesine suikast düzenlendi.

Karar alma süreci

Şarku'l Avsat'a konuşan Hamas kaynakları içinde bulunulan koşullar ve devam eden İsrail zulmü nedeniyle güvenlik gerekçesiyle hareketin liderliğinin, acil durumlar dışında Gazze'deki hareket liderliğine başvurmadan Liderlik Konseyi aracılığıyla karar almaya geri döndüğünü belirtti.

Kaynaklara göre liderlik konseyinin ya da müzakereleri yürüten kişinin, hareketin askeri kanadı Kassam Tugayları'nın askeri konseyinin konumu da dahil olmak üzere, özellikle Gazze Şeridi'nde kalan siyasi büronun tüm üyelerine geri dönmeden alamayacağı açık kırmızı çizgiler var.

Kaynaklara göre kritik konular arasında Gazze Şeridi liderliğinin, özellikle de İsrail'in Muhammed el-Deif ve yardımcısı Mervan İsa'yı öldürmeyi başarmasının ardından bu aşamada tugayları fiilen yöneten Muhammed el-Sinvar (eski hareket lideri Yahya el-Sinvar'ın kardeşi) başkanlığındaki Kassam Tugayları'nın askeri liderliğinin katılacağı ateşkes müzakereleri konusu yer alıyor.

cvfgthy
İsrail ordusu tarafından 17 Aralık'ta dağıtılan ve Yahya'nın kardeşi Muhammed el-Sinvar'ı Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Erez geçidi yakınlarında Hamas'a ait bir tünelin içinde bir arabada gösteren fotoğraf (İsrail ordusu - Reuters)

Kaynaklar, Muhammed el Sinvar'ın Hamas içinde, özellikle Kassam Tugayları'nın çalışmaları ve İsrailli mahkumların dosyasıyla ilgili önemli kararların alındığı sistemin bir parçası olduğunu vurguluyor.

Kaynaklar ayrıca Sinvar, Hayya ve hatta Derviş'in kader belirleyici konularda tek taraflı karar alamayacağını; bunun Liderlik Konseyi, siyasi büro üyeleri ve Kassam askeri konseyi ile koordinasyon içinde yapıldığını belirtti.

Kaynaklar, Gazze Şeridi'nin iç ve dış arasındaki iletişimin zorluğu, güvenlik koşulları ve Gazze Şeridi liderlerinin sürekli takip edilmesinin mesajların kendilerine ulaşmasını geciktirdiğini kabul ediyor. Bu zorlukların bir sonucu olarak, bazen arabuluculara cevapların verilmesindeki gecikme nedeniyle müzakerelerin seyrinin etkilendiği belirtiliyor.

Kaynaklar, İsrail'in arabulucular tarafından sunulan önerilere olumlu yaklaşmamakta ısrar etmesi nedeniyle bu engelin son zamanlarda pek bir etkisi olmadığını ifade ediyorlar.