BM misyonundan, Libya seçim yasalarının uygulanması vurgusu

Komisyon ve Yüksek Konsey arasında bu konudaki anlaşmazlık tırmanıyor

BM misyonu başkan yardımcısı, 17 siyasi parti ve grubun temsilcileriyle bir araya geldi (BM misyonu)
BM misyonu başkan yardımcısı, 17 siyasi parti ve grubun temsilcileriyle bir araya geldi (BM misyonu)
TT

BM misyonundan, Libya seçim yasalarının uygulanması vurgusu

BM misyonu başkan yardımcısı, 17 siyasi parti ve grubun temsilcileriyle bir araya geldi (BM misyonu)
BM misyonu başkan yardımcısı, 17 siyasi parti ve grubun temsilcileriyle bir araya geldi (BM misyonu)

Libya seçimleri için gerekli mevzuatla ilgili ortak ‘6+6’ komitesinin çıktıları, ülkede Devlet Yüksek Konseyi ile Yüksek Seçim Komisyonu temsilcileri arasında tırmanan bir anlaşmazlık ortamına neden oldu. Öte yandan Birleşmiş Milletler (BM) misyonu, bu faydaların başarısının ‘tüm büyük tarafların kabulünü gerektirdiğini’ vurguladı.

Yüksek Seçim Komisyonu Başkanı Imad es-Sayeh cumhurbaşkanlığı ve Güvenlik Konseyi yasaları hakkında yorum yaparken, Devlet Yüksek Konseyi temsilcileri de kabul edilmeden önce seçim yasalarının resmi bir kopyasının teslim edilmediği konusunda Sayeh’in ifadeleri karşısında şaşkınlıklarını belirtti. Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Konseyi tarafından oluşturulan heyet, iki konseye yönelik bir mesajda daha önce komite ile temas kurduğunu duyuran Sayeh’in açıklamasının kendisiyle çeliştiğini belirtti. Mesajda ayrıca, cumhurbaşkanlığı ve millet meclisi seçimlerine ilişkin kanunların son iki nüshasının komisyona gönderildiği ve gözlemlerinin not edildiği aktarıldı.

BM misyonu başkanının parti temsilcileriyle görüşmesinden bir fotoğraf (BM misyonu)
BM misyonu başkanının parti temsilcileriyle görüşmesinden bir fotoğraf (BM misyonu)

Komite, cumhurbaşkanlığı, milletvekili ve senatör seçimlerinin aynı anda yapılmasının komite tarafından onaylanmadığını, ancak 13. anayasa değişikliğinde belirtildiğini söyledi. Ayrıca komisyonun ‘seçimler için önerilen aday listelerinin ilanının oylama sürecinde gizlilik ilkesinin ihlali olduğu’ yönündeki ifadelerini ‘yanlış’ olarak nitelendirdi. Ancak komite, komisyon tarafından yapılan başka bir gözleme yanıt vermediğini kabul ederken, “Bunun dikkate alınması gerekirdi” dedi. Komite ayrıca, “Bir ifade hatası var” açıklaması yaptı. Yakın zamanda BM misyonu, BM Genel Sekreteri Özel Temsilcisi Yardımcısı Risdon Zeninga’nın, Libyalı 17 siyasi parti ve grubun temsilcileriyle bir araya geldiğini söylerken, bu partilerin ülke genelindeki siyasi partilerin çoğunluğunu temsil ettiklerini vurguladı. Misyon, söz konusu toplantının, misyon tarafından bu hafta Libya’daki mevcut gelişmeler ve 6+6 tarafından geliştirilen seçim yasa tasarıları hakkında çeşitli partilerin görüşlerini almak üzere düzenlenen bir dizi toplantıdan biri olduğunu söyledi. Toplantıda katılımcıların, komisyonun hazırladığı seçim yasa tasarısı ile ilgili görüşlerini dile getirdikleri kaydedildi. Ayrıca özellikle siyasi partilerin seçimlere katılımı gibi bazı olumlu unsurlara dikkat çekildi. Katılımcılar ayrıca, bu yasaların pratikte uygulanmasını engelleyebilecek hükümler hakkındaki endişelerini ve ayrıca önerilen bu yasalar nedeniyle ortaya çıkabilecek siyasi yönler hakkındaki anlaşmazlıkları dile getirdi. Katılımcılar, partilerinin tartışmalı konuları ele alma yollarına ve misyonun rolü de dahil olmak üzere 2023 seçimlerine giden yola ilişkin önerilerini sundular. BM Özel Temsilcisi Yardımcısı, seçim yasalarının uygulanmasını sağlamanın önemli olduğunu söylerken, “Bu faydaların başarısı, siyasi partiler de dahil olmak üzere tüm büyük partilerin kabulünü gerektirir” dedi.

Öte yandan BM Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy, 16 Haziran’da BM misyonunun Tunus’taki ofisinde Kuveyt’in Libya Büyükelçisi Ziyad el-Meşan ile BM’nin seçimleri gerçekleştirme çabaları da dahil olmak üzere Libya’daki son siyasi ve güvenlik gelişmelerini görüştü.

Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL) da 16 Haziran’da Bathiliy’nin ülkedeki çeşitli partiler, liderler, bölgesel ve uluslararası ortaklar ile ‘Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Konseyi’nden doğan 6+6 komitesinin yayınladığı seçim yasa tasarılarını görüşmek’ üzere temasa geçtiğini açıkladı. Bathiliy’nin geçen hafta Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih, Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mışri ve Libya Ulusal Ordusu Komutanı Mareşal Halife Hafter ile ‘iki taslağı görüşmek üzere’ telefon görüşmeleri yaptığı belirtildi. Açıklamada, Bathiliy’nin tasarıdaki olumlu unsurlara övgüde bulunduğu ve yetkililerin seçimleri pratik ve siyasi açıdan raydan çıkarabilecek hükümler hakkındaki gözlemlerini dinlediği belirtildi. Ayrıca Siyasi İşlerden Sorumlu Özel Temsilci Yardımcısı Risdon Zeninga’nın Libya’nın dört bir yanından 17 siyasi parti ve grubun temsilcileriyle görüştüğü, öncesinde de Trablus’taki BM misyonu binasında bir dizi ileri gelenle bir araya geldiği ifade edildi. Aynı şekilde misyon, tüm taraflarla ‘seçim yasalarının Libyalı partilerin kabulünü almasını sağlamanın ve bu yasaların elverişli bir ortamda uygulanabilir olmasının önemini’ ele aldığını dile getirdi.



Cezayir ile Fransa arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinde temel öncelikler neler?

Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun ile Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron arasında iki ülke arasındaki krizin patlak vermesinden önce yapılan bir görüşmeden (AFP)
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun ile Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron arasında iki ülke arasındaki krizin patlak vermesinden önce yapılan bir görüşmeden (AFP)
TT

Cezayir ile Fransa arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinde temel öncelikler neler?

Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun ile Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron arasında iki ülke arasındaki krizin patlak vermesinden önce yapılan bir görüşmeden (AFP)
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun ile Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron arasında iki ülke arasındaki krizin patlak vermesinden önce yapılan bir görüşmeden (AFP)

Fransa ile Cezayir arasında son aylarda eşi benzeri görülmemiş kriz yaratan uzun bir sorun ve anlaşmazlık listesi var ve bu listedeki üç konu, öncelikli olarak ele alınacak. Cezayirli kaynaklara göre, temmuz sonunda patlak veren gerginlikten bu yana iki taraf arasında yapılacak ilk doğrudan görüşmeler için yapılan düzenlemelerin ardından Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Cezayirli mevkidaşı Ahmed Attaf ile yarın Cezayir'de bir araya gelecek.

Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf (Cezayir Dışişleri Bakanlığı)Cezayir Dışişleri Bakanı Ahmed Attaf (Cezayir Dışişleri Bakanlığı)

‘Fransa topraklarından sınır dışı edilme emrine tabi Cezayirliler krizinin’ çözümü, iki ülke arasında ikili ilişkilerin geçen yaz öncesine dönmesi için başlatılan normalleşme sürecinin ön saflarında yer alıyor.

Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun'un Paris ziyareti, Fransa Cumhurbaşkanlığı'nın ‘Fas Sahrası’nı tanıma’ kararını kendisine bildirmesinin ardından Cezayir tarafınca iptal edildi.

Aynı kaynaklara göre Fransa, Cezayir'in ‘topraklarındaki istenmeyen vatandaşlarının’ büyük bir kısmını ülkelerine geri almayı kabul etmesini istiyor. Bu kişiler, ‘düzensiz göçmenler’ ve ‘şiddeti kışkırtmakla suçlanan düzenli göçmenler’ olmak üzere iki kategorideler. İkinci kategorideki kişiler, iki ülke arasındaki siyasi gerilimin başlangıcında, sosyal medya platformlarında ‘Cezayir rejiminin muhaliflerini öldürme’ çağrısı yapan ve Fransız hükümetini ‘muhaliflere sığınak sağlamakla’ suçlayan videolar yayınlayarak ön plana çıktılar.

 Fransa İçişleri Bakanı Bruno Retailleau (solda), Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İç Güvenlik Müdürü Celine Berthon ile birlikte (AP)Fransa İçişleri Bakanı Bruno Retailleau (solda), Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İç Güvenlik Müdürü Celine Berthon ile birlikte (AP)

Fransa İçişleri Bakanı Bruno Retailleau, Cezayir ile anlaşmazlık patlak verdiğinde hükümette olmamasına rağmen, daha sonra ‘Cezayirlilerin sınır dışı edilmesi dosyasından’ sorumlu ana kişi olarak ortaya çıktı. Hükümetinin onay için Cezayir'e gönderdiği listelerde yer alan yüzlerce Cezayirlinin sınır dışı edilmesi konusunda kararlıydı. Retailleau'un bu yaklaşımı Cezayir'i kızdırdı ve yerel medya kuruluşları ona karşı bir saldırı kampanyası başlatarak, Retailleau’yu ‘Cezayirli göçmenlere karşı düşmanlığını 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oy kazanmak için bir platform olarak kullanmakla’ suçladı.

Aynı kaynaklara göre Cezayir, sınır dışı edilenlerin durumunu tek tek inceleyecek ve bu durum Fransa Dışişleri Bakanı’na iletilecek. “Fransa nasıl sınır dışı edilmek istenen vatandaşlarının güvenliğinden endişe ediyorsa, Cezayir de kendi güvenliği için aynı endişeyi taşıyor. Öyle ki Cezayir, Cezayirli kimliğinden ve geri döndüğünde kendisine tehdit oluşturmayacağından emin olmadan hiçbir sınır dışı edilenin ülkeye girişini riske atmayacak” diyen kaynaklar, Cezayir'in sınır dışı edilenlerin durumunu vaka bazında inceleyeceğini vurguladı.

Cezayir karşıtı iklime son vermek

Cezayirlilerin son zamanlarda Fransız havaalanlarına vardıklarında kötü muameleye maruz kaldıklarını ve bunun da Cezayir'e karşı düşmanca bir atmosferi yansıttığını vurgulayan kaynaklar, “Bu durum sona ermeli. Fransız yetkililer buna bir son vermeli ki, Cezayir de kendisiyle ilgili konularda iş birliği yapmak için güçlü gerekçeler bulabilsin” ifadeleri kullandı.

Cezayirlilere göre, eski Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy'nin oğlu Louis Sarkozy'nin, Cezayir'in çifte vatandaşlığa sahip yazar Boualem Sansal'ı serbest bırakmayı reddetmesine tepki olarak ‘Fransa'daki Cezayir Büyükelçiliği’ni yakmaya’ teşvik etmesi bu ‘düşmanca atmosferin’ bir örneği.

Fransızlar, yazar Boualem Sansal için cumhurbaşkanlığı affı çıkarılmasını umuyor. (AFP)Fransızlar, yazar Boualem Sansal için cumhurbaşkanlığı affı çıkarılmasını umuyor. (AFP)

Öte yandan Fransız tarafı, bazı Fransız şehirlerindeki Cezayir konsolosluklarının, pasaportu olmayan ve Cezayirli olduğundan şüphelenilen herhangi bir yabancının sınır dışı edilmesine izin veren belgeleri vermeyi reddetmesinden şikayetçi. Valilikler şüpheliyi, kimliğini teyit etmek ve sorgulanmak üzere Cezayir konsolosluğuna gönderiyor. Bu süreç 1994 tarihli bir anlaşmaya göre düzenleniyor. Fransızlara göre, Fas ve Tunus gibi Cezayir konsoloslukları da 2021'den bu yana konsolosluk ruhsatlarının verilmesini önemli ölçüde azaltarak Paris'i vize kotalarını düşürmeye sevk etti.

Yapılan ortak açıklamaya göre, tüm ikili dosyalardan sorumlu olan Abdulmecid Tebbun ve Emmanuel Macron, Fransa'nın Sahra anlaşmazlığında Fas'ı açıkça destekleme kararından bu yana oluşan gerilimleri görüşmek üzere geçtiğimiz pazartesi günü ‘uzun, samimi ve dostane bir görüşme’ gerçekleştirdi.

Fransa İç Güvenlik Müdürü Celine Berthon (Sosyal medya)Fransa İç Güvenlik Müdürü Celine Berthon (Sosyal medya)

İki ülke arasında diyaloğun yeniden başlatılması için öncelikler listesindeki ikinci konu ise güvenlik iş birliği. Şarku'l Avsat'ın edindiği bilgiye göre  Fransa'nın eski sömürgesiyle ilişkileri 1962'deki bağımsızlıktan bu yana zor dönemlerden geçti, ancak güvenlik alanındaki koordinasyon bu sefer olduğu gibi anlaşmazlıklardan etkilenmedi. Fransa İç Güvenlik Müdürü Celine Berthon geçen ay Cezayir ile güvenlik iş birliğinin ‘en düşük seviyede’ olduğunu söyledi.

Cezayir'le güvenlik iş birliğinin önemi

Barrot'un ziyaretiyle ilgilenen Cezayirli kaynaklara göre, özellikle Fransa Dış İstihbarat Servisi DGSE'nin Direktörü Nicolas Lerner'in ocak ayında Cezayir'i ziyaret etmesinden bu yana iki yabancı istihbarat servisi arasındaki iş birliği iyi bir şekilde yeniden başladı. Ancak Fransa Genelkurmay Başkanlığı ve İç Güvenlik Müdürlüğü ile Cezayir'in ilgili güvenlik birimleri arasındaki bilgi alışverişinin, özellikle Sahel bölgesinde güvenlik ve siyasi düzeyde meydana gelen gelişmeler ışığında yeniden canlandırılması gerekiyor. Cezayir'deki gözlemciler, Fransa'nın ‘Mali, Nijer ve Libya sınırlarındaki aşırılık yanlıları, kaçakçılar, silah tüccarları ve gizli göç şebekelerinin takibinde Cezayir'in çabalarına ihtiyacı olduğunu’ vurguluyor.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot (Sosyal medya)Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot (Sosyal medya)

İki ülke arasındaki normalleşme sürecinin üçüncü unsuru Boualem Sansal davası. Bu bağlamda Cezayirli kaynaklar, Barrot'un aynı gün Cezayir'den ayrılmadan önce Muradiye Sarayı'nda kabulü sırasında, Cezayir yargısı tarafından beş yıl hapse mahkûm edilen yazar için bir cumhurbaşkanlığı affı çıkarması yönünde Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un talebini bizzat Cumhurbaşkanı Tebbun'a iletmesini bekliyor. Aynı kaynaklar Cezayir'in ‘Fransa'da ikamet eden, yolsuzluk ve terörizmle suçlanan ve aranan kişilerin iadesi konusunda Fransa'dan ciddi bir iş birliği beklediğini’ de belirtti.