Libya İstikrar Hükümeti Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi'nin çıktılarından memnun

Dibeybe’den ‘tüm Libyalılar için adil bir anayasal temel üzerinde uzlaşılması’ çağrısı

Dibeybe, Trablus'ta Gençlik Meclisi oturumuna katıldı (UBH)
Dibeybe, Trablus'ta Gençlik Meclisi oturumuna katıldı (UBH)
TT

Libya İstikrar Hükümeti Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi'nin çıktılarından memnun

Dibeybe, Trablus'ta Gençlik Meclisi oturumuna katıldı (UBH)
Dibeybe, Trablus'ta Gençlik Meclisi oturumuna katıldı (UBH)

Libya’da Usame Hammad ve Libya Ulusal Ordusu (LUO) Başkomutanı Mareşal Halife Hafter liderliğindeki paralel İstikrar Hükümeti, cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimlerini düzenleyen yasa tasarısını hazırlamak üzere Temsilciler Meclisi (TM) ve Devlet Yüksek Konseyi (DYK) üyelerinden oluşan 6+6 Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi'nin toplantıların çıktılarından duyduğu memnuniyeti açıkladı. Öte yandan geçici Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid ed-Dibeybe, ‘tüm Libyalılar için adil bir anayasal temel üzerinde uzlaşılması’ çağrısında bulundu.

UBH Başbakanı Dibeybe, dün başkent Trablus’ta demokrasi eğitimi girişiminin bir parçası olarak Ulusal Gençliği Güçlendirme Girişimi ve Gençlik Meclisi oturumuna katıldığı sırada yaptığı açıklamada, hiç kimse dışlanmadan, ötekileştirilmeden ve taraflardan birini diğerlerinin üzerinde tutmadan seçimler için anayasal temel üzerinde uzlaşılmasını istedi. Hükümetinin görevinin yapılması planlanan seçimlerin güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak olduğuna işaret eden Dibeybe, seçimlerin anayasal temeli üzerinde uzlaşıya varılması çağrısında bulundu. Bunun yanında mevcut TM ve TM üyeleri ile ilgili alaycı ifadeler kullanan Dibeybe, Gençlik Meclisi’ni yanına çekmek amacıyla ‘toplantılarında ayakkabıların uçuşmasını izlemeyeceğini’ söyledi. Sağlam bir temel üzerine güçlü ve barışçıl bir demokrasi inşa edilmesi gerektiğini vurgulayan Dibeybe, tüm Libyalılar için adil bir anayasal temel üzerinde uzlaşılmasını istedi.

Diğer taraftan LUO lideri Hafter, ülkedeki siyasi bölünmeye sona verecek tüm müzakereleri desteklediğini açıkladı. 6+6 Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi'nin çalışmalarını ilk önemli adım olarak değerlendiren Hafter, bu çalışmaların cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimlerinin önünü açtığını ifade etti. TM’ye ve DYK’ya ‘siyasi bölünmeyi sona erdirme ve ülke genelinde seçimlerin düzenlenmesini denetleyecek yeni ve birleşik bir teknokrat hükümeti kurma sürecini hızlandırma’ çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu’na  (UNSMIL) da bir çağrıda bulunan Hafter, UNSMIL’den Libya devletinin siyasi, sosyal ve ekonomik istikrarını sağlaması amacıyla seçimlerin şeffaf bir şekilde yapılmasının önünü açacak fikir birliğini desteklemesini istedi.

Öte yandan uluslararası toplumun tanımadığı paralel İstikrar Hükümeti tarafından yapılan açıklamada, 6+6 Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi'nin toplantılarının çıktılarından duyulan memnuniyet ifade edilirken, uzun süredir devam eden bölünmeye son vereceği belirtildi. Açıklamada, cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimlerinin TM ve DYK arasındaki bir uzlaşıyla yapılmasının ve TM-DYK anlaşmasının siyasi istikrara giden yolda atılan ilk adım olmasının umulduğu vurgulandı.

İstikrar Hükümeti İçişleri Bakanı Esam Abuzareba, Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi üyeleri arasında fikir birliğine varılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Abuzareba yaptığı açıklamada, “Bu başarı, Libya'da güçlü demokratik kurumlar inşa etmeye yönelik önemli bir adım ve Libya halkının uzlaşı ve iş birliği yapma becerisine dair somut bir mesajdır” ifadelerini kullandı.

Abuzareba, yeni seçim yasalarının, seçimlerin adil ve şeffaf bir şekilde düzenlenmesine katkıda bulunmasını ve yakında Libya halkının çıkarlarına ulaşılmasını umduğunu da kaydetti.

Diğer yandan Libya'daki krizi Sahel bölgesindeki durumla ilişkilendiren UNSMIL Başkanı Abdoulaye Bathily, Nijer’in başkenti Niamey’de katıldığı Bölgesel Kalkınma Danışma Forumu’nda yaptığı konuşmada, her düzeyde güçlü bölgesel koordinasyona ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Bunun yanında Tunus'ta Rusya'nın Trablus Büyükelçisi Aydar Aganin ile siyasi süreçteki gelişmeleri ve Libyalı tarafların Seçim Yasalarını Belirleme Komitesi'nin çıktılarına ilişkin açıklamalarını de ele alan Bathily, Aganin ile Libya'da seçimlere giden bir sürecin olmasının önemli olduğu konusunda aynı düşünceyi paylaştıklarını söyledi.

Bir diğer gelişmede UBH Dışişleri Bakanı Necla el-Menguş, resmi davet üzerinde 9-10 Temmuz tarihlerinde İran'ı ziyaret edecek. Libya basınının aktardığı, Bakan Menguş’un basın ofisinden yapılan açıklamaya göre Bakan Menguş, İran’ın Trablus Büyükelçiliğine beraberindeki heyette yer alacak 7 kişi ile kendisine vize verilmesi talebinde bulundu.



Suikastlar Hamas'ın karar alma mekanizmasını nasıl değiştirdi?

TT

Suikastlar Hamas'ın karar alma mekanizmasını nasıl değiştirdi?

Suikastlar Hamas'ın karar alma mekanizmasını nasıl değiştirdi?

Hamas hareketi, İsrail'in siyasi, askeri ve hükümet çalışmalarından sorumlu yetkilileri hedef almasının yanı sıra Gazze içinde ve dışında siyasi bürosunun önde gelen liderlerine suikast düzenlemesinden bu yana durumunu yeniden yapılandırmaya çalışırken büyük engellerle karşılaşıyor.

Yaklaşık 58 gün süren ateşkes döneminde (Mart ayında sona erdi) Gazze Şeridi'ndeki Hamas, bazı birimlerin başına yeni liderler atayarak örgütsel yapısını yeniden inşa etmeye çalışıyordu.

Ekim 2024'te Refah'ta İsrail güçleriyle girdiği çatışmada öldürülen eski büro başkanı Yahya el-Sinvar'ın yardımcısı olan Halil el- Hayya'nın Gazze Şeridi'ndeki siyasi büronun başına geçmesini onaylamak için hızlı bir iç seçim yapılması yönünde bir eğilim vardı.

“İdari boşluk”

Katar'da bulunan ve ateşkes müzakerelerinde Hamas heyetine liderlik etmek üzere Mısır, Türkiye ve diğer ülkeler arasında seyahat eden Hayya, Muhammed el-Cemasi ve Yaser Harb gibi siyasi büro üyeleri de dahil olmak üzere Gazze'deki liderlerle işbirliği yapmaya çalıştı: Muhammed el-Cemasi, Yaser Harb, İsmail Berhum ve İssam el-Dalis gibi siyasi büro üyeleri de dahil olmak üzere Gazze'deki liderlerle temas kurmaya ve örgütün Gazze Şeridi'ndeki çalışmalarını yeniden yapılandırmaya çalıştı. Ancak önceki isimler İsrail'in savaşa yeniden başlamasının ardından suikasta kurban gitmişti.

sdfvgthy
Filistinliler Hamas'ın siyasi büro üyesi İsmail Berhum'un tabutunu 24 Mart 2025 tarihinde Gazze Şeridi'nde taşırken (AP)

Hamas, en azından İsrail'in liderleri ve sahadaki aktif aktivistleri takip etmeye devam ettiği bir aşamada, idari liderlik düzeyinde yine zor bir gerçeklikle karşı karşıya.

Kovuşturmalar ve Gazze'deki idari boşluk Hamas'ın hükümet çalışanlarının maaşlarını ödemeyi geciktirmesine neden olurken, örgütün siyasi ve askeri unsurlarının maaşları Ramazan Bayramı'nın ikinci günü en fazla yüzde 60 oranında ödendi.

Şarku'l Avsat'a konuşan Hamas kaynakları maaşların ödenmesindeki gecikmenin, maaşların ödenmesini ve Gazze'deki durumun yönetimini denetleyen Hamas liderlerinin İsrail tarafından takip edilmesi nedeniyle oluşan idari boşluk ve karar alma güçlüğünden kaynaklandığını söyledi.

Kaynaklar, savaşın yeniden başlamasından bu yana yaşanan bir dizi suikastın, özellikle Gazze Şeridi içinde hareketin dosyalarının yönetimini büyük ölçüde etkilediğini vurguluyor.

Hamas nasıl yönetiliyor?

Gazze'deki Hamas liderliği, en önemli yönetim ve merkezi dosyaları hareketin siyasi bürosunda ele alıyor, bu da Gazze Şeridi'ndeki liderlerine yönelik suikastların genel büro üzerinde etkili olduğu anlamına geliyor.

Hareket şu anda, siyasi büro başkanı İsmail Haniye'nin geçtiğimiz Temmuz ayında Tahran'da öldürülmesi ve halefi Yahya el Sinvar'ın yaklaşık üç ay sonra Gazze'de öldürülmesiyle ortaya çıkan boşluğun ardından kurulan “Liderlik Konseyi” tarafından yönetiliyor.

xscdfrg
Yahya Sinvar (sağda) ve İsmail Haniye (solda) 26 Haziran 2019 tarihinde Gazze Şeridi'nde (AP)

Yeni büro başkanı ve yardımcısını belirlemek için iç seçim yapamayan Hamas, “liderlik konseyi” formülüne başvurdu.

Suikastlar ve savaştan önce Hamas içinde kararlar Siyasi Büro'nun oybirliğiyle alınıyor, büro başkanı ve yardımcısı ile benim ofisimin başkanı tercih ediliyordu: Batı Şeria ve yurt dışı.

Şu anda, bölge başkanları da dahil olmak üzere çok sayıda üyeden oluşan Liderlik Konseyi, hareket içindeki kararları kendi aralarında uzlaşarak alıyor ve gerektiğinde Politbüro'nun geri kalanına danışıyor.

“Liderlik Konseyi” Gazze Şeridi, Batı Şeria ve yurtdışından Politbüro üyelerini kapsamakta ve hareketin yönetimi kapsamındaki her türlü karar, Gazze Şeridi'ndeki herkesle iletişim kurmanın zorlukları ışığında temas kurulabilen tüm Politbüro üyeleriyle fikir birliği içinde alınmaktadır.

Liderlik Konseyi, İsrail'in Ekim 2023'te Gazze Şehri'nin güneyindeki Tel el-Hava mahallesinde bir apartman dairesine düzenlediği hava saldırısında öldürülen Usame el-Müzeyni'nin öldürülmesinden sonra Hamas Şura Konseyi'nin başkanı olan Muhammed Derviş tarafından fiilen yönetilmektedir.

frgthy
Sağdan, Hamas Liderlik Konseyi üyeleri: Muhammed Derviş, Halil el- Hayya ve Nizar Avadallah geçtiğimiz Şubat ayında Tahran'da (AFP)

Liderlik konseyinin üye sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte, kaynaklar beş ila yedi kişiden oluştuğunu, politbüroda ise 20'den fazla pozisyon bulunduğunu öne sürüyor.

İsrail,Haniye ve Salih el-Aruri yurtdışında olmak üzere Gazze'deki Hamas politbürosunun yaklaşık 15 üyesine suikast düzenlendi.

Karar alma süreci

Şarku'l Avsat'a konuşan Hamas kaynakları içinde bulunulan koşullar ve devam eden İsrail zulmü nedeniyle güvenlik gerekçesiyle hareketin liderliğinin, acil durumlar dışında Gazze'deki hareket liderliğine başvurmadan Liderlik Konseyi aracılığıyla karar almaya geri döndüğünü belirtti.

Kaynaklara göre liderlik konseyinin ya da müzakereleri yürüten kişinin, hareketin askeri kanadı Kassam Tugayları'nın askeri konseyinin konumu da dahil olmak üzere, özellikle Gazze Şeridi'nde kalan siyasi büronun tüm üyelerine geri dönmeden alamayacağı açık kırmızı çizgiler var.

Kaynaklara göre kritik konular arasında Gazze Şeridi liderliğinin, özellikle de İsrail'in Muhammed el-Deif ve yardımcısı Mervan İsa'yı öldürmeyi başarmasının ardından bu aşamada tugayları fiilen yöneten Muhammed el-Sinvar (eski hareket lideri Yahya el-Sinvar'ın kardeşi) başkanlığındaki Kassam Tugayları'nın askeri liderliğinin katılacağı ateşkes müzakereleri konusu yer alıyor.

cvfgthy
İsrail ordusu tarafından 17 Aralık'ta dağıtılan ve Yahya'nın kardeşi Muhammed el-Sinvar'ı Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Erez geçidi yakınlarında Hamas'a ait bir tünelin içinde bir arabada gösteren fotoğraf (İsrail ordusu - Reuters)

Kaynaklar, Muhammed el Sinvar'ın Hamas içinde, özellikle Kassam Tugayları'nın çalışmaları ve İsrailli mahkumların dosyasıyla ilgili önemli kararların alındığı sistemin bir parçası olduğunu vurguluyor.

Kaynaklar ayrıca Sinvar, Hayya ve hatta Derviş'in kader belirleyici konularda tek taraflı karar alamayacağını; bunun Liderlik Konseyi, siyasi büro üyeleri ve Kassam askeri konseyi ile koordinasyon içinde yapıldığını belirtti.

Kaynaklar, Gazze Şeridi'nin iç ve dış arasındaki iletişimin zorluğu, güvenlik koşulları ve Gazze Şeridi liderlerinin sürekli takip edilmesinin mesajların kendilerine ulaşmasını geciktirdiğini kabul ediyor. Bu zorlukların bir sonucu olarak, bazen arabuluculara cevapların verilmesindeki gecikme nedeniyle müzakerelerin seyrinin etkilendiği belirtiliyor.

Kaynaklar, İsrail'in arabulucular tarafından sunulan önerilere olumlu yaklaşmamakta ısrar etmesi nedeniyle bu engelin son zamanlarda pek bir etkisi olmadığını ifade ediyorlar.