ABD'den İsrail'in yasa dışı yerleşimlerin inşasını hızlandıracak kararına tepki

Batı Şeria'daki Ma'ale Adumim yerleşimi  (AP)
Batı Şeria'daki Ma'ale Adumim yerleşimi (AP)
TT

ABD'den İsrail'in yasa dışı yerleşimlerin inşasını hızlandıracak kararına tepki

Batı Şeria'daki Ma'ale Adumim yerleşimi  (AP)
Batı Şeria'daki Ma'ale Adumim yerleşimi (AP)

ABD, İsrail hükümetinin işgal altındaki Batı Şeria'da yasa dışı yerleşim birimleri inşa etme ve genişletmeyi hızlandırmanın önünü açan kararına tepki gösterdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, konuya ilişkin açıklamasında, "ABD, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki 4 binden fazla yerleşim birimi planında ilerleme kararından derinden rahatsızlık duyuyor." ifadesini kullandı.

Miller, İsrail'in yerleşimlerin idaresiyle ilgili sistemde yapılan, yerleşimlerin planlanması ve onaylanmasını hızlandıran değişikliklere ilişkin haberlerden de endişe duyduklarını belirtti.

ABD'nin uzun süredir iki devletli çözümü daha da zor hale getiren ve barışa engel teşkil eden bu tür tek taraflı eylemlere karşı çıktığını vurgulayan Miller, "İsrail hükümetini Ürdün'ün Akabe şehrinde ve Mısır'ın Şarm El-Şeyh şehrinde verdiği taahhütleri yerine getirmeye ve gerilimi azaltmayı amaçlayan diyaloğa geri dönmeye çağırıyoruz." dedi.

Diğer yandan, ABD Dışişleri Bakanlığının sitesinde açıklamanın duyurulduğu sayfaya bir süredir erişilememesi dikkati çekti. Miller'ın Twitter'dan yönlendirdiği Dışişleri Bakanlığının ilgili sayfasında halihazırda "Aradığınız sayfa çevrimdışı olabilir veya mevcut olmayabilir." ifadesi bulunuyor.

İsrail'in yerleşim kararı

İsrail Kamu Yayın Kuruluşu (KAN), İsrail hükümetinin, bugünkü haftalık kabine toplantısında yeni yerleşim birimleri inşa etmek için gerekli izinleri alma sürecini "önemli ölçüde kısaltan" bir kararı onaylayacağını belirtmişti.

KAN'ın haberine göre, söz konusu karar, daha fazla yerleşim birimi inşasına izin verecek, böylece inşaat neredeyse siyasi düzeyin onayı olmadan teşvik edilecek ve planlama izninin ilk onayı da aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in yetkisinde olacak.

İşgal altındaki Filistin topraklarında yasa dışı yerleşim birimi inşasını sürdüren İsrail, büyük bir Yahudi yerleşim birimi kurmayı planlıyor.

Filistinliler ve Peace Now Hareketi gibi İsrailli solcu kuruluşlar bu plana itiraz ediyor.

Filistin yönetimi ve Avrupa Birliği de söz konusu hamlenin, iki devletli çözüm şansını yok edeceğini vurguluyor.

İşgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs çevresinde yaklaşık 700 bin Yahudi yerleşimci yaşıyor. Uluslararası hukuka göre Batı Şeria ve Doğu Kudüs'teki Yahudi yerleşim birimleri yasa dışı sayılıyor.



Hamas, rehineleri serbest bırakma şartlarını açıkladı

İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
TT

Hamas, rehineleri serbest bırakma şartlarını açıkladı

İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)

Hamas, Gazze’de savaşın ve İsrail işgalinin sonlandırılması halinde elindeki tüm rehineleri serbest bırakacağını bildirdi. 

Kimliğinin paylaşılmaması şartıyla Times of Israel’e (ToI) konuşan bir Hamas yetkilisi, geçici ateşkes sağlanması durumunda bazı rehinelerin salıverilebileceğini de söylüyor. Diğer yandan bunun gerçekleşmesi için İsrail’in ateşkes görüşmelerinin ikinci aşamasına geçmeyi kabul edeceğine dair garanti istediklerini ifade ediyor. 

Filistinli yetkili, ocak ayında ABD liderliğinde kabul edilen ateşkes anlaşmasının koşullarının eksiksiz şekilde uygulanmasını talep ettiklerini söylüyor. Tel Aviv yönetiminin bozduğu ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasında, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nden tamamen çekilmesi ve çatışmaların sonlandırılması öngörülüyordu. 

Hamas yetkilisi, ateşkesin ilk aşamasının uzatılması için de arabuluculara teklif götürdüklerini belirtiyor. Bunun, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steven Witkoff’un geçen ay sunduğu teklife benzer olduğunu ve Tel Aviv’in ikinci aşamaya geçmeyi kabul etmesi halinde 5 İsrailli rehinenin serbest bırakılmasını içerdiğini söylüyor. 

Kaynak, İsrail’in karşı teklifle gelerek 11 rehinenin serbest bırakılmasını istediğini ve karşılığında kalıcı ateşkese dair hiçbir garanti vermediğini söylüyor. Bunun Hamas açısından kabul edilemez olduğunu belirterek, “Görüşmeler tıkanmış durumda” ifadelerini kullanıyor. Adının açıklanmaması şartıyla Reuters’a konuşan bir Hamas yetkilisi de böyle bir teklife yanıt verilmeyeceğini söylüyor. 

ToI’nin irtibata geçtiği yetkili, Hamas’ın Gazze’den çıkmayı kabul etmeyeceğini fakat bölgenin yönetimini, güvenlik garantileri dahilinde sağlanacak ateşkesle Filistinli bağımsız otokratlara devredebileceğini belirtiyor. Yetkili, ABD’yle birebir görüşme sağlanması gerektiğini söyleyerek, Trump yönetiminin bu konuda geri adım atmasını eleştiriyor: 

Hamas’la doğrudan görüşmeden nasıl bir anlaşmaya varabilirsiniz ki? Taliban sözkonusu olduğunda bunu yapmayı kabul etmişlerdi.

Yetkili, Trump’ın savaşı bitirebilecek güce sahip olduğunu fakat İsrail lideri Binyamin Netanyahu’ya “Gazze’yi cehenneme çevirmesi için yeşil ışık yaktığını” söylüyor. 

ABD Rehine İşleri Özel Temsilcisi Adam Boehler, Hamas yöneticisi Halil Hayya’yla ateşkes anlaşması içinde Katar’da görüşmüştü. İsrail, ABD’li yetkililerin Hamas’la doğrudan görüşme düzenlemesine büyük tepki göstermiş, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da marttaki açıklamasında bunun “tek seferlik” olduğunu söylemişti. 

19 Ocak 2024’te yürürlüğe giren ateşkes ve esir takası anlaşmasının 42 günlük birinci aşaması 2 Mart'ta sona ermişti. İsrail, 1700'den fazla Filistinli mahkumu salıvermiş, Hamas da 8’i ölü 33 İsrailli ve 5 Taylandlı rehineyi serbest bırakmıştı.

Taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı için ikinci aşamaya geçilememişti. Tel Aviv yönetimi, 2 Mart'ta Gazze Şeridi'ne her türlü insani yardım malzemesinin girişini durdurmuş, 9 Mart'ta da bölgeye elektrik tedarikini kesmişti. Bunların ardından İsrail ordusu, 18 Mart’ta ateşkes sürecini bozarak Gazze’ye saldırıları yeniden başlatmıştı.

Independent Türkçe, Times of Israel, Reuters