Suriye'nin doğusundaki yabancı birlikler faaliyetlerine hız verdi

Rus hava saldırıları, İran insansız hava araçları ve Uluslararası Koalisyon’da askeri takviyeler yapıldı.

Suriye üzerinde uçuş gerçekleştiren ABD İHA’sı ve ona yaklaşan bir Rus savaş uçağı. (AP)
Suriye üzerinde uçuş gerçekleştiren ABD İHA’sı ve ona yaklaşan bir Rus savaş uçağı. (AP)
TT

Suriye'nin doğusundaki yabancı birlikler faaliyetlerine hız verdi

Suriye üzerinde uçuş gerçekleştiren ABD İHA’sı ve ona yaklaşan bir Rus savaş uçağı. (AP)
Suriye üzerinde uçuş gerçekleştiren ABD İHA’sı ve ona yaklaşan bir Rus savaş uçağı. (AP)

Rusya Savunma Bakanlığı, Suriye'nin batısındaki Hama şehrinde Rusya ve Suriye ortak kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen gece tatbikatlarının görüntüsünü yayınladı. Dün ABD liderliğindeki Uluslararası Koalisyon güçlerinin konuşlandığı et-Tanf Üssü yakınındaki hava sahasında Rus savaş uçaklarının yoğun uçuşu altında eğitime katılan kuvvetler, ‘terörist’ oluşumlarını imha etmenin amaçlandığı bir tatbikat yaptı.

Rusya Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, tatbikatların Rus Su-35 ve Su-24 savaş uçakları ile Suriye topçu birliklerinin katılımıyla gerçekleştirildiği, katılan güçlerin kentte ‘terörist’ olduğu iddia edilen grupların hassas hedeflerini vurmak üzere eğitim aldığı belirtildi. Rus kanalı RT’nin aktardığına göre dün sabah, Rus Ka-52 helikopterleri ‘teröristlerin’ araçlarını ve tahkimatlarını imha etti.

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), Rus savaş uçaklarının dün (Perşembe) kuzeybatıda uçarken Suriye-Irak-Ürdün sınırındaki 55 kilometrelik alana girdiğini bildirdi. Aynı hava sahasında Uluslararası Koalisyon uçuşuyla karşılanan Rus savaş uçakları, çarpışmayı önlemek için Uluslararası Koalisyon tarafından bölgenin hava sahasını terk etmeye zorlandı.

Söz konusu uçuş, Uluslararası Koalisyon’un kontrolündeki bölgenin hava sahasının ihlali olarak kabul edilirken aynı zamanda bu yıl içinde türünün ikinci örneği oldu. Zira SOHR 15 Haziran'da, et-Tanf Üssü yakınındaki hava sahasında Rus savaş uçaklarının uçuş gerçekleştirdiğini bildirmişti.

İran İHA tatbikatları

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) milisleri, Suriye'nin doğusundaki Deyrizor kentine insansız hava araçları (İHA) getirerek bireyleri eğitmek için Devlet Güvenlik Şubesi'nin yanındaki DMO merkezini kullandı.

SOHR da çarşamba günü, İran milislerinin ‘Suriye'nin doğusundaki milislerin başkenti’ el-Mayadin şehri yakınlarındaki tarım havalimanlarını yeniden donatmak için çalıştığını belirtmişti. Milisler düşman saldırıları beklentisiyle bir havalimanını ve çevresini donattı, ayrıca bölgedeki karargahını da güçlendirdi. Deyrizor şehrinde, Suriye el-Cezire bölgesinde tarımı geliştirmek amacıyla planörler için kullanılan birkaç tarım havaalanı olması ve İranlı milislerin bunları İHA pilotluğu eğitimi için kullanması dikkat çekiyor.

Uluslararası Koalisyon’un faaliyetleri

Uluslararası Koalisyon’a ait savaş uçakları, Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kontrolü altındaki Fırat Nehri yatağında, Deyrizor'un doğu kırsalındaki el-Basira, Ziban ve eş-Şahil kasabaları üzerinde alçak irtifadan uçtu. Söz konusu uçuşlar, İran yanlısı milislerin Fırat Nehri'nin batısındaki etki alanlarına karşılık gelen el-Ömer petrol sahasına (Suriye'deki Uluslararası Koalisyon’un en büyük üsleri) doğru yeni askeri takviyelerin gelmesinden saatler sonra gerçekleşti. Edinilen bilgiye göre, uçakların birkaç kez ses duvarını aşması, çevredeki halk arasında paniğe neden oldu. SOHR aktivistleri dün, Uluslararası Koalisyon güçlerinden oluşan yeni bir askeri takviye grubunun Deyrizor'un doğu kırsalındaki el-Ömer petrol sahasında bulunan askeri üslerine doğru geldiğini bildirdi. Takviye, Haseke kırsalından lojistik malzeme ve askeri teçhizat taşıyan birkaç araçtan oluşuyordu.

Haseke kırsalında çarşambayı perşembeye bağlayan gece ardı ardına patlamalar duyuldu. Söz konusu seslerin SDG ile Uluslararası Koalisyon güçleri arasında, Haseke'nin güneyinde en-Neşve mahallesine bakan Cebel Abdülaziz bölgesindeki ortak askeri tatbikatlardan kaynaklandığı ortaya çıktı.

Tatbikatlarda, kuvvetlerin muharebe hazırlığını artırmak için gerçek mühimmat kullanıldı. Tatbikatlar, Suriye'nin kuzeydoğusundaki bölgelerde bir yanda İranlı milisler ile diğer yanda Uluslararası Koalisyon güçleri arasındaki gerilim çerçevesinde geliyor.

Uluslararası Koalisyon güçleri, 28 Temmuz'da Deyrizor şehrinin kuzeyindeki Koniko gaz sahasında ağır makineli tüfekler, toplar ve savaş uçakları kullanarak gerçek mühimmatlı tatbikat gerçekleştirdi.



Sudan Başbakanı: Berlin Konferansı'nın sonuçlarıyla ilgilenmiyoruz

Sudan Başbakanı Kamil Idris dün Hartum'da düzenlediği basın toplantısında (Hükümet Medyası)
Sudan Başbakanı Kamil Idris dün Hartum'da düzenlediği basın toplantısında (Hükümet Medyası)
TT

Sudan Başbakanı: Berlin Konferansı'nın sonuçlarıyla ilgilenmiyoruz

Sudan Başbakanı Kamil Idris dün Hartum'da düzenlediği basın toplantısında (Hükümet Medyası)
Sudan Başbakanı Kamil Idris dün Hartum'da düzenlediği basın toplantısında (Hükümet Medyası)

Sudan Başbakanı Kamil İdris dün yaptığı açıklamada, hükümetinin Sudan'daki insani durumla ilgili uluslararası "Berlin Konferansı"nın sonuçlarıyla ilgilenmediğini ve konferansa katılmak için davet almadıklarını vurguladı.

Başkent Hartum'da düzenlediği basın toplantısında, Sudan hükümetinin konferanstan dışlanmasının organizatörler tarafından yapılan "ciddi bir hata" olduğunu belirten İdris, Avrupa başkentlerinde Sudanlı grupların konferansın tavsiyelerini ve hükümetin dışlanmasını reddettiklerini ifade eden protestolarına dikkat çekti.

"Sudan'daki durumla ilgili bütün gerçekleri açıklığa kavuşturmak için Berlin konferansına katılmaya davet edilmeyi umuyorduk" ifadesini kullandı.

Hükümetinin, Sudan'da adil ve kapsamlı bir barışa ulaşmayı amaçlayan bölgesel ve uluslararası taraflarla her türlü girişime ve diyaloğa açık olduğunu teyit etti.


ABD'nin Lübnan'da ateşkes çağrısına desteği

Lübnan'ın güneyinde yıkılmış binaların önünde İsrail askeri araçları ve zırhlı personel taşıyıcıları (AFP
Lübnan'ın güneyinde yıkılmış binaların önünde İsrail askeri araçları ve zırhlı personel taşıyıcıları (AFP
TT

ABD'nin Lübnan'da ateşkes çağrısına desteği

Lübnan'ın güneyinde yıkılmış binaların önünde İsrail askeri araçları ve zırhlı personel taşıyıcıları (AFP
Lübnan'ın güneyinde yıkılmış binaların önünde İsrail askeri araçları ve zırhlı personel taşıyıcıları (AFP

Lübnan bakanlık kaynaklarının Şarku’l Avsat'a doğruladığı üzere, ABD, Lübnan'daki ateşkesi destekliyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, "Lübnan'ın ateşkes yönündeki tutumunu desteklemede kilit rol oynadı ve müzakere yoluna girilebilmesi için bu koşulun yerine getirilmesini şiddetle tavsiye etti."

Kaynaklar, Lübnan'ın Washington Büyükelçisi Nada Hamadeh Moawad'ın Amerikalı arabuluculara hükümetinin İsrail tarafıyla yapılacak bir sonraki görüşme turuna katılımını ateşkes şartına bağladığını bildirmesinin ardından, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İsrail'den ateşkes talep etmesi yönünde baskı altına girdiğini söyledi.

Lübnan, İsrail'den 15 aydır sürdürdüğü çatışmaları, suikastları, tehditleri ve takipleri durdurmasını istedi; İsrail ise "tampon bölge" konusunda ısrar ederek bu talebi reddetti.

Bu arada, Beyrut milletvekilleri ve Lübnan parlamentosunda temsil edilen partileri, geçen hafta başkente düzenlenen ölümcül İsrail saldırılarının ardından hükümetin aldığı son kararı desteklemek amacıyla bugün, şehirlerinin "güvenli ve Hizbullah silahlarından arındırılmış" ilan edilmesi için bir konferans düzenliyorlar.

 


Sudan’daki savaş dördüncü yılına giriyor... Çatışmaların sona ermesi için umut görünmüyor

Sudan’daki savaşın dördüncü yıl dönümü münasebetiyle Kenya’nın Nairobi kentinde düzenlenen etkinlikte pankart tutan bir kadın (AP)
Sudan’daki savaşın dördüncü yıl dönümü münasebetiyle Kenya’nın Nairobi kentinde düzenlenen etkinlikte pankart tutan bir kadın (AP)
TT

Sudan’daki savaş dördüncü yılına giriyor... Çatışmaların sona ermesi için umut görünmüyor

Sudan’daki savaşın dördüncü yıl dönümü münasebetiyle Kenya’nın Nairobi kentinde düzenlenen etkinlikte pankart tutan bir kadın (AP)
Sudan’daki savaşın dördüncü yıl dönümü münasebetiyle Kenya’nın Nairobi kentinde düzenlenen etkinlikte pankart tutan bir kadın (AP)

Sudan’da savaşı sona erdirmeye yönelik bölgesel ve uluslararası çabalar sürerken, çatışmanın dün (çarşamba) dördüncü yılına girmesine rağmen tarafların müzakere yoluyla barışçıl bir çözüm arayışına girdiğine dair herhangi bir işaret bulunmuyor. Ülkedeki insani kriz ise her geçen gün daha da ağırlaşıyor.

15 Nisan 2023 sabahı Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında patlak veren savaşın başında taraflar, birkaç gün ya da en fazla birkaç hafta içinde düşmana hızlı ve belirleyici darbeler indirerek çatışmayı sonuçlandırmayı hedefledi. Ancak gelinen noktada, Batı Sudan’da HDK’nin kontrolündeki bölgelerde paralel bir hükümet ilan edilmesinin üzerinden bir yıl geçerken, ülke giderek ikiye bölünme senaryosuna daha fazla yaklaşıyor.

Üç yıldır kesintisiz şekilde devam eden çatışmalar, kent savaşları tarihinde ‘en şiddetli ve en kanlı’ örneklerden biri olarak nitelendiriliyor. Birleşmiş Milletler (BM) raporlarına göre, bu süreçte en büyük bedeli siviller ödedi ve ödemeye devam ediyor.

Arabuluculuk çabaları

Savaşın başlamasından haftalar sonra, Suudi Arabistan ile ABD’nin girişimiyle Cidde’de Sudan ordusu ile HDK arasında mayıs ayında görüşmeler gerçekleştirildi. Bu görüşmeler, sivillerin yanı sıra kamu tesislerinin korunmasını ve bu alanların askeri amaçlarla kullanılmamasını öngören Cidde Bildirgesi’nin imzalanmasıyla sonuçlandı. Ancak taraflar, varılan mutabakata uymadı.

rgrb
Çad’daki Sudanlı mülteciler, Dünya Gıda Programı’ndan (WFP) gıda yardımı alıyor. (Arşiv – Reuters)

Aynı yılın ekim ayında Cidde’de düzenlenen ikinci tur görüşmeler de başarısızlıkla sonuçlandı. Tarafların uzlaşmaz tutumu nedeniyle Sudan ordusu müzakerelerden çekilirken, Suudi Arabistan ve ABD arabuluculuğu süreci askıya aldı. Bu gelişmelerin ardından taraflara, savaşı sona erdirme konusunda ciddi olmadıkları yönünde eleştiriler yöneltildi.

Çatışmalar yalnızca başkent Hartum’la sınırlı kalmayarak daha önce savaşın parçası olmayan eyaletlere de yayıldı. İlk altı ay içinde HDK, ülkenin orta kesiminde yer alan el-Cezire ve Beyaz Nil eyaletlerinde kontrol sağlarken, Sudan ordusu askerî açıdan geri çekildi. Ancak ordu, bir yılı aşkın sürenin ardından sahada yeniden inisiyatifi ele geçirerek Ocak 2024’te söz konusu eyaletleri geri aldı.

Trajediler ve zorlu insani koşullar

Savaş, on binlerce kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı. Çatışmaların gerçek bilançosu henüz netlik kazanmazken, bazı tahminler vefat sayısının 150 bine kadar ulaşabileceğine işaret ediyor. BM verilerine göre ise savaş nedeniyle 10 milyondan fazla kişi ülke içinde yerinden edildi ya da komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı.

Son üç yılda Sudanlılar, çatışmaların ülkenin geniş kesimlerine yayılmasıyla birlikte ağır insani koşullar altında yaşam mücadelesi verdi. Savaşın Batı’daki Darfur ve Kordofan bölgelerine ulaşmasıyla birlikte zorunlu göç kesintisiz devam etti. BM raporları, yaklaşık 33 milyon Sudanlının ciddi seviyelerde gıda güvensizliğiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.

Geçen yıl HDK, Kuzey Darfur’un başkenti el-Faşir kentinin düşmesinin ardından Darfur bölgesinde tam kontrol sağladı. Aynı güçler, Batı ve Güney Kordofan eyaletlerinin geniş kesimlerine yayılırken, ülkenin güneydoğusundaki Mavi Nil eyaletinde de ilerleyişini sürdürüyor.

BM, Sudan’daki durumu ‘dünyanın en kötü yerinden edilme krizi’ olarak nitelendirirken, savaşın aynı zamanda keskin kabilevi ve etnik kutuplaşmayı derinleştirdiği, bunun da ülkenin bir iç savaşa sürüklenebileceği yönündeki endişeleri artırdığı belirtiliyor.

dsvdf
8 Nisan 2026’da Çad’ın doğusundaki bir mülteci kampında Sudanlı bir kadın ve çocukları su almak için bekliyor. (DPA)

Bölgesel ve uluslararası tüm girişimler, son olarak ABD, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Mısır’dan oluşan dörtlü mekanizmanın ortaya koyduğu yol haritası da dahil olmak üzere, Sudan’daki çatışmanın askeri bir çözümü olmadığını vurguluyor. Bu çerçevede taraflara, üç ay süreli bir insani ateşkes ilan edilmesi, bunun kalıcı ateşkese dönüştürülmesi ve dokuz ay sürecek kapsamlı ve şeffaf bir geçiş sürecinin başlatılması çağrısı yapılıyor. Sürecin sonunda ise hiçbir silahlı grubun kontrolünde olmayan sivil bir hükümetin kurulması öngörülüyor.

ABD yönetiminin, Sudan ordusu ve HDK’ye bağlı askeri liderler ile kurumlara yönelik ağır yaptırımlar uygulamasına rağmen, tarafların müzakere masasına oturma konusunda herhangi bir yanıt vermediği belirtiliyor.

Acımasız bir savaş

Savaşın erken dönemlerinden itibaren, daha önce Özgürlük ve Değişim Güçleri adıyla bilinen ve şu anda Sivil Demokratik Devrimci Güçler İttifakı (Sumud) olarak faaliyet gösteren sivil ve siyasi güçler, çatışmaları durdurmak ve ülke geneline yayılmasını önlemek amacıyla Sudan ordusu ile HDK liderleriyle temas kurmaya çalıştı.

Savaşın yıl dönümünde, eski başbakan Abdullah Hamduk liderliğindeki Sumud İttifakı tarafından yapılan açıklamada, Sudan ordusu ve HDK komutanlarının savaşı sürdürme ısrarının, Sudanlıların can ve mal güvenliğini hiçe sayarak dünyanın en büyük ve en ağır insani felaketlerinden birine yol açtığı ifade edildi.

İttifak, Facebook üzerinden yayımladığı açıklamada, yaklaşık 33 milyon kişinin ciddi gıda sıkıntısı çektiğine dikkat çekerek, insani yardımların ulaştırılabilmesi için koşulsuz ve derhal ateşkes ilan edilmesi gerektiğini vurguladı.

Açıklamada ayrıca, sivil alanın giderek daha fazla askerileştirilmesinin ülke genelinde derin toplumsal bölünmelere yol açtığı uyarısında bulunulurken, uzun süredir devam eden bu çatışmaya askeri bir çözüm bulunmadığı bir kez daha dile getirildi.