Piramitler, Mısır medeniyetine yönelik iddiaları nasıl çürüttü?

Yapıların bulunduğu alanlardaki tarihi kanıtlar ve arkeolojik buluntular, firavunların mirasını kanıtlıyor

Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP
Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP
TT

Piramitler, Mısır medeniyetine yönelik iddiaları nasıl çürüttü?

Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP
Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP

Mısır uygarlığını soyma bakışına hakkında konuşulanlar oldukça geniş ve çok sayıda.

Ancak son zamanlarda, sosyal medyanın kullanımından dolayı, bu işletimin artmasıyla oyunların bir şekilde artması ve piramitler hakkında konuşmak yaygınlaştı.

Mısırlıların, en büyük sembolleri Büyük Piramit de dahil olmak üzere, eski piramitleri dışardan bazı gruplarla inşa ettiği yönergeleri, eski Mısır uygarlığıyla ilgili şüphelere neden oluyor.

Piramitleri bazen uzaylıların, bazen Ad kavminden Amalekliler'in yaptığı iddia ediliyor; bazen de Yahudilerin inşaatta parmağı olduğunu ileri sürülüyor.

Hatta öyle bir iddia var ki piramitleri, tüm Mısır medeniyetinin kendilerine ait olduğu iddia eden Afrosentrizm grubunun inşa ettiği dile getiriliyor.

Milattan önce 2630 ile 1530 yılları arasındaki dönem atfedilen piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve "son dinlenme yeri", "güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin simgesi" olarak hizmet etti.

Piramitleri inşa etmek için kullanılan yöntemlerin kesin olarak ne olduğu, arkeologlar ve tarihçiler arasında yaşanan tartışma konusu.

Ancak vasıflı işçilik, mühendislik danışmanlığı ve planlama planlamasının bir yöntemi kullanılarak inşa edildiğine inanılıyor.

Firavun ilgisi

Kahire Üniversitesi'nde arkeoloji uzmanı olan Ahmed Bedran, incelemeyle ilgili olarak şunları söyledi:

Eski Mısır uygarlığı, ölümden sonra diriliş ve ahiretin kesinlikle bulunduğu fikrine dayanmaktadır. Piramitler de dahil olmak üzere tüm yapıyla mezarlar inşa etmeye ve ikinci yaşamda ölüye mezarlık mezarlık mobilyalarını mumyalamaya ve inşa etmeye yönelik ilginin nedeni bu. başlangıç, gömü ilkeldi ve geliştirme geliştirildi.

Piramitlerin aniden ortaya çıkmadığını vurgulayan Bedran , bunun yerine Büyük Piramit'in inşasıyla parlaklığının zirvesine ulaştığına kadar çeşitli aşamalardan ve deneyimlerden geçtiğini  belirtti.

Bedran, açıklamalarına şöyle devam etti:

Böylece piramit inşa etme deneyleri, ünlü Basamaklı Piramit gibi teras şeklindeki mezarların kurulmasıyla başladı ve Dördüncü Hanedan'ın ateşlenmesiyle birlikte Kral Sneferu, Dahshur'da piramitler inşa etti.

Piramitlere dair ikinci meselesi, diğer insanlar piramidi inşa ettiğine dair safsatalar ortaya atılırken, "neden bu büyük yapıyı kendi medeniyetlerine ve gösterilerine tanık olması için kendi ülkelerinde inşa ettikleri ve neden ona atfedilecek başka bir ülkede bir etme inşa ettikleri" sorularına cevap verilmesi .

Bedran, bu hususta yaşadıklarını söyledi:

Kim piramidi Yahudilerin inşa edeceği iddia edecekse, onlardan çıkacak bilimsel yanıt, Yahudilerin Mısır'a piramidi inşa etme yayınları yaklaşık 1500 yıl sonra geldiklerinin tarihleri ​​olarak kanıtlandığı, yani Mısır'da o dönemde, piramitlerin inşa süresi boyunca hiç Yahudi yoktu.

Aynı bağlamdaki kimleri, kayıp kıta Atlantis 'in Sfenks'in altında olduğunu ve heykelin altında çeşitli kazılar olduğunu ve heykelden herhangi bir sana rastlanmadığını iddia etti.

En olası teori nedir?

Bilim insanları, piramidin nasıl inşa edildiğine ve genişlettiğine dair 2 milyon tahmin edilen bu devasa taşların nasıl yükseltildiğine dair farklı olasılıklar ortaya koydu.

Sınırsız sayıda işçiye ihtiyaç duyan bu büyüklükteki bir binanın inşaatı idari olarak nasıl organize edildi? 

Eski Mısırlıların piramidi inşa etme becerilerinden şüphe duyanlara cevap olarak, kesin olarak kabul edilebilecek deliller neler?

Eski eser uzmanı Bedran, bu soruları şu şekilde yanıtladı:

Büyük Piramit'in inşası, inşaat süresi boyunca çok sayıda işçinin katıldığı için ulusal proje fikrine bakıyordu. Sel döneminde, farklı illerden çiftçiler piramidin inşasına çalıştırılması zorlandı. Aileler, vergilerinden düşülmek üzere çalıştırmae içecek ve içecek gönderdi. Barınma, yeme-içme ve tedavi esasları en büyük ilgi ve özen bu işe çalıştırıldı. Çevrede ortopedi uzmanı olduğu kanıtlanan ve hastaların yaralarını tedavi eden bir ölüm mezarını, yemek hazırlamak için yerleri ve erzak almak için bir liman buldu.

"Piramit inşaatçılarının mezarları zaten var ve bu, piramitleri inşa edenlerin kölesi olduğu veya zorla çalıştırdıkları kişileri tamamen reddediyor" diyen Bedran, açıklamalarına şöyle devam etti:

Bu durumda, yapım hizmetlerinin sağlamasının olması söz konusu olmadığı gibi inşaattan ayrılmaktan sonra da uygun tanımlı yerlerinin olmasında bir çıkarları olmayacak. Aynı zamanda, en büyük papirüs kalıntıları araştırmalarından biri olan ve Vadi Ceref Papirüsü olarak bilinen papirüs, piramidi Mısırlıların inşa ettiğine dair kesin bir kanıt. Burası, Kızıldeniz'de bir liman ve papirüs, piramidi inşa eden gezici amirlerinden birinin günlüğü olduğunu düşündüren şeyler içeriyor. Taşların Tora'dan şantiyeye nasıl taşındığını anlatıyor ve zahmetli işlemlerle ilgili ayrıntılar hakkında bilgi veriyor. Bu, piramidi Mısırlıların inşa ettiğinin ve en üst düzeyde gördüğü entegre bir yönetim deposu var bilgisayarın kesin olarak açılması.

Arkeolog, " Piramidin inşasını geliştirmesi en olası teorinin, piramidin tepesine ulaşmak için yükselen eğimin, mucizevi bir şekilde gelen tüm mimari veya mühendislik ve astronomik ayrıntılar ihtimaline katılarak kullanılması" dedi .

Kayıp mumyaya ne oldu?

Mezarı 5 bin yıl boyunca bilim insanlarını şaşırtan ve en önemsemeyenler de dünyanın en önemli sit alanlarından biri olarak kabul edilen kral mezarı.

Piramidin içinde boş bir lahit bulunduğundan dolayı, bu büyük kalkan mumyasının nerede olduğunu kimse bilmiyor.

Mumya çalındı ​​mı, yoksa çalınmasın diye başka bir mezarlığa kamuflaj olarak mı gömüldü?

Ve hiç bir yerde gelmeyecek bir yerde mi ortaya çıkacak?

Aynı zamanda mühendislik, mimarlık ve astronomi bilimlerinde bir mucize sayılan Büyük Piramit'in yöneticisina ait şu anda Mısır Müzesi'nde bulunan 7,5 santimetrelik tek bir küçük heykel dışında hiçbir şeyin bulunmamış olması oldukça ironik.

Eski Mısır'ın birçok kralının aksine, söz konusu bu kralın büyük heykelleri keşfedilmedi.

Mısır antikaları araştırmacısı ve Mısır Arkeologlar Birliği üyesi Ali Ebu Dishish, bu konudaki şu açıklamalarda bulundu:

Kral Keops'un doğrulanmış tek heykelinin fildişinden ölümü ve Abidos'ta yaşadığını söyledi. Bu, hükümranlığı sırasında, mevcut koşulların iyi olmasına ve refaha rağmen, neden diğer krallar gibi devasa heykellerinin onları bir araya getirmesini sağlıyor.

Ancak bu bölümleri birden fazla olasılık var ve bunları doğrulayacak bir kanıt olmadığı için hepsi de varsayımlar değerlendiriliyor. Khufu'nun o dönemde inşa edilen ve devam eden veya idamla yıkılan heykelleri olabilir veya bunlar yeniden kullanılabilir.

Keops'un heykelleri, kazı dosyalarının devam etmesiyle bir gün bulunabilir. Belki de heykel yapmakla pek ilgilenmemiş ve tüm enerjisini ve elde ettiği piramidi inşa etmeye yöneltmiş olabilir, çünkü bunların hiçbiri şu ana kadar kanıtlanmamış araştırmalardır.

Dishish, açıklamalarına şöyle devam etti:

Ordu komutanı Rahotep'in Keops dönemindeki heykelleri var. Mısır Müzesi'nde bulunan Rahotep ve Nofret'in heykeli olarak bilinen ve kendisini ve eşini temsil eden büyük bir heykel de bunlardan biri.

Ebu Dishish, ral Keops'un kendisiyle de arkeologları şaşırttığını, çünkü adının Büyük Piramit'in içinde bir kartuşta bulunmadığını dışında kendisinden pek bahsetmediğini ve kendisine atfedilen çok fazla iz bulamadığını  belirtti.

Arkeolojik planlama

Kültür Yüksek Konseyi, Tarih ve Eski Eserler Komitesi üyesi ve Mısır Medeniyetini Savunma Kampanyası Başkanı Abdurrahim Reyhan da gördüklerini söyledi:

Mısır uygarlığının maruz kaldığı yoğun kampanyalar, onları organize ve bir şekilde yanıt verebilmek için bilimsel bir gerektirmekte. Ancak olan şu ki, bir saldırıyı açığa çıkaran yapılar, genellikle uydu kanalları ve sosyal medya aracılığıyla yayılan aceleci yanıtlar oluyor. Bu durumdaki konu bilimsel bir şekilde çürütülmüyor. Ancak asıl mesele olmayan meseleler için baskı yapılabiliyor. Örneğin, son Kleopatra filminin krizi, siyah ten almayı reddetmeye odaklanmıştı. Ancak ana mesele bu değil, konu daha çok meydan okunan Mısır yetkisi ve yapısı ile ilgili.

Reyhan, Mısır insanlarını bu şekilde bilinçlendirmek ve her bölgedeki insanlarla eski eserler arasında bir ilişki oluşturma bu mirası koruma değeri ve önemini anlamaları için kullanılmasının önemi vurguladı.

Independent Arabia, Independent Türkçe



‘Zorunlu koordinasyon’ DEAŞ liderlerinin hapishaneden kaçmasını engelliyor

Suriye'nin kuzeydoğusunda DEAŞ üyelerinin ailelerinin kaldığı el-Hol Kampı’nın kapısının önünde duran Suriye güvenlik güçleri (EPA)
Suriye'nin kuzeydoğusunda DEAŞ üyelerinin ailelerinin kaldığı el-Hol Kampı’nın kapısının önünde duran Suriye güvenlik güçleri (EPA)
TT

‘Zorunlu koordinasyon’ DEAŞ liderlerinin hapishaneden kaçmasını engelliyor

Suriye'nin kuzeydoğusunda DEAŞ üyelerinin ailelerinin kaldığı el-Hol Kampı’nın kapısının önünde duran Suriye güvenlik güçleri (EPA)
Suriye'nin kuzeydoğusunda DEAŞ üyelerinin ailelerinin kaldığı el-Hol Kampı’nın kapısının önünde duran Suriye güvenlik güçleri (EPA)

DEAŞ’a bağlı tutuklularla ilgili saha gelişmeleri, Rakka ve Haseke’deki en büyük gözaltı merkezlerinin fiilen Suriye hükümetinin kontrolüne geçmesiyle doruğa ulaştı. Diğer yandan DEAŞ’la Mücadele Uluslararası Koalisyonu (DMUK), en tehlikeli isimleri Suriye dışına, özellikle Irak’a nakletme operasyonlarını hızlandırdı.

Suriye ordusu son dönemde Haseke, Rakka ve Deyrizor kırsalındaki cezaevleri ve gözaltı tesislerinin kritik bölümlerini güvence altına aldı. Bu arada adli makamlar, Rakka’daki el-Aktan Cezaevi’nde DEAŞ bağlantısı iddiasıyla tutulan 18 yaş altı 126 çocuğu serbest bıraktı.

Yerel raporlar, serbest bırakılan bazı çocukların ruhsal durumlarını ‘çok kötü’ olarak nitelendirirken, uzun süreli gözaltı nedeniyle çoğunun kötü beslenmeye bağlı sağlık sorunları yaşadığı belirtildi. Öte yandan Suriye güvenlik güçleri, geçen haftanın ortasında Şeddadi Cezaevi’nden kaçan tutukluların izini sürmeye devam ediyor. Resmî açıklamalara göre İçişleri Bakanlığı, kaçanlardan 81’ini yeniden gözaltına almayı başardı.

El-Aktan Cezaevi’ndeki çocuklar

Suriye İçişleri Bakanlığı yetkilisi Albay Halid Casım, Şarku’l Avsat’a yaptığı özel açıklamada, Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDG) özellikle Şeddadi Cezaevi’nden onlarca DEAŞ mensubunu ‘kasten’ serbest bırakmakla suçladı. Casım, bakanlığın serbest bırakılanların çoğunu yeniden gözaltına almayı başardığını belirtti.

Casım, SDG’nin hükümetle yapılan anlaşmalarda ‘tereddüt gösterdiğini’ vurgulayarak, Arap aşiretlerinin kendi bölgelerini kontrol altına alıp SDG’yi bölgeden çıkarmasının ardından örgüt üyelerini serbest bırakarak hükümete uluslararası baskı uygulamaya ve DEAŞ’la mücadele çabalarını aksatmaya çalıştığını ileri sürdü.

sgt
Rakka'daki el-Aktan Cezaevi’nden serbest bırakılan tutukluların yakınları (Reuters)

Casım ayrıca, SDG’nin DEAŞ’la ilgisi olmayan aileleri ve çocukları da gözaltına aldığını; tutuklular arasında zorunlu askerlikten kaçanlar ve farklı suçlamalarla alıkonulanların bulunduğunu ifade etti.

Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’ne (KDSÖY) bağlı cezaevi idaresi, 25 Ocak Pazar günü el-Aktan Cezaevi’nde bazı çocukların bulunduğu yönünde bir açıklama yaptı. Açıklamada, cezaevinin belirli bir bölümünde çeşitli suçlara karışmış ve resmi şikâyetlere konu olmuş çocukların bulunduğu belirtildi.

Cezaevi idaresi, söz konusu çocukların yaklaşık üç ay önce Çocuk Cezaevi’nden el-Aktan Cezaevi’ne nakledildiğini ve bu adımın mevcut güvenlik koşulları nedeniyle alındığını ifade etti. Açıklamada, nakil işleminin önleyici ve düzenleyici tedbirler çerçevesinde gerçekleştirildiği vurgulandı.

Guveyran Hapishanesi

Suriye güvenlik güçleri, Haseke şehir merkezine yakın noktalarda konuşlanmış durumda. Bu önlem, SDG’nin kontrolündeki Guveyran Hapishanesi’nden olası bir kaçış girişimi veya cezaevinin açılma ihtimaline karşı alınmış. Cezaevinde 3 ila 5 bin tutuklu bulunuyor ve aralarında DEAŞ’ın en tehlikeli liderleri yer alıyor.

Medya raporlarına göre, SDG yönetiminde bulunan çeşitli cezaevlerinde en az 9 bin DEAŞ mensubu tutuklu bulunuyor. Bazı raporlarda bu sayı 12 bine kadar çıkarılırken, cezaevlerindeki tutukluların büyük kısmını Iraklılar ve yabancılar oluşturuyor.

efrgty
Suriye Demokratik Güçleri (SDG) salı günü Rakka'daki el-Aktan Cezaevi’nden çekildikten sonra hükümet yetkilileri hapishaneyi denetledi. (AP)

Son gelişmeler çerçevesinde, Rakka’daki el-Aktan Cezaevi artık Suriye ordusunun kontrolünde bulunurken, Haseke kırsalının güneyindeki Şeddadi Cezaevi’nin yönetimi Suriye İçişleri Bakanlığı’na geçti. DEAŞ mensuplarının ailelerinin bulunduğu el-Hol Kampı da, SDG’nin çekilmesinin ardından Suriye İçişleri Bakanlığı’nın denetimine alındı.

Irak makamları ve Avrupa vatandaşları

Önemli bir gelişme olarak, 24 Ocak 2026 itibarıyla tutuklu nakil operasyonları yeni bir aşamaya girdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Suriye’den Irak’taki güvenli gözaltı merkezlerine günlük yaklaşık 500 DEAŞ mensubunun taşınacağı bir ‘hava köprüsü’ başlatıldığını duyurdu. Toplamda Irak’a nakledilmesi planlanan tutuklu sayısı ise 7 bine kadar ulaşıyor.

Güvenlik kaynaklarına göre, Irak’a teslim edilen ilk grup 150 tutukludan oluşuyor. Bu grup, 2014’ten bu yana büyük kanlı eylemlere karışmış ‘birinci sınıf’ liderlerden oluşuyor.

xsdefr
DEAŞ'ın eski üyesi Fransız Emilie König, Suriye'nin kuzeydoğusunda terör örgütü üyeliği şüphesi bulunan kişilerin aile üyelerinin barındırıldığı er-Roj Kampı’nda (AFP)

Uzmanlar, ABD, Suriye ve Irak arasında yürütülen üçlü koordinasyonla gerçekleştirilen operasyonun, SDG kontrolünde bulunan Suriye cezaevlerindeki en tehlikeli unsurları boşaltmayı ve örgütün kuzey ile kuzeydoğu Suriye’deki savaş ortamını kötüye kullanmasını önlemeyi amaçladığını belirtiyor.

Irak hükümeti, bu adımı ‘ulusal güvenliği korumaya yönelik önleyici bir tedbir’ olarak nitelendiriyor. Suriye’de olayların hızla gelişmesi ve güç dengelerindeki değişim, tutukluların güvenli tesislerde tutulmasını ve olası kaçış girişimlerinin önlenmesini zorunlu kıldı.

Irak Yüksek Mahkemesi, nakledilen tüm tutukluların, milliyetleri ne olursa olsun (Iraklılar ve 56 farklı ülkeden tutuklular), sadece Irak yargısının yetkisi altında olacağını ve yasal prosedürlerin eksiksiz uygulanacağını açıkladı. Süreçte, sınır ötesi suçların belgelenmesine özen gösterilecek, böylece mağdurların hakları korunacak ve hukukun üstünlüğü pekiştirilecek. Bazı raporlarda ise Irak’ın, ilgili ülkelerle iletişim kurarak vatandaşlarının teslim alınmasını sağlayacağı belirtiliyor.

Yabancı savaşçılar ve aileleriyle ilgili durum, el-Hol ve er-Roj kamplarında hâlâ ABD ve diğer dünya ülkeleri için ciddi bir güvenlik kaygısı oluşturuyor. El-Hol Kampı’nda 43 binden fazla kişi bulunuyor. Irak’la koordinasyon sağlanarak yaklaşık 18 bin Iraklının kademeli şekilde ülkelerine iade edilmesi planlanıyor.

sdfrgt
Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) Haseke kentinden çekilmesinin ardından Suriye hükümetinin kontrolünü ele geçirdiği el-Hol Kampı’ndan (Reuters)

Yayınlanan istatistikler, Avrupa ülkelerinden tutukluların sayısını da ortaya koyuyor: Fransa 450, Almanya 77, Belçika 55, Birleşik Krallık 27 ve Hollanda 90 tutuklu bildirdi. Şam yönetimi, bu kişilerin Suriye topraklarında işledikleri suçlardan sorumlu tutulmaları gerektiği yönünde net bir tutum sergiliyor. Suriye hükümeti, yasal, insani ve güvenlik boyutlarını kapsayan bütüncül bir süreç uygulamaya hazır olduğunu da vurguluyor.

‘DEAŞ’ı herkesten daha iyi tanıyoruz’

10 Mart anlaşması uyarınca tüm SDG unsurlarının Savunma ve İçişleri bakanlıkları bünyesine dahil edilmesi kararlaştırılmıştı; bu da pratikte cezaevleri ve kampların güvenliğinden Suriye ordusu ve iç güvenlik güçlerinin sorumlu olacağı anlamına geliyor. Albay Halid Casım, SDG’nin DEAŞ cezaevlerini Suriye devletine teslim etmekten kaçındığını, böylece DMUK’da terörle mücadelede temel bir ortak olarak konumunu güçlendirmeye çalıştığını ileri sürdü.

cuı8o9
Suriye güvenlik güçleri, ülkenin kuzeydoğusundaki Haseke'de bulunan, DEAŞ üyelerinin ailelerinin barındığı el-Hol Kampı’na giriyor. (DPA)

Casım, Suriye hükümetinin görevinin, güvenliği sağlamak, cezaevlerini yönetmek ve SDG’ye bağlı olmadığı kanıtlanan kişileri serbest bırakmak olduğunu belirtti. “Biz SDG’den daha fazla bilgi ve deneyime sahibiz” diyen Casım, DEAŞ ile mücadelede geçmişteki operasyonları örnek gösterdi. Casım, hükümetin DEAŞ’ı yakından takip ettiğini, DMUK’un bu çabaları bildiğini ve desteklediğini vurguladı. Casım ayrıca, “SDG’nin, DEAŞ dosyasını Suriye içinde güvenliği sarsmak için kullanmasına izin vermeyeceğiz” dedi.

‘Zorunlu koordinasyon’

Silahlı gruplar uzmanı Raid el-Hamed, Suriye cezaevlerindeki en tehlikeli savaşçıların Irak’a naklinin, aslında bir ‘zorunlu koordinasyon’ olduğunu belirtti. Hamed’e göre Washington, lider konumdaki unsurların bölgedeki çatışmalardan kaynaklanabilecek olası kaos sırasında kaçmalarını önlemeyi hedefliyor. Hamed, Suriye devletinin DEAŞ tutukluları dosyasını devralmasıyla birlikte, işin şimdi Arap veya yabancı başkentlere düştüğünü söyledi; bu ülkelerin vatandaşlarını geri almak istemeyebileceğini, çünkü bu kişilerin kendi toplumlarında örgüt için çekirdek oluşturma riski ve güvenlik maliyetlerini artırabileceğini vurguladı. Ayrıca, bu ülkelerin suçları kanıtlayacak yeterli delil toplamak ve yargı süreçlerini işletmek konusunda ciddi zorluklarla karşı karşıya olduğunu ifade etti.

Hamed, tutukluların Suriye dışına taşınmasının, ‘daha zorlu koşullarda gözaltı süreci nedeniyle yeni radikalleşme risklerini ortadan kaldırmadığını’ da belirtti. Bu nedenle, operasyonun başarısının, uluslararası yüksek düzeyde koordinasyon ve Suriye ile Irak hükümetlerinin, dünyanın en tehlikeli tutuklularıyla başa çıkma çabalarına destek verilmesine bağlı olduğunu söyledi.


Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
TT

Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)

Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın açılmasının önündeki engel, İsrail’in son cesedin kalıntılarını bulmasının ardından aşıldı. Ancak kapının çalışma mekanizmasına ilişkin Mısır ile İsrail arasında istişareler sürüyor. Kapının yarın (cuma) ya da en geç pazar günü yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.

Mısırlı ve Filistinli iki bilgi sahibi kaynak, dün Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, sınır kapısının yakın zamanda açılmasına yönelik dikkat çekici bir beklenti olduğunu, nihai çalışma usullerinin ise önümüzdeki saatlerde Mısır-İsrail arasındaki mutabakatlarla belirleneceğini ifade etti.

Mısırlı kaynak, sınır kapısının işleyiş mekanizmasına dair Mısır, ABD ve İsrail arasında istişareler yürütüldüğünü belirterek, İsrail’in özellikle Gazze Şeridi’ne giriş mekanizması konusunda engeller koymasının beklendiğini, zira Tel Aviv’in yalnızca tehcir seçeneğini istediğini, buna karşılık Mısır’ın yaralıları ve ailelerini acil ve geçici olarak kabul etmeye hazır olduğunu söyledi.

Aynı kaynak, İsrail’in güvenlik gerekçeleriyle sınır kapısında karmaşık ve sıkı prosedürler uygulamasının da beklendiğini, kapının yalnızca bireylerin geçişine tahsis edileceğini kaydetti. Kahire’nin tutumunun ise sahadaki fiili duruma ve İsrail tarafından engellerle karşılaşılıp karşılaşılmayacağına göre şekilleneceğini belirtti.

Filistinli kaynak da sınır kapısının açılma tarihinin artık yakın olduğunu ifade ederek, bu konuda bir görüş ayrılığı bulunmadığını, özellikle Mısır ile İsrail arasında süren düzenleme ve mutabakatların beklendiğini söyledi. Kaynak, çalışma mekanizmasının ise henüz netlik kazanmadığını, ancak kapının 2005 Anlaşması uyarınca Avrupa denetiminde ve Filistin Yönetimi’nin katılımıyla işletileceğinin bilindiğini kaydetti.

Kaynak, belirsizliğin nedenini, geçmişte sınır kapısından Hamas’a bağlı İçişleri biriminin sorumlu olmasına bağlayarak, İsrail’in şu aşamada isim listelerini önceden teslim alıp incelemede ısrar ettiğini, Gazze Şeridi’nden çıkışlarda görece esneklik, bölgeye girişlerde ise sıkı denetimler uygulanmasını istediğini aktardı. Kahire’nin Washington ve Tel Aviv ile mutabakata varması halinde dahi, asıl belirleyici unsurun sahadaki uygulama olacağını vurgulayan kaynak, İsrail’in olası sıkılaştırmaları ve engellerine yönelik endişelere dikkat çekti.

Öte yandan, Refah Sınır Kapısı’nın açılma tarihi ve çalışma usulleri İsrail medyasında da kesinlik kazanmış görünmüyor. İsrail’in Haaretz gazetesi, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun Refah Sınır Kapısı’nın yeniden açılması için hazırlıklarını tamamladığını bildirdi. Gazete, Avrupalı bir diplomata atıfla, Refah’tan geçişine izin verilecek Filistinlilerin sayısının hâlâ İsrail ile Mısır arasında müzakere edildiğini aktardı. İsrail merkezli Walla haber sitesi ise sınır kapısının pazar günü açılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

defrgty6
Han Yunus'ta İsrail ordusu tarafından yıkılan binaların enkazı arasında top oynayan Filistinli bir kız çocuğu (AFP)

İsrail Ordu Radyosu, Refah Sınır Kapısı’nda uygulanması planlanan yeni çalışma mekanizmasına ilişkin olarak, Gazze Şeridi’ne giriş ve çıkışların öncelikle Mısır’ın onayını gerektireceğini, ardından isim listelerinin İsrail’e iletilerek onay alınacağını bildirdi.

Haberde, sınır kapısı içinde bir İsrailli güvenlik görevlisinin, Gazze Şeridi’nden Mısır topraklarına geçiş yapanları gözetlemekle görevli olacağı, bölgeden çıkan kişilerin doğrudan fiziki aramaya tabi tutulmayacağı ancak güvenlik denetimi altında geçiş yapacakları ifade edildi.

Geçiş mekanizmasına ilişkin rakamlar ise çelişkili. Şarku’l Avsat’ın İsrail medyasından aktardığına göre, Gazze Şeridi’ne günlük yaklaşık 150 kişinin girişine izin verilmesi, daha fazla sayıda kişinin ise bölgeden çıkış yapabilmesi öngörülüyor. Diğer sızıntılarda ise İsrail’in, sınır kapısının açılmasının ilk aşamasında Gazze Şeridi’ne döneceklerin sayısını günlük 50 kişiyle sınırlamayı planladığı belirtiliyor. Bu konunun, bugün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun üst düzey güvenlik yetkilileriyle yapacağı ve Gazze’deki yeni düzenlemelerin ele alınacağı güvenlik toplantısında netleşmesi bekleniyor.

Netanyahu’nun ofisi, geçtiğimiz pazar günü yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi’nde kalan son İsrailli rehinenin cesedinin yerinin tespit edilmesine yönelik operasyonun tamamlanmasının ardından, Refah Sınır Kapısı’nın yalnızca bireylerin geçişi için yeniden açılacağını duyurmuştu. İsrail ordusu, açıklamadan saatler sonra söz konusu cesede ulaşıldığını bildirmişti.

Netanyahu dün, pazartesi günü cesedi İsrail’e getirilen Ran Gvili’nin cenaze törenine katılanlara hitaben yaptığı konuşmada, “Görevlerimizi tamamlamaya kararlıyız: Hamas’ı silahsızlandırmak ve Gazze Şeridi’ni silahsız bir bölge haline getirmek. Bunu başaracağız. Düşmanlarımız bilsin ki İsrail’e el kaldıran herkes çok ağır bir bedel ödeyecektir” dedi.

Filistinli siyaset analisti Dr. Eymen er-Rakab ise Netanyahu’nun meydan okuyan söylemlerinin ötesinde, Mayıs 2024’ten bu yana kontrolü altında tuttuğu Refah Sınır Kapısı’nı açmaktan başka bir seçeneği bulunmadığını savundu. Rakab, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Hamas’ın silahsızlandırılmasına ilişkin son açıklamaların ve benzeri çıkışların, sınır kapısının açılmasının uygulanmasını bekleyen tabloyu karmaşıklaştırmaya yönelik olduğunu belirtti. Rakab, söz konusu açılışın, 10 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.


Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
TT

Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dün Moskova'da gerçekleşen, üç ay içinde ikinci kez yapılan görüşme, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden kurma arzusunu yansıtıyor.

Putin, iki ülke arasındaki ilişkilerin "Başkan Şara'nın kişisel çabaları sayesinde somut ilerleme kaydettiğini" söyledi. Putin Şara'ya hitaben, "Yeniden yapılanma ve rehabilitasyon konusunda yapılacak çok iş olduğunu biliyorum... ve inşaat sektörü de dahil olmak üzere ekonomik kurumlarımız bu ortak çabaya tamamen hazır" dedi.

El-Şara ise Suriye'nin "geçtiğimiz yıl birçok aşama ve engeli aştığını, bunların en sonuncusunun da Suriye topraklarının birleştirilmesi sorunu olduğunu" söyledi. "Şam, bölgedeki yıkım halinden istikrar ve barışa geçişe bel bağlıyor" ifadesini kullandı.

İki cumhurbaşkanı yeniden yapılanma ve Suriye'nin kuzeydoğusundaki durumu görüşürken, görüşmenin açık bölümünde potansiyel olarak tartışmalı olabilecek noktalara değinmekten kaçındılar. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu noktalar arasında Suriye'deki Rus askeri üslerinin akıbeti veya Suriye kıyılarındaki durum yer alıyor; zira Rus topraklarında bulunan eski rejimin bazı kalıntılarının bölgedeki durumu alevlendirmeye çalıştığı yönünde suçlamalar da mevcut.