Piramitler, Mısır medeniyetine yönelik iddiaları nasıl çürüttü?

Yapıların bulunduğu alanlardaki tarihi kanıtlar ve arkeolojik buluntular, firavunların mirasını kanıtlıyor

Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP
Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP
TT

Piramitler, Mısır medeniyetine yönelik iddiaları nasıl çürüttü?

Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP
Piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve son dinlenme yeri, güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin sembolü olarak hizmet etti / Fotoğraf: AFP

Mısır uygarlığını soyma bakışına hakkında konuşulanlar oldukça geniş ve çok sayıda.

Ancak son zamanlarda, sosyal medyanın kullanımından dolayı, bu işletimin artmasıyla oyunların bir şekilde artması ve piramitler hakkında konuşmak yaygınlaştı.

Mısırlıların, en büyük sembolleri Büyük Piramit de dahil olmak üzere, eski piramitleri dışardan bazı gruplarla inşa ettiği yönergeleri, eski Mısır uygarlığıyla ilgili şüphelere neden oluyor.

Piramitleri bazen uzaylıların, bazen Ad kavminden Amalekliler'in yaptığı iddia ediliyor; bazen de Yahudilerin inşaatta parmağı olduğunu ileri sürülüyor.

Hatta öyle bir iddia var ki piramitleri, tüm Mısır medeniyetinin kendilerine ait olduğu iddia eden Afrosentrizm grubunun inşa ettiği dile getiriliyor.

Milattan önce 2630 ile 1530 yılları arasındaki dönem atfedilen piramitler, firavunlar için devasa mezarlar olarak inşa edildi ve "son dinlenme yeri", "güçlerinin ve ölümsüzlüklerinin simgesi" olarak hizmet etti.

Piramitleri inşa etmek için kullanılan yöntemlerin kesin olarak ne olduğu, arkeologlar ve tarihçiler arasında yaşanan tartışma konusu.

Ancak vasıflı işçilik, mühendislik danışmanlığı ve planlama planlamasının bir yöntemi kullanılarak inşa edildiğine inanılıyor.

Firavun ilgisi

Kahire Üniversitesi'nde arkeoloji uzmanı olan Ahmed Bedran, incelemeyle ilgili olarak şunları söyledi:

Eski Mısır uygarlığı, ölümden sonra diriliş ve ahiretin kesinlikle bulunduğu fikrine dayanmaktadır. Piramitler de dahil olmak üzere tüm yapıyla mezarlar inşa etmeye ve ikinci yaşamda ölüye mezarlık mezarlık mobilyalarını mumyalamaya ve inşa etmeye yönelik ilginin nedeni bu. başlangıç, gömü ilkeldi ve geliştirme geliştirildi.

Piramitlerin aniden ortaya çıkmadığını vurgulayan Bedran , bunun yerine Büyük Piramit'in inşasıyla parlaklığının zirvesine ulaştığına kadar çeşitli aşamalardan ve deneyimlerden geçtiğini  belirtti.

Bedran, açıklamalarına şöyle devam etti:

Böylece piramit inşa etme deneyleri, ünlü Basamaklı Piramit gibi teras şeklindeki mezarların kurulmasıyla başladı ve Dördüncü Hanedan'ın ateşlenmesiyle birlikte Kral Sneferu, Dahshur'da piramitler inşa etti.

Piramitlere dair ikinci meselesi, diğer insanlar piramidi inşa ettiğine dair safsatalar ortaya atılırken, "neden bu büyük yapıyı kendi medeniyetlerine ve gösterilerine tanık olması için kendi ülkelerinde inşa ettikleri ve neden ona atfedilecek başka bir ülkede bir etme inşa ettikleri" sorularına cevap verilmesi .

Bedran, bu hususta yaşadıklarını söyledi:

Kim piramidi Yahudilerin inşa edeceği iddia edecekse, onlardan çıkacak bilimsel yanıt, Yahudilerin Mısır'a piramidi inşa etme yayınları yaklaşık 1500 yıl sonra geldiklerinin tarihleri ​​olarak kanıtlandığı, yani Mısır'da o dönemde, piramitlerin inşa süresi boyunca hiç Yahudi yoktu.

Aynı bağlamdaki kimleri, kayıp kıta Atlantis 'in Sfenks'in altında olduğunu ve heykelin altında çeşitli kazılar olduğunu ve heykelden herhangi bir sana rastlanmadığını iddia etti.

En olası teori nedir?

Bilim insanları, piramidin nasıl inşa edildiğine ve genişlettiğine dair 2 milyon tahmin edilen bu devasa taşların nasıl yükseltildiğine dair farklı olasılıklar ortaya koydu.

Sınırsız sayıda işçiye ihtiyaç duyan bu büyüklükteki bir binanın inşaatı idari olarak nasıl organize edildi? 

Eski Mısırlıların piramidi inşa etme becerilerinden şüphe duyanlara cevap olarak, kesin olarak kabul edilebilecek deliller neler?

Eski eser uzmanı Bedran, bu soruları şu şekilde yanıtladı:

Büyük Piramit'in inşası, inşaat süresi boyunca çok sayıda işçinin katıldığı için ulusal proje fikrine bakıyordu. Sel döneminde, farklı illerden çiftçiler piramidin inşasına çalıştırılması zorlandı. Aileler, vergilerinden düşülmek üzere çalıştırmae içecek ve içecek gönderdi. Barınma, yeme-içme ve tedavi esasları en büyük ilgi ve özen bu işe çalıştırıldı. Çevrede ortopedi uzmanı olduğu kanıtlanan ve hastaların yaralarını tedavi eden bir ölüm mezarını, yemek hazırlamak için yerleri ve erzak almak için bir liman buldu.

"Piramit inşaatçılarının mezarları zaten var ve bu, piramitleri inşa edenlerin kölesi olduğu veya zorla çalıştırdıkları kişileri tamamen reddediyor" diyen Bedran, açıklamalarına şöyle devam etti:

Bu durumda, yapım hizmetlerinin sağlamasının olması söz konusu olmadığı gibi inşaattan ayrılmaktan sonra da uygun tanımlı yerlerinin olmasında bir çıkarları olmayacak. Aynı zamanda, en büyük papirüs kalıntıları araştırmalarından biri olan ve Vadi Ceref Papirüsü olarak bilinen papirüs, piramidi Mısırlıların inşa ettiğine dair kesin bir kanıt. Burası, Kızıldeniz'de bir liman ve papirüs, piramidi inşa eden gezici amirlerinden birinin günlüğü olduğunu düşündüren şeyler içeriyor. Taşların Tora'dan şantiyeye nasıl taşındığını anlatıyor ve zahmetli işlemlerle ilgili ayrıntılar hakkında bilgi veriyor. Bu, piramidi Mısırlıların inşa ettiğinin ve en üst düzeyde gördüğü entegre bir yönetim deposu var bilgisayarın kesin olarak açılması.

Arkeolog, " Piramidin inşasını geliştirmesi en olası teorinin, piramidin tepesine ulaşmak için yükselen eğimin, mucizevi bir şekilde gelen tüm mimari veya mühendislik ve astronomik ayrıntılar ihtimaline katılarak kullanılması" dedi .

Kayıp mumyaya ne oldu?

Mezarı 5 bin yıl boyunca bilim insanlarını şaşırtan ve en önemsemeyenler de dünyanın en önemli sit alanlarından biri olarak kabul edilen kral mezarı.

Piramidin içinde boş bir lahit bulunduğundan dolayı, bu büyük kalkan mumyasının nerede olduğunu kimse bilmiyor.

Mumya çalındı ​​mı, yoksa çalınmasın diye başka bir mezarlığa kamuflaj olarak mı gömüldü?

Ve hiç bir yerde gelmeyecek bir yerde mi ortaya çıkacak?

Aynı zamanda mühendislik, mimarlık ve astronomi bilimlerinde bir mucize sayılan Büyük Piramit'in yöneticisina ait şu anda Mısır Müzesi'nde bulunan 7,5 santimetrelik tek bir küçük heykel dışında hiçbir şeyin bulunmamış olması oldukça ironik.

Eski Mısır'ın birçok kralının aksine, söz konusu bu kralın büyük heykelleri keşfedilmedi.

Mısır antikaları araştırmacısı ve Mısır Arkeologlar Birliği üyesi Ali Ebu Dishish, bu konudaki şu açıklamalarda bulundu:

Kral Keops'un doğrulanmış tek heykelinin fildişinden ölümü ve Abidos'ta yaşadığını söyledi. Bu, hükümranlığı sırasında, mevcut koşulların iyi olmasına ve refaha rağmen, neden diğer krallar gibi devasa heykellerinin onları bir araya getirmesini sağlıyor.

Ancak bu bölümleri birden fazla olasılık var ve bunları doğrulayacak bir kanıt olmadığı için hepsi de varsayımlar değerlendiriliyor. Khufu'nun o dönemde inşa edilen ve devam eden veya idamla yıkılan heykelleri olabilir veya bunlar yeniden kullanılabilir.

Keops'un heykelleri, kazı dosyalarının devam etmesiyle bir gün bulunabilir. Belki de heykel yapmakla pek ilgilenmemiş ve tüm enerjisini ve elde ettiği piramidi inşa etmeye yöneltmiş olabilir, çünkü bunların hiçbiri şu ana kadar kanıtlanmamış araştırmalardır.

Dishish, açıklamalarına şöyle devam etti:

Ordu komutanı Rahotep'in Keops dönemindeki heykelleri var. Mısır Müzesi'nde bulunan Rahotep ve Nofret'in heykeli olarak bilinen ve kendisini ve eşini temsil eden büyük bir heykel de bunlardan biri.

Ebu Dishish, ral Keops'un kendisiyle de arkeologları şaşırttığını, çünkü adının Büyük Piramit'in içinde bir kartuşta bulunmadığını dışında kendisinden pek bahsetmediğini ve kendisine atfedilen çok fazla iz bulamadığını  belirtti.

Arkeolojik planlama

Kültür Yüksek Konseyi, Tarih ve Eski Eserler Komitesi üyesi ve Mısır Medeniyetini Savunma Kampanyası Başkanı Abdurrahim Reyhan da gördüklerini söyledi:

Mısır uygarlığının maruz kaldığı yoğun kampanyalar, onları organize ve bir şekilde yanıt verebilmek için bilimsel bir gerektirmekte. Ancak olan şu ki, bir saldırıyı açığa çıkaran yapılar, genellikle uydu kanalları ve sosyal medya aracılığıyla yayılan aceleci yanıtlar oluyor. Bu durumdaki konu bilimsel bir şekilde çürütülmüyor. Ancak asıl mesele olmayan meseleler için baskı yapılabiliyor. Örneğin, son Kleopatra filminin krizi, siyah ten almayı reddetmeye odaklanmıştı. Ancak ana mesele bu değil, konu daha çok meydan okunan Mısır yetkisi ve yapısı ile ilgili.

Reyhan, Mısır insanlarını bu şekilde bilinçlendirmek ve her bölgedeki insanlarla eski eserler arasında bir ilişki oluşturma bu mirası koruma değeri ve önemini anlamaları için kullanılmasının önemi vurguladı.

Independent Arabia, Independent Türkçe



İsrail'in ateşkesin ardından Gazze Şeridi'ne düzenlediği en şiddetli hava saldırısında onlarca kişi hayatını kaybetti

TT

İsrail'in ateşkesin ardından Gazze Şeridi'ne düzenlediği en şiddetli hava saldırısında onlarca kişi hayatını kaybetti

İsrail'in ateşkesin ardından Gazze Şeridi'ne düzenlediği en şiddetli hava saldırısında onlarca kişi hayatını kaybetti

Yerel medya kaynaklarına göre İsrail’in bugün Gazze Şeridi’ne düzenlediği bir dizi hava saldırısında 28 Filistinli hayatını kaybetti, çok sayıda kişi de yaralandı. Hamas, saldırıların ateşkes anlaşmasını kasıtlı olarak baltalamayı amaçladığını öne sürdü.

Bu bilanço, çatışmaları durdurmayı hedefleyen ateşkes anlaşmasından bu yana kaydedilen en yüksek günlük can kaybı olarak kayda geçti.

Filistin Enformasyon Merkezi, “İsrail işgal güçlerinin Gazze Şeridi’nin farklı bölgelerinde sivillere yönelik gerçekleştirdiği çok sayıda katliam sonucu bugün şehit olanların sayısının 28’e yükseldiğini” duyurdu. Merkez, İsrail savaş uçaklarının sabah saatlerinde Gazze kentinin kuzeybatısında yer alan Şeyh Rıdvan Polis Merkezi’ni hedef aldığını, saldırıda ilk belirlemelere göre 16 kişinin hayatını kaybettiğini ve çok sayıda kişinin yaralandığını bildirdi.

Gazze Şeridi’ndeki İçişleri ve Ulusal Güvenlik Bakanlığı da İsrail savaş uçaklarının, Gazze kentinin batısındaki Şeyh Rıdvan Polis Merkezi’ni vurduğunu, saldırı sonucu çok sayıda polis memuru ve personelin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Öte yandan İsrail uçaklarının, Gazze kentindeki Şeyh Rıdvan mahallesinde bir evi de bombaladığı, saldırıda ölü ve yaralıların olduğu bildirildi.

fevefv
Gazze şehrine düzenlenen İsrail hava saldırısının gerçekleştiği bölgeyi inceleyen Filistinliler, 31 Ocak 2026 (Reuters)

Daha önce Nasır ve Şifa hastanelerinden yetkililer, saldırıların Gazze’nin kuzey ve güneyini hedef aldığını, bunlar arasında Gazze kentinde bir daire ile Han Yunus’ta bir çadırın da bulunduğunu bildirmişti. Saldırılarda, iki ayrı aileden iki kadın ve altı çocuk hayatını kaybetti.

sdfvgt
Gazze şehrine düzenlenen İsrail hava saldırısının gerçekleştiği yeri inceleyen bir Filistinli (Reuters)

Şarku’l Avsat’ın AP’den aktardığına göre Şifa Hastanesi, Gazze kentini hedef alan saldırıda bir anne, üç çocuğu ve bir akrabasının yaşamını yitirdiğini açıkladı. Nasır Hastanesi ise bir çadır kampını hedef alan hava saldırısının yangına yol açtığını, saldırıda bir baba, üç çocuğu ve üç torunu olmak üzere yedi kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi.

İsrail ordusu saldırıyı gerekçelendirdi

İsrail ordusunun ilk açıklaması ise Ordu Sözcüsü Avichay Adraee’den geldi. Adraee, X platformunda yaptığı paylaşımda, İsrail ordusu ile iç istihbarat servisi Şin-Bet’in (Şabak), Gazze Şeridi’nde Hamas ve İslami Cihad hareketlerine ait liderleri ve altyapıları hedef aldığını belirtti. Adraee, bunun, ‘dün ateşkes anlaşmasının ihlal edilmesine yanıt’ olduğunu savunarak, Refah bölgesinde ‘yer altındaki bir tünelin içinden sekiz militanın çıktığını’ öne sürdü.

Adraee, “İsrail ordusu ve Şin-Bet, geçtiğimiz gece ve bu sabah Gazze Şeridi’nin çeşitli bölgelerinde Hamas ve İslami Cihad’a mensup dört lideri ve unsuru hedef aldı. Ayrıca Gazze’nin orta kesiminde Hamas’a ait bir silah deposu, bir silah üretim tesisi ve roket fırlatma için kullanılan iki altyapı noktası vuruldu” ifadelerini kullandı.

Açıklamasının sonunda Adraee, İsrail ordusu ve Şin-Bet’in ateşkes anlaşmasının ihlal edilmesini ‘son derece ciddi’ gördüğünü belirterek, Gazze Şeridi’ndeki örgütlerin İsrail ordusuna ve İsrail vatandaşlarına yönelik saldırı girişimlerine karşı harekete geçmeyi sürdüreceklerini kaydetti.

Hamas ‘tehlikeli tırmanışı’ kınadı

Hamas, ‘işgal güçlerinin katliamlarını sürdürmesini ve yerinden edilmiş sivillerin kaldığı çadırları hedef almasını tehlikeli bir tırmanış ve ateşkes anlaşmasının kasıtlı biçimde baltalanması’ olarak değerlendirdi.

Hamas, bugün yayımladığı basın açıklamasında, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik aralıksız bombardımanını sürdürdüğünü, savaş uçaklarının Han Yunus’ta yedi kişilik yerinden edilmiş bir ailenin kaldığı çadırı hedef alması sonucu tamamının hayatını kaybettiğini bildirdi. Açıklamada, son saatlerde Gazze Şeridi’nin farklı bölgelerinde yaşamını yitirenlerin sayısının altısı çocuk olmak üzere 12’ye yükseldiği belirtilerek, bunun ‘vahşi bir suç ve ateşkes anlaşmasının açık ve tekrarlanan bir ihlali’ olduğu vurgulandı.

Hamas, sivillerin, ailelerin ve çocukların sığındığı çadırların hedef alınmasının, İsrail hükümetinin Gazze Şeridi’ne yönelik ‘soykırım niteliğindeki savaşı’ sürdürdüğünü ortaya koyduğunu ifade etti. Açıklamada, ateşkes anlaşmasının imzalanmasının üzerinden yaklaşık dört ay geçmesine rağmen bu saldırıların devam etmesinin, İsrail’in anlaşmayı ciddiye almadığını, arabulucuların ve garantör ülkelerin çabalarını hiçe saydığını gösterdiği kaydedildi.

Hamas, ateşkes anlaşmasının garantör ülkelerine ve ABD yönetimine çağrıda bulunarak, “İsrail’in ateşkesi baltalamaya yönelik politikasını durdurmak, sivillere yönelik savaş ve katliamları sona erdirmek ve varılan anlaşmanın oyalama ya da manevra olmaksızın uygulanmasını sağlamak için derhal harekete geçilmesi” gerektiğini belirtti.

11 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasından bu yana, İsrail ordusunun gerçekleştirdiği bin 300’ü aşkın ihlal sonucu bin 850’den fazla kişinin hayatını kaybettiği ya da yaralandığı bildirildi.

vfedvf
Gazze şehrine düzenlenen İsrail hava saldırısının ardından enkaz altında kalanları arayan Filistinliler (Reuters)

İsrail, ateşkes anlaşmasının yürürlüğe girmesinden bu yana dört askerinin öldürülmesinden Filistinli silahlı grupları sorumlu tutuyor. İsrail ordusu bir gün önce, Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’ta bir tünelden sekiz militanın çıktığını tespit ettiklerini, bunlardan üçünün öldürüldüğünü, dördüncü kişinin ise bölgede Hamas’ın önde gelen liderlerinden biri olarak tutuklandığını açıklamıştı.

Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Şeridi’ndeki savaşı sona erdirmeye yönelik yirmi maddelik planının ikinci aşamasının uygulanması hazırlıklarıyla eş zamanlı olarak yaşanıyor. Planın ilk duyurusu, ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff tarafından bu ayın başında, bölgede teknokrat bir Filistin hükümeti kurulmasıyla birlikte yapılmıştı.

Planın ikinci aşaması, Hamas’ın silahsızlandırılması gibi hassas konuları içeriyor. Ayrıca, İsrail’in Gazze Şeridi’nin bazı bölgelerinden çekilmesi ve barışı koruma amaçlı uluslararası bir gücün konuşlandırılması öngörülüyor.

Söz konusu plan kapsamında, savaş boyunca büyük bölümü kapalı kalan Mısır sınırındaki Refah Sınır Kapısı’nın yarın yeniden açılması bekleniyor.


İsrail’in Gazze’ye düzenlediği saldırılarda 12 Filistinli hayatını kaybetti

Filistinliler, bugün İsrail’in Gazze kentine düzenlediği saldırının ardından hedef alınan noktayı inceliyor. (Reuters)
Filistinliler, bugün İsrail’in Gazze kentine düzenlediği saldırının ardından hedef alınan noktayı inceliyor. (Reuters)
TT

İsrail’in Gazze’ye düzenlediği saldırılarda 12 Filistinli hayatını kaybetti

Filistinliler, bugün İsrail’in Gazze kentine düzenlediği saldırının ardından hedef alınan noktayı inceliyor. (Reuters)
Filistinliler, bugün İsrail’in Gazze kentine düzenlediği saldırının ardından hedef alınan noktayı inceliyor. (Reuters)

Sağlık yetkilileri, İsrail’in bugün (Cumartesi) şafak vaktinden bu yana Gazze Şeridi’ne düzenlediği saldırılarda en az 12 Filistinlinin hayatını kaybettiğini bildirdi.

Bu rakam, çatışmaların durdurulmasını hedefleyen Ekim ayında varılan anlaşmadan bu yana kaydedilen en yüksek günlük can kaybı olarak dikkat çekti.

Nasser ve Şifa hastanelerindeki yetkililer, saldırıların Gazze’nin kuzeyi ve güneyini hedef aldığını; bunlar arasında Gazze kentinde bir daire ile Han Yunus’ta bir çadırın da bulunduğunu aktardı. Hayatını kaybedenler arasında iki kadın ve iki farklı aileden altı çocuk yer aldı.

Associated Press (AP) haberine göre Şifa Hastanesi, Gazze kentini hedef alan saldırıda bir anne, üç çocuğu ve bir akrabasının öldüğünü açıklarken; Nasser Hastanesi ise bir çadır kampına düzenlenen saldırının yangına yol açtığını, bunun sonucunda bir baba, üç çocuğu ve üç torunu olmak üzere yedi kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

Görsel kaldırıldı.
Gazze kentinde İsrail saldırısının vurduğu alanı inceleyen bir Filistinli. (Reuters)

11 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasından bu yana, İsrail ordusunun anlaşmayı 1300’den fazla kez ihlal etmesi sonucu çok sayıda kişi hayatını kaybetti.

Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’de savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ve yirmi maddeden oluşan planının ikinci aşamasının uygulanmasına yönelik hazırlıkların sürdüğü bir dönemde yaşandı. Plan, ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff tarafından ay başında açıklanmış; Gazze’de teknokratlardan oluşan bir Filistin hükümetinin kurulmasını da öngörmüştü.


İran ile savaş ihtimali Gazze anlaşmasının üzerinde bir gölge gibi duruyor

Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Deyr el-Balah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat Mülteci Kampı’nda, sırtında çuval taşıyan bir kız çocuğu (AFP)
Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Deyr el-Balah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat Mülteci Kampı’nda, sırtında çuval taşıyan bir kız çocuğu (AFP)
TT

İran ile savaş ihtimali Gazze anlaşmasının üzerinde bir gölge gibi duruyor

Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Deyr el-Balah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat Mülteci Kampı’nda, sırtında çuval taşıyan bir kız çocuğu (AFP)
Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Deyr el-Balah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat Mülteci Kampı’nda, sırtında çuval taşıyan bir kız çocuğu (AFP)

Gazze Şeridi’nde ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasına geçiş ihtimalleri tartışılırken, ABD ile İran arasında daha geniş çaplı bir çatışma olasılığı gündeme geliyor. Bu durum, bölgede dengeleri ve öncelikleri yeniden şekillendirebilecek bir tablo ortaya koyarken, İsrail’in hamleleri endişeleri artırıyor.

Gazze anlaşmasının tehdit altına girebileceği ihtimaline dikkat çeken uzmanlar, Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, Tahran’a yönelik herhangi bir saldırının İsrail’i bilinçli şekilde sürece dahil edeceğini, bunun da anlaşmanın ikinci aşamasının uygulanmasını karmaşıklaştırmayı, İsrail’in eylemlerini örtbas etmeyi ve hatta anlaşmayı sabote etmeyi amaçlayabileceğini vurguladı. Uzmanlar, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi’nin dün yaptığı ve olası sonuçlara karşı uyarılarda bulunduğu açık ve net açıklamalarına da dikkat çekti.

Bu kaygılar, ABD’nin Ortadoğu’daki askeri yığınağını artırması ve Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırı tehditleriyle aynı döneme denk geliyor. Trump, bu tehditlere rağmen Tahran yönetimiyle diyaloğa kapıyı tamamen kapatmadığını ifade ediyor.

13 Haziran 2025’te İsrail, ABD’nin desteğiyle İran’a yönelik 12 gün süren bir saldırı başlattı. Saldırılarda askeri ve nükleer tesislerin yanı sıra sivil altyapılar hedef alındı, bazı komutanlar ve bilim insanları öldürüldü. Buna karşılık İran, İsrail’e ait askeri ve istihbarat merkezlerini füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) vurdu.

22 Haziran’da ise ABD, İran’ın nükleer tesislerine saldırı düzenlediğini ve bu tesisleri devre dışı bıraktığını duyurdu. Tahran buna, Katar’daki ABD’ye ait el-Udeyd Hava Üssü’nü bombalayarak karşılık verdi. Ardından Washington, 24 Haziran’da Tel Aviv ile Tahran arasında ateşkes ilan edildiğini açıkladı.

Mısır'ın uyarıları

Sisi dün Kahire’nin doğusundaki Polis Akademisi öğrencilerine hitaben yaptığı konuşmada, “İran krizi tırmanıyor ve bunun bölge üzerinde etkileri olabilir… İran kriziyle ilgili gerilimi düşürmek için her ne şekilde olursa olsun diyaloğa ulaşmak amacıyla sessiz ama yoğun bir çaba sarf ediyoruz. Krizin silahlı bir çatışmaya dönüşmesi halinde bölgemiz açısından son derece ciddi sonuçlar ve ekonomik yansımalar doğurabileceğinden endişe ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Mısır Cumhurbaşkanı’nın bu açıklamaları, İsrail basınında Başbakan Binyamin Netanyahu’nun İran konulu bir güvenlik toplantısı yaptığına dair haberlerin ertesi gününe denk geldi. Açıklamalar, İsrail Yayın Kurumu’nun dün ‘bir Amerikan destroyerinin Eilat Limanı’na ulaştığını’ duyurmasıyla da eş zamanlı gerçekleşti.

rgty
Gazze şehrindeki Meçhul Asker Meydanı yakınlarında bulunan bir mülteci kampındaki çadırlar ve barınaklar (AFP)

İsrail medyası, Amerikan destroyerinin Eilat Limanı’na ulaşmasının önceden planlandığını ve bunun İsrail ile ABD orduları arasındaki iş birliği kapsamında gerçekleştiğini savundu.

Mısır Dış İlişkiler Konseyi üyesi ve eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Reha Ahmed Hasan ise İsrail’in her türlü savaştan fayda sağladığını belirterek, Tel Aviv yönetiminin böyle bir çatışmayı Gazze Şeridi’ndeki yıkıcı planlarını genişletmek ve bunları örtbas etmek için kullanabileceğini, bunun da durumu daha karmaşık hale getireceğini ifade etti.

Filistinli siyaset analisti Nizar Nazzal da göstergelerin İran’a yönelik bir askeri operasyon ihtimaline işaret ettiğini, bu süreçte İsrail’in kışkırtma ve askeri yığınak yoluyla açık bir rol oynadığını ve Netanyahu’nun bu yönde bir isteği bulunduğunu söyledi. Nazzal, Mısır’ın bölgeye yönelik ciddi endişeler taşıdığına dikkat çekerek, olası gelişmelerden Gazze anlaşmasının hızlı şekilde zarar göreceğini vurguladı.

Netanyahu’nun ofisinden dün yapılan açıklamada, “Ateşkes anlaşması ve siyasi liderliğin talimatları doğrultusunda Refah Sınır Kapısı’nın önümüzdeki pazar günü (yarın), yalnızca sınırlı sayıda kişinin geçişine izin verecek şekilde iki yönlü olarak açılacağı” bildirildi. Açıklamada ayrıca, İsrail ordusunun kontrolü altındaki bölgede yer alan bir güvenlik noktasında ek denetim yapılacağı kaydedildi.

Diğer yandan Sisi, dün yaptığı konuşmada İran’a yönelik bir saldırının sonuçlarına karşı uyarıda bulunarak, Gazze anlaşmasının ikinci aşamasının hayata geçirilmesi çağrısında bulundu ve bunun ‘son derece önemli’ olduğunu söyledi.

Nazzal’a göre Netanyahu, İran’a yönelik olası bir saldırıyı, anlaşmanın ikinci aşamasının başlangıcını bozmak ya da süreci aksatmak için kullanabilir. Nazzal, saldırının önümüzdeki günler ya da haftalar içinde gerçekleşmesi ihtimali karşısında Netanyahu’nun süreci parçalara bölerek uygulamayı uzatabileceğini, Refah Sınır Kapısı’nın açılmasını geciktirmeye yönelik manevralar ve şartlar öne sürerek faydasını azaltmaya çalıştığını ve bu yolla Gazze Şeridi’nden çekilme gibi taahhütlerden uzaklaşabileceğini dile getirdi.

Gazze anlaşması bir nebze sekteye uğradı

İsrail gazetesi Yedioth Ahronoth, siyasi ve güvenlik çevrelerinin, Netanyahu’nun şu aşamada kapsamlı bir savaşa girmeyi hedeflemediğini, ancak Trump yönetimiyle dolaylı bir eşgüdüm içinde İran liderliğinin seçeneklerini daraltmaya çalıştığını vurguladığını yazdı. Haberde, İsrail’in tüm senaryolara hazır olduğu izlenimini pekiştirmeye özen gösterdiği ve kararın her an alınabileceği mesajını verdiği aktarıldı.

Bu çerçevede Reha Ahmed Hasan, Tahran’da binlerce protestocunun öldürülmesinden duyulan endişeden söz eden ABD-İsrail söylemini sert şekilde eleştirerek, buna karşılık İsrail’in 75 bin Filistinliyi öldürmesine ve açlıktan etkilenen sivillere yardım ulaştırmak için Refah Sınır Kapısı’nın açılmamasına kayıtsız kalındığını dile getirdi. Hasan, Gazze anlaşmasının ABD Başkanı Donald Trump’ın güvenilirliğiyle doğrudan bağlantılı olduğunu, anlaşmaya yönelik herhangi bir tehdidin en büyük zararını Trump’a vereceğini ifade etti.

Nazzal ise Gazze anlaşmasının arabulucularının, İsrail’in olası bir saldırıdan fayda sağlamasını engellemek için harekete geçtiğini belirterek, saldırının durdurulmasının ya da etkilerinin hızla sınırlandırılmasının, İsrail’i anlaşmayı uygulamaya zorlamak açısından hayati önemde olduğunu söyledi. Netanyahu’nun böyle bir saldırıyı kendisi açısından kazançlı gördüğüne dikkat çeken Nazzal, savaşın başlaması halinde bunun İsrail’i de içine alacağını ve Gazze anlaşmasının görece sekteye uğrayacağını kaydetti.