Suriye: Dürziler hayat pahalılığını protesto ediyor

Koalisyon Güçleri ve SDG tarafından DEAŞ’ın önde gelen liderlerinden biri etkisiz hale getirildi

Suveyda merkezindeki protestocular (Şarku’l Avsat)
Suveyda merkezindeki protestocular (Şarku’l Avsat)
TT

Suriye: Dürziler hayat pahalılığını protesto ediyor

Suveyda merkezindeki protestocular (Şarku’l Avsat)
Suveyda merkezindeki protestocular (Şarku’l Avsat)

Suriye’nin güneybatısında bulunan ve yoğunlukla Dürzilerin yaşadığı Suveyda şehri, kötüleşen yaşam koşulları sebebiyle protestolara tanık oldu.

Şarku’l Avsat muhabirinin izlenimlerine göre gösteriler siyasi bir hava taşıyordu. “Yaşasın Suriye, Kahrolsun Beşşar (Esed)” gibi demokrasi talep eden sloganlar duyuldu. Gösterilere hükümetin son dönemde aldığı akaryakıt zam kararları sonrasında kötüleşen yaşam koşullarından mustarip siviller katıldı.

Görgü tanıkları, göstericilerin polis merkezi ve valilik ofisi yakınında Esed’in devrilmesi çağrısında bulunduklarını söylediler. Göstericileri kuşatan güvenlik güçleri ise çatışmadan kaçındı. Bu, devlet tarafından kontrol edilen bölgelerde nadir görülen bir durum.

Şarku’l Avsat’a konuşan yerel haber sitesi Suveyda24’ün Editörü sivil aktivist Ryan Maruf, protestoların isyana benzediğini söyledi. İnsanların Suriye rejiminin kararlarına ve akaryakıt fiyatlarına yaptığı zamlara öfkelerini dile getirdiklerini ifade eden Maruf ayrıca “insana yaraşır bir yaşam talep ettiklerini” de sözlerine ekledi.

Ağırlıklı olarak Dürzilerin yaşadığı Suveyda şehri, iç savaş boyunca rejimin kontrolü altında kalmış ve diğer bölgelerde görülen karışıklıklardan büyük ölçüde uzak kalmıştı. Gittikçe kötüleşen bir ekonomik krizden geçen Suriye’de, ulusal para birimi syp ciddi anlamda kan kaybetmeye devam ediyor. Çarşamba günü 1 dolar 15 bin 500 syp’ye yükseldi. Suriye krizinin başında (Mart 2011) dolar 47 syp’den işlem görüyordu.

Sübvansiyon kesintileri kamu maliyesi üzerindeki yükü hafifletmeyi amaçlıyor ve hükümet bunun sadece zenginleri etkileyeceğini söylüyor. Ancak pek çok protestocu, bunun, 10 yılı aşkın bir süredir devam eden savaşın yansımalarından mustarip sıradan vatandaşların içinde bulunduğu durumu daha da kötüleştirdiğini savunuyor. Vatandaşlar artan enflasyon ve azalan gelir sonucunda artık gıda ve temel ihtiyaçları karşılamakta zorlanıyorlar.

Rejim, ülkedeki kötüleşen ekonomik koşullardan, kendisine uygulanan uluslararası yaptırımları sorumlu tutuyor.

Öte yandan, Uluslararası Koalisyon Güçleri ve Suriye Demokratik Güçleri (SDG), çarşambayı perşembeye bağlayan gece Suriye’nin kuzeyindeki Rakka kentinde önemli bir operasyon gerçekleştirdi. Operasyon terör örgütü DEAŞ yöneticisi olan Ebu Mücahid lakaplı İbrahim el-Ali adlı önde gelen bir liderinin etkisiz hale getirilmesiyle sonuçlandı.



Hamas, rehineleri serbest bırakma şartlarını açıkladı

İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
TT

Hamas, rehineleri serbest bırakma şartlarını açıkladı

İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)

Hamas, Gazze’de savaşın ve İsrail işgalinin sonlandırılması halinde elindeki tüm rehineleri serbest bırakacağını bildirdi. 

Kimliğinin paylaşılmaması şartıyla Times of Israel’e (ToI) konuşan bir Hamas yetkilisi, geçici ateşkes sağlanması durumunda bazı rehinelerin salıverilebileceğini de söylüyor. Diğer yandan bunun gerçekleşmesi için İsrail’in ateşkes görüşmelerinin ikinci aşamasına geçmeyi kabul edeceğine dair garanti istediklerini ifade ediyor. 

Filistinli yetkili, ocak ayında ABD liderliğinde kabul edilen ateşkes anlaşmasının koşullarının eksiksiz şekilde uygulanmasını talep ettiklerini söylüyor. Tel Aviv yönetiminin bozduğu ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasında, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nden tamamen çekilmesi ve çatışmaların sonlandırılması öngörülüyordu. 

Hamas yetkilisi, ateşkesin ilk aşamasının uzatılması için de arabuluculara teklif götürdüklerini belirtiyor. Bunun, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steven Witkoff’un geçen ay sunduğu teklife benzer olduğunu ve Tel Aviv’in ikinci aşamaya geçmeyi kabul etmesi halinde 5 İsrailli rehinenin serbest bırakılmasını içerdiğini söylüyor. 

Kaynak, İsrail’in karşı teklifle gelerek 11 rehinenin serbest bırakılmasını istediğini ve karşılığında kalıcı ateşkese dair hiçbir garanti vermediğini söylüyor. Bunun Hamas açısından kabul edilemez olduğunu belirterek, “Görüşmeler tıkanmış durumda” ifadelerini kullanıyor. Adının açıklanmaması şartıyla Reuters’a konuşan bir Hamas yetkilisi de böyle bir teklife yanıt verilmeyeceğini söylüyor. 

ToI’nin irtibata geçtiği yetkili, Hamas’ın Gazze’den çıkmayı kabul etmeyeceğini fakat bölgenin yönetimini, güvenlik garantileri dahilinde sağlanacak ateşkesle Filistinli bağımsız otokratlara devredebileceğini belirtiyor. Yetkili, ABD’yle birebir görüşme sağlanması gerektiğini söyleyerek, Trump yönetiminin bu konuda geri adım atmasını eleştiriyor: 

Hamas’la doğrudan görüşmeden nasıl bir anlaşmaya varabilirsiniz ki? Taliban sözkonusu olduğunda bunu yapmayı kabul etmişlerdi.

Yetkili, Trump’ın savaşı bitirebilecek güce sahip olduğunu fakat İsrail lideri Binyamin Netanyahu’ya “Gazze’yi cehenneme çevirmesi için yeşil ışık yaktığını” söylüyor. 

ABD Rehine İşleri Özel Temsilcisi Adam Boehler, Hamas yöneticisi Halil Hayya’yla ateşkes anlaşması içinde Katar’da görüşmüştü. İsrail, ABD’li yetkililerin Hamas’la doğrudan görüşme düzenlemesine büyük tepki göstermiş, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da marttaki açıklamasında bunun “tek seferlik” olduğunu söylemişti. 

19 Ocak 2024’te yürürlüğe giren ateşkes ve esir takası anlaşmasının 42 günlük birinci aşaması 2 Mart'ta sona ermişti. İsrail, 1700'den fazla Filistinli mahkumu salıvermiş, Hamas da 8’i ölü 33 İsrailli ve 5 Taylandlı rehineyi serbest bırakmıştı.

Taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı için ikinci aşamaya geçilememişti. Tel Aviv yönetimi, 2 Mart'ta Gazze Şeridi'ne her türlü insani yardım malzemesinin girişini durdurmuş, 9 Mart'ta da bölgeye elektrik tedarikini kesmişti. Bunların ardından İsrail ordusu, 18 Mart’ta ateşkes sürecini bozarak Gazze’ye saldırıları yeniden başlatmıştı.

Independent Türkçe, Times of Israel, Reuters