Hafter, Libya'daki sel felaketini "fırsata çevirdi"

Uluslararası yardımlar Hafter'in oğlu Saddam'ın sıkı denetiminde

Derne'de patlayan iki barajın bakımlarının 2002'den bu yana yapılmadığı ortaya çıkmıştı (AA)
Derne'de patlayan iki barajın bakımlarının 2002'den bu yana yapılmadığı ortaya çıkmıştı (AA)
TT

Hafter, Libya'daki sel felaketini "fırsata çevirdi"

Derne'de patlayan iki barajın bakımlarının 2002'den bu yana yapılmadığı ortaya çıkmıştı (AA)
Derne'de patlayan iki barajın bakımlarının 2002'den bu yana yapılmadığı ortaya çıkmıştı (AA)

Libya'nın doğusunu kontrol eden güçlerin lideri Halife Hafter ve oğullarının, sel felaketinin vurduğu Derne kentindeki kurtarma çalışmalarını bölgedeki kontrollerini artırmak için kullandıkları öne sürüldü.

Birleşik Krallık merkezli Guardian gazetesinin sahadaki gözlemcilere dayandırdığı haberinde, sahadaki arama kurtarma ekiplerinin Hafter'in yönettiği Libya Ulusal Ordusu'ndan militanlarla çevrili şekilde çalıştığı ifade edildi.

ABD merkezli düşünce kuruluşu Atlantic Council'de Libya analisti olarak görev yapan Emadeddin Badi, "Yardımların aktarılmasına aracı olmak yerine engeller yaratan askeri oluşumlar var. Yardım çalışmaları hem kontrolde gözükerek bundan çıkar sağlayan hem de sorumluluğu üstünden atan askeri liderlik tarafından değil, gönüllüler, sağlık ekipleri, Libya Kızılayı ve yabancı kurtarma ekipleri tarafından yürütülüyor" diye konuştu.

2014'ten bu yana Libya'nın doğusundaki bölgelerin önemli bir bölümünü kontrol eden Halife Hafter, cuma günü Derna'ya bir ziyaret düzenlemiş ve Libya Ulusal Ordusu savaşçılarının kentte yürüttüğü kurtarma çalışmalarını övmüştü.

Hafter'in kurtarma çalışmalarının yüzü ve şehrin koruyucusu gibi görünmek istediğini belirten Badi, "Ancak bu durum her yerde yeni engeller yarattı. Hafter'in ziyareti bunun küçük bir örneğiydi. Halkla ilişkiler faaliyeti için bir saatliğine tüm çalışmalar donduruldu" ifadelerini kullandı.

Derne kentindeki kurtarma ve yardım çalışmalarıyla Hafter kadar, bölgede kendi mali ve askeri ağlarına sahip olan oğulları da ilgilendi.

Halife Hafter'in varisi olarak görülen 32 yaşındaki Saddam Hafter, felaketin ardından Libya afet komitesinin başkanı sıfatıyla bölgeye gönderilen tüm uluslararası yardımları sıkı denetimi altına aldı.

Birleşik Krallık merkezli düşünce kuruluşu Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nden Libya uzmanı Calel Harchaoui şu değerlendirmeleri yaptı:

Her şey Hafter ailesinin ellerinde toplandı. Libya'nın doğusunda başka güç merkezleri olduğunu söylemek isterdim ama böyle bir şey yok. Saddam kendini patron olarak konumlandırıyor. Kurbanlara ve şehre fiziksel olarak erişmek istiyorsanız bu tamamen onun iyi niyetine bağlı.

Derne'de patlayan iki barajın neden olduğu sel felaketiyle ilgili soruşturma çağrılarını da değerlendiren Harchaoui, "Yavaş yavaş tek bir sonuca doğru gidiyoruz. O da sadece orta düzey yetkililerin suçlanacak olması. Elde edilecek sonucun önemli bir kısmı en baştan soruşturma dışında bırakıldı. Bu şeffaf bir soruşturma değil" ifadelerini kullandı.

Derne tamamen tahliye edilebilir

Libya'nın Akdeniz kıyısındaki Derne kentinde geçen hafta yaşanan Danyal Fırtınası'nın bıraktığı yağış yükünü taşıyamayan iki baraj patlamış ve şehir sular altında kalmıştı.

Libya Kızılayı'nın açıkladığı rakamlara göre felakette en az 11 bin 300 kişi hayatını kaybetti, 10 binden fazla kişiyse hâlâ kayıp.

Felaket nedeniyle şehirde yaklaşık 900 bina tamamen yıkılırken, 200 bina hasar aldı, neredeyse 400 bina da çamura gömüldü. 

Şehir resmi olarak afet bölgesi ilan edilirken, selden en çok etkilenen şehir merkezine giriş çıkışlar kapatıldı. Şehirde ayrıca elektrik, temiz su ve gıda sıkıntıları da yaşanıyor.

Libyalı yetkililer, denize sürüklenen cansız bedenler nedeniyle salgınlar yaşanabileceğinden endişe ediyor. Bu nedenle felaket öncesinde 100 bin kişinin yaşadığı kentin tamamen tahliye edilerek kapatılması da gündemde.

Independent Türkçe



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.