Derne’de ihmalkarlıkla suçlanan yetkilere karşı düzenlenen protestoların ardından belediye meclisi görevden alındı

ABD’den Libya'daki sel felaketi sonrası ihtiyaçların karşılanması için yardım kuruluşlarına 11 milyon dolarlık bağış

Derne'deki göstericiler iki barajın çökmesiyle ilgili olarak yetkililer hakkında derhal soruşturma başlatılmasını istediler (Reuters)
Derne'deki göstericiler iki barajın çökmesiyle ilgili olarak yetkililer hakkında derhal soruşturma başlatılmasını istediler (Reuters)
TT

Derne’de ihmalkarlıkla suçlanan yetkilere karşı düzenlenen protestoların ardından belediye meclisi görevden alındı

Derne'deki göstericiler iki barajın çökmesiyle ilgili olarak yetkililer hakkında derhal soruşturma başlatılmasını istediler (Reuters)
Derne'deki göstericiler iki barajın çökmesiyle ilgili olarak yetkililer hakkında derhal soruşturma başlatılmasını istediler (Reuters)

Libya'nın doğusundaki Derne şehrinde dün yüzlerce kişi, ihmalkarlıkla suçladıkları yetkililere karşı duydukları öfkeyi dile getirmek amacıyla protesto gösterisi düzenledi. Göstericiler, binlerce kişinin öldüğü ve Derne’yi adeta yok eden sel felaketinden bir hafta sonra yetkililerden hesap sorulmasını talep ettiler.

Göstericiler, Sahabe Camisi önünde düzenledikleri protesto sırasında aralarında Libya Temsilciler Meclisi (TM) Başkanı Akile Salih’in de bulunduğu yetkililer hakkında ihmalkarlık suçlamasıyla soruşturma başlatılmasını talep ettiler. Protesto sırasında göstericilerin bazıları Derne'nin simge yapılarından biri olan caminin üzerine çıkıp altın kubbesinin önünde oturdular.

Derne Belediye Başkanı Abdulmunim el-Gaysi’nin sözcüsü, Reuters'a yaptığı açıklamada, öfkeli protestocuların sel meydana geldiğinde Gaysi’nin evini ateşe verdiğini söyledi.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabai’dan aktardığı habere göre Libya'nın doğusunu yöneten hükümetin Sivil Havacılık Bakanı Hişam Ebu Şekivat, Gaysi’nin görevden alındığını açıkladı. Konuyla ilgili yorumunu almak üzere ulaşılmaya çalıştığımız Gaysi ile şimdiye kadar iletişim kuramadık.

Libya'nın doğusunu yöneten İstikrar Hükümeti’nden yapılan açıklamada, Başbakan Usame Hammad'ın Derne Belediye Meclisi'nin tüm üyelerini görevden aldığı ve haklarında soruşturma başlatılması talimatı verdiği bildirildi.

Birlik çağrısı

Dünkü protesto gösterileri, güçlü bir fırtına sırasında iki barajın çökmesinin ardından Derne’yi vuran sel felaketinden sonra yapılan ilk büyük protesto gösterisi olurken göstericiler, on yılı aşkın bir süredir siyasi olarak çatışma ve kaosla bölünmüş haldeki bir ülkede ulusal birliğin sağlanmasını talep eden sloganlar attılar.

Göstericilerden biri olan Mansur adlı bir öğrenci, binlerce kişinin ölümüne yol açan iki barajın çökmesiyle ilgili derhal soruşturma başlatılmasını istediklerini söyledi.

Göstericilerden Taha Miftah (39) ise protesto gösterisinin, hükümetlerin krizi yönetemediğine ve özellikle TM’yi olayın sorumlusu olmakla suçladığına dair bir mesaj olduğunu söyledi.

Miftah, felaketle ilgili uluslararası bir soruşturma başlatılması ve şehrin uluslararası denetim altında yeniden inşa edilmesi çağrısında bulundu.

Halen binlerce kişinin kayıp olmasından dolayı felakette hayatını kaybedenlerin toplam sayısı henüz belirlenemezken yetkililerin açıkladığı rakamlar arasında büyük farklar söz konusu. Ancak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) felakette hayatını kaybedenlerin sayısının 3 bin 922 olduğunu teyit etti.

ABD’den yardım kuruluşlarına 11 milyon dolarlık bağış

Öte yandan ABD Başkanı John Biden, ABD'nin, Libya'daki sel felaketinin ardından insani yardım çalışmalarını yürüten yerel ve uluslararası kuruluşlara 11 milyon dolarlık ek bağış yapacağını açıkladı.

Derne’nin yer aldığı Libya'nın doğusu, Libya Ulusal Ordusu (LUO) Başkomutanı Halife Hafter’in kontrolü altında ve ülkenin batısındaki başkent Trablus'ta uluslararası toplum tarafından meşru olarak kabul edilen Ulusal Birlik Hükümeti’ne (UBH) paralel olarak kurulan İstikrar Hükümeti tarafından yönetiliyor.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.