عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

İsrail, ABD'nin Irak'taki hatalarını tekrarlayacak mı?

Eski yetkililer benzerlikler ve farklılıklar hakkında Şarku'l Avsat'a açıklamalarda bulundu.

İsrail, ABD'nin Irak'taki hatalarını tekrarlayacak mı?
TT
TT

İsrail, ABD'nin Irak'taki hatalarını tekrarlayacak mı?

İsrail, ABD'nin Irak'taki hatalarını tekrarlayacak mı?

Gazze savaşı ikinci ayına girerken İsrail gerilimi artırmayı sürdürüyor. ABD'nin Irak senaryosunun Gazze'de tekrarlanmasına karşı uyarıları da artıyor.

11 Eylül Saldırıları’ndan sonra ABD'nin yaptığı hataları kabul eden ABD Başkanı Joe Biden'ın Tel Aviv ziyareti sırasındaki dolaylı açıklamalar, İsrail'i intikam arzusuna kapılmaması konusunda uyarması, giderek artan sayıda askeri ve siyasi yetkilinin aynı uyarıyı, farklı derecelerde tekrar etmesine yol açtı. Irak ve Afganistan'da ABD birliklerine komuta eden General David Petraeus şunları söyledi:

“11 Eylül sonrası ABD deneyimlerinin birçokları için bir ders olması gerektiğini’ belirterek "Şimdi bazı attığımız adımları farklı bir şekilde görüyoruz... İsrail'in bugün attığı adımları da aynı şekilde göreceği bir zaman gelecek" dedi.

scdfer
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ülkesinin Bağdat'taki büyükelçiliğinde ABD güçlerini ziyaret etti, 5 Kasım 2023. (AP)

Demokrat Senatör Tim Kaine’nin açıklamaları daha netti. ABD'nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew'i onaylamak için yapılan Kongre duruşmasında Irak deneyiminden açıkça bahsetti. Kaine, İsrail'i, Irak Savaşı'nda olduğu gibi, Gazze Savaşı'nda da ‘uluslararası itibar ve desteği kaybetme’ konusunda uyardı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Kaine şunları söyledi:

Müttefikimiz İsrail'i, suçluları hedef almak yerine suçlu olmayanlara karşı savaşmaktan caydırmak için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız. Burada, ABD'de, 11 Eylül'den sonra çatışmanın kapsamını daha geniş bir savaşı, Irak'a karşı savaşı da kapsayacak şekilde genişlettiğimizde acı dersler aldık. Güvenilirliği ve uluslararası desteği kaybettik ve bunu yapmasaydık önlenebilecek sonuçlar yarattık.

dfrg
ABD'den İsrail'e, Irak savaşındaki hataların tekrarlanmaması yönünde uyarı yapıldı. (Reuters)

Farklı stratejiler, benzer koşullar

ABD eski Merkez Kuvvetler Komutanı General Joseph Votel, İsrail ve ABD'nin Gazze ve Irak'taki stratejilerinin farklı olduğunu ancak koşulların benzer olduğunu düşünüyor. Votel, Şarku'l Avsat’a verdiği röportajda, ABD'nin DEAŞ'la mücadele stratejisinin ‘sivillerin askeri operasyonlara yakın olduğu yerleşim bölgelerinde benzer deneyimlere sahip ABD'nin sahadaki ortaklarını desteklemeye dayandığını’ söyledi. Ancak Votel dikkate değer bir farktan bahsederek “ABD, harekatın siviller üzerindeki etkisini sınırlandırmak için mümkün olan her şeyi yaptığımızdan emin olmak amacıyla harekatın uygulanmasını erteledi. Deneyimlerimizi İsrail ordusu ve hükümetiyle paylaşmamız önemli” dedi.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın eski askeri danışmanlarından Abbas Dahuk, yerleşim bölgelerinde yürütülen operasyonların karmaşıklığında benzerlikler olduğunu ve bu tür operasyonların en zor savaş türleri arasında bulunduğunu vurguladı. Dahuk, Şarku'l Avsat’a verdiği demeçte "Felluce, ABD için en zor sınavdı ve burada kanlı bir şekilde acı dersler aldık" dedi. Dahuk, bazı ABD Kongre üyelerinin Irak Savaşı'na girmenin bir hata olduğunu söylediğini belirterek, "Bazı senatörler Irak'a müdahalemizin bir hata olduğuna inanıyor, ancak İsrail Gazze'ye müdahalenin varoluşsal bir mesele olduğunu düşünüyor" ifadesini kullandı.

dfrgregty56u
Kuveyt Uluslararası Havalimanı'nda Gazze'ye gönderilen insani yardımlar. (AFP)

Beyaz Saray'ın Ortadoğu ve İran Ofisi'nin Eski Müdürü Mike Singh, bu bağlamda ABD ile İsrail'i karşılaştırma fikrine karşı çıktı ve bunun uygun olmadığını söyledi. Ancak sözlerine şöyle devam etti:

İsrail'in ABD'nin deneyimlerinden bazı dersler alabileceği doğrudur. Ancak daha uygunları, Gazze, Batı Şeria ve Güney Lübnan'daki deneyimlerinden aldıkları derslerdir.

Strateji ve insani yardımın değerlendirilmesi

Votel, İsrail'in askeri stratejisinin ‘Hamas liderliğini izole etmeye, hava saldırıları ve saha operasyonları yoluyla hareketin İsrail'e yönelik ek saldırılar başlatma kabiliyetini zayıflatmaya odaklandığını’ belirtirken, Dahuk stratejiyi intikam saldırısı olarak eleştirerek şunları söyledi:

Askeri stratejiler, operasyonları yönlendirmek için istihbarat ve bilgi kaynaklarına dayanır, ancak İsrail'in operasyonlarını yönetmek için intikama başvurduğu görülüyor.

Dahuk ayrıca İsrail ordusunun hava operasyonunun Kuzey Gazze'yi kadınlar, çocuklar ve yaşlılar için bir mezarlığa dönüştürdüğüne dikkat çekti.

Votel, Gazze'ye insani yardımların ulaşımını engelleyen koşullarda bu yardımların teslim edilmesinin önemini vurguladı ve bunun ‘stratejik bir gereklilik’ olduğunu belirtti. Votel sözlerinin devamında "İsrail ordusu ile insani yardım çabalarını destekleyen uluslararası toplum arasında yakın işbirliği ve planlama yapılması çok önemlidir. Bunu Musul'daki (DEAŞ'ı püskürtme) harekatta iyi bir şekilde yaptık" dedi. Dahuk ise insani yardımların ‘sadece stratejik bir gereklilik değil, aynı zamanda ahlaki bir görev ve her savaşın gerekli parçası’ olduğunu vurgulayarak. "İsrail'in bu yardımların ulaşımı için uygun koşulları sağlama konusunda ne yaptığını veya yapmadığını dünya izliyor" diye uyardı.

Singh ise insani yardımın bir değer ve prensip meselesi olmadığını, Batı'nın İsrail'e verdiği desteğin devam etmesi ve Hamas'ı Filistin halkından ayırmak için önemli olduğunu vurguladı.

‘Hamas'ı yok etmek zor bir iş’

İsrail'in Gazze savaşının amacının ‘Hamas'ı yok etmek’ olduğunu açıklamasının ardından Votel, İsrail'in ‘yok etmek’ kelimesini nasıl anladığını anlamanın önemli olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Eğer bu, Hamas'ın saldırılar düzenleme ve savaş başlatma yeteneğini ortadan kaldırmayı kastediyorsa, bence bu başarılabilir. Ancak çok zaman ve kaynak gerektirecektir. Ancak amaç, Hamas'ın her liderini ve savaşçısını öldürmek veya tutuklamak ise bunun zor olacağını düşünüyorum. Ek olarak, terör örgütleriyle mücadelede en zor görev ideolojiye hitap etmektir. Bu askeri olarak başarılamaz ve büyük ekonomik, siyasi, diplomatik ve istihbarat kaynakları gerektirir."

Abbas Dahuk’un açıklaması da şöyle oldu:

Hamas hareketi İsrail işgaline direnme fikri etrafında şekillendi. Bu aynı zamanda Filistin siyasetinin de bir parçasıdır. İnsanları öldürmek kolaydır, ancak fikirleri öldürmek kolay değildir. Uzun vadede İsrail-Filistin çatışmasına sürdürülebilir bir çözüm, Hamas'ı siyasi olarak izole edebilir ve davalarına son verebilir. Kısa vadede rehine kartı Hamas'ın elinde. Bu, Netanyahu hükümetini onunla müzakereye zorlayabilir.

veh
ABD, 3 Kasım 2023'te Akdeniz'e uçak gemileri gönderdi. (AFP)

ABD ‘savaşın bir parçası’

Gazze çatışması sırasında, bölgedeki ABD güçlerine yönelik saldırılar arttı. Bu durum, ABD'nin çatışmaya çekileceği yönündeki uyarıların artmasına neden oldu. General Votel ABD yönetimini, "ABD'nin bölgesel ordularına, kurumlarına, diplomatik ve ticari tesislerine yönelik hiçbir saldırıya müsamaha göstermeyeceğini açıkça belirtmesi" çağrısında bulundu. Votel şu ifadeleri kullandı:

"Bunu yapmanın en iyi yolu, bu saldırıları gerçekleştiren milisleri doğrudan vurmaktır. Bu saldırıların cezasız kalmasına izin vermek, İran destekli bu milislerin misillemeden kurtulabileceği izlenimini yaratır. Bu tereddüdü ortadan kaldırmalı ve bu saldırılara hızlı ve doğrudan bir şekilde yanıt vermeliyiz."

Ancak Dahuk, ABD'nin çatışmanın bir parçası haline geldiğini vurguladı:

ABD, İsrail'e, devletlerin ve grupların çatışmaya girmesini durdurmak için gerekli askeri ve siyasi caydırıcılığı sağlıyor. Ortadoğu'da askeri teçhizat ve güç projeksiyonu yoluyla askeri caydırıcılık sağlıyoruz ve Birleşmiş Milletler'e veto yetkisi ve Dışişleri Bakanı'nın diplomatik katılımı yoluyla siyasi destek veriyoruz.

fddhtr
Eski ABD’li yetkililer Hamas'ı yok etmenin ‘mümkün olmadığı’ görüşünde. (AFP)

Diğer yandan Singh, ABD'nin İran destekli grupların saldırılarına, ‘itme yoluyla caydırıcılık’ (güçlü hava ve füze savunması ve insansız hava araçlarına karşı önlemler) ve ‘ceza yoluyla caydırıcılık’ (ABD kuvvetlerine yönelik saldırılara karşı sert yanıt verme) yöntemlerini birleştirerek karşılık vermesi gerektiğini vurguladı. “Eğer ABD caydırıcılık politikasından kaçınırsa bu daha fazla saldırıya davetiye çıkarmak anlamına gelir” dedi.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Faris en-Nur'dan Şarku'l Avsat'a: Savaşa hayır diyenlerle aynı saflardayım

Hamideti'nin eski siyasi danışmanı Faris en-Nur. (Arşiv - Dolaşımdaki fotoğraf)
Hamideti'nin eski siyasi danışmanı Faris en-Nur. (Arşiv - Dolaşımdaki fotoğraf)
TT
TT

Faris en-Nur'dan Şarku'l Avsat'a: Savaşa hayır diyenlerle aynı saflardayım

Hamideti'nin eski siyasi danışmanı Faris en-Nur. (Arşiv - Dolaşımdaki fotoğraf)
Hamideti'nin eski siyasi danışmanı Faris en-Nur. (Arşiv - Dolaşımdaki fotoğraf)

Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) lideri Muhammed Hamdan Daklu'nun (Hamideti) hükümetinden istifa eden üst düzey isim Faris en-Nur, Sudan'ın ülkede devam eden savaşı sona erdirme yolunda hâlâ gerçek bir fırsata sahip olduğunu söyledi. En-Nur, bu değerlendirmesini, insani ateşkes sağlanması, yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması ve Sudan krizinin temel nedenlerini ele alacak kapsamlı bir siyasi sürecin başlatılması amacıyla yürütülen uluslararası girişimlerin giderek güçlenmesine dayandırdı.

En-Nur, "Kuruluş" (Ta'sis) İttifakı Başkanlık Konseyi üyeliğinde bulundu. Ayrıca merkezi Nyala kentinde bulunan paralel hükümet tarafından Hartum Valisi olarak atanmıştı. Uzun yıllar Hamideti'nin danışmanlığını yapan En-Nur, 2023 yılında Cidde'de gerçekleştirilen müzakerelerde Hızlı Destek Kuvvetleri heyetinin önde gelen üyeleri arasında yer aldı.

En-Nur, Şarku'l Avsat gazetesine yaptığı açıklamada uluslararası girişimlere olumlu baktığını ve çatışmaların durdurulmasını, Sudan halkının çektiği acıların sona erdirilmesini hedefleyen tüm çabaları desteklediğini belirtti.

En-Nur "Bugün savaşın durdurulmasını isteyen güçlerle aynı saftayım. Bunun tüm Sudanlı tarafların etrafında birleşmesi gereken en öncelikli ulusal mesele olduğuna inanıyorum." dedi.

En-Nur, Körfez ülkelerinin kriz yönetimindeki deneyiminden yararlanılması ve "köklü Körfez bilgelğinin" örnek alınması çağrısında bulundu. Özellikle Suudi Arabistan'ın son dönemde sergilediği tutumun Körfez ülkelerinin birlik ve dayanışmasını yansıttığını ifade etti.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile yaptığı telefon görüşmesini örnek gösteren En-Nur, görüşmede İran'ın saldırılarının kınanması ve Suudi Arabistan'ın BAE'nin güvenliği ve istikrarını savunmak için tüm imkânlarını seferber etmeye hazır olduğunu vurgulamasının, Körfez ülkeleri arasındaki güçlü bağları ve ortak kader anlayışını ortaya koyduğunu söyledi.

En-Nur, Sudan'ın bugün benzer bir dayanışmaya her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduğunu belirterek şunları söyledi:

"Sudan olarak böylesi tutumlara ne kadar ihtiyaç duyduğumuz ortada. Bu kardeşlik ruhunun sürmesini ve köklü Körfez bilgelğinin Sudan'da barışın sağlanmasına destek olmasını, farklı taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını azaltmasını ve halkımızın acılarını sona erdirecek barışçıl çözümleri desteklemesini temenni ediyoruz. Böylece kalkınma, istikrar ve devletin yeniden inşasının önü açılabilir."

En-Nur, Körfez ülkeleriyle birlikte Sudan krizinin çözümüne katkı sağlayacak yeni bir yaklaşım geliştirmeyi arzuladığını da açıkladı. Barış sürecini kapsamlı bir kalkınma ve yeniden imar programının izlemesi gerektiğini belirten En-Nur, bunu Sudan'ın savaşta yıkılan altyapısını, kurumlarını ve kamu hizmetlerini yeniden ayağa kaldıracak "Körfez destekli bir Marshall Planı"na benzetti.

Bugün benim duruşum: Savaşa hayır

En-Nur, mevcut tutumunun tamamen barıştan yana olduğunu ve savaşın sürmesini reddettiğini vurgulayarak, bunun insani ve ekonomik kriz nedeniyle büyük acılar yaşayan Sudan halkının çoğunluğunun beklentisini yansıttığını ifade etti.

"Bugün benim duruşum çok açık: Savaşa hayır. Bu, güvenlik ve istikrar isteyen bütün Sudanlıların tercihidir." diyen En-Nur, şöyle devam etti:

"Ayrıca hiç kimseyi dışlamayan kapsamlı bir siyasi çözümden yanayım ki gelecekte savaşın nedenleri yeniden ortaya çıkmasın. Biz yalnızca belirtileri tedavi edip hastalığı olduğu gibi bırakmak istemiyoruz. Sudan krizinin gerçek kök nedenlerini ve onunla bağlantılı tüm meseleleri kapsayan bütüncül çözümler istiyoruz."

Sivil yönetimi destekliyoruz

En-Nur, savaşı durdurmak ve kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşmak için samimi şekilde çalışan tüm Sudanlı siyasi ve sivil aktörleri desteklediğini söyledi. Ayrıca mevcut kutuplaşmaları aşabilecek geniş tabanlı bir sivil cephe oluşturulmasını amaçlayan bütün ulusal girişimlerin yanında olduğunu belirtti.

"İster Sumud hareketi, ister Demokratik Blok ya da diğer siyasi ve sivil oluşumlar olsun, tüm sivil güçlerin savaşı durdurmayı ve barışı savunmayı amaçlayan geniş bir cephe oluşturması önemlidir. Sudan'ın bugün ülke çıkarlarını dar siyasi hesapların önünde tutan samimi güçlere ihtiyacı var. Aynı şekilde ülkenin geleceğini planlayacak ve Sudan halkı için daha iyi bir gelecek hazırlayacak sivil bir yönetime de ihtiyaç duyuyor." dedi.

Faris en-Nur daha önce de Şarku'l Avsat aracılığıyla, Hızlı Destek Kuvvetleri ve ona destek veren siyasi ittifak bünyesindeki tüm görevlerinden istifa ettiğini açıklamıştı. Kararını, siyasi tıkanıklığın derinleşmesi, savaşın sürmesi ve bunun milyonlarca Sudanlı üzerinde yarattığı ağır insani sonuçlarla gerekçelendirmişti.

En-Nur, bu adımı Sudan'daki tüm siyasi, sivil ve toplumsal kesimleri kapsayacak geniş kapsamlı bir ulusal diyaloğun önünü açmak amacıyla attığını belirtti. Böylece ülkenin içinde bulunduğu krizi derinleştiren askeri ve siyasi kutuplaşmanın aşılabileceğini ifade etti.

Son olarak, bu girişimin amacının Sudan'da kapsamlı bir ulusal uzlaşının sağlanmasına katkıda bulunmak, mevcut krizi sona erdirmek ve ulusal uzlaşıya, kalıcı barışa, devlet kurumlarının yeniden inşasına ve Sudan halkının güvenlik, istikrar ile kalkınma beklentilerinin karşılanmasına dayalı yeni bir dönemin önünü açmak olduğunu söyledi.

ARAP DÜNYASI

Hamas, uzlaşı görüntüsü vermek ve dış tavsiyelere uymak için yeni liderini seçmek istiyor

İsrail'in perşembe günü Gazze kentine düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden bir kişinin cenaze töreni sırasında iki Filistinli kadın gözyaşları içinde ağıt yakıyor. (AFP)
İsrail'in perşembe günü Gazze kentine düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden bir kişinin cenaze töreni sırasında iki Filistinli kadın gözyaşları içinde ağıt yakıyor. (AFP)
TT
TT

Hamas, uzlaşı görüntüsü vermek ve dış tavsiyelere uymak için yeni liderini seçmek istiyor

İsrail'in perşembe günü Gazze kentine düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden bir kişinin cenaze töreni sırasında iki Filistinli kadın gözyaşları içinde ağıt yakıyor. (AFP)
İsrail'in perşembe günü Gazze kentine düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden bir kişinin cenaze töreni sırasında iki Filistinli kadın gözyaşları içinde ağıt yakıyor. (AFP)

Gazze'de ateşkes anlaşmasına ilişkin müzakereler ve İsrail'in ateşkesi ihlal ettiği yönündeki iddialar sürerken, Hamas'ın siyasi büro başkanlığı için yeni bir isim seçme konusundaki ısrarı dikkat çekiyor. Özellikle geçen mayıs ayında yapılan ilk seçim turunda, hareketin liderlik konseyi üyesi Halil el-Hayye ile Hamas'ın yurt dışı sorumlusu Halid Meşal arasında kazananın belirlenememesi bu süreci daha da önemli hale getirdi.

Hamas kaynakları, Şarku'l Avsat gazetesine yaptıkları açıklamada, seçim sürecinin hızlandırılmasının arkasında "hareket içinde uzlaşı görüntüsü vermek" ve "Hamas'a yakın dış çevrelerden gelen tavsiyelere yanıt vermek" gibi çeşitli nedenlerin bulunduğunu belirtti.

Yürürlükteki iç tüzüğe göre seçilecek yeni başkanın görev süresi gelecek yılın başına kadar devam edecek. Gerekli görülmesi halinde bu süre uzatılabilecek ve bu sayede hareket içinde kapsamlı seçimler tamamlanıncaya kadar Hamas'ın bir lideri bulunacak.

vfrbgfrb
Hamas liderleri (sağdan sola): Ruhi Müşteha, Salih el-Aruri, İsmail Heniyye (üçü de suikast sonucu öldürüldü), Halid Meşal ve Halil el-Hayye. (Arşiv - Hamas'a bağlı medya)

Yurt dışındaki Hamas yönetiminden üst düzey bir kaynak, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, siyasi büro başkanının seçilmesinin "hareket içinde istikrarın sağlanması açısından gerekli" olduğunu söyledi.

Kaynak, "Aslında hareketin liderlik konseyinin bir sonraki seçimlere kadar yönetimi sürdürmesi planlanıyordu. Ancak çeşitli gelişmeler başkanlık seçiminin öne çekilmesini gerekli kıldı." dedi.

İsminin açıklanmasını istemeyen yetkili, "Bu gelişmeler arasında iç ve dış karar alma süreçlerinin sağlıklı yürütülmesi, hareketi yakından takip eden dış çevrelere ve tabana Hamas'ın kritik bu dönemde hareketi yönetebilecek bir liderliğe sahip olduğunu göstermek de yer alıyor" ifadelerini kullandı.

Yetkili ayrıca, "Harekete yakın birçok dış çevre, Hamas'ı yöneten belirgin bir lider görmek istiyor ve bunun genel siyasi düzeyde önemli olduğu yönünde tavsiyelerde bulundu" dedi. Ancak bu çevrelerin kimler olduğu konusunda bilgi vermedi.

Kritik kararlar bekleniyor

Yaklaşık bir buçuk yıldır Hamas'ın yönetimi, Şura Konseyi Başkanı Muhammed Derviş'in başkanlığındaki liderlik konseyi tarafından yürütülüyor. Konseyde Gazze, Batı Şeria ve yurt dışı teşkilatlarının liderleri ile hareketin genel sekreteri de yer alıyor.

Gazze dışında yaşayan başka bir Hamaslı kaynakta şu ifadeleri kullandı: "Muhammed Derviş, boş bulunan siyasi büro başkanlığı makamının doldurulması için seçim sürecinin yeniden başlatılmasını destekledi. Kendisi ise yeniden Şura Konseyi Başkanlığı görevine dönecek. Derviş'i seçimlerin yapılmasını desteklemeye yönelten nedenler arasında kişisel gerekçelerin yanı sıra hareketin iç ve dış işleyişine ilişkin değerlendirmeler de bulunuyor” dedi.

sdvfvb
Hamas Liderlik Konseyi üyeleri (sağdan sola): Muhammed Derviş, Nizar Avadallah ve Halil el-Hayye, Şubat 2025'te İran'ın merhum dini lideri Ali Hamaney ile gerçekleştirdikleri görüşmede. (Hamaney'in internet sitesi / AFP)

Şarku'l Avsat'ın, ateşkes müzakerelerinin Hamas'ın silahlarının geleceği gibi hassas konulara geldiği bir dönemde Derviş'in kritik kararların sorumluluğunu üstlenmek istememiş olabileceği yönündeki sorusuna ise kaynak şu yanıtı verdi:

"Böylesine kritik kararlar tek bir kişi tarafından alınmaz. Siyasi büro başkanı olsa bile nihai kararlar siyasi büro ve farklı yürütme organlarının ortak mutabakatıyla verilir."

Üst düzey Hamas yetkilisi de "Önemli ve belirleyici kararların sorumluluğunu herkes birlikte taşır; bunlar siyasi büro başkanının tek başına aldığı kararlar değildir." dedi.

Bununla birlikte, "Bu tür kritik süreçlerde hareket liderinin tutumunun önemli olduğunu" vurgulayan yetkili, "Tüm kararlar istişare ve oylama yoluyla, çoğunluğun kabul veya reddi doğrultusunda alınır. Filistin topraklarında ve yurt dışında mevcut güvenlik koşullarına rağmen şura mekanizması işlemeye devam ediyor." ifadelerini kullandı.

Yeni siyasi büro başkanının seçimi, Hamas liderlerinin hem Filistin topraklarında hem de yurt dışında ciddi güvenlik baskısıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleştiriliyor. Gazze'de Hamas'ın silahlı kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın komutanlarına yönelik suikastların sürmesi, Batı Şeria'da ise hareket mensuplarına yönelik gözaltı ve takip operasyonları devam ediyor.

Askeri kanat seçimlerin yapılmasını destekledi

Gazze'deki Hamas'tan üç ayrı kaynak, siyasi büro başkanının seçilmesinin mevcut dönemde önemli bir adım olduğunu ve bu sürecin Gazze'deki siyasi liderlik ile Kassam Tugayları tarafından, Kassam komutanları İzzeddin el-Haddad ve Muhammed Avde'nin öldürülmesinden önce de desteklendiğini söyledi.

Kaynaklardan biri, "El-Haddad, mevcut şartlarda hareketin başında güçlü bir lider bulunmasının gerekli olduğuna inanıyordu. Kassam komutanları da bu görüşü destekledi. Kendisi son seçim turuna da katılmıştı" dedi.

Gazze'de Kassam komutanlarını hedef alan suikastlar nedeniyle seçim süreci kısa süreliğine durduruldu, ardından yeniden başlatıldı.

Kaynaklardan biri, "Suikastlar ve Gazze'deki güvenlik koşulları nedeniyle süreç ertelendi. Bunun amacı Kassam'ın iç yapılanmasını yeniden düzenlemek ve seçimler yeniden başladığında askeri kanat ile Gazze'deki siyasi liderliğin güvenli biçimde sürece katılımını sağlamaktı" ifadelerini kullandı.

Üç kaynak da, hareketin genel başkanının seçilmesinin Gazze, Batı Şeria ve yurt dışındaki bölgesel liderlere kendi bölgelerine ilişkin kararları daha bağımsız biçimde alma imkânı sağlayacağını belirtti.

Kaynaklara göre bu durum, örgüt içindeki yapılanmanın yeniden düzenlenmesine katkıda bulunacak. Çünkü seçimi kazanan isim (Halil el-Hayye veya Halid Meşal) nedeniyle Gazze ya da yurt dışı teşkilatının başına yeni bir yönetici getirilecek.

ARAP DÜNYASI

Mısır ABD’nin verdiği “güvencelere” rağmen “Filistinlilerin sürgün edilmesinden” endişe etmeye devam ediyor

Mısır Basın Enformasyon Kurumu Başkanı Ziya Raşvan (Bakanlar Kurulu)
Mısır Basın Enformasyon Kurumu Başkanı Ziya Raşvan (Bakanlar Kurulu)
TT
TT

Mısır ABD’nin verdiği “güvencelere” rağmen “Filistinlilerin sürgün edilmesinden” endişe etmeye devam ediyor

Mısır Basın Enformasyon Kurumu Başkanı Ziya Raşvan (Bakanlar Kurulu)
Mısır Basın Enformasyon Kurumu Başkanı Ziya Raşvan (Bakanlar Kurulu)

ABD tarafından ortaya koyulan ve Filistinlilerin topraklarını terk etmeye zorlanamayacağının yanı sıra Gazze Şeridi'nin yeniden imarına başlanacağını açıkça öngören bir maddeyi kapsayan barış planının geçtiğimiz ekim ayında imzalanmış olmasına karşın Mısır'ın İsrail'in Filistinlileri Gazze’den sürme girişimlerine yönelik endişeleri devam ediyor.

Mısır Basın Enformasyon Kurumu Başkanı Ziya Raşvan’ın salı akşamı yaptığı açıklamalar bu kaygıları yansıttı. Raşvan, Filistinlilerin yerinden edilmesi dosyasının ‘Büyük İsrail’ fikri hem toplumsal hem de düşünsel düzeyde İsrail bilincinde varlığını koruduğu sürece gündemde kalmaya devam edeceğini söyledi.

Raşvan'ın bu açıklamalarından bir aydan kısa bir süre önce İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, ‘gönüllü göç planının uygun zaman ve biçimde hayata geçirileceğinden’ söz ettiği açıklamalarda bulunmuştu. Bu gelişmeler, Gazze’de ateşkes için varılan anlaşmasının uygulanmasındaki tıkanıklık, İsrail'in Gazze Şeridi’ndeki kontrol alanlarını genişletme eğilimi ve Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerinin hız kazandığı bir döneme denk geliyor.

Raşvan bir televizyon programında şunları söyledi:

"Sürgün planı ortadan kalkmayacak; destekleyenlerinin sayısı azalabilir ya da artabilir ama varlığını sürdürecek. Bu fikir Siyonist düşüncenin özünde gizli ve mevcut; bu nedenle her an yeniden canlanabilir. Asıl önemli olan ise Mısır'ın yaptıkları ve ABD ile hiçbir Filistinlinin Gazze'den zorla çıkarılmaması, gönüllü olarak ayrılanların ise geri dönme hakkına sahip olması konusunda varılan mutabakattır."

Trump'ın Gazze’de barış planı ‘hiç kimsenin Gazze'den ayrılmaya zorlanmayacağını, ayrılmak isteyenlerin bunu yapma ve geri dönme özgürlüğüne sahip olacağını’ öngörüyor.

Planda ayrıca şu ifadeler yer alıyor:

“İnsanları kalmaya teşvik edeceğiz ve onlara daha iyi bir Gazze inşa etme fırsatı sunacağız. İsrail, Gazze'yi işgal etmeyecek ya da ilhak etmeyecek.”

Raşvan, sözlerine şöyle devam etti:

“Sürgün fikrinin taraftarları aşırı hükümet içinde büyük çoğunluğu oluşturuyor; ancak Tevrat'a dayalı bu aşırı hükümetin yaklaşan seçimlerin ardından varlığını sürdürmesi olası görünmüyor. Dolayısıyla İsrail'in sahada uyguladığı politika üzerindeki doğrudan etkisi azalabilir. Ama bu, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun gitmesiyle birlikte konunun kapandığı anlamına gelmiyor; kesinlikle öyle değil.”

vfbgtr
Filistinlilerin sürgün edilmesini protesto etmek için Refah Sınır Kapısı önünde gösteri düzenleyen Mısırlılar (Arşiv – Şarku’l Avsat Haber Ajansı)

Raşvan ayrıca Mısır'a Filistinlilerin kendi topraklarına ya da başka yerlere sürgün edilmesini kabul etmesi yönünde yeterince teklif yapıldığını ve baskı uygulandığını, ancak Mısır'ın Filistinlilerin kendi topraklarından herhangi bir yere geçişine izin vermeyi hiçbir zaman kabul etmediğini vurguladı.

Meselenin karmaşıklığı

Siyasi düşünür ve eski Milletvekili Abdulmunim Said, Mısır'ın kaygılarının sürmesinin sebebini İsrail hükümetinin aşırı niteliğine ve Filistin meselesinin henüz kesin bir çözüme kavuşturulamamış olmasına ve pek çok karmaşık boyuta sahip olmasıyla ilişkilendirdi.

Şarku’l Avsat'a konuşan Said, "İsrailliler kendilerini bu planları hayata geçirmeye baskı uygulayan aşırı ve ırkçı nitelikteki mevcut elitlere teslim etti" ifadelerini kullandı.

Said sözlerini şöyle sürdürdü:

“Mevcut durum, aşırı hükümetin vahşi davranışlarıyla başa çıkabilmek için birleşik bir Arap stratejisini ve İsrail planlarına karşı duracak Arap ülkeleri arasındaki askeri iş birliği aracılığıyla güç dengesini gerektiriyor."

İsrail’deki mevcut hükümetinin Filistinlileri sürgün etme ya da öldürme planlarını beslediğini ve vatandaşlarının zihnine onların varlıklarına yönelik bir tehdit oluşturduğu söyleyen Said, bölgenin farklı kesimlerinde süregelen çatışmaların ise sürgün tehlikesini canlı tuttuğunu vurguladı.

drgtbgr
Refah Sınır Kapısı’nda bir kamyon (Genel Enformasyon Kurumu)

Mısır Dış İlişkiler Konseyi üyesi Ali el-Hefni, Mısır'ın tutumunun Filistinlilerin sürgün edilmesine karşı çıkmak ve uluslararası hukuk ve sözleşmelerle çelişen, ABD’nin Gazze'de barış planıyla da bağdaşmayan İsrail planlarının hayata geçirilmesine izin vermemek konusunda açık olduğunu ifade etti. Hefni, Kahire'nin ‘Filistinlileri topraklarından uzaklaştırmaya zemin hazırlamayı amaçlayan tüm girişimleri yakından takip ettiğini’ de sözlerine ekledi.

"Kırmızı çizgi"

Mısır, ‘Filistinlilerin Gazze Şeridi'nden sürgün edilmesini izin vermeyeceğini bunun kendisi için bir kırmızı çizgi olduğunu’ defalarca kez vurguladı. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi de pek çok vesileyle Mısır'ın Gazze'deki Filistinlilerin Sina Yarımadası’na ya da herhangi bir yere sürgün edilmesine karşı olduğunu vurguladı ve bunun gerekçesi olarak ‘Filistin davasının tasfiyesinin önlenmesi ve Mısır'ın ulusal güvenliğinin korunmasını’ gösterdi.

Sahada ise geçtiğimiz yıl mart ayında İsrailli emekli Albay Yaakov Blitshtein’ın ‘Gazzelilerin Gönüllü Göçünün Yönetimi’ başkanlığına atanmasıyla İsrail'in planı hayata geçirme yolunda adımlar attığına dair işaretler belirdi. İsrail Savunma Bakanlığı, kurumun Gazze sakinlerinin üçüncü ülkelere gönüllü çıkışına yönelik hazırlık ve kolaylaştırma tedbirleri alacağını, hareket güvenliğini sağlayacağını, geçiş koridoru oluşturacağını ve Gazze'deki belirlenen kapılarda yaya denetimi yapacağını açıkladı.

Mısır'ın sürgün tehlikesinin sürdüğüne yönelik tutarlı vurgusunun ‘yalnızca aşırı planların hayata geçirilmesine ilişkin kaygılarla değil, aynı zamanda sahada fiili durum yaratma girişimlerine karşı kalıcı ve süregelen bir uyanıklıkla ilgili olduğunu’ ifade eden Hefni, Mısır'ın bu planları akamete uğratmak ve onların sahada uygulanmasının önünde sağlam bir set oluşturmak amacıyla ortak çıkarlar temelinde ilişki kurduğu çeşitli dünya ülkeleriyle bağlantılarını etkin biçimde kullandığını vurguladı.