Libya İstikrar Hükümeti, UNSMIL’ı Ulusal Birlik Hükümeti ile ‘gizli anlaşma’ yapmakla suçladı

UNSMIL Başkanı Abdullah Batili (UNSMIL Medya Ofisi)
UNSMIL Başkanı Abdullah Batili (UNSMIL Medya Ofisi)
TT

Libya İstikrar Hükümeti, UNSMIL’ı Ulusal Birlik Hükümeti ile ‘gizli anlaşma’ yapmakla suçladı

UNSMIL Başkanı Abdullah Batili (UNSMIL Medya Ofisi)
UNSMIL Başkanı Abdullah Batili (UNSMIL Medya Ofisi)

Libya’da iktidar için mücadele eden iki hükümet arasında yeni bir gerilim yaşanıyor.

Usame Hammad liderliğindeki Libya İstikrar Hükümeti, Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti’ni anlaşmazlıkları körüklemekle suçladı.

Aynı zamanda, Birleşmiş Milletler (BM) Libya Destek Misyonu’nu (UNSMIL) da Birlik Hükümeti ile ‘gizli anlaşma’ yapmakla itham etti.

Libya İstikrar Hükümeti, uluslararası topluma ve BM Genel Sekreteri’ne, UNSMIL Başkanı Abdullah Batili’ye baskı yaparak, ‘Libya seçimlerinin engellemesi, görev süresi dolmuş bir hükümetle gizli anlaşma yapması ve onun yıkıcı gündemlerine boyun eğmesi’ olarak tanımladığı durumu durdurması için derhal müdahale etmeleri yönünde çağrıda bulundu.

Usame Hammad liderliğindeki hükümet, Ulusal Birlik Hükümeti’ni ‘ülke üzerindeki kontrolünü, güç kullanarak empoze etmeye çalışmakla’ suçladı.

Libya İstikrar Hükümeti, bazı tarafların ‘kendilerini koruyan ve emirleri altında çalıştıkları güce dayanarak’, ülkedeki tek meşruiyet olarak davrandıklarına dikkat çekti.

Dibeybe hükümetinin ‘bazen güvenliği sağlamak, bazen de düşmanlarla savaşmak bahanesini kullandığını’ vurgulayan İstikrar Hükümeti’nin açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Bu dayanıksız iddialar ve savaş seçeneği, herhangi bir meşruiyet bahanesi olarak kabul edilemez. Ulusal Birlik Hükümeti’nin Libya halkına karşı güç kullanma tehditleri reddediliyor ve kınanıyor. Bu, faillerinin cezalandırılması gereken bir suçu temsil ediyor.”

UNSMIL’ı önyargılı olmak ve tüm suç ve ihlallerine göz yummakla suçlayan İstikrar Hükümeti, UNSMIL’ı ‘Zuvara şehrinde Libya halkına karşı işlenen her şeyden’ sorumlu tuttu.

Ayrıca, ülkenin batısındaki fiili otoriteler aracılığıyla güvenlik, siyasi ve sosyal kriz tetiklemenin sonuçlarına karşı uyarıda bulundu.

FOTO: Temsilciler Meclisi tarafından atanan Libya İstikrar Hükümeti Başbakanı Usame Hammad (Libya İstikrar Hükümeti)
Temsilciler Meclisi tarafından atanan Libya İstikrar Hükümeti Başbakanı Usame Hammad (Libya İstikrar Hükümeti)

İstikrar Hükümeti, resmi sınırlar ve geçişlerin güvenliğinin sağlanması ve savunulmasının devlet kurumlarının sorumluluğunda olduğunu vurguladı. Meclis’e ise Libya şehirleri ve ülkenin batısındaki bileşenlerinin ‘kendilerine yönelik yapılacak her türlü hain saldırının sonuçlarından’ korunması için gerekli karar ve önlemleri alması çağrısında bulundu.

Libya’daki Ulusal İnsan Hakları Komisyonu, Ulusal Birlik Hükümeti’nin ülkeyi ‘toplumsal bileşenler arasında etnik bir iç savaşa’ sürüklemesinin sonuçları konusunda uyardı.

Komisyon, Zuvara ve Ras Acdir Sınır Kapısı çevresinde yaşanan güvenlik geriliminin, Dibeybe hükümetine bağlı güçlerin limanın kontrolünü yeniden ele geçirme bahanesiyle, kötü düşünülmüş ve korkunç sonuçları olan eylemleriyle ortaya çıktığını da öne sürdü.

FOTO: Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve UNSMIL Başkanı Abdullah Batili dün Kubba’da (Salih’in Ofisi)
Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve UNSMIL Başkanı Abdullah Batili dün Kubba’da (Salih’in Ofisi)

Libya’nın doğusundaki Tobruk kentinde bulunan Temsilciler Meclisi’nin Başkanı Akile Salih, Kubba şehrinde beklenmedik bir şekilde UNSMIL Başkanı Abdullah Batili ile görüştü.

Temsilciler Meclisi Sözcüsü Abdullah Belhak’ın açıklamasına göre, Salih, Batili ile cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılması ile seçimlerin yapılmasını denetleyecek birleşik bir hükümet kurulması konusunu görüştü.

Taraflar görüşmede, yakın gelecekte seçim hakkının uygulanması için gerekli önlemlerin alınması konusunda mutabakata vardı.

Görüşmede ayrıca, ülkenin batısındaki güvenlik geriliminin yanı sıra ertelenen cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerini düzenleyen yasalar konusunda Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyi arasındaki görüş ayrılıklarını çözmek amacıyla Devlet Yüksek Konseyi’nin duyurmayı planladığı girişimin desteklenmesi konusunda da anlaşıldı.

Öte yandan, Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Muhammed Takala, şu anda ziyaret ettiği ABD’deki Libya topluluğuyla, Libya’daki siyasi durumu ve topluluğun iki ülke arasındaki iletişimi geliştirmek için oynayabileceği rolü tartıştı.

FOTO: Trablus’ta Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi’nin başkanlık ettiği bir güvenlik toplantısı (Libya Başkanlık Konseyi)
Trablus’ta Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi’nin başkanlık ettiği bir güvenlik toplantısı (Libya Başkanlık Konseyi)

Diğer taraftan, Trablus Üniversitesi Fakülte Sendikası Başkanı Usame el-Azrak, pazar gününden itibaren çalışmaların devam edeceğini ve üyelerin talepleri konusunda Ulusal Birlik Hükümeti ile anlaşmaya varılacağını bildirdi.

Ancak Trablus Üniversitesi, çalışmaların yeniden başlaması ve çalışma materyallerinin indirilmesi için sistemin pazartesi günü açılacağını bildirdi.



Filistin Yönetimi iki yıl sonra Gazze'nin idaresini tamamen devralmak istiyor

İsrail askeri araçları dün Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki bölgelerde hareket etti (Reuters)
İsrail askeri araçları dün Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki bölgelerde hareket etti (Reuters)
TT

Filistin Yönetimi iki yıl sonra Gazze'nin idaresini tamamen devralmak istiyor

İsrail askeri araçları dün Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki bölgelerde hareket etti (Reuters)
İsrail askeri araçları dün Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki bölgelerde hareket etti (Reuters)

Filistin Başbakanı Muhammed Mustafa, Gazze Şeridi'nin yönetimine ilişkin mevcut düzenlemelerin "geçici bir durum" olduğunu vurgulayarak, "nihayetinde, yaklaşık iki yıl sonra, her şey tamamen Filistin Yönetimi'ne geri dönmelidir" dedi.

Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nun oturum aralarında Şarku'l Avsat'a verdiği röportajda Mustafa, acil insani ihtiyaçlarla başlayıp Gazze ve Batı Şeridi'nin birleşmesiyle sonuçlanacak bir sonraki aşama için yol haritası çizdi.

Mustafa, “İnsanlar hâlâ ölüyor ve acı çekiyor” diyerek, İsrail'in yeniden yapılanma ekipmanlarının girişine “kısıtlamalar getirmeye devam ettiğini” söyledi.

Sınır dışı etme planının hâlâ gerçek bir tehdit oluşturup oluşturmadığı sorusuna Mustafa, “Sınır dışı etmenin gerçek olmamasını ve başarılı olmamasını umuyoruz. Ancak başarısız olmasını sağlamak için müzakere ettiğimiz konuları gerçekleştirmeliyiz: yeniden yapılanma, yardım, barınma ve güvenlik.” İfadelerini kullandı.


SDG'nin yenilgisinin İsrail-Suriye anlaşması açısından sonuçları nelerdir?

İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri ile Suriye arasındaki ateşkes hattına yakın Mecdel Şems'te, İsrail ve Suriye sınırındaki Dürzi protestocular, 16 Temmuz 2025 (Reuters)
İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri ile Suriye arasındaki ateşkes hattına yakın Mecdel Şems'te, İsrail ve Suriye sınırındaki Dürzi protestocular, 16 Temmuz 2025 (Reuters)
TT

SDG'nin yenilgisinin İsrail-Suriye anlaşması açısından sonuçları nelerdir?

İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri ile Suriye arasındaki ateşkes hattına yakın Mecdel Şems'te, İsrail ve Suriye sınırındaki Dürzi protestocular, 16 Temmuz 2025 (Reuters)
İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri ile Suriye arasındaki ateşkes hattına yakın Mecdel Şems'te, İsrail ve Suriye sınırındaki Dürzi protestocular, 16 Temmuz 2025 (Reuters)

Michael Harari

Bu ayın başlarında Paris'te İsrail ve Suriye arasında yeniden başlayan müzakereler resmi bir anlaşmayla sonuçlanmadı, ancak bir dizi uzlaşıya varılmasını sağlamış gibi görünüyor. Bu toplantılar o dönemde İsrail medyasında kendisine geniş bir yer bulmadı, ancak konu son günlerde, özellikle Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ve Suriye rejimi arasındaki devam eden çatışmalar ve rejimin askeri kazanımları ışığında, yeniden manşetlerde yer almaya başladı.

Genel olarak, İsrail medyasının haberleri Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara'ya karşı artan bir şüpheciliği ifade ediyor, tekrarlanan haberlerinde cihatçı geçmişine ve niyetleri ile İsrail'in güvenlik çıkarlarını ne kadar dikkate alabileceği ile ilgili soru işaretlerine odaklanıyor.

İki taraf arasındaki görüşmelerin özüne ilişkin olarak, İsrail medyasında yer alan haberlerde de yansıtıldığı üzere, birkaç noktanın vurgulanması gerekiyor. Bu noktalar; yanlış değerlendirmeleri önlemeyi amaçlayan bir mekanizmanın kurulması, düzenli periyodik toplantıların yapılmasının yanı sıra, karşılıklı güven artırıcı adımların atılmasında uzlaşıya varılmasıdır.

Güney Suriye'deki Dürzi azınlığın korunmasına ilişkin olarak, iki tarafın da bunu dış müdahale veya güç kullanımı olmaksızın çözülmesi gereken Suriye’nin bir iç meselesi olarak değerlendirme konusunda anlaşmış olduğu görülüyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisinden yapılan açıklamada, “Anlaşma, ortak hedeflere ulaşmak ve ülkedeki Dürzi azınlığın güvenliğini sağlamak için diyaloğun devamını öngörüyor” denildi.

İsrail medyasında yer alan haberlerde, 8 Aralık 2024'te eski Suriye rejiminin çöküşünün ardından İsrail'in ele geçirdiği topraklardan çekilmesinin kapsamına ilişkin herhangi bir ayrıntı yer almıyor. İsminin açıklanmasını istemeyen üst düzey bir ABD’li yetkili, ABD'nin her iki tarafa da Ürdün'de ortak bir operasyon merkezi kurulmasını ve sınırın her iki tarafında da silahsızlandırılmış bir bölge oluşturulmasını önerdiğini belirtti.

Suriye rejimi ile SDG arasındaki ateşkes geniş yankı uyandırdı ve özellikle SDG’nin ve bunun bir yandan İsrail, diğer yandan Türkiye için potansiyel sonuçları üzerinde duruldu

Son günlerde, Suriye rejimi güçleri ile SDG arasındaki şiddetli çatışmaların ortasında dört önemli nokta öne çıktı.

Birincisi, özellikle Esed rejiminin çöküşünün ardından İsrail'in kontrolünü pekiştirdiği Golan Tepeleri’ndeki topraklardan çekilmesi durumunda Tel Aviv’in hayati çıkarlarını tehdit edebilecek riskler konusunda, Şara yönetimine ilişkin şüpheler belirgin bir şekilde arttı. Benzer şekilde, önde gelen İsrailli askeri kaynaklar, silah kaçakçılığı (Hizbullah dahil) veya radikal İslamcı unsurların yeni rejimin tam kontrol edemediği bölgelere geri dönme olasılığı gibi nedenlerle İsrail’in aşırı bir şekilde geri çekilmesinden endişe duyduklarını dile getirdiler.

İkincisi, Suriye rejimi ile Kürtler arasındaki ateşkes geniş yankı uyandırdı ve özellikle “Kürtlerin yenilgisi” ve bunun bir yandan İsrail, diğer yandan da Türkiye için potansiyel sonuçları üzerinde duruldu; Türkiye, olaylardan en büyük faydayı sağlayan ülke olarak gösterildi.

sc vcf
İsrail güçleri, işgal altındaki Golan Tepeleri'ndeki Mecdel Şems köyü yakınlarında Suriye ile sınır hattında devriye geziyor, 23 Temmuz 2025 (AFP)

Üçüncüsü, Suriye rejimi ile Kürtler arasındaki çatışmanın sonucu ışığında Dürzi azınlığının kaderiyle ilgili endişeler arttı. Hükümetin Dürzi toplumunu koruma rolünden vazgeçmeyi ve bu konudaki etkisinden vazgeçmeyi kabul edebileceği korkusu da belirginleşti.

Dördüncüsü, medyanın İsrail güvenlik teşkilatı ile siyasi liderlik arasında ortaya çıkardığı uçurumla ilgili önemli bir ayrıntıyla bağlantılı. Haberlere göre, ordu daha geniş güvenlik mesafelerini korumaya çalışıyor ve Suriye sınırından kaynaklanabilecek daha fazla sürpriz olasılığı konusunda uyarıyor.

Bu, iki ülke arasında bir güvenlik anlaşmasına varılma şansının azalması anlamına gelmiyor, ancak dikkatlice değerlendirilmesi gereken çeşitli sonuçlar var.

İsrail ve Suriye arasında bir güvenlik anlaşmasına varılmasının önünde halen engeller bulunuyor. Bu engeller aşılmaz görünmese de, özellikle Kürtlerle ilgili son gelişmeler ışığında, bunların üstesinden gelmek daha fazla açıklık ve netlik gerektiriyor

İsrail, özellikle Kürtler tarafından fiili bir teslimiyet teşkil edip etmediği konusunda, Şara ile Kürtler arasında yapılan son anlaşmayı yakından inceleyecektir. Bu gelişme, İsrail'in Dürzi azınlığı ve Kürt nüfusunu koruma konusundaki duruşu açısından önemli sonuçlar doğuracaktır.

Türkiye faktörü son derece önemli ve hassas bir konu; zira İsrailli karar vericiler, Türkiye'nin Suriye'deki artan müdahalesinin ve bunun uzun vadeli sonuçlarının etkilerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmek zorunda.

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Suriye ile güvenlik anlaşması konusunda ilerleme kaydedilirse, İsrail'in siyasi liderliğinin bunu eskisinden daha ciddi bir şekilde pazarlaması gerekiyor. Erken seçim olasılığı da dahil olmak üzere iç siyasi gelişmeler de bu bağlamda özellikle önemli.

cdtgh
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve ABD Özel Temsilcisi Tom Barrack, Şam'daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda, 18 Ocak 2026 (AFP)

Amerikan faktörü de çok önemli. İsrail, Başkan Donald Trump'ın Şara'nın Suriye'deki yönetimini sağlamlaştırma arzusunun yanı sıra, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin ABD yönetiminin politikaları üzerindeki etkisinin de farkında.

Bununla birlikte, ki bu çok önemli bir nokta, İsrail'in hayati önemde gördüğü güvenlik çıkarları söz konusu olduğunda, Washington kendisini çok dikkatli bir şekilde dinlemektedir. Bu nedenle, Suriye'deki son gelişmeleri ve bunların Kudüs'te nasıl yorumlandığını (doğru veya yanlış) anlamanın önemi açıkça ortaya çıkmaktadır.

Sonuç olarak, İsrail ve Suriye arasında bir güvenlik anlaşmasına varılmasının önünde halen engeller bulunuyor. Bu engeller aşılmaz görünmese de, özellikle Kürtlerle ilgili son gelişmeler ışığında, bunların üstesinden gelmek daha fazla açıklık ve netlik gerektiriyor. Temel stratejik çerçeve değişmeden kalsa da, son iki yılın son derece istikrarsız bölgesel gerçekliği, hassas ve dengeli bir diplomasiyi zorunlu kılıyor. Hükümetin ayrıca, Suriye ile olası herhangi bir anlaşma için İsrail kamuoyunun desteğini kazanmak üzere iyi planlanmış bir kampanya başlatması da gerekiyor.


Sudan, savaş nedeniyle dünyada en uzun süre okulların kapalı kalması rekorunu kırdı

Sudan'daki öğrenciler, savaşın patlak vermesinden bu yana eğitimlerine ara verdiler (AFP)
Sudan'daki öğrenciler, savaşın patlak vermesinden bu yana eğitimlerine ara verdiler (AFP)
TT

Sudan, savaş nedeniyle dünyada en uzun süre okulların kapalı kalması rekorunu kırdı

Sudan'daki öğrenciler, savaşın patlak vermesinden bu yana eğitimlerine ara verdiler (AFP)
Sudan'daki öğrenciler, savaşın patlak vermesinden bu yana eğitimlerine ara verdiler (AFP)

Sivil toplum kuruluşu Save the Children tarafından bugün yapılan açıklamada, Sudan’da yaklaşık üç yıldır süren savaşın 8 milyondan fazla çocuğu eğitimden mahrum bıraktığını ve bunun dünyanın en uzun süreli okulların kapanması süresi olduğunu belirtti.

Açıklamada, “8 milyondan fazla çocuk, yani okul çağındaki çocukların yaklaşık yarısı, 484 gün boyunca derslere katılmadan geçirdi” denildi.

Save the Children, bu durumun, koronavirüs (Kovid-19) salgını sırasında okulların kapalı kaldığı gün sayısını aşan ‘dünyanın en uzun süreli okul kapatma süresi’ olduğunu vurguladı.

Sudan, ordu ile Hızlı Destek Güçleri arasında üç yıldır süren savaşın etkilerinden muzdarip. Bu savaş, on binlerce kişinin ölümüne, milyonlarca kişinin yerinden edilmesine ve sağlık ve eğitim altyapısının büyük bir kısmının tahrip olmasına neden oldu.

Save the Children'a göre Sudan, ‘birçok okulun kapatıldığı, diğerlerinin ise çatışmalarda hasar gördüğü veya barınak olarak kullanıldığı, dünyanın en kötü eğitim krizlerinden biriyle’ karşı karşıya.

Büyük bölümü Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) kontrolü altında olan Darfur bölgesi, özellikle ‘Kuzey Darfur eyaletinde bin 100'den fazla okulun sadece yüzde 3'ünün faaliyet göstermesi’ nedeniyle en çok etkilenen bölge olarak kabul ediliyor.

HDK, geçtiğimiz ekim ayında, Kuzey Darfur'un yönetim şehri Faşir’i ele geçirerek tüm bölge üzerindeki kontrolünü sıkılaştırdı.

O tarihten beri çatışmalar komşu eyalet Kordofan’a da sıçradı ve HDK bu bölgede kontrolünü giderek genişletiyor. Batı Kordofan eyaletinde şu anda okulların sadece yüzde 15'i faaliyet gösteriyor. Açıklamada, birçok öğretmenin maaşlarını alamadıkları için işlerini bıraktıkları bildirildi.

Save the Children Başkanı Inger Ashing, “Eğitime yatırım yapmazsak, tüm bir nesli fırsatlardan ziyade çatışmaların hakim olduğu bir geleceğe mahkum etme riskiyle karşı karşıya kalırız” diye uyardı.

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk bu hafta, hastaneler, pazarlar ve okullar başta olmak üzere ‘temel sivil altyapıya’ yönelik saldırıların artmasını kınadı ve ‘toplumun militarizasyon’ ve çocukların silah altına alınması konusunda endişelerini dile getirdi.