Sinvar'ın romancı yönü: Dini söylemin ve güvenlik duygusunun tezahürleri

Hamas’ın Gazze lideri Yahya es-Sinvar’ın Diken ve Karanfil adlı romanıyla ilgili bir okuma

İllüstrasyon: Axel Rangel Garcia
İllüstrasyon: Axel Rangel Garcia
TT

Sinvar'ın romancı yönü: Dini söylemin ve güvenlik duygusunun tezahürleri

İllüstrasyon: Axel Rangel Garcia
İllüstrasyon: Axel Rangel Garcia

İbrahim Hac Abdi

Filistin İslami Direniş Hareketi'nin (Hamas) Gazze Sorumlusu Yahya es-Sinvar, 7 Ekim’den bu yana İsrail'in bir numaralı aranan adamı haline geldi. İsrail, Sinvar’ın yüzlerce kişinin ölümüyle ve rehin alınmasıyla sonuçlanan bu kanlı saldırının planlayıcısı olduğunu öne sürerken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da ‘yürüyen ölü adam’ olarak nitelendirdiği Sinvar'ın suikasta uğramasının an meselesi olduğu söyledi.

Beyaz saçlı, beyaz sakallı, kara kaşlı ve ince yapılı 61 yaşındaki Hamas lideri hakkında çok şey yazılıp çizildi. Sinvar, 1962 yılında Gazze'deki Han Yunus Mülteci Kampı’nda doğdu. Ailesi buraya, 1948 yılındaki Nekbe (Büyük Felaket) sırasında yerinden edildikleri Aşkelon’dan sürülmüştü. Sinvar, ilk ve orta öğrenimini mülteci kampındaki okullarda tamamladı. Ardından üniversiteyi Gazze'deki İslam Üniversitesi’nde Arap dili ve Edebiyatı bölümünde okudu. Gençlik yıllarının çoğunu İsrail hapishanelerinde geçiren Sinvar, 1982 yılında ‘yıkıcı faaliyetlere’ katılmak suçlamasıyla tutuklandı ve dört ay idari gözaltında tutuldu. Ancak 1988 yılında bir İsrail mahkemesinin Sinvar'ı dört kez ömür boyu (toplam 426 yıl) hapis cezasına çarptırması Sinvar'ın hayatındaki dönüm noktası oldu. Hayatının 24 yılını İsrail hapishanelerinde geçiren Sinvar, 2011 yılında Hamas Hareketi tarafından 2006 yılında kaçırılıp rehin alınan İsrailli asker Gilad Şalit karşılığında kendisinin de aralarında olduğu Filistinli mahkumların serbest bırakılmasını öngören esir takası anlaşmasıyla serbest bırakıldı.

Basında yer alan makalelerde ve haberlerde Sinvar’ın biyografisiyle ilgili olarak İsrail’in Bi'ru's-Seba (Beerşeba) Hapishanesi’nde tutuklu kaldığı dönemde yazmaya başladığı ve 2004 yılında bitirdiği bir romanın yazarı olması gözden kaçırılıyor.

Dikkat çeken nokta, Hamas'la anlaşmayı müzakere eden İsrail'in ve o dönem hapiste olan Sinvar’ın anlaşmanın tamamlanması için Hamas Hareketi liderleriyle bağlantısı kurmalarıydı. Mahkumiyeti sırasında bir İsrail televizyon kanalına akıcı şekildeki İbranicesiyle röportaj veren Sinvar, anlaşmaya karşı değildi. Tel Aviv, röportajda kendisine yöneltilen sorulara esnek yanıtlar veren Sinvar’ı yıllar boyu süren hapis cezasıyla ehlileştirmeyi başardığını ve serbest bırakılmasının kendisi için sorun teşkil etmeyeceğini düşünüyordu. Ancak 7 Ekim sonrasında yapılan analizler, Sinvar'ın barışçıl ve itaatkar bir mahkumdan İbrani devletini rahatsız eden şiddetli bir lider haline gelerek İsrail'i kandırmayı başardığını gösterdi. Sinvar, serbest bırakıldıktan sonra kısa sürede Hamas Hareketi’nin askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları'nın lideri oldu. Çünkü Hamas’ın ilk üyelerinden biriydi ve ‘el-Mecd’ kısaltmasıyla bilinen iç güvenlik teşkilatının kurulmasına katkıda bulundu.

ABD’nin 2015 yılında ‘uluslararası teröristler’ kara listesine dahil ettiği Sinvar, uzun yıllar geçirdiği İsrail hapishanelerinde edindiği bilgilerden yararlandı, İbranicenin yanı sıra İsrailli yetkililerin mantıklarını ve düşünce yapılarını öğrendi. Sinvar, bu birikimleri sayesinde Hamas Hareketi’nin askeri kanadının komutanları arasında nüfuz sahibi oldu. Nüfuzu, 2017 yılında İsmail Heniyye’den sonra Hamas Hareketi’nin Gazze Şeridi'ndeki Siyasi Büro Başkanlığı görevine seçilmesiyle belirgin hale geldi.

Diken ve Karanfil

Basında yer alan makaleler ve haberlerde Sinvar’ın biyografisiyle ilgili olarak İsrail’in Bi'ru's-Seba (Beerşeba) Hapishanesi’nde tutuklu kaldığı dönemde yazmaya başladığı ve 2004 yılında yani serbest bırakılmasından yaklaşık yedi yıl önce bitirdiği bir romanın yazarı olması gözden kaçırılıyor. Aynı yıl ‘hassas’ bir beyin ameliyatı geçiren Sinvar’ın yazmayı bırakmasının nedeni bu olabilir.

Yahya es-Sinvar’ın kaleme aldığı Diken ve Karanfil adlı romanın kapağı
Yahya es-Sinvar’ın kaleme aldığı Diken ve Karanfil adlı romanın kapağı

Her ne kadar Sinvar’ın kaleme aldığı bu kitap bir ‘roman’ olarak tanımlansa da abartılı bir sınıflandırma olarak görülüyor. Çünkü metin bir romanda bulunması gereken sanatsal olay örgüsü, karakter gelişimi, anlatım yöntemi gibi bazı unsurları ve şartları karşılayamıyor. Metin, dil ve belagat yönünden de tatmin edici değil. Bunun yanında kitap fasih Arapça ile yazılmış olsa da bazı ifadelerde ve deyimlerle Filistin lehçesine de yer verilmiş.

Dolayısıyla kitap, boş zamanı olan bir mahkum tarafından kaleme alınan belgelenmemiş bir ‘otobiyografi’ ya da anı kitabı gibi duruyor. Boncuklu şekiller yaparak vakit geçiren mahkumlar gibi bir oylanma amacıyla da olsa Sinvar, metnin yapısını olumsuz etkileyen, herhangi bir kontrol ya da kısıtlama olmaksızın esnek ve akıcı, çok fazla tekrar ve sıradan gereksiz ifadelerle dolu olan kitabıyla hapishanenin ve uzun geçen günlerinin yükünü taşımanın yolu olarak yazmayı tercih etmiş gibi görünüyor. Tamamı 340 sayfa olan kitap bu fazlalıklardan arındırılsa yarı yarıya indirilebilir. Bunu yapmak metinden ya da içeriğinden hiçbir şey götürmeyeceği gibi bütünlüğünü ve estetiğini de artıracağına şüphe yok. Kitapta bazı yazım hataları ve bazı kapalı dil yapıları da mevcut.

Peki, kitapta metnin teknik ve estetik yönleri dışında, satır aralarında yazarı Sinvar'ın karakterine dair neler bulabiliriz?

Kitapta romanın baş kahramanı ve aynı zamanda anlatıcısı olan Ahmed'in biyografisi ile Sinvar'ın biyografisi arasındaki benzerlik rahatlıkla görülebiliyor. Aslında bu benzerlik sadece Sinvar ile sınırlı değil. Diken ve Karanfil kahramanı Ahmed’in yaşadıkları, 1960’lı yılların başlarında doğan ve Nekbe sırasında aileleri topraklarından, köylerinden, kasabalarından sürüldükten sonra Gazze ve Batı Şeria'daki mülteci kamplarının yanı sıra Lübnan, Ürdün ve Suriye gibi komşu ülkelerdeki mülteci kamplarında yaşamak zorunda kalan bir neslin yaşadıklarıyla neredeyse bire bir örtüşüyor.

Sinvar, kitabının önsözünde şunları söylüyor:

“Bu kitap, her ne kadar olaylar gerçek olsa da ne benim ne de belli bir şahsın hikayesi. Her Filistinlinin şu ya da bu şekilde burada geçen olaylarla bir bağı vardır. Bu eserdeki hayal gücü sadece bir romanın gerektirdiği koşulları sağlamak için belli başlı kişiler etrafında dönüyor. Geriye kalan her şey gerçek olaylardan alıntılanmıştır. Hepsini ya yaşadım ya da onlarca yıldır sevgili Filistin topraklarında bunu bire bir yaşayanların ağzından dinledim.”

Sinvar, eserini ‘okyanustan körfeze, hatta okyanustan okyanusa kadar gönülleri İsra ve Miraç mucizesinin diyarına (Kudüs ve Mescid-i Aksa) bağlı olanlara’ ithaf ediyor.

Mülteci kamplarındaki sefalet

Gazze Şeridi'ndeki Şati Mülteci Kampı'nda yaşayan romanın baş kahramanının dünyayla ilgili farkındalığı Filistinlilerin ‘Nekse’ (Toprak Kaybetme Günü) adıyla andığı 1967 haziranındaki Altı Gün Savaşı sırasında oluşuyor. Bunun ardından kitap, 1970 yılının eylül ayındaki Kara Eylül Olaylarından 1973 ekimindeki Arap-İsrail Savaşına (Yom Kippur Savaşı) kadar Filistin davasıyla ilgili gelişmelerin, dönüşümlerin, dönüşlerin, sonuçların ve öne çıkan kilometre taşlarının kapsamlı bir kronolojik sunumunu yapmaya başlıyor. Kitapta Lübnan İç Savaşı, İsrail'in Lübnan’ı işgali, Sabra ve Şatilla katliamları, Mısır Devlet Başkanı Muhammed Enver Sedat'ın İsrail ziyaretinin fitilini ateşlediği Birinci İntifada (1987-1993), Oslo Anlaşmaları (1993), İsrail’in eski başbakanlarından İzak Rabin’in öldürülmesi ve hatta İkinci İntifada’nın (2000-2005) başlangıcı yer alıyor.

Yazar, yukarıda geçen bu tarihi olaylara Ahmed adlı çocuğun en küçükleri olduğu üç erkek ve iki kız kardeşi ve anne babasıyla yaşadığı Şati Mülteci Kampı’nda yaşadıklarına değindiği kadar derinlemesine değinmiyor. Ahmed ve ailesi kamptaki basit bir evde yaşıyorlar. Beş yaşlarında olan Ahmed’in hatırladıkları, kitabın ilk sayfada yazdığı gibi, uzun bir acı geçmişi özetliyor. Ahmed, İsrail’in işgal ettiği Filistin topraklardaki Felluce kasabasından 1948 yılında göç ettikten sonra istikrarlı bir hayat kurmaya çalışan ailenin kaldığı eve ve bahçesine kış geldiğinde sık sık su bastığını ve her seferinde büyük bir korkuya kapıldığını, sel sularını tahliye etmek için abilerinin ve ablalarının nasıl çırpındıklarını anlatıyor. Sel suları eve girdiğinde anne ve babasının yanlarına gelip annesinin yer yatağını ıslanmadan kaldırdığını, bazen annesinin onu kenara çekip bir tencere yahut toprak kap koyarak çatıdaki kiremitlerden sızan yağmur sularının etrafı ıslatmaması için çabalarken uyandığı ve küçük odanın her yerinde kap kacağın olduğu geceleri aktarıyor. Ahmed, ne zaman uyumaya çalışsa bazen de bunda başarılı olsa o kap kacağın içine düzenli olarak damlayan su damlalarının sesiyle uyandığını, kap dolduğunda her damlada suyun üzerine sıçradığını, bunun üzerine annesinin dolan kabı dökmek ve yerine boş kap koymak için odanın dışına çıktığını anlatıyor.

Yahya es-Sinvar: Bu kitap, her ne kadar olaylar gerçek olsa da ne benim ne de belli bir şahsın hikayesi. Her Filistinlinin şu ya da bu şekilde burada geçen olaylarla bir bağı vardır.

Bu bölüm sadece yazarın anlatımını değil, aynı zamanda ailenin yaşadığı yoksulluğu da yansıtıyor. Boğucu hale gelen nüfus yoğunluğu ve temel yaşam gereksinimlerinin bulunmadığı bir ortamda, organize edilmeden ve planlanmadan aceleyle inşa edilen mülteci kamplarının çoğunda durum böyleydi. Ahmed'in ailesi için de bir istisna yoktu. Aile hem içerideki hem de diasporadaki diğer Filistinlilerle aynı sefaleti paylaşıyordu.

Çekilen yoksulluk ve sefalet, özellikle ailenin yardım aldığı UNRWA'dan sık sık bahsedilmesinde daha da belirginleşiyor. Ahmed, ortadan kaybolan babasının yokluğundan sonraki tek sığınağı olan direniş saflarına genç yaşlarda katılmıştı. Daha sonra, metinde hangi şartlar altında olduğundan bahsedilmeden Ahmed’in babasının ve aynı şekilde amcasının Ürdün'de öldüğü haberi geliyor. Kendi çocuklarıyla birlikte kocasının kardeşinin çocukları olan Hasan ve İbrahim'e de bakan ve büyüten annesi de ölen Ahmed’in, çocukluk ve gençlik yıllarında kampta gittiği caminin hocası ise romanın baş kahramanına manevi babalık yapıyor.

Majalla

Ahmed'in ailesinin yaşadığı yoksunluğu gözler önüne seren en dokunaklı sahnelerden biri de tekstil tüccarı olan zengin amcasının evlerine yaptığı ziyarette kendisine ve kardeşlerine yeni kıyafetler getirdiği an. Ahmed, her zaman UNRWA'nın kendilerine verdiği kullanılmış kıyafetler giydikleri için yeni kıyafet kokusunu ilk kez o zaman duyduklarını anlatıyor.

Ahmed bu zor hayat şartları altında yaşadı. İsrail işgalinin verdiği ağırlık ise bu zorlukların katlanmasına yol açtı. Gazze, 2005 yılına kadar İsrail’in işgali altındaydı. İsrail’in işgali, Ahmed’in ailesi de dahil olmak üzere tüm Gazzelilerin acılarını daha da artırdı. Kitap, İsrail’in saldırıları, dikenli teller, kontrol noktaları, baskınlar, tutuklamalar, göz yaşartıcı gaz, açlık grevleri, yerleşim birimleri ve ortalık biraz sakinleştiğinde daha şiddetli ve vahşi bir şekilde yeniden başlayan Arap-İsrail çatışmasının bir yönünü özetleyen diğer terimlerle dolu. Gazze Şeridi, tıpkı şimdi olduğu gibi kısa bir ateşkesin ardından İsrail’in yıkıcı bombardımanlarına maruz kalıyor.

‘Dürüst’ bir kitap

Kitap dürüstçe kaleme alınmış olmasıyla dikkati çekiyor. Kitap, dini ve manevi yönü ağır, Peygamber Efendimizin hadislerinden ve Kur'an-ı Kerim'den yapılan alıntılarla dolu. Dolayısıyla kitabın satır aralarında romantik/komedi türündeki ‘Gaza Mon Amour’ (Gazze Aşkım) filmine benzer bir hikaye aramak saçmalık olur.

Kitaptaki bu ‘püritenlik’ tabiri caizse, küfür, müstehcen, aşk ve tutku hikayeleriyle ilgili her türlü ifadeden kaçınan ve hatta kızlar hakkında konuşurken bile ifadede son derece dikkatli olan yazarın inancını yansıtıyor. Öyle ki metinde bir kızın güzelliğinden bahsedilirken kullanılan en çapkınca ifade kızın aya benzemesi. Ahmed, kalbi ilk kez Gazze’deki İslam Üniversitesi'nde (Sinvar'ın okuduğu üniversite) kendisi gibi bir öğrenci olan güzel bir kız için attığında başka hiçbir aşkın rekabet edemeyeceği tek bir sevginin olduğu, onun da vatan aşkı olduğu vurgulanarak duygularını hızla dizginliyor.

Yahya es-Sinvar (AFP)
Yahya es-Sinvar (AFP)

Otuz bölümden oluşan kitap boyunca baş kahraman, eşinin yokluğunda büyük zorluklara katlanan ve çok acı çeken, sefil koşullar altında çocuklarına bakmak ve onlara makul bir hayat ve eğitimlerine devam etme olanağı sağlamak için mücadele eden annesinden büyük bir saygıyla bahsediyor. Üstelik Ahmed’in annesi sadece kendi çocuklarına bakmakla kalmamış, aynı şekilde kocasının erkek kardeşinin çocukları yani Ahmed'in kuzenleri olan Hasan ve İbrahim’e de aynı ilgiyi gösteriyor. Kitapta, mülteci kamplarının tanık olduğu fırtınalara, zorluklara ve hatta felaketlere tüm kırılganlığı ve şefkatiyle dayanabilen bu annenin üstlendiği role çokça takdir ve övgü ifadesi yer alıyor. Anneye ne kadar çok yer ayrıldıysa da baba, tıpkı ailenin günlük hayatında olduğu gibi kitapta da neredeyse hiç yer almıyor.

Yazarın yüksek bir güvenlik duygusuna sahip biri olduğu anlaşılıyor. Bu da Sinvar’ın başlarda Hamas saflarında Şin-Bet casuslarının ve ajanlarının en ünlü muhaliflerinden biri olarak ortaya çıkan biyografisiyle uyumlu

Güvenlik duygusu ve 7 Ekim

Yazarın güvenlik duygusu yüksek, son derece dikkatli ve temkinli bir zihniyete sahip biri olduğu anlaşılıyor. Bu da Sinvar’ın başlarda Hamas saflarında İsrail iç istihbarat servisi Şin Bet’in casuslarının ve ajanlarının en ünlü muhaliflerinden biri olarak ortaya çıkan biyografisiyle uyumlu. Sinvar, İbrani devleti için çalışan altı casusun öldürülmesindeki rolü nedeniyle hapse atılmıştı.

Kitabın birçok sayfasında Şin Bet ajanlarının ve casuslarının hikayelerine yer veriliyor. İsrail'in bu alandaki çabalarının nasıl engellenebileceği, şüphe uyandırmayacak yöntemlerle ajanların nasıl ortadan kaldırılacağı ve İsrail'in onları işe alma konusundaki karmaşık yöntemlerinden bahsediliyor. Bu anlatılanlar bize yönetmen Hany Abu-Assad’ın genç bir annenin İsrail ajanı olması için nasıl şantaja uğradığını gösteren ‘Hoda's Salon’ (Huda'nın Salonu) filmini hatırlatıyor.

Yahya es-Sinvar, Gazze, Nisan 2023 (Reuters)
Yahya es-Sinvar, Gazze, Nisan 2023 (Reuters)

Elbette kitapta görüldüğü üzere güvenlik ve istihbarat alanlarındaki bu geniş deneyimle 7 Ekim'deki büyük dikkat ve karmaşık bir güvenlik planlaması gerektiren olay ayrı düşünülemez. Becerisi ve kurnazlığıyla Sinvar’ın bu olayın arkasında olma ihtimali yüksek. İsrail'in analizleri de bu saldırıların, bir bakıma, gizli istihbarat çalışmalarındaki deneyim ve birikimin olduğu uzun bir geçmişin zirvesi olarak değerlendirilebileceğine işaret ediyor.

Siyasi düzeyde ise kitabın sayfalarını inceledikten sonra Ahmed'in Oslo Anlaşması'na şiddetle karşı çıktığını ve Fetih Hareketi’nin (El Fetih) esnek politikalarına inanmadığını, ancak bunu yaparken de El Fetih’i eleştirmediğini görüyoruz. Sinvar’ın çocukluğunda Fetih Hareketi lideri Yaser Arafat'ın şahsiyetine hayran olduğu da anlaşılıyor. Aynı zamanda iki devletli çözüme de inanmayan Sinvar’a göre Filistinliler Gazze Şeridi ve Batı Şeria'daki zayıf bir devlet karşılığında tarihi topraklarının yaklaşık dörtte üçünden nasıl vazgeçebilirler? Kitap Sinvar’ın Yahudilerle İsraillileri bir tuttuğunu da gösteriyor. Romanın kahramanı, Yahudilerle İsrailliler arasında herhangi bir ayrım gözetmeksizin nefretini dile getirmekten çekinmiyor. Kitapta işgal altındaki bir vatan olarak Filistin'den çok, dini kutsallara ve onların savunulması ve korunması gerektiğine sık sık vurgu yapılması dikkati çekiyor. Bu da Sinvar için dini söylemin milliyetçi söylemden önce geldiği anlamına geliyor.

Şarku’l Avsat tarafından Al Majalla dergisinden tercüme edilmiştir



‘Ertesi Gün’ planının Kahire- Doha arabuluculuğuna etkisi

Kuzey Gazze’deki İsrail bayrağı. (AFP)
Kuzey Gazze’deki İsrail bayrağı. (AFP)
TT

‘Ertesi Gün’ planının Kahire- Doha arabuluculuğuna etkisi

Kuzey Gazze’deki İsrail bayrağı. (AFP)
Kuzey Gazze’deki İsrail bayrağı. (AFP)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki savaşını durdurmaya yönelik ‘Ertesi Gün’ planını resmen sundu. Bu durum, bu adımın Gazze’deki çatışmayı durdurmayı ve İsrail ile Filistinli gruplar arasında esir takasını amaçlayan Mısır- Katar arabuluculuğu üzerindeki etkisinin boyutu hakkında soruları gündeme getirdi.

Bazı uzmanlar, İsrail Başbakanı’nın Mısır- Katar arabuluculuğu yoluyla devam eden sakin çabalar ile savaş sonrası Gazze Şeridi’nin geleceğine ilişkin vizyonunu ayırmaya çalıştığına inanıyor. Uzmanlar, planın asıl amacının ‘savaşları uzatmak ve iki devletli çözüm çağrısı yapan uluslararası hareketleri engellemek’ olduğunu öne sürdü.

Netanyahu, geçen perşembe günü İsrail’deki mini kabineye ‘Ertesi Gün’ planını sundu ve ilk kez savaş sonrası döneme ilişkin vizyonuyla ilgili resmi bir plan ortaya koymuş oldu. Cuma günü İsrail merkezli internet siteleri, planın güvenlik boyutuna odaklanan özelliklerine değinerek, İsrail’in Gazze Şeridi’nin tamamında zaman sınırı olmaksızın hareket özgürlüğünü sürdürmesi ve bunun için güvenlik ihtiyacı olduğu sürece Gazze Şeridi içerisinde İsrail’e komşu bölgede bir güvenlik bölgesi kurulması önerisi içerdi.

Planda ayrıca, “İsrail, Gazze Şeridi ile Mısır arasındaki sınırı kontrol ediyor ve kaçakçılığın önlenmesi için Mısır ile iş birliği içinde ve ABD’nin yardımıyla çalışacak” ifadelerine yer verildi. İnternet sitelerine göre İsrail, Gazze Şeridi’ndeki grupların yeniden silahlanmasını önlemek amacıyla Gazze ile Mısır arasındaki sınırın güneyden kapatılması faaliyetlerini de sürdürecek.

Fotoğraf Altı: Kuzey Gazze’den kaçan Filistinliler, Han Yunus’un batısında çadır kurdu. (EPA)
Kuzey Gazze’den kaçan Filistinliler, Han Yunus’un batısında çadır kurdu. (EPA)

Plan, Gazze Şeridi’ndeki ateşkese ilişkin Fransa’nın başkenti Paris’in ev sahipliğinde Mısır, Katar, ABD ve İsrail’in katılımıyla yapılacak toplantıların başlamasının arifesinde sunuldu. Paris’in bir aydan kısa bir süre içinde ev sahipliği yaptığı türünün ikincisi olan toplantılar, Gazze’de sükunetin sağlanmasını, İsrailli tutukluların ve Filistinli mahkumların serbest bırakılmasını ve Şerit’teki insani duruma destek verilmesini amaçlıyor.

İsrail medya organları dün, aralarında Mossad şefi David Barnea ve Şin Bet Başkanı Ronen Bar’ın da bulunduğu bir heyetin, İsrail ile Hamas arasında esir takası konusunda üst düzey görüşmelerde bulunmak üzere Fransa’ya gittiğini bildirdi.

Times of Israel gazetesinin haberine göre İsrailli bir yetkili, Kanal 12’ye yaptığı açıklamada, iyimser olmak için nedenler olduğunu söylerken, ancak müzakerelerin zor olacağını açıkladı. Al-Qahera News kanalının bildirdiğine göre ise Mısırlı kaynaklar, dün Paris toplantılarında ‘olumlu bir atmosferin’ hüküm sürdüğünü kaydetti.

Fotoğraf Altı: İsrail Gazze’nin kuzeyine düzenlediği bombardıman yıkıma yol açtı. (AFP)
İsrail Gazze’nin kuzeyine düzenlediği bombardıman yıkıma yol açtı. (AFP)

El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde İsrail İşleri Uzmanı Dr. Said Akaşa, İsrail Başbakanı’nın önerdiği plan ile Mısır ve Katar’ın öncülük ettiği arabuluculuk yolu arasında hiçbir bağlantı bulunmadığına dikkat çekti. Netanyahu'nun, sadece kısmen olsa bile, esirlerin serbest bırakılmasına uzanan çabalara katılmaya devam edeceğini belirten Akaşa, aynı zamanda ‘Ertesi Gün’ vizyonunu empoze etmek için savaş yolunu da sürdüreceğini vurguladı.

Dr. Said Akaşa, Netanyahu’nun savaştan sonra Gazze’ye ilişkin planını resmi olarak açıklamasının, ordu liderliğinin baskısıyla bağlantılı olduğunu öne sürdü. Öyle ki ordu liderliğinin, savaş sonrası dönem için net bir vizyona sahip olmanın gerekliliğini defalarca dile getirdiğini söylerken, böylece bu vizyona uygun olarak sahadaki askerlere savaş emirleri verilebileceğini vurguladı. Şarku’l Avsat’a konuşan Akaşa, “İsrail Savunma Bakanı Yoav Galant’ın yaklaşık bir ay önce bu planın bazı özelliklerini açıklamasının arkasında bu vardı. Bu durum ise Netanyahu’yu planın tamamını sunmaya zorladı” dedi.

Kudüs Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü Dr. Eyman er-Raqab da iki arabuluculuk yolu ile İsrail’in Ertesi Gün planı arasında ayrım yapma fikrine katıldığını ifade etti. Şarku’l Avsat’a konuşan Ragab, “Planın ana hedefi, savaşı uzatmak ve çatışmaları aylarca uzatmaya çalışmaktır” ifadesini kullandı.

Ragab, Paris toplantılarının, ateşkesin ilk aşamasının Ramazan Ayı öncesinde duyurulmasına ve 300 Filistinli esir karşısında 30 İsrailli rehinenin serbest bırakılmasıyla 45 güne kadar sürebilecek bir süre için çatışmaların durdurulması konusunda anlaşmaya varılmasına olanak sağlamasını bekliyor. Ancak Hamas hareketinin Kahire’deki toplantılarında kendi ifadesiyle gösterdiği esnekliğe rağmen bunun savaşı bitirmenin bir yolu olmayacağını söyledi.

Fotoğraf Altı: Güney Gazze Şeridi’ndeki Refah Kampı’nda ülke içinde yerinden edilmiş Filistinliler için geçici barınaklar kuruldu. (EPA)
Güney Gazze Şeridi’ndeki Refah Kampı’nda ülke içinde yerinden edilmiş Filistinliler için geçici barınaklar kuruldu. (EPA)

Hamas, perşembe akşamı yaptığı açıklamada, Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye başkanlığındaki hareketin liderlik heyetinin Mısır’a birkaç gün süren ziyaretini tamamladığını duyurdu. Açıklamaya göre heyet, Mısır istihbarat şefi Abbas Kamil ile çeşitli görüşmelerde bulundu. Görüşmede Gazze Şeridi’ndeki durum ve esir takası konusu görüşüldü.

Akaşa, ‘Ertesi Gün’ planının özellikle Mısır sınırına bitişik şeridin güvenlik kontrolüyle ilgili olarak Mısır'ın konumunu etkileme olasılığı hakkında ise şunları söyledi:

“Mısır’ın, İsrail ile imzalanan güvenlik ve siyasi anlaşmaların şartlarına saygı gösterilmesinin gerekliliğine ilişkin açık ilkeleri var. Tel Aviv barış anlaşmasının şartlarını ihlal etmediği sürece Kahire itiraz etme girişiminde bulunmayacak. Ayrıca planda Netanyahu’nun defalarca dile getirdiği fikirler de yer alıyor ve Mısır, planın bazı noktalarına şimdiden yanıt verdi.”

Mısır, Gazze Şeridi sınırında yer alan Selahaddin (Philadelphia) Koridoru’na ilişkin herhangi bir güvenlik düzenlemesinin varlığını birçok kez reddetti. Mısır Bilgi Servisi başkanı Diaa Rashwan, sınır şeridi üzerindeki herhangi bir güvenlik kontrolünü ‘Filistinlileri Mısır topraklarına doğru yerinden etme kırmızı çizgisine ek olarak, bir kırmızı çizgi’ olarak nitelendirdi.


Güney Lübnan'da gerilim devam ediyor... İsrail ordusu Hizbullah’a ait mevzileri bombaladı

Güney Lübnan'da gerilim devam ediyor... İsrail ordusu Hizbullah’a ait mevzileri bombaladı
TT

Güney Lübnan'da gerilim devam ediyor... İsrail ordusu Hizbullah’a ait mevzileri bombaladı

Güney Lübnan'da gerilim devam ediyor... İsrail ordusu Hizbullah’a ait mevzileri bombaladı

Arap Dünyası Haber Ajansı’nın (AWP) haberine göre, güneyde Hizbullah ile İsrail arasındaki gerilim devam ederken, İsrail ordusu bugün (Cumartesi) savaş uçaklarının Lübnan'ın güneyindeki Cebel Balat bölgesindeki Hizbullah’a ait atış alanlarını ve askeri tesisleri bombaladığını duyurdu.

Ordu yaptığı açıklamada, Ayta el-Şaab bölgesindeki Hizbullah gözlem noktasını bombaladığını, İsrail topçusunun ise güney Lübnan topraklarındaki Hanin ve Mervahin bölgelerinde ‘tehditleri ortadan kaldırmak’ için ateş açtığını aktardı.

Bugün erken saatlerde İsrail ordusu, İsrail'in kuzeyindeki Admit kasabasında sirenlerin çaldığını duyurdu.

Güney Lübnan ise Batı Bekaa ve Tuffah bölgesindeki Cebel Safi semalarına kadar ulaşan İsrail’e ait insansız hava araçlarının (İHA) aralıklı uçuşlarına tanıklık etti.

Ajansa göre İsrail saldırıları yine çok sayıda güney bölgesini, köyü ve kasabayı etkiledi.

İsrail Ordu Radyosu, Batı Celile'deki Admit yerleşim birimine iki roket düştüğünü bildirdi.

Dün akşam güneydeki birden fazla bölgede, İklim el-Tuffah ve İklim el-Harrub'da şiddetli bir patlama sesi duyuldu. Bir kaynak yaptığı açıklamada, “Bu ses muhtemelen sonik patlamadan kaynaklandı” dedi.

İsrail'in 7 Ekim'de Gazze Şeridi'nde savaşının başlamasıyla birlikte, İsrail ordusu ile Lübnan'daki Hizbullah arasındaki sınır boyunca neredeyse her gün bombardıman yaşanıyor.


Mısır, İsrail uçaklarının hava sahasını ihlal ettiği iddialarını reddetti

Herkül 2 ortak tatbikat faaliyetlerinin son bölümünden bir kare (Mısır Silahlı Kuvvetleri)
Herkül 2 ortak tatbikat faaliyetlerinin son bölümünden bir kare (Mısır Silahlı Kuvvetleri)
TT

Mısır, İsrail uçaklarının hava sahasını ihlal ettiği iddialarını reddetti

Herkül 2 ortak tatbikat faaliyetlerinin son bölümünden bir kare (Mısır Silahlı Kuvvetleri)
Herkül 2 ortak tatbikat faaliyetlerinin son bölümünden bir kare (Mısır Silahlı Kuvvetleri)

Mısır'da güvenlik kaynaklarının, "İsrail uçaklarının hava sahasını ihlal ettiği yönündeki haberleri reddettiği" belirtildi.

Kahire Haber Kanalı'nın adını açıklamadığı güvenlik kaynağı, basında çıkan İsrail uçaklarının Mısır hava sahasını ihlal ettiği yönündeki haberlere ilişkin konuştu.

Haberde, söz konusu iddiaların "yalan ve asılsız" olduğu kaydedildi.

Mİsrail ve Mısır ilişkilerinde gerilim

İsrail'in, Gazze Şeridi ile Mısır arasındaki sınır hattı Philadelphia Koridoru (Selahaddin Koridoru) ve Refah'ı işgal edeceği yönündeki açıklamaları Mısır tarafından tepkiyle karşılanıyor.

Gazze Şeridi'nin güneyinde Mısır sınırında yer alan Refah şehri, İsrail saldırıları nedeniyle yerlerinden edilen binlerce Filistinlinin kente sığınmasıyla 2,3 milyon nüfusa sahip Gazze'nin yaklaşık yarı nüfusuna ev sahipliği yapıyor.

İsrail'in 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda en az 12 bin 660’ı çocuk, 8 bin 570’i kadın olmak üzere 29 bin 606 Filistinli öldürüldü, 69 bin 737 kişi yaralandı.


İsrail'in Gazze'ye saldırılarında yaklaşık 100 kişi öldü

İsrail'in Gazze Şeridi'nin güneyine düzenlediği saldırıda bir Filistinli yaralandı (Reuters)
İsrail'in Gazze Şeridi'nin güneyine düzenlediği saldırıda bir Filistinli yaralandı (Reuters)
TT

İsrail'in Gazze'ye saldırılarında yaklaşık 100 kişi öldü

İsrail'in Gazze Şeridi'nin güneyine düzenlediği saldırıda bir Filistinli yaralandı (Reuters)
İsrail'in Gazze Şeridi'nin güneyine düzenlediği saldırıda bir Filistinli yaralandı (Reuters)

İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki saldırılarında bir gecede yaklaşık 100 Filistinli öldürülürken, Mossad Başkanı’nın bugün (Cumartesi) Paris'te, Hamas'la ateşkes ve hareketin elindeki rehineleri kurtarma çabalarını ilerletmek amacıyla görüşmelerde bulanacağı ifade edildi.

Söz konusu gelişme, Birleşmiş Milletler'in artan kıtlık riskine ilişkin uyarısı ve Birleşmiş Milletler Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı'nın (UNRWA) Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Gazze’deki sivillerin kaderine ilişkin korkuların arttığı bir zamanda geliyor.

Gazze’de İsrail’in şiddetli saldırıları devam ederken, Cebaliye sakinlerinden Ahmed Atef Safi “Bakın, biraz pirinç için kavga ediyoruz. Nereye gitmemiz gerekiyor?” diye sordu.

Vecdi’nin annesi Salha ise "Su ve unumuz yok, açlıktan da bitkin durumdayız. Yangından ve dumandan sırtımız, gözlerimiz ağrıyor. Açlık ve yiyeceksizlikten dolayı ayaklarımızın üzerinde bile duramıyoruz” dedi.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) Cuma gecesi X platformunda yayınlanan bir açıklamada “Yeterli gıda ve su tedarikinin yanı sıra sağlık ve beslenme hizmetleri olmadan kıtlık riski Gazze'de artması bekleniyor” ifadelerini kullandı.

2007'de Gazze'de iktidara gelen Hamas'ı ortadan kaldırma sözü veren İsrail, Aksa Tufanı'nın ardından Gazze Şeridi’ne şiddetli saldırılar düzenliyor.

Gazze Şeridi Sağlık Bakanlığı Cumartesi günü yaptığı açıklamada, savaşın başladığı 7 Ekim'den bu yana Gazze Şeridi'ndeki ölü sayısının 29 bin 606'ya yükseldiğini, yaklaşık 70 bin kişinin de yaralandığını duyurdu. Bakanlık, son 24 saatte en az 92 kişinin öldürüldüğünü belirtti.

Sağlık Bakanlığı, İsrail'in dün (Cuma) düzenlediği hava saldırısında Filistinli ünlü komedyen Mahmud Zuaiter'in evinin yıkıldığını, en az 23 kişinin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin de yaralandığını duyurdu.

Perşembe akşamı Başbakan Binyamin Netanyahu, hükümetinin güvenlik kabinesine, savaş sona erdiğinde İsrail'in Gazze Şeridi üzerindeki ‘güvenlik kontrolünü’ sürdürmesini ve işlerin Hamas'la hiçbir bağlantısı olmayan Filistinli yetkililer tarafından yönetilmesini öngören bir plan sundu.

Paris heyeti

İsrailli bir yetkiliye göre Cuma günü, Mossad Başkanı David Barnea başkanlığındaki bir heyet, yeni bir ateşkes görüşmelerindeki ‘çıkmazı kırmak’ umuduyla Paris'e gitti.

Netanyahu hükümetine ateşkes müzakeresi yapması ve dört aydan fazla süren savaşın ardından rehinelerin serbest bırakılmasını sağlaması yönündeki baskı artıyor. Tutukluların ailelerini temsil eden bir grup, eylemin hızlandırılması talebiyle Cumartesi akşamı Paris görüşmelerine denk gelecek şekilde "büyük bir yürüyüş" yapılması çağrısında bulundu.


Libyalı yetkililer, zehirli gazın ülkeye girişini araştırıyor

Libya'nın batısındaki Zliten şehrinde zehirli metil bromür gazı yüklü bir kamyon ele geçirildi (Başsavcılık)
Libya'nın batısındaki Zliten şehrinde zehirli metil bromür gazı yüklü bir kamyon ele geçirildi (Başsavcılık)
TT

Libyalı yetkililer, zehirli gazın ülkeye girişini araştırıyor

Libya'nın batısındaki Zliten şehrinde zehirli metil bromür gazı yüklü bir kamyon ele geçirildi (Başsavcılık)
Libya'nın batısındaki Zliten şehrinde zehirli metil bromür gazı yüklü bir kamyon ele geçirildi (Başsavcılık)

Libya savcılığı, Libya'nın batısındaki Zliten şehrinde bir kamyonun içinde gizlenmiş büyük miktarda zehirli metil bromür gazı tüpünün ele geçirilmesiyle ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütüyor.

Zehirli metil bromür gazı, ithalatı yasaklandığı halde son beş ay içinde ikinci, bir yıl içinde ise üçüncü kez ele geçirilen gaz oldu Ancak resmi makamlar, bu maddenin limanlardan ülkeye nasıl getirildiğini henüz açıklamadı.

Savcılıktan bir kaynak, Şarku'l Avsat'a verdiği demeçte, soruşturmayı yürüten yetkililerin, zehirli ve kanserojen olarak nitelendirilen metil bromür gazının ülkeye getirilmesine dahil olanları bulmak için çalışmalara başladığını aktardı.

Başsavcı Müsteşar Es-Sıddık es-Sur’un ofisi tarafından Perşembe akşamı yapılan açıklamaya göre, metil bromür gazının ülkeye kaçak yollardan sokulmasında parmağı olan, uyuşturucu ve psikotrop madde kaçakçılığı faaliyetine karıştığı tespit edilen bir şahıs hakkında hapis cezası verildi. Açıklamaya göre, geniş çaplı narkotik uyuşturucu ve psikotrop madde kaçakçılığı faaliyetine karışması dolayısıyla savcılık emriyle aranan bir kişinin Libya şehirlerinde bu yönde ticaret yaptığına dair bir ihbar alındı. Zliten'deki Suç Soruşturma Birimi’nden adli memurlar tarafından izi sürülen sanık, içinde metil bromür gazı bulunan 253 tüp ile suçüstü yakalandı.

Başsavcı Sur’un ofisi, ele geçirilen gazın insanlarda kronik hastalıklara neden olması ve ekosisteme zarar vermesi dolayısıyla ithalatı yasaklı maddeler listesinde yer aldığını açıkladı. Bu nedenle sanığın dava süresince tutuklanmasına karar verildi.

Zliten'de ele geçirilen zehirli metil bromür gazı yüklü kamyon boşaltıldı (Cumhuriyet Savcısı)
Zliten'de ele geçirilen zehirli metil bromür gazı yüklü kamyon boşaltıldı (Cumhuriyet Savcısı)

Geçtiğimiz Ağustos ayının sonlarında Ulusal Birlik Hükümeti’nde Yerel Yönetim Bakanlığı'na bağlı Çevre Sağlığı Genel İdaresi, uluslararası yasaklı gaz sevkiyatını, geldiği ülkeye iade etmişti. Bu sevkiyat, öncesinde ise bir yıl boyunca el-Hums Limanı’nda tutulmuştu.

Başsavcılık, gaz sevkiyatının iade edilmesi prosedürü öncesinde, ele geçirilen gaz tüplerinden bir örneği Petrol Enstitüsü Çevre Araştırma Departmanına sundu. Numunelere dair yürütülen analiz sonuçları, toksik çevre ve sağlık etkilerine sahip, toksik ve kanserojen bir gaz içerdiğini gösterdi.

Söz konusu kaynak, bu miktardaki gazın ülkeye nasıl getirildiğini açıklamadı. Olayın savcılık tarafından soruşturulduğunu belirten kaynak, “Sanık, gaz tüplerini kamyonda saklamış. Durumdan şüphelenen trafik polisi, şahsı durdurup kamyonun incelenmesini sağladı” ifadelerini kullandı.

Yolsuzlukla Mücadele Kurumu, Libya'ya sıvılaştırılmış gaz halinde 179 bin kilogram metil bromür gazını getiren bir şahsın tutuklanmasının ardından benzer bir olayla ilgili olarak Cumhuriyet Savcılığı'na bilgi vermişti. Söz konusu gaz sevkiyatının zehirliliği, sağlık ve çevre sistemlerine verdiği zararın bilindiği belirtilmişti.


Bağdat'ın Washington'a karşı tavrı ‘güvenlik ortaklığına’ dönüştü

Sudani, ABD Kongresi heyetinin başındaki Senatör Coons'u kabul etti. (Hükümet Medyası)
Sudani, ABD Kongresi heyetinin başındaki Senatör Coons'u kabul etti. (Hükümet Medyası)
TT

Bağdat'ın Washington'a karşı tavrı ‘güvenlik ortaklığına’ dönüştü

Sudani, ABD Kongresi heyetinin başındaki Senatör Coons'u kabul etti. (Hükümet Medyası)
Sudani, ABD Kongresi heyetinin başındaki Senatör Coons'u kabul etti. (Hükümet Medyası)

Irak Başbakanı Muhammed Şii es-Sudani, ABD’li kongre heyetine, iki ülke arasında 2008 yılında imzalanan stratejik çerçeve anlaşmasına dayanarak Irak'ın ABD ile ortaklık kurma konusunda ilgisi olduğunu bildirdi.

Başbakanlık Medya Ofisi'nden yapılan açıklamaya göre Irak Başbakanı Sudani ile ABD Kongresi Dış İlişkiler Komitesi üyesi Christopher Coons arasındaki görüşmede, Uluslararası Koalisyon’un görevinin sona ermesinin ardından iki ülke arasındaki ilişkilerin ikili ilişkilere dönüştürülmesinin önemi ele alındı.

Sudani açıklamasında ‘Özellikle Ramazan Ayı’nın yaklaşmasıyla birlikte Gazze'deki savaşın durdurulması ve işgal güçlerinin yaptığı soykırıma son verilmesinin gerekliliğine’ vurgu yaptı.

ABD Başkanı Joe Biden'ın isteği üzerine bölgede ziyaret turu gerçekleştirdiğini söyleyen Coons da ‘ABD ile Irak arasındaki ortaklığın derinliğine’ dikkat çekti.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre ABD’li yetkili açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Yüksek Askeri Komite toplantıları uyarınca gerçekleştirilen güvenlik hususlarının yanı sıra, iki taraf arasındaki ilişkilerin ekonomik, kültürel ve sağlık boyutlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi önem arz ediyor. Gazze ve Filistin topraklarında ateşkesin sağlanması için çalışmanın yanı sıra Ortadoğu'da da istikrar ve barışın sağlanması da gerekiyor."

Bu bağlamda ABD Kongresi Dış İlişkiler Komitesi üyesi Christopher Coons, Irak Parlamentosu eski Başkanı Muhammed el-Halbusi ile görüştü. İki taraf, Irak ile ABD arasındaki stratejik ortaklığa uygun olarak iş birliğinin güçlendirilmesine vurgu yaptı.

Halbusi'nin ofisinden yapılan açıklamaya göre, iki taraf, terörist DEAŞ çetelerinin yenilgiye uğratılmasına katkıda bulunan güvenlik iş birliğinin sürdürülmesinin altını çizdi ve sürdürülebilir bir ortaklığa ulaşmak için ABD-Irak Yüksek Askeri Komitesi’nin (HMC) önemine dikkat çekti.

Fotoğraf Altı: El-Araci, Bağdat'ta Senatör Coons ile görüştü. (Irak Ulusal Güvenliği)
El-Araci, Bağdat'ta Senatör Coons ile görüştü. (Irak Ulusal Güvenliği)

Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım el-Araci, Senatör Coons ile yaptığı üçüncü toplantıda, ‘Irak-ABD ilişkilerinin istikrarlı ve iyi olduğunu ve Irak'ın, Irak Parlamentosu tarafından onaylanan stratejik çerçeve anlaşması uyarınca iki ülke arasında ikili ortaklık arayışında olduğunu’ belirtti.

Araci sözlerini şöyle sürdürdü:

"Uluslararası Koalisyon’un görevlerini sona erdirme kararı, uluslararası toplumdan kopma anlamına gelmiyor. Irak, DEAŞ'e karşı savaşında yanında yer alan dost ülkelerin tutumlarına değer veriyor. Irak'ı çatışma alanı haline getirmeye çalışanlar var. Irak kendisini çatışmadan uzaklaştırmaya çalışıyor. Sudani hükümeti, ekonomiyi canlandırmak ve çalışma ortamını iyileştirmek amacıyla yatırımcılar için uygun atmosferi yaratmanın yanı sıra hizmetler, reform ve bakanlık programının uygulanması alanında niteliksel ve gözle görülür atılımlar gerçekleştirdi. Irak, kendi topraklarından komşu ülkelere yönelik herhangi bir saldırı başlatmamaya kararlı. Irak'ın hedefi, egemenliğe karşılıklı saygı ilkesi doğrultusunda herkesle dengeli ilişkiler kurmak. Irak, ABD ile gerçek bir ortaklık arayışında ve bu da bölgede istikrarı destekleyecek koordinasyonu gerektiriyor. ABD ve uluslararası toplum, ilgili ülkelere vatandaşlarını Irak ve Suriye'deki DEAŞ üyelerinin ailelerini barındıran El-Havl Kampı’ndan nakletmeleri yönünde çağrıda bulunmalı. El-Havl Kampı ortadan kaldırılmadan yeniden ortaya çıkabilecek DEAŞ ekolünün ortadan kaldırılması mümkün değil.”

Askeri Komite çalışmaları

Irak Savunma Bakanı Sabit el-Abbasi, ABD Elçisi’yle, Yüksek Askeri Komite'nin, Uluslararası Koalisyon’un Irak'taki misyonunu belirlenen takvime göre sona erdirmesine yönelik çalışmalarını görüştü.  Abbasi, "Irak ile ABD arasında ikili askeri ilişkiler aşamasına geçmeliyiz" dedi.

Coons’un Irak ziyareti, Başbakan Muhammed Şii es-Sudani'nin Uluslararası Koalisyon’un misyonunun sona erdiğini, 86 ülkeyle ikili ilişkilere geçildiğini ve bunlardan 25’inin Irak’ta çeşitli askeri varlığa sahip olduğunu açıklamasının ardından geldi. Bu açıklama, ABD'nin bazı silahlı gruplara ait bölgelere ve liderlere yönelik gerçekleştirdiği bir dizi saldırının ardından yapıldı; bu saldırılardan en sonuncusunda Irak'taki Hizbullah Tugayları örgütünün lideri Ebu Bekir es-Saadi öldürüldü.

Irak, 2024'ün ocak ayının ortasından bu yana, çalışmalarını yakın zamanda tamamlayan ikili komite aracılığıyla Washington ve Uluslararası Koalisyon ülkeleriyle diyalog halinde. Bu diyalog Sudani’nin silahlı grupların Irak'taki askeri üslerdeki ABD güçlerini hedef almamasını sağlamayı başarmasının ardından geldi.

Bağdat'taki gözlemciler, Biden'ın Irak tarafıyla müzakerelere şahsen girmesinin, ABD yönetiminin ABD seçimleri için geri sayımın başlamasıyla birlikte iki taraf arasındaki sakin süreci sürdürme konusundaki isteğini yansıttığına inanıyor.
 


Netanyahu'nun ‘Hamas'tan Sonraki Gün – İlkeler’ adlı planına dair bir okuma…

İsrail'in perşembe günü Refah'a düzenlediği saldırılar yıkıma yol açtı (AFP)
İsrail'in perşembe günü Refah'a düzenlediği saldırılar yıkıma yol açtı (AFP)
TT

Netanyahu'nun ‘Hamas'tan Sonraki Gün – İlkeler’ adlı planına dair bir okuma…

İsrail'in perşembe günü Refah'a düzenlediği saldırılar yıkıma yol açtı (AFP)
İsrail'in perşembe günü Refah'a düzenlediği saldırılar yıkıma yol açtı (AFP)

Bazen İsrailli liderlerin başkaları için neler planladığını okurken insan gözlerine inanamıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, müttefik ve dost ABD yönetimi tarafından, İsrail ordusu ve güvenlik birimlerinin liderliği, birçok uluslararası, bölgesel ve yerel kurumlar tarafından yapılan yoğun baskıların ardından, Gazze'ye yönelik savaş sonrası günler için planını hazırladı. Plan, gerçeklikten kopuk olmaktan ziyade, Filistinlilere İsrail'in topraklarını işgal etme ve yaşamlarını kontrol altında tutma şartlarını dayatmayı amaçlıyor ve hatta onları yeniden eğitmeyi ve İsrail'e karşı tavırlarını değiştirmeleri ve sevgiye dönüştürmeleri için eğitmeyi içerecek kadar ileri gidiyor.

Belge metninin formülasyonundan, Netanyahu'nun gerçekten, Tel Aviv'deki ofisinde oturup diğerlerinin yaşam kurallarını çizmeye, sadece Filistinliler için değil, aynı zamanda ABD ve Arap ülkeleri için de roller planladığına inandığı anlaşılıyor.

Fotoğraf Altı: İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu. (EPA-Arşiv)
 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu. (EPA-Arşiv)

‘Hamas’tan Sonraki Gün – İlkeler’ başlığını taşıyan belge, bir buçuk sayfa uzunluğunda. Dört paragrafa ayrılan belgenin ilk paragrafı ‘Sonraki Gün’e ulaşmak için gerekli koşulları vurguluyor. Bu paragraf, hedeflere ulaşılana kadar savaşın devam etmesinin gerekliliğine işaret ediyor. Hamas ve İslami Cihad'ın askeri yeteneklerinin ve altyapısının yok edilmesi, kaçırılanların geri getirilmesi ve Gazze'nin bir güvenlik tehdidi olmaktan çıkarılması için gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini belirtiyor.

Burada Netanyahu'nun ders aldığı ve artık ‘Hamas’ın yok edilmesinden bahsetmediği açıkça ortaya çıkıyor. Çünkü ona Hamas'ın sadece silahlı bir örgüt değil, aynı zamanda bir düşünsel örgüt olduğu anlatılmış. Ancak Netanyahu, savaşın devam edeceğine dair söz veriyor.

‘Güvenlik Alanı’ başlığı altında yer alan bir sonraki paragraf, Netanyahu'nun savaşın devam etmesine ilişkin ciddi niyetlerini açıklıyor. Beş madde halinde, Netanyahu'nun savaşın devam etmesine yönelik kararlılığını ortaya koyuyor. İsrail'in Gazze Şeridi'nin her yerinde askeri operasyonlarını sürdüreceğine işaret ederek, bunun ‘belirli bir süre olmaksızın’ gerçekleştirileceğini ve bu durumun ‘terörün yeniden ortaya çıkmasını önlemek ve Gazze'den gelen tehditleri bertaraf etmek’ amacıyla olduğunu vurguluyor. Netanyahu, İsrail'in Gazze Sınırı boyunca bir güvenlik kordonu oluşturma kararlılığını da teyit ediyor. Bu durumun ‘güvenlik gerekliliği devam ettiği sürece’ geçerli olacağını belirtiyor. Netanyahu, bu güvenlik kordonunu İsrail topraklarının içinde değil, Gazze topraklarından kesilmiş bir parça olarak istediğinin altını çiziyor. Bu, Netanyahu'nun bakanı Bezalel Smotrich'in teorisiyle uyumlu bir şekilde, Hamas saldırısını cezalandırmak için Filistinlilerin topraklarını kaybetmelerini öneren teorisini kanıtlıyor.

Fotoğraf Altı: Gazze'de, Nasır Hastanesi yakınlarındaki İsrail askerleri. (Reuters-Arşiv)
Gazze'de, Nasır Hastanesi yakınlarındaki İsrail askerleri. (Reuters-Arşiv)

Sonrasında Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki sınır ile ilgili bir madde mevcut. Netanyahu, güvenliği sağlamak amacıyla Mısır ile birlikte, ABD'nin yardımıyla, ‘güneyde bir engel’ oluşturacaklarını belirtiyor. Bu engelin amacının Mısır'dan Gazze'ye kaçakçılığı önlemek olduğunu ifade ediyor. Bu iş birliği, Refah geçiş noktasını da İsrail-Mısır iş birliği kapsamına alıyor.

Netanyahu buraya, Gazze Şeridi de dahil olmak üzere Deniz'den (Akdeniz) Nehre (Ürdün) kadar kara, deniz ve hava yoluyla İsrail'in güvenlik kontrolünün dayatılmasını onaylayan bir madde koymuş. Amacın, terörün gücünün artmasını önlemek ve İsrail'e yönelik tehditleri bertaraf etmek olduğu belirtiliyor. Ayrıca kamu düzenini kontrol etme ihtiyacı dışında Gazze Şeridi'ni askerden arındırılmış bölge haline getirdi. İsrail'in öngörülebilir gelecekte bu maddenin uygulanmasından ve izlenmesinden sorumlu olacağını vurguluyor.

‘Sivil Alan’ başlığı altındaki paragraf, bu unsurların terörizmi destekleyen ülke veya kuruluşlara ait olmaması ve onlardan maaş almaması için mümkün olduğunca idari tecrübesi olan yerel unsurlara dayanılarak halk sisteminin yönetilmesi ve sorumluluğundan söz ediyor. Pratikte, Netanyahu'nun Batı Şeria'nın sivil işlerini yöneten Filistin Otoritesi'nden farklı bir sistem istediği belirtiliyor. Strateji uzmanı Ron Ben Yishai, Netanyahu'nun iki devletli çözümü dışlamak için ‘iki halk için üç varlık’ temelli bir çözüm istediği sonucuna vardı.

Fotoğraf Altı: Filistinliler cuma günü Deyr el-Balah'ta İsrail saldırısında yıkılan bir binanın enkazında arama-kurtarma çalışmaları yürüttü. (AP)
Filistinliler cuma günü Deyr el-Balah'ta İsrail saldırısında yıkılan bir binanın enkazında arama-kurtarma çalışmaları yürüttü. (AP)

Bu paragrafın ikinci maddesi Filistinlilere yönelik bir eğitim planına işaret ediyor. Buna göre, ‘Gazze'deki tüm dini, eğitim ve sosyal kurumlarda aşırılığı önlemeye yönelik bir planın uygulanması için Arap ülkelerinden bu tür planları destekleyen deneyimli ülkelerin yardımıyla mümkün olduğunca yardım sağlanacak.’

Mülteci sorununu çözmeden, Netanyahu özel bir madde ekliyor ve İsrail'in Gazze'deki UNRWA (BM Mültecilere Yardım Kurumu) sorununu çözmek için çalışacağını ve onun yerine başka uluslararası yardım kuruluşlarını getireceğini vurguluyor.

Gazze'nin yeniden inşası konusunda Netanyahu, yalnızca İsrail'in kabul ettiği ülkelerin katılımıyla gerçekleşeceğini ve silahların bertaraf edilmesi ve aşırılığa karşı eğitim planının uygulanmasının tamamlanmasından sonra gerçekleşeceğinin altını çiziyor. Bu durum, Netanyahu'nun Gazze'deki halkın İsrail'e karşı nefret kültüründe bir değişiklik olup olmadığını görmek için bir sınav yapacağı ironik bir soruyu gündeme getiriyor.

Fotoğraf Altı: Gazze sınırı yakınında bir İsrail tankı. (Reuters)
Gazze sınırı yakınında bir İsrail tankı. (Reuters)

‘Uzun Vadeli Plan’ başlığı altında, Netanyahu'nun barış ve düşmanlığın sona ermesi konusunda herhangi bir olumlu fikir önermediği ve istemediği bir son paragraf bulunuyor. Beş satırdan oluşan bu paragrafta, uluslararası toplumun Filistinlilerle nihai çözüm konusundaki yönergelerini reddettiğini ve bunun sadece doğrudan ve koşulsuz müzakerelerde belirlenebileceğini vurguluyor. Ayrıca, İsrail'in tek taraflı olarak Filistin devletini tanımayı reddedeceğini ve bunun ‘7 Ekim katliamının’ bir ödülü gibi olacağını ve eşi benzeri görülmemiş bir terör ödülü vereceğini ve gelecekteki herhangi bir barış anlaşmasını engelleyeceğini belirtiyor.

Netanyahu'nun bu planı Filistinlilerle değil aşırı sağdaki müttefikleriyle yapılacak müzakerelerin temelini oluşturacak gibi görünüyor. Onlarla barış onun aradığı şey çünkü iktidarda kalmanın tek garantili dayanağı onlar. İsrail hükümetinin ‘ertesi gün’ planını acilen açıklamasını isteyen Başkan Biden'a gelince; Netanyahu ondan istediğini aldı, dikenlerini kendi elleriyle çıkardı.

Filistin yetkilileri, Netanyahu'nun planını hızla reddetti ve Filistin Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Nebil Ebu Redine, Netanyahu'nun sunduğu planların amacının İsrail'in Filistin topraklarını işgalini sürdürmek ve Filistin devletinin kurulmasını engellemek olduğunu söyledi. Ebu Redine ayrıca, Gazze'nin bağımsız Filistin devletinin bir parçası olacağını ve başkentinin Kudüs olduğunu belirterek, ‘başka türlü planların başarısızlığa mahkum olduğunu ve İsrail'in Gazze'deki coğrafi ve demografik gerçekliği değiştirme girişimlerinin başarılı olamayacağını’ vurguladı.


Irak Cumhurbaşkanı: Ülkemizi herhangi bir bölgesel tarafa karşı saldırıların başlangıç noktası yapmamak için çalıştık

Irak Cumhurbaşkanı Abdullatif Reşid (Reuters)
Irak Cumhurbaşkanı Abdullatif Reşid (Reuters)
TT

Irak Cumhurbaşkanı: Ülkemizi herhangi bir bölgesel tarafa karşı saldırıların başlangıç noktası yapmamak için çalıştık

Irak Cumhurbaşkanı Abdullatif Reşid (Reuters)
Irak Cumhurbaşkanı Abdullatif Reşid (Reuters)

Irak Cumhurbaşkanı Abdullatif Reşid bugün (Cumartesi) yaptığı açıklamada, Irak'ın herhangi bir bölgesel tarafa karşı saldırıların başlangıç ​​noktası olmamaya çalıştığını belirterek, ülkesinin yapıcı işbirliği ve diyalog iradesi ile değerlerin desteklenmesi açısından ‘aktif bir bölgesel faktör’ olduğunu vurguladı.

Irak Haber Ajansı’nın haberine göre, Bağdat'taki bir konferans öncesinde açıklamalarda bulunan Reşid "Bölgemiz bugün yapıcı ve üretken diyalog ilkelerini güçlendirmeye en çok ihtiyaç duyuyor gibi görünüyor ve bölge olarak çıkarımız, canlı bir dünya yaratmak için hepimizin işbirliği yapmasıdır” dedi.

Irak Cumhurbaşkanı "Diktatörlüğün yıkılmasının ardından çeşitli hükümetler tarafından izlenen ve geliştirilen Irak politikası, Irak'ın her zaman bölgesel anlayış ve bir arada yaşama konusunda aktif bir taraf olduğu ve diyalog için destekleyici ortamlar yaratılmasına yardımcı olduğu temel prensibe dayanan bir politikadır” dedi.

Gazze Şeridi'ndeki savaşla ilgili olarak ise Reşid, "Filistin halkının içinde bulunduğu kötü durum tamamen sona erdirilmeden ve onların kendi devlet ve ulusal topraklarına ilişkin meşru hakları iade edilmeden bu bölgede istikrar olmayacak” dedi.

Cumhurbaşkanı ayrıca, “Bu acılara son vermek ve Filistin halkına karşı işlenen iğrenç suçları durdurmak için gerçek ve etkili bir iradeyle çalışmak uluslararası toplumun sorumluluğundadır" dedi.


İsrail-Hamas-Hizbullah hattında İHA ve sinyal karıştırma savaşı

İsrail’deki bir fabrikada üretilen Hermes 900 İHA’sı. (Reuters)
İsrail’deki bir fabrikada üretilen Hermes 900 İHA’sı. (Reuters)
TT

İsrail-Hamas-Hizbullah hattında İHA ve sinyal karıştırma savaşı

İsrail’deki bir fabrikada üretilen Hermes 900 İHA’sı. (Reuters)
İsrail’deki bir fabrikada üretilen Hermes 900 İHA’sı. (Reuters)

Hamas’ın İsrail’e saldırısını başlattığı 7 Ekim’de, Ömer Sharar, GPS için parazit önleyici bir teknoloji geliştirmeyi yeni bitirmişti. AFP’nin haberine göre o tarihten bu yana ekibi Gazze’deki İsrail ordusuna ait küçük insansız hava araçlarının (İHA) durdurulmasını önlemek için çalışıyor.

Dünyanın başlıca İHA ihracatçılarından biri olan İsrail, sınırları boyunca yıllardır İHA savaşı yürütüyor ve ona düşmanları gözetleme ve hedef alma imkanı sağlıyor.

İsrail ordusu en son teknolojiye sahipken, 2007’den bu yana Gazze Şeridi’ni kontrol eden Hamas Hareketi de son yıllarda patlayıcılarla donatılmış küçük ve düşük maliyetli İHA’lar geliştirdi.

Hamas 7 Ekim’de, bu küçük İHA’ları Gazze Şeridi’ni çevreleyen güçlendirilmiş güvenlik çitleri boyunca uzanan askeri gözlem noktalarına patlayıcılar atmak için kullanmıştı.

İsrail ordusu bu benzeri görülmemiş saldırıya misilleme olarak, Hamas’ı ortadan kaldırma söz vererek Gazze Şeridi’ndeki en şiddetli bombalama silsilesini ve peşinden kara saldırısını başlatmıştı.

Yapay zekayla güçlendirilmiş İsrail İHA’ları, Gazze üzerinde sürekli devriye gezerek askerlerin hedef alabileceği birçok noktayı tespit ediyor.

Sinyal karıştırma

Askerler aynı zamanda Hamas savaşçılarının varlığını kontrol etmek için saldırıya uğrayan kibbutzlara ve daha sonra Gazze’ye binalara ve tünellere girebilen alçaktan uçan küçük İHA’lar yerleştirdi.

GPS sistemleri, uydular aracılığıyla gönderilen sinyaller üzerinden bir yerin konumunun belirlenmesine olanak sağlıyor. Yere yaklaştıkça sinyal zayıflıyor ve bunun etkisiyle sinyal daha kolay karıştırılabiliyor.

Hamas, küçük keşif İHA’larını engellemek için sinyal bozucu cihazlar kullanıyor. Bu durum İsrail ordusunu, kuzey Tel Aviv merkezli InfiniDome adlı yeni girişimin kurucu ortağı Ömer Sharar tarafından geliştirilen teknoloji gibi, GPS sinyallerini parazitlerden koruyacak teknolojileri kullanmaya yöneltiyor.

Ömer konuya dair şu açıklamada bulundu:

“Uzun süredir GPSdome2 teknolojimiz üzerinde çalışıyoruz. İlk partiyi eylül ayında ürettik. Zamanlama açısından mükemmeldi. İHA operatörlerimiz ve personelimiz olduğu için savaşın başında ekibimizin üçte biri yedek asker olarak çağrıldı. 7 Ekim Cumartesi günü askerlerimize sahada yardımcı olmak amacıyla ofise gelerek son testleri yapmaya başladık.”

GPS sinyali kesintileri hakkında veri toplayan özel bir web sitesi olan ‘gpsjam’ sitesi, 7 Ekim’de Gazze çevresinde düşük düzeyde bir parazitlenme bildirdi. Ancak ertesi gün Gazze çevresinde ve İsrail-Lübnan sınırında parazitlenme düzeyi arttı.

Fotoğraf Altı: Lübnan’ın güneyindeki Kafr Rumman beldesinde İsrail’in İHA saldırısında hedef alınan bir bina. (EPA)
Lübnan’ın güneyindeki Kafr Rumman beldesinde İsrail’in İHA saldırısında hedef alınan bir bina. (EPA)

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre sonraki günlerde ordu, İsrail’in GPS sistemini ‘çeşitli operasyonel ihtiyaçlar nedeniyle önlem olarak’ devre dışı bıraktığını açıkladı ve bölge sakinlerine, bu eylemin GPS sistemini kullanan uygulamaları bozabileceği konusunda bilgi verdi.

Örneğin geçtiğimiz haftalarda Kudüs’teki AFP muhabiri Google Haritalar uygulamasına baktığında sanki Mısır’ın Nasr kentindeymiş gibi gözüküyordu. Batı Şeria’nın Cenin kentinde bulunan bir başkası ise Waze uygulamasından baktığında Beyrut Havalimanı’ndaymış gibi görünüyordu.

Hamas’tan Hizbullah’a

Austin’deki Texas Üniversitesi’nden Todd E Humphreys ve ekibi, Orta Doğu’daki GPS sinyallerini takip etti ve 7 Ekim’den sonra tuhaf bir durum fark etti. İsrail’e yaklaşan uçaklar ekranlarında kısa süreliğine kayboluyordu. Buna yanıltıcı bir sinyalin gönderilmesi sebep oluyordu.

Humphreys, AFP’ye verdiği demeçte şunları söyledi:

“Verilerimiz alçak Dünya yörüngesindeki uydulardan geliyor. İsrail, savunma önlemi olarak GPS yanıltması yapıyor gibi görünüyor. Sahte GPS sinyalleri, İsrail’in kuzeyinde kalan bölgedeki alıcıları, Beyrut Refik Hariri Uluslararası Havalimanı’nda olduklarına dair yanıltıyor.”

Gazze’deki savaş, kuzey İsrail ile Lübnan arasındaki sınırda gerilimi yeniden alevlendirdi. Sınır İsrail ordusu ile İran destekli Hizbullah arasında her gün çatışmalara sahne oluyor.

Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah’a göre Hizbullah, İsrail’in güney ucuna ulaşabilen daha gelişmiş İHA’lar ve hassas füzeleri sayesinde Hamas’tan daha üstün askeri yeteneklere sahip.

Tel Aviv banliyösünde Ömer Sharar ve ekibi, Sharar’ın deyimiyle ‘her gün Gazze’deki düşmandan’ bir şey öğreniyor ancak gözleri daha çok, operasyonlar için ‘daha tehlikeli’ bir alan olabilecek Lübnan’a çevrilmiş durumda.


İsrail, Van Damme'a verdiği yanıtla tanınan komedyenin evini bombaladı

Zuiater, Jean-Claude Van Damme'ı taklit ederek dünyada haber olmuştu (Tashweesh/AFP)
Zuiater, Jean-Claude Van Damme'ı taklit ederek dünyada haber olmuştu (Tashweesh/AFP)
TT

İsrail, Van Damme'a verdiği yanıtla tanınan komedyenin evini bombaladı

Zuiater, Jean-Claude Van Damme'ı taklit ederek dünyada haber olmuştu (Tashweesh/AFP)
Zuiater, Jean-Claude Van Damme'ı taklit ederek dünyada haber olmuştu (Tashweesh/AFP)

Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail'in cuma günü düzenlediği hava saldırısında meşhur bir Filistinli komedyenin evinin hedef alındığını bildirdi. Yerle bir olan konutta ilk belirlemelere göre en az 23 kişi öldü, çok sayıda kişi de yaralandı. 

Mahmud Zuaiter'in Gazze Şeridi'nin ortasında yer alan Deyr el-Belah bölgesindeki aile evinde ölenlerin çoğunun kadın ve çocuk olduğu da Hamas kontrolündeki bakanlığın paylaştığı bilgiler arasında. 

Yaralanan Mahmud Zuaiter'in kendisi gibi hasar almış bir çocuğu tutarken çekilmiş videosu internette yayımlandı. Komedyenin şu ifadeleri kullandıktan sonra gözyaşlarına boğulduğu görüldü:

Hiç kimse Gazze'yi terk etmesin diye sert sözler sarf ettim ve Allah'a 'Beni Gazze'yi terk etmek zorunda bırakma' diye dua ediyordum. Çünkü Gazze'yi ve halkını çok seviyorum. Ancak görünen o ki Gazze'yi terk etmemizi istiyorlar.

30'lu yaşlarının sonundaki Zuaiter'in Instagram'da 1 milyon 200 bini aşkın takipçisi var. Filistinli komedyen, YouTube'da da popüler bir isim. 

Zuaiter, 2013'te bir otomobil markasının Jean-Claude Van Damme'la çektiği reklamı uyarlayarak Filistin'deki koşulları mizahi bir dille dünyaya göstermişti.

Belçikalı aktör yer aldığı reklamda iki tırın üstünde bacaklarını açarken, Filistinli komedyen petrol eksikliği yüzünden arkadaşlarının ittiği iki otomobille benzer bir video çekmişti. 

Son Gazze savaşı, Hamas öncülüğündeki 7 Ekim saldırılarının ardından başlamıştı. İsrail'in verdiği resmi rakamlara göre ülkede çoğu sivil 1160 kişi öldürülürken yaklaşık 250 kişi rehin alınmıştı.  

Gazze Sağlık Bakanlığı, cumartesi yaptığı açıklamada bölgede en az 29 bin 606 kişinin İsrail tarafından öldürüldüğünü bildirirken bunlarından 92'sinin son 24 saatte yaşamını yitirdiğini de belirtti. 7 Ekim'den beri yaralanan Filistinli sayısıysa 69 bin 737 diye açıklandı. 

Filistin resmi ajansı WAFA'nın haberine göre, İsrail güçleri gece boyu hava, kara ve denizden başta Gazze kent merkezi olmak üzere çeşitli noktalara yoğun saldırılar düzenlemeyi sürdürdü.

İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin orta kesiminde yer alan Deyr el-Belah, Nusayrat, Ez-Zeytun, Bureyc ve El-Megazi bölgelerindeki evlere havadan ve karadan düzenlediği saldırılarda onlarca Filistinliyi öldürdü, onlarca kişiyi de yaraladı.

Söz konusu bölgelere yönelik devam eden bombardıman nedeniyle ambulanslar ölü ve yaralılara ulaşmakta büyük zorluklar yaşıyor.

Gazze'nin Sabra, Tel el-Heva ve Ed-Derec mahalleleri de yoğun topçu bombardımanına maruz kaldı ve onlarca kişi yaralandı. Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus kentinin doğu ve batı bölgeleri de İsrail'in yoğun topçu bombardımanına tanık oldu.

İsrail topçu birlikleri ayrıca Refah'ın batısındaki El-Mevasi'de yerinden edilenlerin kaldığı barınma merkezleri ve çadırların yakınına da çok sayıda top mermisi attı.

 

Independent Türkçe, AFP, AA