عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

İsrail ve Hamas'ın yeni bir esir takası anlaşmasındaki çıkarları neler?

ABD basınında yer alan bir habere göre Hamas Hareketi’nin Gazze’deki lideri Sinvar, Mısırlı arabuluculara savaşın hemen bitmeyeceğini söyledi.

Tel Aviv'deki Savunma Bakanlığı önünde protesto gösterisi düzenleyen İsrailli rehinelerin aileleri, 21 Kasım (AFP)
Tel Aviv'deki Savunma Bakanlığı önünde protesto gösterisi düzenleyen İsrailli rehinelerin aileleri, 21 Kasım (AFP)
TT
TT

İsrail ve Hamas'ın yeni bir esir takası anlaşmasındaki çıkarları neler?

Tel Aviv'deki Savunma Bakanlığı önünde protesto gösterisi düzenleyen İsrailli rehinelerin aileleri, 21 Kasım (AFP)
Tel Aviv'deki Savunma Bakanlığı önünde protesto gösterisi düzenleyen İsrailli rehinelerin aileleri, 21 Kasım (AFP)

Gazze Şeridi'nde hem çatışmaların hem de İsrail'in Gazze’nin orta kesimlerine ve güneyine yönelik saldırılarının şiddeti artarken ABD basınında yer alan bir habere göre Hamas Hareketi’nin Gazze Sorumlusu Yahya es-Sinvar, esir takası müzakereleri sırasında Mısırlı arabuluculara ‘savaşın hemen bitmeyeceğini’ söyledi.

ABD gazetelerinden Wall Street Journal (WSJ) pazar günü, kimliği açıklanmayan ‘Mısırlı arabuluculara’ dayandırdığı haberinde, Sinvar’ın İsrail’e baskı yapmak amacıyla Tel Aviv ile esir takası müzakerelerini birkaç kez durdurduğunu aktardı.

Hamas Hareketi’nin Gazze Sorumlusu Yahya es-Sinvar’ın Buhayra Salonu’nda düzenlenen bir toplantıya katıldığı arşiv görüntüleri, 30 Nisan 2022 (AP)
Hamas Hareketi’nin Gazze Sorumlusu Yahya es-Sinvar’ın Buhayra Salonu’nda düzenlenen bir toplantıya katıldığı arşiv görüntüleri, 30 Nisan 2022 (AP)

WSJ’nin haberine göre Sinvar Mısırlı arabuluculara, mevcut savaşın Gazze Şeridi'nde daha önce yaşanan çatışmalar gibi kısa sürede bitmeyeceğini söyledi. Hamas'ın önde gelen liderlerinden biri olan Sinvar’ın şu an Gazze Şeridi'nde İsrail'e karşı silahlı çatışmaları yönettiğinin altını çizen gazete, çatışmaların haftalarca sürebileceğini söyleyerek, Hamas’ın alıkoyduğu İsrailli rehineler konusunda İsrail'e elinden geldiğince baskı yapmak istediğini belirtti.

İsrail ve Hamas'ın, Mısır, Katar ve ABD’nin arabuluculuğunda 24 Kasım'da varılan ilk insani ateşkesin bozulmasının ardından ateşkesin uzatılmamasının sorumlusu olarak birbirlerini suçlamaları dikkati çekmişti. İsrail, Hamas’ı rehin aldığı tüm kadınları serbest bırakmayı reddetmekle suçlarken, Hamas, İsrail'i önerdiği alternatiflere yanıt vermemekle suçladı.

Savaşan taraflar, yeni bir ateşkes için müzakere masasına geri dönme ve esir takası konusunda katı tutumlarını dile getirirken İsrail, Hamas’ın elindeki tüm rehinelerin serbest bırakılmasını ve Hamas liderlerinin İsrail ordusuna teslim olmasını şart koştu. Buna karşın Hamas, düşman (İsrail) saldırılarını tamamen durdurmadıkça ve askerleri Gazze Şeridi'nin tamamından çekilmedikçe müzakere masasına geri dönmeyeceğini açıkladı.

Savaş hükümeti

Kudüs Üniversitesi'nden Siyaset Bilimci Prof. Dr. Eymen er-Rakab, yaptığı değerlendirmede, İsrail’in Hamas ile esir takası anlaşmasını da kapsayan yeni bir ateşkes konusunda müzakerelerin yeniden başlatılması yönündeki her türlü çabayı ‘engelleyen taraf’ olduğunu söyledi. Dr. Rakab, İsrail savaş hükümetinin müzakere edilecek rehinelerin kategorilerin değişmesine, yani kadınlar ve çocuklardan sonra sıranın erkek ve kadın askerlere gelmesine rağmen müzakerelere eski şartlarda devam etmek istediğine işaret etti.

Hamas ile İsrail arasındaki esir takası anlaşmasında serbest bırakılan Filistinli esir Marah Bakir (Reuters)
Hamas ile İsrail arasındaki esir takası anlaşmasında serbest bırakılan Filistinli esir Marah Bakir (Reuters)

Şarku’l Avsat’a konuşan Prof. Dr. Rakab, sahadaki durumun karmaşıklığına ve Gazze Şeridi'ndeki çatışmaların yoğunlaşmasına rağmen, ateşkes ve rehine takası anlaşmasına varılmasında her iki tarafın da çıkarları olduğunu vurguladı. İsrail'e Gazze Şeridi'ndeki ölüm makinesini durdurmanın ve müzakerenin başlayacağı yeni şartların belirlenmesi için baskı yapılmasının Hamas için faydalı olacağının altını çizen Prof. Dr. Rakab, İsraillilerin de işgalci İsrail ordusunun yakalanan askerlerden birinin bulunduğu yere ulaşmasına yardımcı olan gelişmiş İngiliz casusluk cihazlarını Gazze Şeridi’ne sokmalarına rağmen, defalarca kez başarısız olduktan sonra daha fazla Filistinli mahkumu serbest bırakarak fayda sağlayacağının altını çizdi. İsrail, geçtiğimiz hafta rehin alınan askerlerinden birini kurtarmak için operasyon düzenlemiş, ancak operasyon rehin İsrail askerinin öldürülmesiyle sonuçlanmıştı. İsrailli asker Hamas tarafından değil, diğer Filistinli direniş gruplarından biri tarafından alıkonuluyordu.

Öte yandan İsrail, Gazze’de ateşkesi uzatmanın yollarını görüşmek üzere Katar'ın başkenti Doha'da düzenlenen ve Mısır, ABD ve İsrail istihbarat servislerinin başkanlarının yanı sıra Katarlı yetkililerin de katıldığı üst düzey güvenlik toplantılarından çekildi.

İsrail dış istihbarat servisi Mossad Başkanı David Barnea, müzakerelerin çıkmaza girmesi üzerine Doha'daki ekibinden İsrail'e dönmelerini istedi. İsrail, bu adımdan sadece birkaç saat sonra Gazze Şeridi'ni yeniden şiddetli şekilde bombalamaya başladı.

Hamas ile İsrail arasında yapılan esir takası ve geçici ateşkes anlaşması çerçevesinde bir Hamas üyesi, İsrailli rehineleri Kızılhaç üyelerine teslim ederken (Reuters)
Hamas ile İsrail arasında yapılan esir takası ve geçici ateşkes anlaşması çerçevesinde bir Hamas üyesi, İsrailli rehineleri Kızılhaç üyelerine teslim ederken (Reuters)

El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Filistin ve İsrail Çalışmaları Programı Başkanı Dr. Subhi Asile, İsrail'in Gazze'deki direniş gruplarıyla girilen çatışmalarda ordusunun ağır kayıplar vermesi nedeniyle esir takası konusunda en kısa sürede bir anlaşmaya varmaya ihtiyacı olduğuna inandığını ifade etti. İsrail ordusunun verdiği ağır kayıpların, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun siyasi aşırılığını haklı çıkaracak saha kazanımları elde etme girişimlerinin insani maliyetini artırdığına ve ordunun Gazze’deki İsrailli rehinelerden birine bile ulaşmayı başaramadığına dikkat çeken Dr. Asile, bunun da Gazze'deki rehinelerin ailelerinin, yakınlarının serbest bırakılması için siyasi sürecin yeniden tesis edilmesi yönündeki baskısını yoğunlaştıracağını söyledi.

Prof. Dr. Rakab ve Dr. Asile, önümüzdeki dönemde yeni bir ateşkes süreci için ‘ciddi müzakerelerin’ başlayabileceğinde hemfikirler. Filistinli akademisyen Dr. Asile, söz konusu müzakerelerin 20 Aralık sonrası başlayabileceğini düşündüğünü ve müzakerelerin sonuca ulaşmasının bir hafta sürebileceğini tahmin ettiğini belirtti. İngiliz casus uçaklarının çalışmaları iki haftadan kısa bir süre içinde sona ererken, Beyaz Saray’a yakın bazı çevreler, ABD’nin savaşın bitmesi için bu yılın sonunun işaret edildiği bir son tarih olduğunu açıkladı. Tüm bunlar, İsraillilerin yeni bir esir takası anlaşması için müzakere masasına oturmayı yakında kabul edeceğinin göstergeleri olarak görülüyor.

ABD'nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Büyükelçi Robert A. Wood, New York’ta bulunan BM Genel Merkezi’nde Gazze konulu BMGK toplantısı sırasında ateşkes önerisini veto etmek için elini kaldırırken (AFP)
ABD'nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Büyükelçi Robert A. Wood, New York’ta bulunan BM Genel Merkezi’nde Gazze konulu BMGK toplantısı sırasında ateşkes önerisini veto etmek için elini kaldırırken (AFP)

Uluslararası toplumun İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarına karşı sabrının ‘hızla tükendiğini’ söyleyen Dr. Asile, ABD’nin, ABD kamuoyunda ve uluslararası toplumda artan eleştirilerle karşı karşıya olduğunu söyledi. ABD’nin BM Güvenlik Konseyi'nde (BMGK) tek başına ‘veto’ oyu kullanarak Gazze'de ateşkesi engelleyen taraf olarak ortaya çıkmasının eleştirileri artırdığını ifade eden Dr. Asile, “Bu yüzden ateşkesin onaylanması ve esir takası tüm taraflar için uygun bir çıkış yolu olabilir” diye ekledi.

​Öte yandan Mısır ve Katar, Gazze’deki geçici ateşkesin ilan edilmesinden sadece bir hafta sonra bozulmasından duydukları üzüntüyü dile getirirken yaptıkları açıklamalarda, Gazze Şeridi'nde kötüleşen insani krizle birlikte yeni bir ateşkes anlaşması için İsrail ve Hamas arasında arabuluculuk çabalarını sürdürdüklerini de ifade ettiler.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında
TT
TT

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

İbrahim Hamidi

Washington, Kürdistan’a uzaktan bakabilir, ne zaman müdahale edeceğine ve ne zaman geri çekileceğine kendisi karar verebilir. Ancak Kürtler coğrafyalarından, tarihlerinden ve onlarca yıla, sınırları aşan “Amerikan ihanetlerinin” bıraktığı acı hatıralardan uzaklaşamaz.

Washington’ın gözünden Irak Kürdistan Bölgesi’nin haritası oldukça açık görünüyor: Petrol ve doğal gaz sahaları, boru hatları, şirketler ve yatırımlar, İran, Türkiye ve Suriye ile sınırlar ve terörle mücadelede bir ortak. Ancak sahadaki tablo çok daha karmaşık. Bağdat’la yaşanan kanlı çatışmalar, isyanlar ve iç savaşlarla dolu bir geçmiş, siyasi, sınıfsal ve aşiret temelli mücadeleler, iktidarı nesilden nesile devreden ancak kendi aralarında da rekabet eden aileler, kendilerine ait silahlı güçleri, güvenlik birimleri ve nüfuz alanları bulunan partiler... Bütün bunlara, coğrafyanın ve komşuların dayattığı koşullardan kaynaklanan derin bir mağduriyet duygusu da eşlik ediyor.

ABD, tarihsel ihanetlerin ve coğrafi baskıların acısını hâlâ yaşayan toplumlarda geçici ziyaretler ve kısa süreli varlıklarla kendi çıkarlarını koruyabilir mi? Irak Kürdistanı’nda Süleymaniye ile Erbil arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasıyla bu soru bir kez daha gündeme geldi.

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, birkaç gün önce Londra’da kendisine Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki anlaşmazlıklar sorulduğunda bu konudaki yaklaşımını ortaya koydu. Barrack, krizi “aileler arasındaki bir dizi anlaşmazlık” olarak nitelendirerek taraflara “aşiret kaynaklı ihtilafları” geride bırakma çağrısı yaptı. İki tarafa verdiği tavsiye ise “Bu meseleyi aşın” oldu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcisi, önceliklerin belirlenmesi konusunda oldukça netti. Gaz sahasına yönelik saldırılar kabul edilemezdi. Bölgeye gelir sağlayan Amerikan ve uluslararası şirketler de iç çekişmelerin rehinesi hâline gelmemeliydi.

Ancak Washington’ın yatırımları aksatan bir anlaşmazlık olarak gördüğü mesele, Kürtler açısından uzun bir çatışma tarihinin devamı niteliğinde. Kürtler arasındaki bölünme ne petrol ve doğal gazla ne de bugün Barzani ve Talabani aileleri arasındaki rekabetle başladı. Bu ayrışmanın kökleri, Kürt hareketi içindeki derin görüş farklılıklarına; geleneksel liderliklerle modern siyasi akımlar, kırsal kesimle kentler, zenginlerle yoksullar, aşiret yapısıyla sol hareketler ve toplumu örgütleme ve Kürtlere liderlik etme konusundaki iki farklı anlayış arasındaki mücadeleye uzanıyor.

Kürdistan Demokrat Partisi, Molla Mustafa Barzani’nin tarihsel liderliğiyle, toplumsal ve aşiret ağlarıyla özdeşleşti. Parti, meşruiyetinin önemli bir bölümünü silahlı mücadele geçmişinden ve Barzani liderliğinin ulusal sembol niteliğinden aldı. Celal Talabani liderliğinde kurulan Kürdistan Yurtseverler Birliği ise milliyetçi ve sol akımlardan beslenen, Süleymaniye’de güçlü bir toplumsal ve siyasi tabana sahip farklı bir siyasi eğilimi temsil ediyordu. Fikirsel ve toplumsal farklılıklar gerçekti. Bu farklılıklar, Kürt hareketi içinde zamanla kendi iktidar ve nüfuz kurumlarını oluşturan iki ayrı siyasi kimliğin şekillenmesinde etkili oldu.

1990’lı yıllarda patlak veren Brakuji, (Kürt iç savaşı)mevcut yaraları daha da derinleştirdi. Bölge iki ayrı yönetime bölünürken iç hesaplaşmalar, Bağdat, Tahran, Ankara ve Şam’ın müdahaleleriyle iç içe geçti. Söz konusu başkentler, bir Kürt oluşumunun ortaya çıkmasına karşı çıkıyordu. Washington, iki parti arasında anlaşma sağlanması için devreye girdi. İki yönetim yeniden birleştirildi ancak kurumların bütünleşmesi eksik kaldı. Güvenlik birimleri, silahlı kuvvetler ve çıkar ağları, Erbil ve Süleymaniye’deki iki nüfuz merkezi arasında bölünmüş olarak varlığını sürdürdü.

Burada dikkat çekici bir çelişki ortaya çıkıyor. Yaklaşık 30 yıl önce iki parti arasında uzlaşma sağlanmasına yardımcı olan ve 2003’te Bağdat’ın işgalinden birkaç yıl önce yönetimlerin birleştirilmesine katkıda bulunan Washington ile bugün Irak’tan çekilmiş, ekonomik ilişkiler, yatırımlar ve DEAŞ’a karşı hava gücü varlığı üzerinden nüfuzunu pekiştirmeye çalışan Washington aynı değil.

Yaralarla dolu bir topluma uzlaşma dayatmak mümkün olabilir. Ancak barışmayı sağlamak başka bir meseledir. Makamlar, bakanlıklar ve kaynaklar paylaştırılabilir, anlaşmalar imzalanabilir, ortaklıklar kurulabilir ve hükümetler oluşturulabilir. Fakat bir müttefikin tavsiyesiyle hafıza silinemez, liderlerin tokalaşmasıyla güvensizlik ortadan kaldırılamaz.

Bölünmenin şekillenmesinde coğrafya da önemli rol oynadı. İki partinin iç dinamikleri farklı köklere dayanırken dış ittifakları da birbirinden ayrıştı. Saddam Hüseyin sonrasında Bağdat’taki siyasi sistem değişti ancak merkezi yönetim ile Kürdistan Bölgesi arasındaki sorunlar değişmedi.

Süleymaniye, bölgenin doğusunda, İran sınırına daha yakın bir konumda bulunuyor. İki taraf arasındaki ilişkiler onlarca yıl öncesine uzanıyor. Bu ilişkiler yalnızca siyasi bir tercih değildi; coğrafyanın yanı sıra güvenlik, ticaret ve güç dengelerinin de dayattığı bir sonuçtu.

Buna karşılık Erbil ve Duhok, bölgenin kuzey ve batısında yer alıyor. Barzani ailesinin nüfuz alanları, sınır kapıları, ticari geçiş noktaları ve petrol ihracat hatları üzerinden Türkiye ile bağlantılı. Türkiye ile Kürt hareketi arasındaki karmaşık tarihsel geçmişe rağmen Ankara ile Erbil arasındaki ilişkiler zamanla stratejik bir ortaklığa dönüştü.

Benzer şekilde, “Yeni Suriye” ile Erbil arasındaki ilişkiler de Süleymaniye aleyhine gelişti. Süleymaniye, Beşşar Esed yönetimiyle daha güçlü ilişkilere sahipti. Şam ise artık Erbil’e, Talabani ailesinin müttefiki olan Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDG) zayıflatmadaki rolü üzerinden bakıyor.

Böylece iki parti arasındaki rekabet, yalnızca ikili anlaşmazlıkların belirlediği bir mesele olmaktan çıktı. Irak’ta nüfuz mücadelesi veren ancak dört ülkeye yayılan bir Kürt oluşumunun kurulmasını engelleme konusunda ortaklaşan bölgesel güçlerin dengelerinden de etkilenmeye başladı.

Burada bir başka çelişki daha ortaya çıkıyor. Washington, enerji ve güvenlik alanındaki çıkarlarını korumak için birleşik bir Kürdistan Bölgesi istiyor. Ancak coğrafya, iki partiyi farklı dış ilişkiler kurmaya yönelterek aralarındaki bölünmeyi derinleştiriyor.

Ziyaretçi ile komşu arasında temel bir fark var. ABD gelir ve gider. Ancak İran, Türkiye ve Suriye komşu ülkelerdir; yönetimleri değişse de hiçbir yere gitmezler. Washington’daki yönetimler değişir, öncelikler farklılaşır, ABD’nin bölgedeki varlığı azalabilir ya da genişleyebilir. Fakat coğrafya değişmez. Hükümetler, ittifaklar ve öncelikler ne kadar değişirse değişsin Süleymaniye İran’ın, Türkiye ve Suriye ise Erbil ile Duhok’un komşusu olmaya devam edecek.

Barrack’ın Londra’dan verdiği bir tavsiyeyle aşılabileceğini düşündüğü aile içi anlaşmazlık, Kürt dağlarından, vadilerinden ve tünellerinden bakıldığında varoluşsal bir denklem olarak görülüyor.

Washington, Kürdistan’a uzaktan bakabilir, ne zaman müdahale edeceğine ve ne zaman geri çekileceğine kendisi karar verebilir. Ancak Kürtler coğrafyalarından, tarihlerinden ve onlarca yıla, sınırları aşan “Amerikan ihanetlerinin” bıraktığı acı hatıralardan uzaklaşamaz. Onlar, kalıcı komşularıyla ve tavsiyelerle ortadan kaldırılamayacak bölünmelerle birlikte yaşamak zorunda.

Barrack gelir ve gider. O, geçici bir müttefiktir. Komşular ise kalıcıdır; nesilden nesile varlıklarını sürdürür, hiçbir yere gitmezler.

DAHA FAZLA OKU

Irak Kürdistan Bölgesi'nin başkenti Erbil'de, Kürt bayrağı ve Peşmerge güçlerinin adının yer aldığı grafitiler (4 Ekim 2026, AFP)

Irak Kürdistan Bölgesi yol ayrımında: İç bölünme tarihî kazanımları aşındırma tehdidi oluşturuyor

ARAP DÜNYASI

Ürdün'de kiliseye saldırı düzenleyen 3 kişi idam cezasına çarptırıldı

Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)
Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)
TT
TT

Ürdün'de kiliseye saldırı düzenleyen 3 kişi idam cezasına çarptırıldı

Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)
Ürdün'ün Kerek vilayetine bağlı Hamud köyünde, Rum Ortodoks Kilisesi'ne düzenlenen saldırıda hayatını kaybedenlerin cenaze töreninde yakınları tabutları taşıyor (AFP)

Kerek kentinde 9 kişinin hayatını kaybettiği, 25 kişinin yaralandığı saldırının failleri hakkında idam kararı verildi

Ürdün Devlet Güvenlik Mahkemesi, ülkenin güneyindeki Kerek kentinde bir kiliseye düzenlenen ve 9 kişinin hayatını kaybettiği, 25 kişinin yaralandığı saldırıyı gerçekleştiren 3 sanığı idam cezasına çarptırdı.

Ürdün ordusundan yapılan açıklamada, Devlet Güvenlik Mahkemesinin pazar sabahı, 23 Ekim'de Kerek vilayetine bağlı Hamud beldesinde gerçekleştirilen terör saldırısının failleri hakkında idam kararı verdiği belirtildi.

Şarku’l Avsat’ın Fransız Haber Ajansı AFP’den aktardığı habere göre sanıkların birden fazla kez ve birlikte hareket ederek insanların ölümüne neden olan terör eylemleri gerçekleştirmek, silah ve mühimmat kullanarak terör eylemlerinde bulunmak, terör eylemlerinde kullanmak amacıyla silah ve mühimmat bulundurmak, silahlı terör eylemleri gerçekleştirmek amacıyla komplo kurmak ve terör örgütünün fikirlerini yaymak suçlarından mahkum edildi.

Kararın kanun gereği Temyiz Mahkemesine taşınabilecek. Ürdün Kralı 2. Abdullah, saldırının faillerinin "en ağır şekilde cezalandırılacağını" açıklamıştı.

Üç saldırgan, 23 Ekim'de öğle saatlerinde ülkenin güneyindeki Kerek vilayetinde bulunan Hamud Kilisesi'nde taziyeye katılanlara otomatik silahlarla saldırmıştı. Kilisenin önünde toplanan kalabalığa ateş açan saldırganlar, demir kapıların kapatılması üzerine içeriye girememişti. Saldırı sırasında çok sayıda kadın ve yaşlı, saldırganlardan korunmak amacıyla kiliseye sığınmıştı.

Olayın ardından kaçan saldırganlar, güvenlik güçlerinin yürüttüğü çalışmalar sonucunda 3 gün sonra yakalanmıştı. Yetkililer, şüphelilerin ikisinin kardeş, üçüncüsünün ise enişteleri olduğunu ve tamamının Ürdün vatandaşı olduğunu bildirmişti. Zanlıların "tekfirci" ideolojiyi benimsediği belirtilmişti.

Yaklaşık 11 milyon nüfusa sahip Ürdün'de Hristiyanlar, nüfusun yaklaşık yüzde 3'ünü oluşturuyor. Hristiyan toplumu, ülkedeki Sünni çoğunlukla birlikte dini ibadetlerini genel olarak barış ortamında sürdürüyor.

Yaklaşık 375 bin kişinin yaşadığı Kerek vilayetinde, Halsa ve Hicazin gibi önemli Hristiyan aşiretleri bulunuyor.

Kerek vilayeti, 2016 yılında da çoğunluğu terör örgütü DEAŞ'a atfedilen bir dizi saldırıya sahne olmuştu. Bu saldırıların en kanlısı, aralık ayında bir güvenlik merkezi ve polis devriyelerini hedef almıştı. Saldırıda 7 güvenlik görevlisi ve bir turistin de aralarında bulunduğu 10 kişi hayatını kaybetmişti.

Saldırının ardından Kerek Kalesi'ne sığınan 4 silahlı kişi, güvenlik güçleriyle girdikleri çatışmada öldürülmüştü.

ARAP DÜNYASI

Şam yönetimi, Halep kırsalında coğrafi bağlantıyı yeniden tesis ederek on yıllık fiilî bölünmüşlüğe son veriyor

Münbiç’te “Direnişin Yankısı 2” projesinin ikinci aşamasının başlatılmasına yönelik hazırlıklardan, (Acil Durumlar Bakanlığı)
Münbiç’te “Direnişin Yankısı 2” projesinin ikinci aşamasının başlatılmasına yönelik hazırlıklardan, (Acil Durumlar Bakanlığı)
TT
TT

Şam yönetimi, Halep kırsalında coğrafi bağlantıyı yeniden tesis ederek on yıllık fiilî bölünmüşlüğe son veriyor

Münbiç’te “Direnişin Yankısı 2” projesinin ikinci aşamasının başlatılmasına yönelik hazırlıklardan, (Acil Durumlar Bakanlığı)
Münbiç’te “Direnişin Yankısı 2” projesinin ikinci aşamasının başlatılmasına yönelik hazırlıklardan, (Acil Durumlar Bakanlığı)

Suriye Arap Ordusu Askerî Mühendislik Dairesi’ne bağlı ağır iş makinelerinden oluşan bir konvoy, 255 şehir ve köyde toprak setlerin kaldırılması ve hendeklerin doldurulması projesine katılmak üzere dün Halep’in doğu kırsalındaki (Kuzey Suriye) Münbiç bölgesine hareket etti. Toplam 841 kilometrelik bir alanı kapsayan proje, çatışma yılları boyunca söz konusu bölgelerde yaşanan fiilî bölünmüşlüğe son vermeyi, devlet otoritesini pekiştirmeyi ve bölgelerin idari ve ekonomik açıdan yeniden bütünleşmesini amaçlıyor.

Suriye Acil Durumlar ve Afet Yönetimi Bakanlığı, Halep Valiliği ile iş birliği içinde yürütülen “Direnişin Yankısı” projesinin, askerî tahkimatların ve bunların kalıntılarının ortadan kaldırılmasını, zarar gören bölgelerin yeniden rehabilite edilmesini ve şehirler ile köyler arasındaki ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla yolların açılmasını hedeflediğini bildirdi. Bakanlık, çalışmaların hizmet şartlarının iyileştirilmesine, hedef bölgelerde normal hayatın ve istikrarın yeniden tesisine katkı sağlayacağını belirtti.

fvgthy
“Direnişin Yankısı 2” projesinin ikinci aşaması kapsamında hendekler dolduruluyor. (Acil Durumlar Bakanlığı)

Projenin ikinci aşamasına yönelik çalışmalar, geçtiğimiz perşembe günü Münbiç ve kırsalında başladı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre 7 ay sürmesi planlanan çalışmalar, bölgelerin mayınlardan ve savaş kalıntılarından arındırılması yoluyla güvenlik ve emniyetin güçlendirilmesini, bölge sakinlerinin evlerine dönüşünün kolaylaştırılmasını ve çiftçilerin tarlalarına ulaşarak tarımsal faaliyetlerine yeniden başlamasını sağlamayı amaçlıyor.

Bu adım, projenin geçtiğimiz temmuz ayının başında Halep’in kuzey kırsalında, özellikle Azez ve çevresinde başlatılan ilk aşamasının devamı niteliğini taşıyor. Türkiye sınırına yaklaşık 7 kilometre mesafedeki bölgede yürütülen ilk aşamanın 12 Kasım'da tamamlandığı açıklanmıştı. Çalışmalar kapsamında 202 kilometrelik toprak set ve hendek temizlenirken, yaklaşık 33 köy ve kasabanın yeniden birbirine bağlanması ve sivillerin bölgedeki hareketliliğinin kolaylaştırılması sağlandı.

Projenin ikinci aşamasının Münbiç ve kırsalında yürütülmesi, bölgenin taşıdığı siyasi ve coğrafi önem nedeniyle özel bir anlam taşıyor. Eski rejimin devrilmesinden önce bölge, çatışan üç askerî gücün kesiştiği ve sıcak temas noktalarından biri olarak öne çıkıyordu. Münbiç kenti ve çevresi, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Münbiç Askerî Meclisi'nin kontrolündeyken, kuzey ve batıda Türkiye destekli Suriye Millî Ordusu (SMO) bünyesindeki gruplar, güneyde ise eski rejim güçleri ile Rusya ve İranlı müttefikleri konuşlanmıştı.

Bu askerî konuşlanma, yüzlerce kilometrelik hendeklerin kazılmasına, çift katlı toprak setlerin oluşturulmasına ve dört ana hat boyunca mayın tarlalarının döşenmesine yol açtı. Söz konusu hatlar kuzeyde Sacur Nehri yatağından Cerablus yönüne, batıda Ureymime beldesi çevresinden el Bab yönüne, güneyde Ebu Kehf bölgesinden Deyr Hafir yönüne, doğuda ise Fırat Nehri'nin batı yakasındaki Tişrin Barajı ve Kara Kozak Köprüsü çevresine kadar uzanıyordu.

Bu engellerin kaldırılmasıyla Halep'in doğusu ile kuzeyi arasındaki hayati ulaşım ve ticaret güzergâhlarının yeniden birbirine bağlanması, uzun yıllardır erişime kapalı veya yasaklı olan tarım arazilerinin yeniden kullanıma açılması hedefleniyor.

“Direnişin Yankısı” projesinin iki aşaması, Suriye hükümeti ile SDG arasında 29 Ocak 2026 tarihinde imzalanan anlaşmanın uygulanma süreciyle eş zamanlı olarak yürütülüyor. Anlaşma; bölünmüşlüğün sona erdirilmesini, bölgelerin idari ve ekonomik açıdan bütünleştirilmesini, devletin Suriye topraklarının tamamında kontrolü sağlamasını ve zorla yerinden edilenler ile göç etmek zorunda kalanların uygun koşullar oluşturulduktan sonra evlerine dönüşünü güvence altına almayı amaçlıyor.

vfbgyh
Suriye'nin kuzeyindeki Münbiç'te bulunan eski ABD askerî üssü. (Arşiv – Reuters)

Bu çerçevede, Azez ve çevresinde, Tel Rıfat ve Afrin bölgeleriyle sıcak temas hattını oluşturan toprak setlerin kaldırılması, coğrafi temas hatlarının fiilen sona erdirilmesi ve Suriye toprakları arasındaki bağlantının yeniden kurulması açısından önemli bir güvence oluşturdu. Projeyi yürüten yetkililer, Suriye coğrafyasının yeniden bütünleştirilmesine yönelik bu gelişmeyi Suriye Arap Haber Ajansı'na (SANA) değerlendirdi.

Suriye meselesini takip eden gözlemciler ise Suriye ordusuna bağlı birliklerin Münbiç gibi stratejik bir bölgede tahkimatları kaldırmasının, devletin sahadaki kontrolünü pekiştirmeye ve yerleşim alanları ile tarım bölgelerindeki askerî unsurları azaltmaya yönelik açık siyasi mesajlar taşıdığı görüşünde. Bu adımın sınır güvenliğine ve bölgesel ticaret hareketliliğinin canlanmasına olumlu yansıyacağı değerlendiriliyor.