İsrail Mısır-Gazze sınırını işgal peşinde

Mısırlı resmi bir kaynak Şarku’l Avsat’a tüm taraflarla temasların devam edeceğini açıkladı

Kuzey Gazze’den yerinden edilmiş Filistinliler, Mısır ile Gazze Şeridi’ni ayıran duvarın yakınında yürüyor (DPA)

İsrail’in Philadelphia Koridoru’na ve Refah Sınır Kapısı üzerinden Gazze Şeridi’ne yardımların girişine yönelik sert tavırları, Kahire'de öfkeyi artırırken, Mısırlı resmi bir kaynak Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Gazze’deki çatışmayı ve bunun sonucunda bölgede ortaya çıkan gerilimi kontrol altına almak için tüm taraflarla temaslara devam ediyoruz” dedi. Kaynak, İsrail’in son tavırlarının ve açıklamalarının Tel Aviv’deki kriz durumundan kaynaklandığını söyledi.  

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, geçen cumartesi günü yaptığı açıklamada ülkesinin, Gazze Şeridi ile Mısır’ı birbirine bağlayan Philadelphia Ekseni’nin askeri kontrolü konusunda henüz bir karar almadığını belirtti. “Hamas hareketini izole etmek için sınır bölgesinin kapatılması, Gazze’de devam eden savaşın hedeflerinden biri” diyen Netanyahu, “Güçlerin Philadelphia Koridoru’na aktarılması da dahil olmak üzere bir dizi seçenek var. Bunlar tartışıldı, ancak henüz bir karar alınmadı” şeklinde konuştu.

Netanyahu, “Philadelphia Koridoru’ndaki açığı kapatmadan Gazze’deki savaşı bitirmeyeceğiz” diyerek, “Silahlar bu güney boşluğundan Gazze Şeridi’ne girebilir” şeklinde konuştu.

Geçen cuma günü İsrail, Gazze Şeridi’ne yardım ulaştırılamamasından Mısır’ı sorumlu tuttu. Ayrıca İsrail’in avukatı, Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı önünde ‘Gazze Şeridi’ne erişimin Mısır üzerinden gerçekleştiğini’ söyledi.

Resmi bir Mısırlı kaynak, bu tür tavır ve açıklamaları, İsrail hükümetinin 7 Ekim’deki Hamas saldırısının ardından ulusal güvenlik kavramının ihlal edilmesiyle İsrail’deki kriz durumuna çözüm bulma arzusundan ve mevcut sağcı hükümetin krizi yönetememesinden kaynaklandığını belirtti.

Kaynak, “Kahire, bu tür durumlar için suçlama ya da uyarıda bulunabilir ama mesele bundan öteye gitmez” diyerek, “Mısır, Gazze’deki savaştan kaynaklanan gerilimlere karşı son derece itidalli ve bilge davranıyor. İsrail, Hamas, ABD ve İran dahil tüm taraflarla temaslar sürüyor” ifadelerini kullandı.

Mısırlı kaynak, “Mısır’ın bu konuda net sabiteleri var; Ateşkes, uluslararası meşruiyet ve iki devletli çözüm kararlarına dayalı bağımsız bir Filistin devletinin kurulması, Filistin iç cephesinin birleştirilmesi” dedi.

Mısır, savaşı sona erdirmek için sürekli arabuluculuk çabasında bulunuyor. Daha önce İsrail hapishanelerindeki bazı Filistinli mahkumların serbest bırakılması karşılığında Hamas hareketi tarafından tutulan bazı tutukluların serbest bırakıldığı 7 gün süren bir ateşkesin sağlanmasına katkıda bulunmuştu.

Resmi Mısır medyasının daha önceki bir haberine göre bir güvenlik kaynağı, "Kahire ile Tel Aviv arasında Philadelphia Ekseni ile ilgili herhangi bir koordinasyon olduğunu yalanlamıştı. Ancak ABD merkezli Wall Street Journal’ın cumartesi günü yayınladığı bir habere göre İsrail’in eksenle ilgili planları olduğu görülüyor. Gazete, haberinde İsrail’in sınır eksenini kontrol altına almak için askeri operasyon başlatmayı planladığını belirtirken, bu konuda Mısır’a bilgi verdiğini ifade etti.

Mısır Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Ahmed Ebu Zeyd, cumartesi akşamı bir televizyon kanalında yayınlanan bir açıklamasında Mısır’ın hâlâ sınırlarının tam kontrolüne sahip olduğunu vurguladı. Sınırlarla ilgili konuların ilgili ülkeler arasındaki hukuk ve güvenlik anlaşmalarına tabi olduğuna dikkati çeken Ebu Zeyd, “Bu konuyla ilgili her türlü konuşma genellikle incelemeye tabidir ve beyan edilen pozisyonlarla yanıt verilir” dedi.

Mısırlı gazeteci ve Temsilciler Meclisi üyesi Mustafa Bekri, dün (14 Ocak Pazar) X üzerinden yayınladığı bir paylaşımda Netanyahu’nun kabadayılığını eleştirdi. “Mısır sınırlarını iyi kontrol ediyor” diyen Bekri, Netanyahu’yu Mısır’la uğraşmaya karşı uyarırken, “Sınırlarımız kırmızı çizgidir” ifadelerini kullandı.

Selahaddin Koridoru olarak da adlandırılan Philadelphia Koridoru, Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki sınırda, kuzeyde Akdeniz’den güneyde Kerem Ebu Salim sınır kapısına yaklaşık 14 km boyunca uzanan bir şerit.

Kahire Üniversitesi’nde Siyaset Bilimci Prof. Dr. Ahmed Yusuf Ahmed, İsrail medyasında, Philadelphia Koridoru’nu kontrol etme arzusuyla ilgili iyi bilinen planların yanı sıra, Mısır’ın Hamas hareketine silah sağlamaktan sorumlu olduğu ve yardımlarının ulaştırılmasından sorumlu tutulduğu yönündeki resmi olmayan suçlamaların tekrarlanmasıyla birlikte “İsrail'in Gazze savaşındaki davranışı Mısır ile ilişkilerinde gerginliğe yol açtı” dedi. Dr. Ahmed Yusuf’a göre bu durum, Mısır ile olan yükümlülüklerinin açık bir ihlalidir ve elbette bu konu ilişkilerde gerginliğe yol açmıştır.

Prof. Dr. Yusuf, Mısır’ın genel ilkelerden ödün vermeden İsrail ile ilişkilerinde son derece itidalli davrandığını belirtirken, “Tel Aviv, Mısır’dan Philadelphia Koridoru boyunca sensörler yerleştirmesini ve insansız hava araçlarını uçurmasını istedi. Kahire, ilk talebi kabul etti, sonra ise reddetti” dedi. Prof. Dr. Ahmed Yusuf, “İsrail’in yaptığı şey, kesinlikle Mısır’ı İsrail ile ilişkilerini ‘barış anlaşmasını gözden geçirme kapısından değil, potansiyel bir tehlike kaynağı olarak’ yeniden değerlendirmeye itiyor” şeklinde konuştu.

Mısır parlamentosu, kriz hattına dahil olurken, Meclis Başkanı Müsteşar Hanefi Cibali, Gazze Şeridi sakinlerine yardım ulaştırılamaması nedeniyle Kahire’yi sorumlu tutan İsrail iddialarını yalanladı. Cibali, dün genel kurul açılışında yaptığı konuşmada “Bu iddialar tamamen yalandır. Bu, saf bir yalandan başka bir şey değildir. Aksine Mısır’ın bir yandan devam eden çatışmanın çözümünde, diğer yandan da Gazze Şeridi halkının acılarının azaltılmasında oynadığı role ilişkin uluslararası toplumun şahit olduğu somut bir gerçeklikten sapıyor” şeklinde konuştu.

Mısır, dün yardımların Gazze Şeridi’ne girişinin devam etmesini sağlamak için elinden gelen çabayı sarf ettiğini yineledi ve İsrail’i yardımların gelişini engellemekle suçladı. Mısır Devlet Enformasyon Servisi (SIS) Başkanı Diaa Rashwan, yaptığı basın açıklamasında “Refah kapısından yardım girişi, başlangıçtan beri bir engelle karşı karşıyaydı. Bu engel, geçişin malların değil bireylerin geçişine yönelik olmasıydı. Mısır, kamyonların geçişine izin vermek için yoğun ve acil teknik çabalarla bu engeli aştı” dedi.

Rashwan, “İsrail ordusu, Filistin tarafından sınır kapısına uzanan yolları en az 4 kez bombaladı. Bu da ilk aşamada sınır kapısının engellenmesine neden oldu” dedi.

Yetkili, “Yardımların girişlerine ilişkin son 100 gündür devam eden en büyük engel; Gazze Şeridi’ndeki diğer geçiş noktalarını işgal eden İsrail yetkililerinin, Gazze Şeridi toprakları üzerindeki askeri kontrolü nedeniyle, yardımların Filistin tarafına geçmesine izin vermeden önce denetlemeyi geciktirme inatçılığıdır” ifadelerini kullandı.

BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi Filistin Koordinatörü Jamie McGoldrick de geçen cumartesi akşamı BM internet sitesine yayınlanan bir açıklamasında bu durumu doğruladı. McGoldrick, “İsrail’in, yardım kamyonlarının Gazze Şeridi’ne girmesine izin vermek için bireylere ayrılmış Refah sınır kapısını kullanma konusundaki ısrarı, yardım faaliyetlerini engellemektedir” diyerek, diğer sınır kapılarının açılması çağrısı yaptı. McGoldrick, “Geçtiğimiz cuma günü Refah sınır kapısından 2,2 milyon kişinin yaşadığı Gazze Şeridi’ne 200 yardım kamyonu girdi. Bu, BM’nin bu geçiş yoluyla Gazze Şeridi’ne ulaştırdığı en büyük sayıdır” şeklinde konuştu.

SIS Başkanı ise Mısır tarafındaki Refah kapısının saldırı günlerinde ve öncesinde bir an bile kapatılmadığını ifade etti. Diaa Rashwan, “Refah kapısından Gazze’ye şu ana kadar 7 bin ton tıbbi yardımın yanı sıra 50 bin ton gıda, 20 bin ton su, 1000 çadır ve ihtiyaç malzemesi, 11 bin ton diğer yardım malzemesi, 88 yeni ambulans, 4,5 bin ton akaryakıt ve ev gazı ulaştırıldı” dedi. Şu ana kadar Refah’tan Gazze Şeridi’ne geçen tırların toplam sayısının ise 9 bine ulaştığına dikkati çekti.

Rashwan, “Aynı dönemde Mısır, 23 bin Filistinli, yabancı uyruklu ve çifte uyruklu kişinin geçişine ek olarak, Gazze’den bin 210 yaralı ve hastayı, yaklaşık bin 85 refakatçiyle birlikte Mısır hastanelerinde ve diğer bazı ülkelerde tedavi edilmek üzere kabul etti. 2 bin 623 Mısırlı da Gazze Şeridi’nde mahsur kaldı” açıklamasında bulundu.

Philadelphia Koridoru nedir?

Mısır yıllardır devam eden yasadışı geçişleri durdurmak için 2014 yılından beri Gazze Şeridi ile olan tünelleri kapatmaya çalışmış ve sınır şeridini tamamen boşaltarak Refah Şehri’ni yeni bir lokasyonda yeniden inşaa etmişti.

Oslo Görüşmeleri’ne göre doğrudan İsrail ordusu kontrolünde kalan yaklaşık 100 ila 200 metre genişliğindeki alanı kapsayan koridor Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki sınır boyunca uzanmaktadır. 2005 yılına kadar İsrail kontrolü altındaki yer alan sınır koridoru, bu tarihten itibaren kontrollü olarak Mısır’a bırakılmıştır. Ancak öncesinde 2004 yılının eylül ayında gerçekleştirdiği “Gökkuşağı Operasyonu” sırasında İsrail, bu koridor içindeki en az 1600 evi yerle bir etmiştir. Ayrıca söz konusu koridorun altına kazılan tünellerden silah kaçakçılığı yapıldığı yönündeki iddialara binaen bunu önlemek için duvarları ve zırhlı karakolları olan bir tahkimat sistemi kurmuştur. 2005 yılının eylül ayında İsrail ordusu Philadelphia Koridoru’nun kontrolünü günümüzde bölgenin güvenliğinden ve herhangi bir kaçakçılığın önlenmesinden sorumlu olan Mısır ordusuna teslim etmiştir. 2009 yılının ocak ayında İsrail, Dökme Kurşun Operasyonu adını verdiği saldırıda, söz konusu koridor içindeki 300 tane tüneli bombalayarak imha etmiştir. Ancak sonrasında bu hat üzerinde açılan yeni tünellerin varlığı sebebiyle bu kez Mısır yönetimi 2014 yılından itibaren bölgedeki tünellere yönelik operasyonla tümünü yerle bir etti.

Mısır tarafındaki sınır şeridinde olayların ortaya çıkmasından bu yana yoğun güvenlik önlemleri alındı. Mısır Ordusu Keşif Kolordusu eski Başkanı Tümgeneral Nasr Salim, “İsrail’in Gazze Şerdi’nde tüm uluslararası hukuku çiğneyecek ve ihlal edecek şekilde hareket ettiği” bilincine rağmen “Mısır’ın, sınırlarındaki hiçbir ihlali kabul etmeyeceğini “ vurguladı.

Şark’ul Avsat’a konuşan Salim, “Mısır’ın Gazze Şeridi ile olan sınırı tamamen güvenlik altındadır ve bu sınıra tünel açılması mümkün değildir. Dolayısıyla İsrail’in hamlelelerinin, farklı alanlarda kontrol ve varlık gösterme hedefine ulaşmaktan başka bir anlamı yoktur”  ifadelerini kullandı.

İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin güneyine girdiği bölge “Camp David” Anlaşması kapsamında yer alması ve İsrail’in Gazze Şeridi’nden çekilmesinin ardından Filistin kontrolüne geçmeden önce tampon bölge olması nedeniyle izleniyor. Uzunluğu yaklaşık 14 km olup Kerem Ebu Salim geçişinden Akdeniz’e kadar uzanıyor.