Libya’daki iki hükümet kararlar çıkarma konusunda yarışırken, seçim süreci için hiçbir adım atılmıyor

Siyasetçiler, her iki hükümet tarafından yapılan açıklamaların ‘vatandaşın değil, daha çok kendi politikaları lehine’ olduğunu düşünüyorlar

UBH Başbakanı Dibeybe’nin Ulusal Petrol Şirketi (NOC) başkanıyla görüşmesinden (UBH)
UBH Başbakanı Dibeybe’nin Ulusal Petrol Şirketi (NOC) başkanıyla görüşmesinden (UBH)
TT

Libya’daki iki hükümet kararlar çıkarma konusunda yarışırken, seçim süreci için hiçbir adım atılmıyor

UBH Başbakanı Dibeybe’nin Ulusal Petrol Şirketi (NOC) başkanıyla görüşmesinden (UBH)
UBH Başbakanı Dibeybe’nin Ulusal Petrol Şirketi (NOC) başkanıyla görüşmesinden (UBH)

Libya’da birbiriyle rekabet eden iki ayrı hükümet, farklı kararlar yayınlayarak ve açıklamalar yaparak siyaset sahnesinde ağırlıklarını artırmaya çalışıyor. Libyalı siyasetçiler ise bu durumu ertelenen seçimlerin yapılmasına yönelik herhangi ciddi bir adım atmadan iktidarda kalma çabası olarak değerlendirdi.

Libyalı Milletvekili Ammar el-Ablak, iki hükümet arasında ‘vatandaşların lehine olmaktan ziyade, kendi politikaları lehine kararlar alındığını ve açıklamalar yapıldığını, yoğun rekabetin onların ve müttefiklerinin iktidardaki konumlarını koruma çabasından ibaret olduğunu söyledi. Şarku’l Avsat’a konuşan Milletvekili Ablak, devletin yönetiminde siyasi ve mali bir başarısızlık olduğunu, kimsenin devleti tehdit eden risklerin farkında olmadığını ve yolsuzluk vakalarının giderek arttığını vurguladı.

Libya'da Mart 2022’den bu yana iki hükümet iktidar mücadelesi veriyor. Bu hükümetlerden biri, başkent Trablus merkezli, Abdulhamid ed-Dibeybe’nin başbakanı olduğu geçici Ulusal Birlikte Hükümeti (UBH). Diğeri ise Usame Hammad’ın başbakanı olduğu ve Temsilciler Meclisi (TM) tarafından desteklenen, merkezi Libya'nın doğusunda bulunan paralel İstikrar Hükümeti.

dve
Paralel İstikrar Hükümeti Başbakanı Usame Hammad (İstikrar Hükümeti)

Her iki hükümet de ülkenin meşru hükümeti olduğunu iddia ederken, başta denetim olmak üzere ülkenin yürütme otoritesi ile bu otoriteye bağlı kurumların birleştirilmesini gerektiren temel sorunlara bazı geçici çözümlere bel bağlıyor. Her iki hükümetin aldığı kararlar, seçimlerin yapılacağı tarih açıklanmadan daha fazla zamana ihtiyaç duyarken, seçim tarihini açıklamak ise onların değil, TM ve Devlet Yüksek Konseyi’nin (DYK) yetkisi dahilinde.

UBH Başbakanı Dibeybe, çeşitli tarafların karşı çıkmasına rağmen, nihayet Hamada petrol sahasının geliştirilmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesinin gerekli olduğuna yönelik teknik ve hukuki gözlemlerin ele alınmasını vurguladı ve gerekli talimatları verdi. Bu konuyu değerlendiren Milletvekili Ablak, iki hükümet arasında zaman zaman öne çıkan ikincil meselelerle ilgili çekişmeler ve sekteye uğrayan siyasi süreç meselesinin unutulması nedeniyle Libyalıların dikkatinin dağılmasına karşı uyardı.

Akaryakıt kaçakçılığıyla mücadele etme bahanesiyle akaryakıt sübvansiyonlarını kaldırma kararı alan Dibeybe, halkın çeşitli kesimlerinin verdiği tepkinin ardından geri çekti. İstikrar Hükümeti Başbakanı Hammad da hiç vakit kaybetmeden kararın yansımaları konusunda uyarmış, kararla ilgili bir kamuoyu yoklaması yapılması çağrısında bulunmuştu. İstikrar Hükümeti tarafından yapılan açıklamada, bu tür kararların sonuçları, boyutları ve olası zararları incelenmeden hiç kimse tarafından bu kadar hızlı bir şekilde alınamayacağı vurgulandı.

Her iki hükümet de koltuklara sıkı sıkıya tutunuyor

Libyalı Milletvekili Halife ed-Dağari, yakında ne iki hükümetin de istifa edeceğini ne de seçimler için ciddi hazırlık yapılacağını düşünüyor. Dağari, buna karşın kendilerinin ve çatışmanın ana taraflarından müttefiklerinin mevcut konumlarına sadık kaldıklarının altını çizdi. Birleşmiş Milletler Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathiliy’nin siyasi bir çözüme ulaşmak için Libyalı tarafları bir müzakere masası etrafında toplamak için başlattığı inisiyatife dikkat çeken Dağari, şartların tüm taraflarca belirlediğini söyledi.

Şarku’l Avsat’a konuşan Dağari, sözlerini şöyle sürdürdü:

Petrol ihraç ediliyor ve gelirleri ise maaşlar, destek, yeniden yapılanma ya da diğer harcama yapılan kalemler de dahil, genel bütçeye dağıtılıyor. Her hükümet de bunlardan pay alıyor. Haliyle hiçbiri iktidardan ayrılmayacak.

sd
TM ile Merkez Bankası, Daniel Kasırgası'ndan etkilenen şehirlerin yeniden inşası için yapılacak harcama konusunda anlaştı (TM)

Dağari, TM ve Merkez Bankası'nın kısa bir süre önce Daniel Kasırgası'ndan etkilenen şehirlerin yeniden inşası için 3 yıllık bir süre zarfında kademeli olarak yapılacak harcama konusunda anlaşmaya vardıklarını söyledi. Her iki hükümetin liderlerinin, kendi nüfuz bölgelerinde yaşayan vatandaşların bu hükümetler tarafından alınan ve genel olarak seçimlere hazırlanmakla ilgili olmayıp, belirli bir tarafın taleplerinin karşılanması, bazı gıda maddelerinin tedariğinin desteklenmesi ya da küçük hibelerin sağlanması ile sınırlı olan kararlara dikkat çeken Dağari, yapılan çalışmalardan memnun olup olmadıklarını öğrenmek isteyip istemediklerini merak ettiğini dile getirdi.

Dağari, TM ve DYK başkanlıklarının ve üyelerinin çoğunluğunun, gerek seçim yasaları üzerinde fikir birliğine vararak gerekse anayasa taslağı hazırlayarak’ ülkedeki bölünmeyi ele almaya ve siyasi süreçte ilerlemeye yönelik çağrıları görmezden gelmeye devam etmelerini eleştirdi.

İstikrar Hükümeti’nin Yerel Yönetim Bakanlığı, geçtiğimiz günlerde Derne şehrini vuran Daniel Kasırgası nedeniyle evleri hasar gören 400 aileye tazminat belgelerini dağıttı. Öte yandan UBH’nin medya platformu, son günlerde Başbakan Dibeybe’nin gençlere ve ihtiyaç sahibi ailelere konut sağlama girişimi kapsamında başkent Trablus’un güneyindeki Suvani Bin Adem bölgesinde nakit kredi için aday listelerini açıkladığı aktarıldı.

Libyalı siyasi aktivist Ahmed et-Tevati, yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

İki hükümetin de geçtiğimiz yılın başlarında bir şekilde seçim düzenlemeye hazır olduklarını açıklamaları, aralarındaki rekabetin ciddiyeti konusunda şüphe yaratma girişiminden başka bir şey değildi. Bathiliy’nin inisiyatifinin engellenmesiyle birlikte seçimlerle ilgili açıklamalar da azaldı.

Tevati, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, bir şehrin içinde bulunduğu koşulların düzeltilmesi, belirli bir kesimin maaşlarının iyileştirilmesi ya da bir okul veya köprü inşa edilmesi gibi her iki hükümetin de yaptığı hizmetlerin Libyalılara asıl hayalleri olan seçimleri unutturmayacağını söyledi.

Libyalıların her iki hükümetin de vaatlerinden yüz çevirdiklerini ve kararlarının gerekçeleri konusunda şüphe duyduklarını belirten Tevati, İstikrar Hükümeti Başbakanı Hammad'ın, Libya Ulusal Ordusu (LUO) lideri Mareşal Halife Hafter'in oğlu Belkasım'ı Derne ve kasırga felaketinden etkilenen diğer şehirler ve bölgeler için İcra Direktörü olarak atama kararı sonrası başlayan tartışmalara dikkati çekti.

Tüm taraflara halkın gösterdiği sabra daha fazla güvenmemeleri tavsiyesinde bulunan Tevati, özellikle mali ve düzenleyici kurumların raporlarının, geçtiğimiz yıl ülkenin yasama ve yürütme organlarına yapılan toplam harcamalardaki artışa ilişkin ortaya çıkardığı sonuçların gerilimi tırmandığını hatırlattı. Tevati, UBH’nin Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan Aydınlatma ve Şeffaflık Raporu'na göre, toplam harcamaların 3 milyar 855 milyon dinar (Libya’da 1 dolar 4,81 dinar) olarak gerçekleştiğini de sözlerine ekledi.



Irak’ın Basra kentindeki elektrik santralinde çıkan yangında 4 kişi hayatını kaybetti, 30 kişi yaralandı

Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)
Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)
TT

Irak’ın Basra kentindeki elektrik santralinde çıkan yangında 4 kişi hayatını kaybetti, 30 kişi yaralandı

Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)
Basra’daki yangın bölgesinde itfaiye ekipleri (INA)

Güvenlik yetkilileri, Irak’ın güneyindeki bir elektrik santralinde bugün çıkan yangında en az 4 kişinin hayatını kaybettiğini, 30 kişinin yaralandığını bildirdi. Yetkililer, can kaybının artabileceği endişesini dile getirdi.

Şarku’l Avsat'ın INA’dan aktardığına göre, itfaiye ekiplerinin müdahalesinin ardından sivil savunma ekipleri, Basra’nın kuzeyindeki Hartha Elektrik Santrali’nde çıkan yangını kontrol altına aldı.

Güvenlik yetkilileri, yangının çevredeki evlere de sıçradığını ve santralin faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldığını belirtti.

Yetkililer, Hartha Santrali’nin kurulu üretim kapasitesinin 800 megavat olduğunu, ancak yangın öncesinde yaklaşık 400 megavat kapasiteyle çalıştığını kaydetti.

Irak’ın elektrik altyapısı, onlarca yıldır yetersiz yatırım, bakım eksikliği ve özellikle aşırı sıcakların yaşandığı yaz aylarında artan talebi karşılayamama sorunlarıyla mücadele ediyor.

Daha önce de trafo merkezleri ve enerji tesislerinde çıkan yangınlar ile teknik arızalar, elektrik arzında aksamalara ve geniş çaplı kesintilere yol açmıştı.


Gazze Şeridi’nde İsrail ateşinde 7 Filistinli yaralandı

Filistinliler, Gazze Şeridi’nin Deyr el-Belah kentinde İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden Firas Akıl için cenaze namazı kılıyor (AP)
Filistinliler, Gazze Şeridi’nin Deyr el-Belah kentinde İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden Firas Akıl için cenaze namazı kılıyor (AP)
TT

Gazze Şeridi’nde İsrail ateşinde 7 Filistinli yaralandı

Filistinliler, Gazze Şeridi’nin Deyr el-Belah kentinde İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden Firas Akıl için cenaze namazı kılıyor (AP)
Filistinliler, Gazze Şeridi’nin Deyr el-Belah kentinde İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden Firas Akıl için cenaze namazı kılıyor (AP)

Gazze Şeridi’nin farklı bölgelerinde bu sabah İsrail güçlerinin açtığı ateş sonucu 7 Filistinli yaralandı.

Filistin Haber ve Enformasyon Ajansı WAFA’nın sağlık kaynaklarına dayandırdığı habere göre, “Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye beldesinde yerinden edilenlerin kaldığı kamplarda İsrail güçlerinin açtığı ateş sonucu 2 Filistinli yaralandı.”

Açıklamada ayrıca, “İsrail tanklarının Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus’un Mevasi bölgesinde yerinden edilenlerin çadırlarına yoğun ateş açması sonucu bir kadın ve bir çocuğun yaralandığı” belirtildi.

Açıklamada, İsrail savaş uçaklarının Han Yunus’un Mevasi bölgesinin güneyini bombalaması sonucu 3 Filistinlinin yaralandığı, yaralılardan birinin durumunun ağır olduğu kaydedildi.


Suriye’deki Ulusal Mağdurlar Kayıt Sistemi… İhlallerin hafızasını yaşatmak

Şam’ın merkezindeki Merce Meydanı’nda, Sednaya Cezaevi’nde olduğu düşünülen kayıp kişilerin fotoğrafları sergileniyor. (Arşiv – Reuters)
Şam’ın merkezindeki Merce Meydanı’nda, Sednaya Cezaevi’nde olduğu düşünülen kayıp kişilerin fotoğrafları sergileniyor. (Arşiv – Reuters)
TT

Suriye’deki Ulusal Mağdurlar Kayıt Sistemi… İhlallerin hafızasını yaşatmak

Şam’ın merkezindeki Merce Meydanı’nda, Sednaya Cezaevi’nde olduğu düşünülen kayıp kişilerin fotoğrafları sergileniyor. (Arşiv – Reuters)
Şam’ın merkezindeki Merce Meydanı’nda, Sednaya Cezaevi’nde olduğu düşünülen kayıp kişilerin fotoğrafları sergileniyor. (Arşiv – Reuters)

Mansur Hüseyin

Suriye’de Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Kurulu’nun Ulusal Mağdurlar Kayıt Sistemi’nin oluşturulmasına yönelik pilot aşamanın başlatıldığını duyurmasının ardından, hukuk ve insan hakları çevreleri, devlet çatısı altında hayata geçirilen bu türdeki ilk projenin uygulama mekanizmalarına odaklandı.

Hassas verilerin korunmasına ilişkin güvenceler ve bu resmî çalışmanın sivil toplum kuruluşlarının geniş arşiviyle nasıl uyumlu hale getirileceği konuları tartışmaların odağında yer alıyor. Projenin ilerleyen aşamalarda yurt dışındaki Suriyelileri de kapsayacak şekilde genişletilmesi hedefleniyor.

Devlet şemsiyesi

Pilot aşama, Suriye’de ikamet eden doğrudan mağdurları, mağdurların yakınlarını ve bakmakla yükümlü oldukları kişileri kapsarken, en kırılgan gruplara öncelik veriyor. Olağan adli suçlar ve komisyonun zamansal yetki alanı dışında kalan olaylar ise kapsam dışında tutuluyor. Erişimi kolaylaştırmak amacıyla komisyon, QR kod aracılığıyla kullanılabilen kolaylaştırılmış dijital formlar ile tanıklıkların ve delillerin karşılaştırılmasına dayanan esnek bir doğrulama yöntemi benimsedi. Bu yöntem kapsamında, savaş yıllarında kaybolan resmî belgelerin sunulması katı bir şart olarak aranmıyor.

Şam’daki Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Kurulu Genel Merkezi (SANA)
Şam’daki Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Kurulu Genel Merkezi (SANA)

Kurul, kayıt işleminin mağdurların ve haklarının tanınması yönünde bir adım olduğunu belirterek sistemi, ‘ihlallerin hafızası ve hakların referans kaynağı’ olarak nitelendirdi. Zararların tazmini idaresi bünyesinde merkezi bir insan hakları birimi olarak konumlandırılan sistem, ağır ihlallerin belgelenmesi amacıyla oluşturulan güvenli bir ulusal veri tabanı niteliği taşıyor. Kayıp Kişiler Ulusal Komisyonu ile koordinasyon içinde yürütülecek çalışma; hakikatin ortaya çıkarılması, hesap verebilirliğin sağlanması, hafızanın korunması ve barışın inşası süreçlerine katkıda bulunarak ihlallerin tekrarlanmasını önlemeyi amaçlıyor.

Sistem; fiziksel, psikolojik, ekonomik, sosyal veya bölgesel zarara uğrayan doğrudan mağdurların yanı sıra bunların yakınlarını, birinci derece destekçilerini ve bakmakla yükümlü oldukları kişileri de kapsıyor. Ayrıca yardım faaliyetleri sırasında zarar gören kişiler de sicile dahil ediliyor. Buna karşılık, kurulun zamansal yetki alanı dışında kalan olaylar, doğal nedenlerle meydana gelen ölümler, sivil nitelikteki kazalar, olağan adli suçlar ve sahte isimler ya da belgelendirilmemiş iddialar gibi asgari kanıt koşulunu karşılamayan vakalar kapsam dışında bırakılıyor.

Proje test aşamasında

Proje, Zararların Tazmini İdaresi tarafından Suriye’nin 11 vilayetinde gerçekleştirilen 300’den fazla saha ziyareti ve görüşmesine dayanıyor. Bu süreçte travmatik olayların yeniden anlatılmasının önüne geçilmesi ilkesine bağlı kalınıyor.

Suriye’de Kayıp Kişiler Ulusal Komisyonu’nun, Şam’daki ailelere vakaların belgelendirilme süreçlerini anlatmak amacıyla düzenlediği toplantılardan biri (Arşiv – SANA)
Suriye’de Kayıp Kişiler Ulusal Komisyonu’nun, Şam’daki ailelere vakaların belgelendirilme süreçlerini anlatmak amacıyla düzenlediği toplantılardan biri (Arşiv – SANA)

Kurulda Zararların Tazmini İdaresi Direktörü olarak görev yapan Yasemin Meşan, ulusal veri tabanının ortak ve güvenli standartlar doğrultusunda oluşturulduğunu belirterek, sistemin hakikatin ortaya çıkarılması, hesap verebilirlik ve zararların tazmini süreçlerine hizmet edecek bir referans kaynağı olacağını ifade etti. Meşan, sistemin, “Mağdurların başına gelenlerin gerçekten yaşandığına ve onların yalnızca zarar gören kişiler değil, hak sahibi vatandaşlar olduğuna dair resmî bir tanıma anlamına geldiğini, kaydedilen her ismin koruma altına alınan ve ortadan kalkmayacak bir hak olduğunu” söyledi.

Meşan, yerinden edilme ve zorla göç nedeniyle kurulun şu aşamada tüm mağdurlara ulaşma kapasitesinin sınırlı olduğunu kabul etti. En kırılgan grupların öncelikli olarak belirlenmesinin nedeni de bu durum olarak gösteriliyor. İdare, kayıt araçlarını ve zararın ağırlığı ile ailenin geçim koşullarını dikkate alan bir kırılganlık puanlama sistemini test ediyor. Söz konusu sistemde ailenin geçindirmekle yükümlü olduğu kişi sayısı, geliri, çocuk sayısı ve yaş gibi kriterler değerlendiriliyor. Böylece mevcut programların öncelikle en fazla ihtiyaç duyan kişilere ulaşması hedefleniyor.

Ele alınan konular ve sorunlar

Sistemde kasıtlı öldürme, keyfî tutuklama, işkence, zorla kaybetme ve zorla yerinden etme, cinsel şiddet ile kadınlara ve çocuklara yönelik ihlaller gibi ağır insan hakları ihlallerine öncelik veriliyor.

Baniyas – Tartus bölgesinde kurbanların yakınlarıyla yapılan bir söyleşi (Arşiv – Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Kurulu)
Baniyas – Tartus bölgesinde kurbanların yakınlarıyla yapılan bir söyleşi (Arşiv – Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Kurulu)

Kurul, mağdurlar, sivil toplum kuruluşları ve mağdur dernekleriyle gerçekleştirdiği kapsamlı görüşmelerin ardından doğrulama ve hassas verilerin korunmasına ilişkin nihai kriterleri şekillendirmeye devam ediyor. Bu çalışmalarla doğal afetler veya gruplar arasındaki çatışmalardan kaynaklanan kayıplar ile ağır insan hakları ihlallerinin mağdurlarının birbirinden ayrılması amaçlanıyor.

Meşan, verilerin aktarımını düzenlemek ve bunlardan yararlanılmasını sağlamak amacıyla yerel ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği protokolleri imzalandığını ve diyalog toplantıları düzenlendiğini belirtti.

Sivil toplum ortaklığı

Sivil toplum kuruluşları, sahip oldukları arşivler ve yıllar içinde edindikleri birikimli deneyim sayesinde sistemin başarıya ulaşmasında temel ortaklar arasında yer alıyor.Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre komisyonla iş birliği mekanizması; standartların uyumlaştırılması, kayıtların birleştirilmesine yönelik güvenli protokollerin oluşturulması, saha erişiminin kolaylaştırılması ve ‘zarar vermeme’ ilkesinin uygulanmasına dayanıyor.

Bu ortaklığın niteliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Suriye İnsan Hakları Ağı Direktörü Fadl Abdülgani, ağın koordinasyon ve bilgi paylaşımı amacıyla, yasal düzenlemeler çerçevesinde bu ay kurulla bir iş birliği anlaşması imzaladığını belirtti.

Banyas-Tartus bölgesinde mağdur yakınlarıyla düzenlenen diyalog toplantısından bir kare (Arşiv – Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Komisyonu).
Banyas-Tartus bölgesinde mağdur yakınlarıyla düzenlenen diyalog toplantısından bir kare (Arşiv – Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Komisyonu).

Abdülgani, uyumlaştırma çalışmalarının orijinal arşivlerin birleştirilmesine veya yöntemlerinin geriye dönük olarak değiştirilmesine değil, bilgi paylaşım kuralları ile kayıt kabul kriterlerinin standartlaştırılmasına dayanması gerektiğini ifade etti. Bu sürecin, öncelikle ortak operasyonel tanımların ve sınıflandırmaları birbirine bağlayan, ancak her kuruluşun kendi sınıflandırmasını korumasını sağlayan bir uyumlaştırma çizelgesinin hazırlanmasının ardından, sınırlı kapsamlı bir kayıt eşleştirme denemesiyle yürütülmesi gerektiğini kaydetti. Abdülgani ayrıca kişinin kimliği, olay, ihlal ve bunun sonucunda ortaya çıkan zarar arasında ayrım yapılmasının önemine dikkat çekti.

Abdülgani, kayıtların birleştirilmesinin her bilginin doğrulanma düzeyinin belirlenmesini, kaynağının ve tarihinin belgelenmesini, tanıkların kimliklerini gizleyen ve mükerrer kayıtları önleyen referans kodlarının kullanılmasını gerektirdiğini vurguladı. Mağdur kaydı, tazminat hakkının doğması ve cezai sorumluluğun kanıtlanması süreçlerinin hukuken birbirinden ayrı tutulması gerektiğini de belirten Abdülgani, itiraz ve hata düzeltme mekanizmalarının oluşturulması, delillerin ispat değerinin ayrı kopyalar ve muhafaza zincirinin belgelenmesi yoluyla korunması gerektiğini ifade etti. Delillerin değerlendirilmesinin ise yargı makamlarının yetkisinde kalması gerektiğini kaydetti.

Suriye’de Kayıp Kişiler Ulusal Komisyonu’nun, Şam’daki ailelere vakaların belgelendirilme süreçlerini anlatmak amacıyla düzenlediği toplantılardan biri (Arşiv – SANA)
Suriye’de Kayıp Kişiler Ulusal Komisyonu’nun, Şam’daki ailelere vakaların belgelendirilme süreçlerini anlatmak amacıyla düzenlediği toplantılardan biri (Arşiv – SANA)

Hassas verilerin aktarımı konusunda ise önceden bir anlaşma yapılması ve bu anlaşmada aktarımın amacının ve hukuki dayanağının belirlenmesi gerektiğine işaret eden Abdülgani, mağdurun kayıt altına alınmaya onay vermesinin tanıklığının otomatik olarak aktarılabileceği anlamına gelmediğini vurguladı. Paylaşılan verilerin zorunlu asgari düzeyle sınırlandırılması ve idari kopyalarla orijinal belgelerin birbirinden ayrılması çağrısında bulunan Abdülgani, teknik açıdan verilerin şifrelenmesi, kişisel kimlik bilgilerinin ihlal ayrıntılarından ayrı tutulması, erişim yetkilerinin sınırlandırılması, görüntüleme ve dışa aktarma işlemlerinin kaydedilmesi ve düzenli güvenlik değerlendirmeleri yapılması gerektiğini belirtti.

Bu güvenceler; çocukların, cinsel şiddet mağduru olup hayatta kalanların, tanıkların, kayıp kişilerin ailelerinin ve tıbbi bilgilerin korunması açısından daha da büyük önem taşıyor. Bunun yanı sıra veri sahiplerinin güvenli mekanizmalar aracılığıyla kendi bilgilerine erişebilmesi ve bunları düzeltebilmesi, yapılan değişikliklerin ise orijinal tanıklığa müdahale edilmeden kayıt altına alınması gerekiyor.

‘Zarar vermeme’ ilkesi, sistemin mağdurların travmalarını yeniden yaşamalarına yol açan bir yüke dönüşmemesini gerektiriyor. Bunun yerine daha önce oluşturulmuş kayıtlardan yararlanılması, kaynakların karşılaştırılması ve Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Kurulu ile Kayıp Kişiler Ulusal Komisyonu arasında sınırlı koordinasyon sağlanması öngörülüyor. Ek bir görüşmenin zorunlu olduğu istisnai durumlarda ise bu görüşmenin eğitimli uzmanlar tarafından gerçekleştirilmesi ve yalnızca eksik bilgilerin tamamlanmasıyla sınırlandırılması gerekiyor. Ayrıca görüşmeyi sonlandırma hakkına saygı gösterilmesi, çocuklar ile cinsel şiddet mağduru olup hayatta kalanlar için özel koruma sağlanması, gerekli koşulları karşılayan vakalarla inceleme aşamasındaki başvuruların birbirinden ayrılması ve görüşmeyi reddetmenin güvenilirlik aleyhine bir kanıt olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulanıyor.