Senusi, 17 Şubat göstericilerinin öldürüldüğü operasyonlara katıldığını yalanladı

Kaddafi’nin istihbarat direktörü, Trablus Temyiz Mahkemesi karşısına çıktı.

Senusi, Kaddafi döneminin askeri istihbarat direktörüydü. (Reuters arşivi)
Senusi, Kaddafi döneminin askeri istihbarat direktörüydü. (Reuters arşivi)
TT

Senusi, 17 Şubat göstericilerinin öldürüldüğü operasyonlara katıldığını yalanladı

Senusi, Kaddafi döneminin askeri istihbarat direktörüydü. (Reuters arşivi)
Senusi, Kaddafi döneminin askeri istihbarat direktörüydü. (Reuters arşivi)

Libya’nın devrik lideri Cumhurbaşkanı Muammer Kaddafi döneminin Askeri İstihbarat Direktörü Abdullah es-Senusi, 2011’deki 17 Şubat Devrimi sırasında protestocuların öldürüldüğü ve bastırıldığı operasyonlara katılımıyla ilgili mahkeme tarafından kendisine yöneltilen suçlamayı reddetti.

Senusi’nin avukatı Ahmed Neşad, müvekkilinin ilk kez pazartesi sabahı davanın uzun süre ertelenmesinin ardından kapalı bir televizyon dairesinde Trablus Temyiz Mahkemesi huzuruna çıktığını söyledi. Neşad’a göre Senusi, eylemcileri öldürmek de dahil olmak üzere 25’ten fazla suçlamayla suçlandı

dyju
Abdullah es-Senusi’nin avukatı Ahmed Neşad. (Şarku’l Avsat)

Neşad, dört buçuk saat süren oturumun detayları hakkında Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Senusi, mahkeme tarafından kendisine yöneltilen tüm suçlamaları reddetti. Daha sonra savunması ile Senusi’nin tutukluluk koşullarını ve mevcut sağlık durumunu anlattığı konuşmasını dinledim.”

Eski rejimin en güçlü isimlerinden biri olarak kabul edilen Senusi (73 yaşında), 2011 yılında Kaddafi rejimini deviren 17 Şubat Devrimi sırasında ‘protestocuları bastırmak’ suçlamasıyla yargılanıyor.

Geçen yıl Trablus Temyiz Mahkemesi, Senusi ve Kaddafi’nin özel koruma şefi Mansur Dav’un duruşmasını, başkentteki Mitiga Cezaevi’nde bulunan Senusi’nin mahkeme karşısına çıkmasını kabul etmeyen Özel Caydırıcılık Gücü milislerinin reddi nedeniyle 13 kez başka bir tarihe erteledi.

Senusi’nin destekçileri, Özel Caydırıcılık Gücü komutanı Abdurrauf Kara’yı ‘Senusi’yi rehin tutmakla’ suçluyor ve bunu da gardiyanların ‘serbest bırakılması halinde popülerliğinden’ korkmalarına bağlıyor.

Neşad, mahkemeye müvekkilinin sağlık durumuyla ilgili bilgi vermesinin ardından daha önce sağlık kurulu tarafından onaylanan ‘sağlık nedeniyle tahliye kararına’ uyulmasını istedi. Avukat, duruşmanın öğleden sonraya ertelendiğini ve kalan sanıkların savunmalarının dinlenmesi için de davanın önümüzdeki şubat ayının 5’ine ertelendiğini belirtti.

Senusi, 2015 yılında 17 Şubat Devrimi göstericilerini bastırdığı suçlamasıyla idam cezasına çarptırılmıştı. Ancak 2019’un sonunda başkent Trablus’taki bir mahkeme, Ebu Salim Hapishanesi davasında diğer sanıklarla birlikte benzer bir karardan onu beraat ettirdi. Daha sonra ülkenin Yüksek Mahkemesi, yaklaşık bir yıl önce kararı bozdu ve davayı yeni bir ceza dairesine sevk etti.

Albay Senusi, Kaddafi’nin ikinci eşi Safiyye Farkaş’ın kardeşiyle evli. 42 yıl sonra sona eren saltanatı boyunca Kaddafi’ye çok yakın olan çemberin içerisinde yer aldı. Ancak nihayetinde kendisini, milislerin pençesinde buldu.

kö7ıölı8
Magariha kabilesinin ileri gelenlerinden Şeyh Harun Arhuma. (Şarku’l Avsat)

Senusilerin mensubu olduğu Magariha kabilesi, onun davasında yaşanan dikkate değer gelişmeye sevindi. Kabilenin ileri gelenlerinden Şeyh Harun Erhuma, geçen pazar günü Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Mahkeme, babamız Abdullah’ı 17 Şubat davası kapsamında dinledi. Gençlerin öldürülmesiyle ilgili konuşmalara gelince, kendisine yöneltilen tüm suçlamaları reddetti” dedi.

Ailesi ve kabilesine göre Senusi’nin sağlığı kötü durumda. Şeyh Harun da bunu doğrulayarak, “Senusi, kalp hastalığı karaciğer kanserinden mustarip. Sorumluluk, Dibeybe hükümetinde. Başına kötü bir şey gelirse farklı bir tavrımız olur” ifadelerini kullandı.

Şeyh Harun, “Gelecek haftaki oturumu bekleyeceğiz. Abdullah’la ilgili güzel bir haber duyarsak memnun oluruz. Duymazsak da bir eylem daha yaparız” dedi ancak daha fazla ayrıntı vermedi.

Kabilesine mensup olan kişi sayısının yarım milyonu aştığını belirten Şeyh şu ifadeleri kullandı:

Güneyde kontrolümüz altında olan ve ayaklarımızın altından geçen su hatları ile birlikte petrol ve gaz kuyuları var. O zaman bir cevabımız olacak. Ülkenin batısında petrol ve su yok. Önümüzdeki hafta başka bir konuşma ve eylem yapacağız.

Kadadfa (Kazazife) kabilesinin bir ileri geleni, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Caydırıcılık Gücü’nün Senusi’nin mahkeme huzuruna çıkmasına izin vermemesinin, hapsedilmesine dair gerçek geçmişin bilinmemesinden kaynaklandığını söyledi. “Neydiler, nasıl oldular bilmiyorlar. Hastalığına ve 2022’de ailesinin yokluğunda kalp stent ameliyatı geçirmesine rağmen onu taciz ediyorlar” ifadesini kullandı.

brbrgt
Libyalı kabileler ve şahsiyetler tarafından imzalanan, Senusi’nin serbest bırakılması için başsavcılığa yapılan eski tarihli bir çağrı. (Arşiv- Ailesinin hesabı)

2022 yılının sonunda geçici Ulusal Birlik Hükümeti’nin Adalet Bakanı Halime Abdurrahman, Mansur Dav’un sağlık durumu nedeniyle serbest bırakılmasını emretti. Ancak Dav’un hapishaneden çıkmasına izin verilmedi.

Halime, geçen yıl bitmeden önce bir açıklama yaparak sessizliğini bozdu. Ülkedeki insan hakları durumu hakkında kısaca konuştu. Ayrıca kendi bakanlığına bağlı olmayan ve başka taraflarca kontrol edilen cezaevlerinin varlığını kabul etti.

Dav, Kaddafi’yi korumakla görevli güvenlik şefi olarak görev yapıyordu ve aynı zamanda Halk Muhafızları’nın da başkanıydı. 20 Ekim 2011’de Sirte’de yakalanmış, ardından Misrata kentinde gözaltına alınmıştı. Yargı süreci sonunda idam cezasına çarptırıldı ancak cezası infaz edilmedi.



Irak “savaşın başka bölgelere de yayılmasından” korkuyor

Dün Erbil Havaalanı yakınlarında ABD güçlerini hedef alan bir İHA saldırısının ardından yükselen duman (EPA)
Dün Erbil Havaalanı yakınlarında ABD güçlerini hedef alan bir İHA saldırısının ardından yükselen duman (EPA)
TT

Irak “savaşın başka bölgelere de yayılmasından” korkuyor

Dün Erbil Havaalanı yakınlarında ABD güçlerini hedef alan bir İHA saldırısının ardından yükselen duman (EPA)
Dün Erbil Havaalanı yakınlarında ABD güçlerini hedef alan bir İHA saldırısının ardından yükselen duman (EPA)

Irak, dün ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırıların yansımalarından uzak durmaya çalışarak, savaşın kendi topraklarına yayılma girişimlerine karşı uyarıda bulundu.

Bu uyarı, Bağdat'ın güneyindeki Babil vilayetindeki Curf es-Sahr'daki İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) bağlı silahlı grupları hedef alan saldırılar ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ndeki (IKBY) bir ABD üssünün bulunduğu Erbil Havaalanı yakınlarındaki bölgede gerçekleştirilen diğer saldırıların ardından yapıldı.

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, komutanlar ve güvenlik kurumlarının liderleriyle bir toplantı düzenledi. Toplantı, Curf es-Sahr ve Erbil'e yapılan saldırılara atıfla ‘Irak'ın birçok bölgesini etkileyen açık saldırganlığın sonuçları’ konusunda uyarıda bulunan bir açıklamayla sona erdi. İran'a yönelik ‘haksız saldırının’ kınandığı açıklamada, ‘Irak'ın egemenliğini, hava sahasını ve topraklarını ihlal etmek veya bunları İran'a saldırı için geçiş yolu veya fırlatma rampası olarak kullanmak, tıpkı ülkemizin topraklarının veya karasularının Irak'ı çatışmaya sürüklemek için bir gerekçe olarak kullanılması kabul edilemez olduğu gibi’ uyarısında bulunuldu.

Irak’ta İran destekli Şii milis gücü Ketaib Hizbullah, Curf es-Sahr'da iki kişinin öldüğü hava saldırısının ardından ‘ABD üslerine’ saldırı düzenleyeceklerini duyurdu.


Lübnan’ın savaşa dahil olmayı önlemek için yoğun temasları

Beyrut'un güney banliyölerinde İran ile dayanışma mitingine katılan Hizbullah destekçileri, 26 Ocak 2026 (AFP)
Beyrut'un güney banliyölerinde İran ile dayanışma mitingine katılan Hizbullah destekçileri, 26 Ocak 2026 (AFP)
TT

Lübnan’ın savaşa dahil olmayı önlemek için yoğun temasları

Beyrut'un güney banliyölerinde İran ile dayanışma mitingine katılan Hizbullah destekçileri, 26 Ocak 2026 (AFP)
Beyrut'un güney banliyölerinde İran ile dayanışma mitingine katılan Hizbullah destekçileri, 26 Ocak 2026 (AFP)

Lübnan dün, İsrail ve ABD’nin İran ile savaşa girmesini önlemek için iç ve dış temaslarını yoğunlaştırdı. Bu temaslar, Hizbullah'ın savaşa dahil olmamasını sağlamak ve Lübnan'ı tarafsızlaştırmak için etkili ülkeler ve yerel partileri de kapsıyordu.

Temaslar, halkın savaş korkusuyla benzin istasyonlarına ve süpermarketlere akın etmesi ve Beyrut Havaalanı’ndan uçuşların iptal edilmesi üzerine gerçekleşti.

ABD yönetimi, ABD’nin Beyrut Büyükelçisi Mişel İsa aracılığıyla Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn’a bir mesaj gönderdi. Mesajda, Lübnan tarafının düşmanca bir eylemde bulunmaması koşuluyla İsrail'in Lübnan ile gerilimi tırmandırma niyetinde olmadığı teyit edildi.

Hizbullah ise İran'a yönelik saldırıları kınadı ve savaşa askeri müdahale yapmayacağını açıklayarak İran ile dayanışma içinde olduğunu belirtti.


İsrail, Washington ve Paris’e Lübnan ordusunu desteklemeye itirazı olmadığını bildirdi

İki İsrail askeri bir insansız hava aracı fırlatıyor. (Arşiv – İsrail ordusu)
İki İsrail askeri bir insansız hava aracı fırlatıyor. (Arşiv – İsrail ordusu)
TT

İsrail, Washington ve Paris’e Lübnan ordusunu desteklemeye itirazı olmadığını bildirdi

İki İsrail askeri bir insansız hava aracı fırlatıyor. (Arşiv – İsrail ordusu)
İki İsrail askeri bir insansız hava aracı fırlatıyor. (Arşiv – İsrail ordusu)

İsrail ordusunun, Kasım 2024’te imzalanan ateşkes anlaşmasına rağmen Lübnan’a yönelik hava saldırılarını sürdürdüğü bir dönemde, ateşkesin uygulanmasını denetlemekle görevli Mekanizma Komitesi’nin rolü tartışma konusu oldu. Söz konusu gelişmeler, Paris’in 5 Mart’ta Lübnan ordusuna destek amacıyla bir konferansa ev sahipliği yapmaya hazırlandığı süreçte yaşanıyor.

Tel Aviv’deki askeri kaynaklara göre, Lübnan ordusunun ülkenin güneyindeki faaliyetlerine ilişkin genel olarak olumlu bir değerlendirme bulunuyor. Ancak aynı kaynaklar, ordunun Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin 1701 sayılı kararını tek başına uygulayamayacağı görüşünü de dile getiriyor. Bu çerçevede, ordunun hem kapasite eksikliği yaşadığı hem de siyasi çekişmelerin ortasında hareket etmek zorunda kaldığı, ayrıca bünyesinde Hizbullah’a sempati duyan unsurlar bulunduğu ve bu nedenle örgüte karşı yeterince kararlı davranmadığı iddia ediliyor.

Buna karşın İsrail hükümetinin, Lübnan ordusunun mali, lojistik ve askerî açıdan güçlendirilmesine yönelik Amerikan ve Avrupa girişimlerini desteklediği belirtiliyor. Konuya vakıf bir siyasi yetkili, Binyamin Netanyahu hükümetinin Washington ve Paris’e, Fransa’nın başkentinde yakında düzenlenecek olan Lübnan ordusuna destek konferansını desteklediğini bildirdiğini aktardı.

Mekanizma Komitesi ve güvenlik gelişmeleri

Bu gelişmeler, ABD’nin öncülük ettiği ve Fransa ile Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) de yer aldığı Mekanizma Komitesi’nin son toplantısından iki gün sonra yaşandı. Komite, tarafların ateşkese ve buna eşlik eden düzenlemelere bağlı kalmasını sağlamakla görevli bulunuyor.

Aralık 2025’te Lübnan, komitede askeri temsilcilerin yanı sıra sivil Lübnanlı üyelerin de yer almasını kabul ederek İsrail ile müzakerelere katılımın önünü açtı. Başbakan Nevvaf Selam da komitenin, Hizbullah’ın Güney Lübnan’daki silahsızlandırma sürecini denetlemesine açık olduklarını ifade etti. 3 Aralık 2025’te Lübnan ile İsrail arasında doğrudan bir toplantı gerçekleştirildi. Görüşmeye, Lübnan’ın Washington eski Büyükelçisi Simon Karam, İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Dış Politika Direktörü Yuri Resnik ve ABD’li temsilci Morgan Ortagus katıldı.

Tel Aviv’deki kaynaklara göre, toplantıda ele alınan en önemli başlıklardan biri sınır bölgesinde ekonomik iş birliği oldu. Ancak bu hedeflerin, İsrail’in günlük bombardımanlarıyla nasıl bağdaştırılacağı sorusu gündemdeki yerini koruyor. Hizbullah’ın ise bir yıl üç aydır İsrail saldırılarına yanıt vermekten özellikle kaçındığı, böylece savaşın yeniden başlamasına gerekçe sunmamayı amaçladığı belirtiliyor. Buna karşılık İsrail tarafı, örgütün olası bir İran savaşı durumunda kullanmak üzere askeri kapasitesini güçlendirmeye çalıştığını öne sürerek saldırılarını sürdürmekte kararlı görünüyor.

 İsrail Hava Kuvvetleri, Mavi Bayrak tatbikatları sırasında (Arşiv – İsrail ordusu)İsrail Hava Kuvvetleri, Mavi Bayrak tatbikatları sırasında (Arşiv – İsrail ordusu)

Saldırıların sürmesiyle birlikte, operasyonların sahadaki Hizbullah mensuplarını ve saha komutanlarını fiilen hedef aldığı görülüyor. Nitekim örgüt, hayatını kaybeden isimler için taziye ilanları ve cenaze törenlerine katılım çağrıları yayımlayarak İsrail’in iddialarını dolaylı biçimde doğruluyor. Öte yandan, ABD’nin de bu saldırılara onay verdiği değerlendiriliyor. Washington’dan ne kamuoyu önünde ne de diplomatik kanallarda ciddi bir itiraz gelmiş değil.

Hizbullah’ın atılımları

Anlaşmaya göre, ateşkes ihlali teşkil eden her durumun izleme komitesi tarafından ele alınması gerekiyor. İsrail ise söz konusu saldırıların ihlal olmadığını, Lübnan ordusunun yapması gereken müdahaleleri yerine getirmemesi üzerine bu adımları kendisinin attığını savunuyor. Buna karşılık Lübnan, her bombardımanı anlaşmanın ihlali olarak değerlendirerek şikâyette bulunuyor. Ateşkesin ilk döneminde ABD’nin, yapılan şikâyetleri görüşmek üzere komiteyi toplantıya çağırdığı belirtiliyor. Ancak bugün komitenin daha seyrek toplandığı ve başvuruların yalnızca bir kısmının gündeme alındığı ifade ediliyor. Washington’un İsrail ile görüş ayrılığı yaşadığı durumlarda dahi, bunun çoğu zaman kınama ya da yaptırım içermeyen kısa notlarla geçiştirildiği kaydediliyor.

İsrail basınına yansıyan bilgilere göre ise ülkenin güvenlik birimleri, Hizbullah’a yönelik istihbarat sızmalarını sürdürerek örgüt mensuplarına ulaşmayı ve suikastlar düzenlemeyi başarıyor. Bu stratejiyle Hizbullah üzerindeki baskının artırılması, örgütün ateşkese bağlı kalmaya devam etmesi ve askeri kapasitesini yeniden inşa edememesi hedefleniyor. Beyrut’ta Güney Lübnan’ın Hizbullah’a ait mevzilerden, üslerden ve silahlardan arındırılması tartışılırken, İsrail tarafı örgütün askeri faaliyetlerinin Bekaa Vadisi’nde, Litani Nehri’nin kuzeyinde ve Suriye sınırı boyunca da tasfiye edilmesi gerektiğini savunuyor.