Hamas'ın teknolojik yetenekleri İsrail'i şoke etti

Rapor: Hamas iki bin 100 üye topladı ve ‘askeri istihbarat’ kurdu.

Hamas'ın teknolojik yetenekleri İsrail'i şoke etti
TT

Hamas'ın teknolojik yetenekleri İsrail'i şoke etti

Hamas'ın teknolojik yetenekleri İsrail'i şoke etti

İsrail'de Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki siyasi sağın, 7 Ekim'deki başarısızlıklarda hükümet ve cumhurbaşkanının değil, ordu ve istihbaratın parmağı olduğunu kanıtlamak için bir mücadele yürütüyor. Bu mücadelenin bir parçası olarak Israel Hayom gazetesi, istihbaratın, Hamas ve onun askeri ve siber güvenlik alanında çalışan unsurlarının sahip olduğu yüksek teknolojik yetenekler karşısında yaşadığı şoku ortaya çıkardı.

Sağcı Amerikalı milyarder Sheldon Adelson tarafından özellikle Netanyahu'nun sözcülüğünü yapmak üzere kurulan gazete, Hamas'ın Han Yunus'taki ‘askeri karargâhı’ olarak tanımladığı yere ve Gazze Şeridi'ndeki diğer kasabalara girmeyi başaran İsrail ordu güçlerinin ‘Hamas tarafından yeraltında kullanılan sunucular ve bilgisayarlar’ bulduğunu belirtti.

Gazetede şu ifadeler yer aldı: “Hamas üyelerinin istihbarat alanındaki gerçek yeteneklerinin boyutunu ortaya çıkaran şey, İsrail istihbarat yetkililerini suskun ve şaşkına çevirdi.”

Israel Hayom'un askeri muhabiri Itay Ilnai, özeti dün (perşembe) yayınlanan ve yarınki (cumartesi) ekte tamamı yayınlanacak olan ayrıntılı raporunda “Sorun, İsrail ordusu ve istihbaratının son yıllarda bu kabiliyetler hakkında pek çok bilgiye sahip olmasına rağmen, yönetimin bunları göz ardı ederek ve kibirle hareket etmesinde yatıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Rapora göre Hamas, İsrail askeri dilinde ‘askeri istihbarat departmanı’ anlamına gelen ‘Modats’ olarak bilinen bir birim kurdu. Söz konusu birim, eğitim ve uzmanlığı İran ve Hizbullah’tan aldıklarını gösteren yöntem ve teknolojiyle çalışan yaklaşık iki bin 100 üyeyi içeriyor. Bu birim ve faaliyetleri, geçtiğimiz ekim ayında savaşın ilk günlerinde suikasta kurban giden Eymen Nofal'ın sorumluluğundaydı.

Raporda, “İsrail istihbaratı, Hamas'ın bilgi toplama kabiliyetini doğru bir şekilde izlediğini düşünüyordu. Ancak 7 Ekim saldırısının ardından İsrail'in Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılar Hamas'ın bu konudaki kabiliyetlerinin beklentileri aştığını ortaya koydu” denildi.

Raporda şu ifadelere yer verildi: “Örneğin Hamas, İsrail'in birçok gözetleme kamerasına sızmayı başardı ve ordu bu konudaki başarısızlığını itiraf etti. Zira sorunlar kendisine bildirildiğinde olması gerektiği kadar hızlı bir şekilde müdahale edilmedi. Şarku’l Avsat’ın Hayom’dan aktardığı habere göre bir başka örnek de Hamas'ın insansız hava araçlarına (İHA) yerleştirdiği, düğün kameraları gibi basit görünen ancak eğik açılardan fotoğraf çekebilen, alışılmadık gelişmiş kameralar. Bunları Gazze semalarında uçurdular ama Gazze'yi çevreleyen kasabalarda ve İsrail ordusunun kamplarında fotoğraf çekiyorlardı.”

Rapora göre Hamas'ın ‘gerçek yeteneklerinin’ ortaya çıktığı bir diğer alan da ‘siber savaş’. Rapor şöyle devam ediyor: “Son yıllarda İsrail ordusu, Hamas'ın Güney Tugayı'nda görev yapan İsrailli askerlerin cep telefonlarını hackleme girişimlerini fark etti. Bu girişim, hareketin önemli istihbarat bilgilerine erişmesini sağladı. Bu bilgi, İsrail ordusunun bilgisayar sunucularının kontrol edilmesi ve içindeki bilgilerin analiz edilmesi sonrasında doğrulandı.”

Bar-Ilan Üniversitesi Ortadoğu Çalışmaları Bölümü'nde araştırmacı olan Dr. Netneil Filmer gazetede yer alan açıklamasında şu değerlendirmede bulundu: “İsrailli askeri ve istihbarat liderlerinin Hamas'ın kabiliyetleri hakkında sahip oldukları bilgileri ele almaları çok ciddi bir hataydı. Bu bilgilerin ihmal edilmesi ve hafife alınması, Hamas'ın yüksek kaliteli istihbarat aygıtına sahip olduğu, ancak tehdit İsrail'in güvenlik sistemleri tarafından yeterince dikkate alınmadı.”



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.