Şam'da yaz meyve ve sebzelerinin fiyatlarındaki düşüş, çoğu yüksek fiyatları nedeniyle son iki aydır bunları yemekten mahrum kalan Suriyeliler için bir bilmece oldu. Sezon başında bir kilo şeftali 75 bin Suriye lirasından satılırken, son zamanlarda 20 bin liraya, kiraz ise yaklaşık 50 bin liradan 12 bin liraya düşerek üretim maliyetinin altına indi.
Şam’daki Şeyh Muhyiddin meyve ve sebze pazarı (Arşiv - AP)
Yerel basında yer alan haberlere göre bunun nedeni, ihracatın askıya alınmasından kaynaklanan arz fazlası ve son günlerdeki yüksek sıcaklıklar. El-Hal Pazar Komitesi üyesi Muhammed el-Akkad, Ürdün'ün, Suriye'den Ürdün'e ihraç edilen meyveleri taşıyan soğutuculu kamyonların girişini günde 150 araçtan 25 araca düşürerek engellediğini ve bu konuda Ürdün'ün açık bir kararı ya da talimatı olmadığını belirtti.
El-Akkad, yerel Şam FM radyosuna yaptığı açıklamada, şu anda meyve-sebze ihraç edildiğini ve Suriye araçlarının (soğutuculu kamyon) Ürdün topraklarına girişini engelleyen bir karar olmadığını belirterek, konunun ‘Ürdün tarafının engellemesinden başka bir şey olmadığını’ öne sürdü. “Suriye’den gelen araçlar, Ürdün'e girişlerine izin verilmeden önce 10 güne kadar Ürdün sınırında bekletiliyor ve bu süre zarfında mallar zarar görmüş oluyor” diyen el-Akkad, bir ihracatçının mallarının girişini hızlandırmak istemesi halinde, 25 milyon liraya kadar bir maliyetle malları Ürdün'e taşıyabileceğini kaydetti.
Suriye-Ürdün sınırındaki çiftliklerde saklanan büyük miktarda esrarın Suriye güvenlik birimleri tarafından paylaşılan fotoğrafı
Şam'daki kaynaklar, Ürdün'ün Suriye'ye ait meyve kamyonlarını engellediğine dair haberleri, Ürdün'ün Suriye tarafına, Ürdün'ü endişelendiren uyuşturucu kaçakçılığı dosyasıyla ciddi bir şekilde ilgilenmesi için verdiği dolaylı bir mesaj olarak değerlendirirken, Şam'ın da Ürdün'e giden uyuşturucu sevkiyatlarına el koyduğunu duyurarak, bu konudaki ciddiyetini teyit ettiğini belirtti.
Kaynaklar, Amman ve Şam'ın doğrudan bir çatışmayı önlemek için ‘dolaylı mesajlar’ yöntemini kullandığını ifade etti. Amman’da, Şam'ın bu dosyada gerekli çabayı göstermediği inancı hâkim. Şam ise sınırda konuşlanmış kaçakçılık şebekelerinin faaliyetleri üzerinde tam bir kontrolü olmadığını söylüyor.
Suriye-Ürdün ilişkileri, İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), Hizbullah ve Suriye askeri ve güvenlik güçlerine bağlı milislerin bu ticarete karıştığı yönündeki suçlamalar nedeniyle uyuşturucu kaçakçılığı konusunda zaman zaman gerilime tanık oluyor. Ancak yerel kaynaklar, Dera ve Suveyda vilayetlerinin güney sınır bölgelerinde yüzlerce Bedevi'nin uyuşturucu kaçakçılığı yaptığını, kötüleşen ekonomik durum ve Bedevi topluluklarının hükümet tarafından marjinalleştirilmesi göz önüne alındığında,bunun gençler için cazip bir geçim kaynağı olduğunu belirtiyor.
Şam, geçtiğimiz pazar günü, Suriye-Ürdün sınırındaki çiftliklerde saklanmış ‘büyük miktarda’ esrar ele geçirildiğini duyurdu. Bir ton olduğu tahmin edilen esrarın, ‘eş-Şeyah bölgesindeki bir çöplükte gizlendiğini’ belirten devlet medyası, çöplüğün ‘uyuşturucu toplama merkezi olarak kullanıldığını’ yazdı.
Suriye'den uyuşturucu taşıyan bir insansız hava aracı, Temmuz 2023'te Ürdün ordusu tarafından düşürüldü. (Reuters)
Şam'ın açıklaması, Ürdün ordusunun Suriye'den gelen büyük miktarda uyuşturucu maddeyi ülkeye sokma girişimini engellemesinden birkaç gün sonra geldi. Kaçakçılarla çıkan çatışmalarda kaçakçılardan biri ölürken diğerleri yaralandı. Yaralılar, Suriye topraklarına geri çekildi. Operasyonla ilgili bir açıklama yapan Ürdün ordusu, ‘Ürdün'ün ulusal güvenliğine müdahale etme cüretini gösteren herkesi vurmak için tüm imkân ve kapasitelerini kullandıklarını’ duyurdu. Daha önce Ürdün, 5 Haziran'da komşu ülkelere gitmekte olan 9,5 milyon Captagon hapı ve 143 kilogram esrar kaçakçılığını engellemiş ve bölgesel uyuşturucu kaçakçılığı şebekeleriyle bağlantılı iki çetenin üyelerini tutuklamıştı.
Mayıs 2023'te düzenlenen Suriye konulu Amman istişare toplantısı (Reuters)
Ürdün, Arap Birliği Temas Komitesi aracılığıyla Suriye tarafını kendisine yönelik uyuşturucu akışını engellemek için ciddi bir şekilde çalışmak zorunda bırakacak formüle ulaşılması için baskı yapıyor. Zira uyuşturucu dosyası, mültecilerin geri dönüşü ve Suriye'de siyasi bir çözüme ulaşılması için Birleşmiş Milletler (BM) kararlarının uygulanması ile birlikte Arapların Şam ile yürüttüğü müzakerelerin temelini oluşturuyor.
Arap Birliği Temas Komitesi, Amman (Mayıs 2023) ve Cidde (Nisan 2023) bildirileri ile Arap Birliği'nin Şam'ı Birliğe geri döndürme kararı temelinde, BM'nin 2254 sayılı kararı doğrultusunda Suriye'de çözüme yönelik adımlar atılması çerçevesinde oluşturuldu.
