Sisi döneminde Dışişleri Bakanlığı’nda ilk değişiklik… Politikalar değişecek mi?

Gözlemciler, Abdulati’yi ‘Mısır-Avrupa ilişkilerinin mühendisi’ olarak görüyor.

Sisi döneminde Dışişleri Bakanlığı’nda ilk değişiklik… Politikalar değişecek mi?
TT

Sisi döneminde Dışişleri Bakanlığı’nda ilk değişiklik… Politikalar değişecek mi?

Sisi döneminde Dışişleri Bakanlığı’nda ilk değişiklik… Politikalar değişecek mi?

Mısır Dışişleri Bakanlığı ekibi Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi döneminde ilk kez değişti. 10 yıldır bakanlığın başında olan Samih Şukri’nin yerine Büyükelçi Bedir Abdulati atandı.

Bu durum, değişikliğin nedenleri, Mısır diplomasisi ve dış politikasının gidişatı üzerindeki etkileri konusunda soru işaretlerine yol açtı. Şarku’l Avsat’a konuşan politikacılar bu değişikliği ‘doğal’ olarak değerlendirirken, Mısır diplomasisinin gidişatını etkilemeyeceğini vurguladılar.

Eski Mısır Dışişleri Bakan Yardımcısı Ali el-Hafni Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Abdulati hakkında şu cümleleri kullandı: “Abdulati, Dışişleri Bakanlığı'nın bir evladıdır. Bakanlık dosyalarını ve uzun süredir devam eden Mısır diplomatik politikasını iyi bilen Abdulati, Mısır-Avrupa ortaklığının mimarlarından biridir. Onun dışişleri bakanı seçilmesi gelecekte bu ortaklığın yükselişini arttıracaktır.”

El-Hafni, Şukri’nin Dışişleri Bakanı olarak on yıl görev yapmasının uzun dönemler boyunca değişikliklere tanık olan Dışişleri Bakanlığı ile ilgili doğal bir süreç olduğunu da sözlerine ekledi. El-Hafni’ye göre devlet bazen bakanın diğer ülkelerdeki mevkidaşlarıyla kurduğu ilişki ağlarından ve avantajlardan faydalanma ihtiyacı duyabilir. Bu nedenle de bakan daha uzun bir süre görevinin başında kalabilir.

Mısır Temsilciler Meclisi (Parlamento) üyesi Mecdi Aşur, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, “Dışişleri Bakanlığı, sınırlı değişikliklere tanık olan bakanlıklardan biridir. Belki de bu değişiklik, Abdulati’nin dış ilişkileri yönetmedeki başarısıyla ayırt edildiği Mısır-Avrupa ilişkileri yoluna destek oluyor” ifadelerini kullandı.

Abdulati dosyası

Yeni Dışişleri Bakanı, dün (çarşamba) yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Mısır'ın istikrarı ve uyumu, öncü bölgesel ve uluslararası rolünün bir sonucudur. Mısır ve Avrupa Birliği (AB) arasındaki ortaklığın özel bir önemi vardır. Vurgu yaptığı noktalara bakınca bu dosyanın gerçekten de Abdulati'nin dikkatini çektiğini söyleyebiliriz.”

Mısırlı Bakan bunu, birkaç gün önce Mısır ile AB arasında türünün ilk örneği olan bir yatırım konferansı düzenleyerek ve aylar önce aralarında kapsamlı bir stratejik ortaklık başlatmak üzere ortak deklarasyon imzalayarak gösterdi.

CSDFVGRBT
Geçtiğimiz Eylül ayında Nahda (Rönesans) Barajı inşaatından çekilmiş bir fotoğraf (AFP)

Abdulati, 2015-2019 yılları arasında Mısır'ın Almanya Büyükelçisi olarak görev yaptı. Yasadışı göçle mücadele konusunda ilk Mısır-Almanya anlaşmasını imzaladı ve 2020 yılında liyakat nişanı aldı. Abdulati ayrıca, Mart 2022'den itibaren Mısır'ın Belçika, Lüksemburg ve AB nezdindeki büyükelçisi, Mısır'ın NATO nezdindeki daimî temsilcisi, AB ve Batı Avrupa'dan sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak görev yaptı. El-Ahram gazetesi dün Abdulati’yi ‘Mısır-Avrupa ilişkilerinin mühendisi’ olarak tanımladı.

Abdulati, 2013-2015 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı bünyesinde Afrika işleri sorumlusu, Filistin işleri direktörü ve bakanlık sözcüsü olarak görev yaptı. 2014 yılında Libya'ya komşu ülkeler toplantısında Mısır heyetine başkanlık etti.

Mısırlı Bakan yemin ettikten sonra basına yaptığı açıklamada, Ortadoğu'nun her yönden çatışma ve krizlerle dolu olduğunu, AB ve Batılı ortaklarının Mısır gibi güvenlik ve istikrarı korumak için sırtlarını dayayabilecek bir ülke bulamadıklarını söyledi.

DVFGB
İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki Refah kentine düzenlediği hava saldırısının ardından oluşan yıkıma bakan Filistinliler (AP)

Abdulati bu durumun, bölgenin halihazırda yaşananlardan daha fazla kriz yaşamaması için Kahire'nin rolünün önemli ve aktif olmasını sağlamak isteyen dünyanın geri kalanı için de aynı olduğuna inanıyor. Abdulati ayrıca, Mısır'ın bölgedeki istikrarın temel direği olduğunu ve olacağını vurguladı.

Değişiklik yok

Mısır diplomasisinin izlediği yolda Abdulati ile herhangi bir değişiklik olmayacağına inanan el-Hafni,  ‘Mısır'ın uzun süredir devam eden bir dış politikası ve kişilerin değişmesiyle değişmeyen sabiteleri olduğunu’ belirtti. Mısır Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Abdulati'nin ‘Mısır'ın çıkarlarını ve ulusal güvenliğini savunmada kendisinden önce bu sorumluluğu üstlenenlerin yolunu takip edeceği, Mısır Cumhurbaşkanı'nın yeni hükümet için çizdiği adımları ve direktifleri uygulayacağı’ sözü verildi.

El-Hafni'ye göre yeni bakanın masasında yer alacak en önemli dosyalar, Şukri'nin önceki dosyaları olacak. Özellikle de Gazze dosyası ve geçtiğimiz Ekim ayından bu yana devam eden savaşı durdurmaya yönelik müzakereler Abdulati döneminde de önemini korumaya devam edecek. El-Hafni ayrıca, ‘Nahda (Rönesans) Barajı, Sudan, Libya, Yemen ve Suriye'deki çatışmalar gibi devam eden dosyaların yanı sıra AB ile ilişkilerin geliştirilmesi dosyasına daha fazla ilgi gösterileceğini’ dile getirdi.



El-Hamidavi… İran’ın Irak’taki gizemli adamı

El-Hamidavi olduğu ifade edilen kişinin, 6 Kasım 2021’de kamuoyu önündeki tek görünümünde maske, güneş gözlüğü ve kefiye taktığı görülüyor.
El-Hamidavi olduğu ifade edilen kişinin, 6 Kasım 2021’de kamuoyu önündeki tek görünümünde maske, güneş gözlüğü ve kefiye taktığı görülüyor.
TT

El-Hamidavi… İran’ın Irak’taki gizemli adamı

El-Hamidavi olduğu ifade edilen kişinin, 6 Kasım 2021’de kamuoyu önündeki tek görünümünde maske, güneş gözlüğü ve kefiye taktığı görülüyor.
El-Hamidavi olduğu ifade edilen kişinin, 6 Kasım 2021’de kamuoyu önündeki tek görünümünde maske, güneş gözlüğü ve kefiye taktığı görülüyor.

Irak’ta Ketaib Hizbullah Genel Sekreteri Ebu Hüseyin el-Hamidavi’nin akıbetine ilişkin çelişkili haberler gelmeye devam ediyor. Bazı kaynaklar, dün sabaha karşı Bağdat’ın Kerade semtinde örgüte ait bir evi hedef alan saldırıda Hamidavi’nin öldürüldüğünü ileri sürerken, bazıları ise saldırıdan kurtulduğunu belirtti. Olayın ardından sosyal medyada paylaşılan bir videoda, Hamidavi olduğu düşünülen bir kişinin başından yaralandığı görüldü. Peki yıllardır ‘İran’ın Irak’taki gizemli adamı’ olarak anılan bu isim kim?

Eski Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şabi) Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi el-Mühendis tarafından kurulan Ketaib Hizbullah, Irak’ta önemli bir nüfuza sahip. 2021 yılında Bağdat Havalimanı yakınlarında düzenlenen ABD saldırısında öldürülen el-Mühendis’in kurduğu örgüt, hem Haşdi Şabi içindeki ana silahlı yapılardan birini oluşturması hem de Irak’taki Amerikan çıkarlarına yönelik saldırılardaki rolüyle dikkat çekiyor. Buna karşın örgütün önde gelen isimleri, medyada görünmemeleri ve üst düzey kadrolar için uygulanan sıkı güvenlik önlemleri nedeniyle uzun süredir büyük bir gizlilik ve belirsizlik perdesiyle çevrili bulunuyor.

İran’ın gizemli adamı

Ahmed Muhsin Ferec el-Hamidavi’nin adı, son yıllarda Irak’ta meydana gelen birçok olayla ilişkilendiriliyor. ‘Ebu Hüseyin’ lakabıyla bilinen bu isim hakkında dolaşan bilgilerin çoğu ise kişiliğine dair kesin bir tablo ortaya koymuyor. Babası Muhsin el-Hamidavi’ye ait olduğu belirtilen fotoğraflar zaman zaman dolaşıma girse de, Ebu Hüseyin’in görüntüsü yıllardır medyada yer almıyor.

frgbth
Bağdat’ta, Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şabi) karargahını hedef alan hava saldırısında hayatını kaybeden Ketaib Hizbullah mensupları için cenaze töreni düzenlendi. (Reuters)

Hamidavi hakkında paylaşılan bilgilere göre 1971 yılında Bağdat’ta doğdu. Ailesinin Irak’ın güneyindeki Meysan vilayetinden geldiği, 1950’li ya da 1960’lı yıllarda başkent Bağdat’a göç etmiş olabileceği belirtiliyor.

Bazı rapor ve analizler ise Hamidavi’nin örgüt içinde etkili bir aileye mensup olduğunu öne sürüyor. Buna göre oğlu Zeyd el-Hamidavi’nin, örgütün X platformu üzerinden yayımlanan açıklamalarını paylaşan ve ‘Ebu Ali el-Askeri’ adıyla bilinen hesabı yöneten kişi olduğu düşünülüyor. Kardeşlerinin de silahlı grupta üst düzey görevlerde bulunduğu ifade ediliyor.

Haşdi Şabi’ye yakın kaynaklar, Hamidavi’nin son derece güçlü bir güvenlik hassasiyetine sahip olduğunu belirtiyor. Bu kaynaklara göre Hamidavi cep telefonu veya elektronik cihazları doğrudan kullanmıyor; yalnızca güvendiği yardımcıları aracılığıyla iletişim kuruyor. Hareketlerini ise genellikle çok dar bir çevre dışında kimse bilmiyor.

gtrhbtg
4 Mart 2026’da Irak’ın güneyinde düzenlenen bir hava saldırısında öldürülen Ketaib Hizbullah üyesi için Bağdat’ta düzenlenen cenaze töreninden (AFP)

Hamidavi hakkındaki gizemli tabloya rağmen, birçok çevrede ‘İran’ın Irak’taki gizemli adamı’ olarak nitelendiriliyor. Yıllardır yürüttüğü askeri faaliyetler de onu ABD’nin hedef listesine sokmuş durumda. ABD Dışişleri Bakanlığı, Hamidavi’yi Şubat 2020’de ‘özel olarak belirlenmiş küresel terörist’ (SDGT) olarak listeye aldı. Bu kararın, Washington tarafından 2009’dan bu yana terör örgütü olarak sınıflandırılan Ketaib Hizbullah’ın liderliğindeki rolü nedeniyle alındığı belirtiliyor.

Ketaib Hizbullah’ın sicili

Ketaib Hizbullah ve lideri Ebu Hüseyin el-Hamidavi, 2019 yılında Irak’ta düzenlenen protesto hareketlerine katılan bazı gruplar tarafından, bazı aktivistlere yönelik cinayet ve suikastlara karışmakla suçlanıyor.

Örgütün, Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği ile Amerikan güçlerinin bulunduğu bölgeler ve askeri kamplara yönelik çok sayıda saldırının arkasında olduğu yönünde yaygın bir kanaat bulunuyor. Bazı Şii çevreler ise Ketaib Hizbullah’ı İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) talimatlarına bağlı hareket eden en güçlü Iraklı silahlı gruplardan biri olarak nitelendiriyor.

ABD Hazine Bakanlığı Kasım 2023’te Iraklı silahlı grupların bazı liderlerini hedef alan ek yaptırımlar uyguladı ve örgütün bir numaralı sorumlusu olarak görülen Hamidavi’ye yönelik kısıtlamaların sürdüğünü duyurdu.

Benzer bir adım Ocak 2024’te de atıldı. Bu kapsamda örgüt mensupları arasında yer alan kişiler yaptırım listesine alındı. Listede Hamidavi’nin kardeşi Ukad el-Hamidavi de yer aldı. Söz konusu kişilerin, örgüte lojistik destek sağlamak ve operasyonel faaliyetlerin yürütülmesini kolaylaştırmakla suçlandığı belirtildi.


Füze ve İHA Savaşları Gecesi, Irak'ta gerginliğin tırmanacağına işaret etti

Dün bir İHA’lı saldırıya uğrayan ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği'nden dumanların yükseldiğini gösteren bir videodan alınan ekran görüntüsü (AFP)
Dün bir İHA’lı saldırıya uğrayan ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği'nden dumanların yükseldiğini gösteren bir videodan alınan ekran görüntüsü (AFP)
TT

Füze ve İHA Savaşları Gecesi, Irak'ta gerginliğin tırmanacağına işaret etti

Dün bir İHA’lı saldırıya uğrayan ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği'nden dumanların yükseldiğini gösteren bir videodan alınan ekran görüntüsü (AFP)
Dün bir İHA’lı saldırıya uğrayan ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği'nden dumanların yükseldiğini gösteren bir videodan alınan ekran görüntüsü (AFP)

Dün şafak vakti Bağdat'ta yaşanan “Füze ve İHA Savaşları Gecesi”, Irak'ın başkentini sarsan bir dizi saldırı ve karşılıklı hava saldırısının ardından, ABD ile İran yanlısı silahlı gruplar arasındaki çatışmada yeni bir tırmanışa işaret ediyor. Polis kaynaklarına göre gerginlik, Karrada Mahallesi’nde Hizbullah milislerinin alternatif karargahı olarak kullanılan bir evin hedef alınmasıyla başladı. Saldırı sonucunda ev yıkıldı, üç milis öldü, bir kişi de yaralandı.

Yaklaşık iki saat sonra, Bağdat'ın doğusundaki el-Belediyyat bölgesinde silahlı kişileri taşıyan bir araç hedef alındı. Saldırı sonucunda araçtaki üç kişi hayatını kaybetti. Bu olayın üstünden henüz bir saat geçmeden, Yeşil Bölge içindeki ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği roket ve insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırıya uğradı. Saldırılardan birinde kompleks içindeki bir iletişim sistemi hedef alındı.

Bir güvenlik kaynağı, kompleks içindeki ABD hava savunma sistemi ‘C-RAM’ın, hedefini isabetli bir şekilde vuran İHA’yı durduramadığını belirtti; güvenlik yetkilileri bu gelişmeyi dikkat çekici buldu. Basında yer alan haberlere göre saldırının ardından diplomatik kompleksin içinde yangın çıktı, ayrıca füzelerden biri elçilik içindeki helikopter pistini vurarak maddi hasara yol açtı. Yeşil Bölge çevresinde yaşayanlar, büyükelçiliğin son yıllarda maruz kaldığı bu en şiddetli saldırıda, birkaç güçlü patlamanın sesinin yakındaki konut binalarını sarstığını söyledi. Gözlemciler, saldırıların art arda gelmesinin Irak'ta güvenlik durumunun daha da tehlikeli bir aşamaya girdiğinin işareti olduğunu düşünüyor.


Lübnan ve İsrail doğrudan müzakerelere yaklaştı

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Beyrut'ta düzenlediği basın toplantısında (EPA)
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Beyrut'ta düzenlediği basın toplantısında (EPA)
TT

Lübnan ve İsrail doğrudan müzakerelere yaklaştı

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Beyrut'ta düzenlediği basın toplantısında (EPA)
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Beyrut'ta düzenlediği basın toplantısında (EPA)

Lübnan ve İsrail dün ateşkes sağlamak amacıyla ilk tur doğrudan müzakerelerini gerçekleştirmeye bir adım daha yaklaştı, ancak düzenlemeler henüz kesinleşmedi. Lübnan bakanlık kaynakları Şarku’l Avsat'a, bir toplantı yapılması konusunda anlaşmaya varıldığını ancak tarih ve yerin henüz belirlenmediğini, Kıbrıs ve Fransa'nın görüşmelere ev sahipliği yapmayı teklif ettiğini söyledi. Kaynaklar ayrıca, Lübnan müzakere heyetinde Şii temsilci bulunmadığı göz önüne alındığında, Meclis Başkanı Nrbih Berri'nin toplantıya Şii bir temsilci göndermeyi kabul edip etmeyeceğinin de belirsiz olduğunu ifade etti.

Meclis Başkanı Nebih Berri, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada, müzakereler ve Cumhurbaşkanı Joseph Avn'ın girişimiyle ilgili olumlu bir yanıtın iki temel koşulun yerine getirilmesine bağlı olduğunu belirtti: "Birincisi, ateşkes, ikincisi yerinden edilmiş kişilerin geri dönüşü" diyerek daha fazla ayrıntıya girmenin "erken" olduğunu belirterek kaçındı.

Bu arada, BM Genel Sekreteri António Guterres dün Beyrut'ta yaptığı açıklamada, Hizbullah ile İsrail arasındaki Lübnan savaşını sona erdirmek için "diplomatik kanalların" mevcut olduğunu söylerken, aynı zamanda uluslararası toplumu Lübnan devletini destekleme çabalarını ikiye katlamaya çağırdı.