عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Lübnan ordusunun çekilmesinin ardından İsrail sınırı geçti

TT
TT

Lübnan ordusunun çekilmesinin ardından İsrail sınırı geçti

İsrail askerleri, Lübnan'a kara harekatı düzenleneceği haberleri üzerine İsrail'in kuzeyinde tankların ve zırhlı personel taşıyıcılarının yanında 30 Eylül 2024 (AP)
İsrail askerleri, Lübnan'a kara harekatı düzenleneceği haberleri üzerine İsrail'in kuzeyinde tankların ve zırhlı personel taşıyıcılarının yanında 30 Eylül 2024 (AP)

Lübnan-İsrail sınırında geniş çaplı çatışmaların başlamasından bu yana ilk kez bir Lübnan askeri öldürülürken, Tel Aviv'in Washington'u kuvvetlerinin Lübnan içinde yakın bir kara operasyonuna hazırlandığı konusunda bilgilendirdiği bildirildi.

Associated Press'e konuşan ABD'li yetkililer İsrail'in şu anda Lübnan'da sınırlı sınır ötesi kara operasyonları yürüttüğünü söyledi. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Matthew Miller Pazartesi günü yaptığı açıklamada İsrail'in ABD'yi “sınırlı” olarak nitelendirdiği ve sınıra yakın Hizbullah altyapısını hedef alan operasyonlar konusunda bilgilendirdiğini söyledi. İsrail'in daha geniş kapsamlı bir operasyon konusunda nihai bir karar verip vermediği daha netleştirmedi.

İsrail ordusu Lübnan sınırına yakın Metulla, Maskaf Amir ve Kfar Giladi çevresindeki bölgeleri kapalı askeri bölge ilan ederek bu bölgelere girişi yasakladı. İsrail ordusu kararın durum değerlendirmesinin ardından alındığını söyledi.

Reuters haber ajansı yerel sakinlere dayanarak Lübnan ordusunun İsrail ile güney sınırındaki bazı mevzilerden çekildiğini bildirdi.

Ajansa konuşan Lübnanlı bir güvenlik kaynağı, askerlerin İsrail'le olan güney sınırının en az beş kilometre kuzeyine çekildiğini söylerken AFP, İsrail'in olası bir saldırı tehdidi üzerine Lübnan ordusunun Lübnan'ın güneyinde sınıra yakın bir yerde yeniden mevzilendiğini bildirdi.

İsrail'in suikast savaşını sürdürdüğü ve Pazartesi günü şafak vakti ilk kez Beyrut'un merkezini hedef aldığı saldırıda Filistin Halk Kurtuluş Cephesi'nin üç üyesi öldürülürken, Lübnan'ın güneyindeki bir Filistin kampına düzenlenen hava saldırısında üst düzey bir Hamas komutanı hayatını kaybetti.

dfvgbh
İsrail araçları Pazartesi günü Lübnan sınırı yakınında toplandı (EPA)

İsrail, Lübnan ile Suriye arasında bulunan ve Lübnan'dan kaçan insanlarla dolup taşan Jdeidet Yabous sınır kapısı civarındaki bir binayı da vurdu.

İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları son saatlerde özellikle güneyde, Bekaa Vadisi'nde ve Beyrut'un güney banliyölerinde yoğunlaşarak devam ettirirken yüzlerce insan hala enkaz altında mahsur durumda.

Kara işgali tehdidi

Tüm bunlar olurken İsrail medyası, İsrail Savunma Bakanı Yoav Galant'ın Pazartesi günü Lübnan'da Hizbullah'a karşı olası bir kara harekâtını ima ettiğini bildirdi.

Ordudan yapılan açıklamada Galant'ın Lübnan-İsrail sınırında konuşlu zırhlı birlikteki askerleri ziyareti sırasında şu ifadeleri kullandı: “Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'ı ortadan kaldırmak önemli bir adım ama bu son adım değil. Kuzey İsrail sakinlerinin geri dönüşünü sağlamak için tüm imkanlarımızı kullanacağız. Elimizdeki tüm imkânları kullanacağız ve eğer karşı taraftaki hiç kimse bu imkânların ne anlama geldiğini anlamıyorsa, biz tüm imkânları kastediyoruz ve siz de bu çabanın bir parçasısınız.”

Lübnan tarafında askeri hareketlilikte bir değişiklik olmazken, Pazartesi günü İsrail'in olası bir kara harekatına ilişkin çelişkili haberler medyada yer aldı. İsrail komandolarının Lübnan'ın Mavi Hat'a yakın bölgelerinde operasyonlara başladığı bildirilirken, ABD'li bir yetkili İsrail'in Lübnan'a kara operasyonu planladığını ABD'ye bildirdiğini açıkladı.

ABD medyası, adının açıklanmasını istemeyen bu yetkilinin, Başkan Joe Biden yönetiminin İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu hükümeti tarafından kara harekâtının “sınırlı olacağı” konusunda bilgilendirildiğin aktardı.

Ancak İsrailli yetkililerin geçtiğimiz hafta ABD'li muhataplarına söylediği gibi, askeri operasyon Hizbullah'ın lider kadrosuna ve saha yetkililerine suikast düzenlemenin ötesine geçecek.

Ancak ABD'li yetkili, ABD'nin İsrail'in 2006 yılında Lübnan'da gerçekleştirdiği 34 günlük operasyona benzer bir niyet taşıdığına “inanmadığını”, daha ziyade “bunun önemli ölçüde küçültülmüş bir versiyonu” olduğunu söyledi.

dsfvrgt
İsrail bombardımanda babasının kaybeden yaralanan Lübnanlı çocuk, hastanede tedavi görüyor (Reuters)

Bununla birlikte ABD'li kaynak, Biden yönetimi yetkililerinin sınırlı bir saldırı olarak başlayabilecek bu harekatın uzun vadede daha büyük bir operasyona dönüşmesinden endişe duydukları konusunda uyardı.

Bu endişelerin, sınırlı bir kara harekatının İsrail sınırı yakınlarındaki Hizbullah altyapısını hedef alacağını ve İsrail sınırındaki topluluklara yönelik tehdidi ortadan kaldırmak için sınır boyunca militan altyapısını temizlemeye odaklanacağını iddia eden İsrail tarafıyla görüşüldüğünü söyledi.

ABD, İsrail'in olası bir kara saldırısına yönelik hazırlıkların bir parçası olarak İsrail özel kuvvetlerinin son günlerde Lübnan topraklarında küçük çaplı baskınlar düzenlediği konusunda bilgilendirildi. İsrail güçlerinin saldırıdan sonra geri çekilmesi bekleniyor.

New York Times'ın altı İsrailli subay ve yetkili ile bir Batılı yetkiliye dayandırdığı haberine göre baskınlar, sınıra yakın Hizbullah mevzileri hakkında istihbarat toplamanın yanı sıra hava ya da kara saldırısına hazırlık amacıyla Hizbullah'ın tünellerini ve askeri altyapısını tespit etmeye odaklandı.

sadfrg
İsrail saldırısında Beyrut'un Kola mahallesinde Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nin  mensuplarının cesetlerini taşıyan ambulanslar (Reuters)

Yetkililerden üçü baskınların, İsrail özel kuvvetlerinin keşif için Lübnan sınırını kısa süreliğine geçtiği, ancak komutanların daha büyük bir manevraya hazırlandığı son günlerde yoğunluğu artan benzer gizli görevlerin ardından geldiğini söyledi.

Jerusalem Post gazetesi İsrail'in Lübnan'ı işgal etmesinin “birkaç gün meselesi” olduğunu yazdı.

Lübnanlı asker ve Hamas lideri Lübnan'da öldürüldü

Pazartesi günü Lübnan ordusu, İsrail'in güney Lübnan'daki bir kontrol noktasından geçerken bir motosikleti hedef alan insansız hava aracı saldırısında bir askerin öldüğünü ve bunun İsrail'in çeşitli bölgelere yönelik yoğun saldırılara başlamasından bu yana öldürülen ilk asker olduğunu duyurdu.

Ordu, “X” platformunda yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:  İsrail sınırındaki Wazzani bölgesinde “İsrail'e ait bir insansız hava aracının kontrol noktasından geçerken bir motosikleti hedef alması sonucu bir asker şehit oldu.”

Ulusal Haber Ajansı (NNA) üç İHA saldırısı düzenlendiğini, ilkinde Hiyam kavşağında bir motosikletin hedef alındığını ve iki Suriyelinin öldüğünü, ikincisinde Vazzani'de bir karakolun hedef alındığını ve bir askerin şarapnel parçalarıyla yaralandığını, askerin tedavi için hastaneye kaldırıldığını, üçüncüsünde ise iki meyve bahçesinin eteklerinde bir motosikletin hedef alındığını ve iki Suriyelinin yaralandığını bildirdi.

Daha önce Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC), İsrail'in Beyrut'un Kola bölgesindeki bir apartman dairesini hedef alan ve geçen yıl 8 Ekim'den bu yana Lübnan başkentinin kalbini hedef alan ilk hava saldırısında bazı üyelerinin öldürüldüğünü duyurdu.

Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC) yaptığı açıklamada, İsrail saldırısında öldürülen üç liderinin FHKC Siyasi Büro Üyesi ve Askeri Güvenlik Dairesi yetkilisi Muhammed Abdulal (Ebu Gazi), FHKC Genel Merkez Komitesi üyesi ve Lübnan’daki askeri komutanı İmad Avde (Ebu Ziyad) ile FHKC yöneticilerinden Abdurrahman Abdulal olduğunu belirtti.

Televizyon kanalları tarafından gösterilen video görüntülerinde, başkenti Beyrut havaalanına bağlayan yolun yakınında bulunan ve çoğunluğu Sünni olan Kola mahallesindeki bir binaya yapılan saldırının neden olduğu kısmen yıkılmış bir daire görülüyor.

FHKC, İsrail ve Avrupa Birliği tarafından terör örgütü olarak tanımlanan solcu bir Filistin örgütüdür ve Lübnan Hizbullah'ını Gazze'ye “destek amacıyla” İsrail'in kuzeyindeki askeri operasyonlarında desteklemiştir.

Filistinli Hamas hareketi ise Lübnan'daki komutanının ülkenin güneyinde düzenlenen bir hava saldırısında öldüğünü duyurdu. Hamas yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Lübnan'daki İslami Direniş Hareketi - Hamas'ın lideri ve hareketin yurtdışındaki liderliğinin bir üyesi olan şehit lider Feth Şerif Ebu el-Emin'in yasını tutuyoruz (...) Lübnan'ın güneyindeki Tyre yakınlarındaki el-Buss kampındaki evini hedef alan “terörist ve kriminal bir suikast operasyonunda öldürüldü. Feth Şerif Ebu el-Emin'in saldırıda eşi, oğlu ve kızıyla birlikte öldürüldü."

Ulusal Haber Ajansı (NNA) Filistin kampının ilk kez hedef alındığını kaydetti.

Bu hedef alma Hamas'ın siyasi büro başkan yardımcısı Salih el-Aruri'nin 2 Ocak'ta Beyrut'un güney banliyösünde İsrail'e atfedilen bir saldırıda öldürülmesinin ardından gerçekleşti.

sdwefe
İsrail'in Pazartesi günü Lübnan'ın güneyindeki İbl al-Saqi köyüne düzenlediği hava saldırısının ardından dumanlar yükseliyor (AFP)

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'ne (SOHR) göre Pazartesi günü şafak vakti de Lübnan'la Cdeidet Yabus sınır kapısı yakınlarındaki bir binayı hedef alan bombardımanda beşi Suriyeli olmayan yedi İran yanlısı savaşçı yaralandı.

Suriye ile Lübnan arasındaki en büyük geçiş noktası olan Cdeidet Yabus sınır kapısı, İsrail'in Lübnan'a yönelik ağır hava saldırılarından kaçan binlerce Suriyeli ve Lübnanlı mültecinin akın etmesi nedeniyle günlerdir büyük bir yoğunluk yaşıyor.

Bekaa Vadisi ve Güney Lübnan'da devam eden bombardıman

Pazartesi günü Beyrut'un güney banliyölerinde temkinli bir sükûnet hâkim olurken, İsrail'in Lübnan'ın Bekaa ve güneyine yönelik bombardımanı devam etti. Sağlık Bakanlığı Sayda'nın doğusundaki Ayn el-Dalb bölgesinde İsrail bombardımanının hedef aldığı binadaki ölü sayısının 45'e, yaralı sayısının ise 70'e yükseldiğini duyurdu.

Sağlık Bakanlığı, İsrail uçaklarının Bekaa'nın batısındaki Sahmar kasabasındaki merkezlerini hedef alması sonucu “İslami Sağlık Otoritesi ‘ne bağlı ’Sivil Savunma'nın altı üyesinin öldüğünü, Sidon bölgesindeki Benaful Meydanı civarına düzenlenen saldırıda ise üç kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bekaa'daki Hermel bölgesi, İsrail bombardımanı sonucunda iki yeni katliama tanık oldu; gece yarısı El-Şalman ve Hoş El-Seyyid Ali'deki evlere atılan iki füze 10 kişinin ölümüne ve bir aileden 20 kişinin yaralanmasına neden oldu.

İsrail savaş uçakları Hasbayya bölgesindeki Kafr Shuba ve Kafr Hamam kasabalarına iki, güneydeki Shaqra ve Bra'shit'e de iki saldırı düzenledi.

Hizbullah füzeleri

Hizbullah peş peşe yaptığı açıklamalarda İsrail'in El Naoura üssünü “Fadi 2” füzeleriyle vurduğunu, Safed şehrini, Gesher Hazif yerleşim birimini ve Capri yerleşim birimini “roket salvosuyla” vurduğunu duyurdu.

İsrail ordusu ise ülkenin kuzeyindeki ekonomik sulara giren bir insansız hava aracının durdurulduğunu duyurdu. Ordu, kuzeydeki Karish gaz sahasını hedef aldığını söylediği insansız hava aracının bir videosunu yayınladı.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

İsim tartışmasının gölgesinde bir kentin tarihi: Ayn el-Arab mı Kobani mi?

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensubu savaşçılar, 23 Ocak 2026’da Ayn el-Arab – Kobani’ye ulaşırken (AFP)
Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensubu savaşçılar, 23 Ocak 2026’da Ayn el-Arab – Kobani’ye ulaşırken (AFP)
TT
TT

İsim tartışmasının gölgesinde bir kentin tarihi: Ayn el-Arab mı Kobani mi?

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensubu savaşçılar, 23 Ocak 2026’da Ayn el-Arab – Kobani’ye ulaşırken (AFP)
Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensubu savaşçılar, 23 Ocak 2026’da Ayn el-Arab – Kobani’ye ulaşırken (AFP)

Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) ağırlıklı olarak Kürt nüfusun yaşadığı Haseke’nin kuzeyine, ardından Halep’in kuzeydoğusunda Türkiye sınırına yakın konumdaki Ayn el-Arab (Kobani) bölgesine doğru çekilmesiyle birlikte gözler bu bölgeye çevrildi. Kürt güçlerinin diğer bölgelerinden fiilen izole kalan Ayn el-Arab çevresinde, Suriye ordusunun kentin eteklerine kadar ilerlemesi ve ateşkesin ihlal edildiğine dair karşılıklı suçlamalar gündemde. SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi’nin “Kürt bölgeleri kırmızı çizgidir” açıklaması da bu gerilimi daha görünür kıldı.

Kaynaklara göre Ayn el-Arab (Kobani), görece yeni bir yerleşim olup kuruluşu 20. yüzyılın başlarında Osmanlı topraklarında Alman bir şirket tarafından yürütülen Bağdat Demiryolu Projesi ile bağlantılıdır. Proje, Berlin’i Bağdat’a bağlamayı amaçlayan ve İstanbul’dan başlayarak Anadolu, Kuzey Suriye ve Irak üzerinden uzanan bir demiryolu hattını öngörüyordu.

İngiliz arkeolog Leonard Woolley, 20. yüzyılın başlarında bugünkü Ayn el-Arab ve çevresini ziyaret etmiş; bölgeyi, yarı göçebe yarı yerleşik yaşam süren Kürt aşiretlerinin yaşadığı, vadiler arasında dağılmış küçük köylerin bulunduğu bir alan olarak tanımlamıştı. Woolley ayrıca, Fırat Nehri’ne doğru batı kesimlerde bazı Arap aşiretlerinin de yaşadığını aktarmıştı.

Ayn el-Arab (Kobani), Kürtler açısından özel bir öneme sahip. Kent, PKK’nın önemli merkezlerinden biri olarak da görülüyor. PKK’nin kurucusu Abdullah Öcalan’ın 1979’da kenti ziyareti, özellikle 1925’te siyasi nedenlerle Türkiye’den göç etmiş Kürtlerin oluşturduğu aşiret yapısında ciddi toplumsal dönüşümlere yol açtı.

zscdfgrt
SDG destekçilerine ait; SDG bayrağı ile Türkiye’de tutuklu bulunan PKK lideri Abdullah Öcalan’ın fotoğrafının yer aldığı bir duvar resminin önünden geçen bir adam (AFP)

Kent, Suriye’de 2011’de başlayan protestoların ardından, 19 Temmuz 2012’de Esad yönetiminin çekildiği ilk bölgelerden biri oldu. Daha sonra PKK’nin Suriye kolu olan Demokratik Birlik Partisi (PYD) kontrolü ele geçirdi. 2014 başında, DEAŞ’ın  kente bağlı onlarca köyü ele geçirmesi ve binlerce Kürdün Türkiye’ye göç etmek zorunda kalmasına yol açan saldırıların ardından, bölge “özerk yönetim” ilan edildi. Bu süreçte Kürt Halk Savunma Birlikleri (YPG), DEAŞ’e  karşı direnişiyle öne çıktı.

Ayn el-Arab’ın kuruluşu, Osmanlı döneminde 1912 yılında Bağdat Demiryolu’nun inşasıyla doğrudan ilişkilidir. Demiryolu hattı üzerindeki bir istasyon etrafında gelişen kent, Kürt çoğunluğun yanı sıra Arap, Ermeni ve Türkmen azınlıklara da ev sahipliği yaptı.

Suriye-Türkiye sınırlarının çizilmesiyle bölge ikiye ayrıldı. Suriye tarafındaki kesime, Osmanlı dönemindeki adından esinle “Arap Pınarı” (Ayn el-Arab) adı verildi. Türkiye tarafındaki yerleşim ise idari binaların bulunması nedeniyle “Mürşitpınar” olarak adlandırıldı. Suriye tarafındaki Arap Pınarı, 1915 olayları sırasında Ermeniler için de bir sığınak oldu.

Kentin eski adı olan “Ayn el-Arab”, Osmanlıca “Arab Pınar” ifadesinden geliyor ve bölgeden geçen Arap bedevi çobanların hayvanlarını suladığı su kaynağına atıfta bulunuyor.

“Kobani” adı ise Alman şirketinin adı olan Company/Kompanie kelimesinin yerel telaffuzundan türedi; demiryolu istasyonu ve şirketin geçici merkezinin bulunduğu alan bu adla anılmaya başlandı.

Kent adı, Kürt nüfus ile Suriye devleti arasında uzun yıllar boyunca tartışma konusu oldu. Baas yönetiminin onlarca yıl süren Kürt karşıtı politikaları; Kürt kimliğinin, dilinin ve kültürel unsurlarının yasaklanması ve yüz binlerce Kürdün vatandaşlıktan çıkarılması bu gerilimi daha da derinleştirdi.

fvghyj
SDG mensubu savaşçılar, 23 Ocak 2026’da Ayn el-Arab – Kobani’ye ulaşırken (AFP)

Ayn el-Arab (Kobani), uzun yıllar boyunca ihmal ve hizmet yoksunluğuyla karşı karşıya kaldı. Buna rağmen bölgede Kürt haklarını savunan siyasi partiler ve hareketler ortaya çıktı. SDG’nin  verilerine göre yaklaşık 440 köyü kapsayan Ayn el-Arab bölgesinde 300 bini aşkın kişi yaşıyor; nüfusun büyük çoğunluğunu Sünni Kürtler oluşturuyor. Bölge, Haseke ve Kamışlı ile birlikte Suriye’nin başlıca Kürt yerleşim alanlarından biri olmayı sürdürüyor.

ARAP DÜNYASI

Kaynaklar: Rusya, Suriye’nin kuzeydoğusundaki Kamışlı Havalimanı’ndan çekilmeye başladı

Rus güçleri, Suriye’nin doğusundaki Kamışlı kentindeki mevzilerini boşaltmaya hazırlanıyor – 12 Aralık 2024 (AFP)
Rus güçleri, Suriye’nin doğusundaki Kamışlı kentindeki mevzilerini boşaltmaya hazırlanıyor – 12 Aralık 2024 (AFP)
TT
TT

Kaynaklar: Rusya, Suriye’nin kuzeydoğusundaki Kamışlı Havalimanı’ndan çekilmeye başladı

Rus güçleri, Suriye’nin doğusundaki Kamışlı kentindeki mevzilerini boşaltmaya hazırlanıyor – 12 Aralık 2024 (AFP)
Rus güçleri, Suriye’nin doğusundaki Kamışlı kentindeki mevzilerini boşaltmaya hazırlanıyor – 12 Aralık 2024 (AFP)

Suriyeli kaynaklar, Rusya’nın Suriye’nin kuzeydoğusunda bulunan Kamışlı Havalimanı’ndaki askeri varlığını sonlandırma yönünde adımlar attığını söyledi. Çekilmenin, Şam yönetiminin Kürt güçlerin kontrolündeki bölgelerde yeniden hâkimiyet kurma çabalarıyla bağlantılı olduğu belirtildi.

Rusya, 2019’dan bu yana Kamışlı Havalimanı’nda sınırlı sayıda asker konuşlandırıyor. Bu varlık, Moskova’nın Suriye’nin Akdeniz kıyısındaki Hmeymim Hava Üssü ve Tartus’taki deniz tesisleriyle kıyaslandığında oldukça sınırlı düzeyde bulunuyor. Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığı habere göre kaynaklar, Rusya’nın ana askeri varlığını bu iki üsse yoğunlaştırmasının beklendiğini belirtti.

dfrgt
Kamışlı Havalimanı’nda Rus uçakları (Arşiv – X/Twitter)

Şam’a bağlı güçler, Suriye’nin kuzeyi ve doğusundaki geniş alanlarda Kürtlerin öncülüğündeki Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDG) geri püskürttü. Taraflar arasında yürürlükte olan kırılgan ateşkes, cumartesi günü 15 gün süreyle uzatıldı.

Kaynaklar, Rus birliklerinin geçen hafta Kamışlı Havalimanı’ndan kademeli olarak çekilmeye başladığını belirtti. Hmeymim’de konuşlu Rus hava üssünde görev yapan bir kaynak, askerlerin bir bölümünün Suriye’nin batısına kaydırılacağını, bir kısmının ise Rusya’ya döneceğini söyledi.

Suriye’nin batı kıyısında görev yapan bir güvenlik kaynağı da, Rus askeri araçları ve ağır silahların son iki gün içinde Kamışlı’dan Hmeymim’e nakledildiğini aktardı.

frg
SDG’ye bağlı güçler, Suriye’nin kuzeydoğusunda Haseke bölgesine çekilmeyi tamamladı (Reuters)

Rusya Savunma Bakanlığı konuyla ilgili henüz bir açıklama yapmadı. Rus gazetesi Kommersant, geçen hafta kimliği açıklanmayan Suriyeli bir kaynağa dayandırdığı haberinde, SDG güçlerin bölgeden tamamen çıkarılmasının ardından Şam yönetiminin Rusya’dan Kamışlı’daki askeri varlığını sonlandırmasını isteyebileceğini, zira bu varlığın artık gerekli görülmediğini yazdı.

Reuters muhabiri, pazartesi günü Kamışlı Havalimanı’nda Rus bayraklarının hâlâ dalgalandığını ve pistte Rus işaretleri taşıyan iki uçağın bulunduğunu bildirdi.

Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi uzmanlarından Anton Mardasov, 23 Ocak’ta Meduza’ya yaptığı değerlendirmede, bölgesel rekabetin artması ve Şam yönetiminin SDG  üzerindeki baskısının yoğunlaşmasıyla birlikte Moskova’nın arabulucu rolü üstlenmesinin giderek zorlaştığını, bu nedenle Rus askeri varlığının zaman içinde tamamen sona ermesinin “mantıklı” olduğunu ifade etti.

Son dönemde Kamışlı Havalimanı’ndaki Rus faaliyetlerinin kademeli olarak azaldığına dair haberler artmıştı. Rusya, havalimanını 2019’da kullanmaya başlamış, Suriye’deki yönetim değişikliğinin ardından da buradaki varlığını sürdürmüş, hatta Suriye medyasına göre 2025 yazında askeri mevcudiyetini artırmıştı.

Ancak Suriye televizyonu, ocak ayında uydu görüntülerine dayanarak Rusya’nın Kamışlı’daki bazı askeri teçhizatını, gerekçesi açıklanmaksızın kısmen geri çektiğini bildirmişti. Uzmanlara göre Beşşar Esad’ın iktidardan düşmesinin ardından üs fiilen askeri önemini yitirdi. Moskova’nın da Washington’un da SDG’yi ve bölgedeki petrol sahalarını korumaya yönelik bir politika izlemediği; Kamışlı’nın, Hmeymim ve Tartus’un aksine, başka cepheler için lojistik merkez olarak kullanılmadığı ve öneminin DEAŞ’e karşı yürütülen operasyonlar sırasında zirve yaptığı belirtiliyor.

Rusya, devrik Devlet Başkanı Beşşar Esad’ın yakın müttefiki olmasına rağmen, yaklaşık 14 ay önce göreve gelen Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ile ilişkilerini sürdürdü. Şara’nın geçen yıl Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e, Şam ile Moskova arasında daha önce imzalanan tüm anlaşmalara bağlı kalacağını ilettiği kaydedildi.

ARAP DÜNYASI

Suriye’de ‘siyasi tasfiye’ tartışması Asıf Şevket’in kızının toplantı fotoğrafıyla patladı: Sosyal İşler Bakanlığı özür diledi

Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı’ndaki bir toplantıya Dima Asıf Şevket’in katıldığına dair fotoğraf dolaşıma girdi
Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı’ndaki bir toplantıya Dima Asıf Şevket’in katıldığına dair fotoğraf dolaşıma girdi
TT
TT

Suriye’de ‘siyasi tasfiye’ tartışması Asıf Şevket’in kızının toplantı fotoğrafıyla patladı: Sosyal İşler Bakanlığı özür diledi

Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı’ndaki bir toplantıya Dima Asıf Şevket’in katıldığına dair fotoğraf dolaşıma girdi
Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı’ndaki bir toplantıya Dima Asıf Şevket’in katıldığına dair fotoğraf dolaşıma girdi

Suriye’de “geçiş dönemi adaleti”nin uygulanmasında bir araç olarak görülen siyasi tasfiye (siyasal yasaklama) talepleri etrafındaki tartışmalar, devrik rejimin önde gelen güvenlik yetkililerinden birinin kızının Şam’daki Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı’nda düzenlenen bir toplantıya katıldığının ortaya çıkmasıyla yeniden alevlendi. Sert eleştirilerin ardından bakanlık, bir “karışıklık” yaşandığını belirterek kamuoyundan özür diledi ve devrik rejimin sembolleriyle bağlantılı herhangi bir kişinin bakanlık binasında bulunmasını kesin olarak reddettiğini açıkladı. Bakanlık, geçiş dönemi adaleti ile sosyal adaletin çalışma anlayışının ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.

Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı’nda düzenlenen bir toplantıdan sızdırılan fotoğrafta, Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı’na (WFP) bağlı programlardan birinin yöneticisi sıfatıyla Dima Şevket’in toplantıya katıldığı görüldü. Bu durum, Dima Şevket’in devrik rejimin en önde gelen güvenlik yetkililerinden, eski Savunma Bakan Yardımcısı Asıf Şevket’in ilk evliliğinden olan kızı olması nedeniyle geniş çaplı tepkiye yol açtı. Asıf Şevket, aynı zamanda Esad ailesiyle akrabalık bağı bulunan ve Hafız Esad’ın kızı Bușra Esad ile evli bir isimdi.

sdfgthy
Eski güvenlik yetkilisi ve Beşşar Esad’ın kız kardeşinin eşi olan Asıf Şevket, 2012 yılında Şam’da Kriz Hücresi’ne yönelik bombalı saldırıda hayatını kaybetmişti (Zaman el-Vasl)

Yaklaşık bir hafta süren tartışmaların ardından Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı, pazar akşamı yaptığı açıklamada yaşanan “karışıklıktan” dolayı özür diledi. Bakanlık, söz konusu kişinin kimliği hakkında önceden ya da sonradan herhangi bir bilgiye sahip olmadığını, kendisiyle resmi ya da gayriresmi hiçbir temas kurulmadığını ve herhangi bir sıfatla görevlendirilmediğini bildirdi.

Açıklamada, özellikle uluslararası ve BM’ye bağlı kuruluşları temsil eden kişilerin kimlik ve temsil sıfatlarının doğrulanmasının bakanlığın yetki alanına girmediği ifade edildi. Bakanlık ayrıca, uluslararası kuruluşlarla ilişkilerde yeni bir mekanizma benimsendiğini ve devrik rejime mensup olduğu değerlendirilen kişilerin kurumlarına kabul edilmeyeceğine dair resmi bir bildirim gönderildiğini duyurdu. Geçiş dönemi adaleti ve sosyal adaletin, bakanlığın izlediği çizginin temel unsurları olduğu tekrarlandı.

sdfrg
Suriyeli iş insanı Muhammed Hamşo (Arşiv)

Son dönemde, devrik rejimle bağlantılı isimlerin Suriye’de kamusal alanda yeniden görünür hâle gelmesi dikkat çekiyor. Bunlar arasında, Mahir ve Beşşar Esad ile yakın ilişkileriyle bilinen ve uzlaşma süreçlerinden geçen iş insanı Muhammed Hamşo, ya da rejime bağlı milis gruplarından birinin liderliğini yapmış Fadi Sakar gibi isimler yer alıyor. Bu kişilerin ya da çocuklarının kamusal alandaki varlığı, özellikle Esad rejiminin kurbanları ve yakınları açısından ciddi bir provokasyon olarak görülüyor ve geçiş dönemi adaletinin uygulanmasındaki gecikmeler nedeniyle istikrarı tehdit edebilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor.

sdfrg
Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı’nın açıklaması

Bu bağlamda, “Suriye Diyaloğu” Merkezi tarafından yayımlanan ve beşerî bilimler alanında uzman araştırmacı Nurs el-Abdullah imzasını taşıyan bir çalışmada, “kamusal hayatın korunması amacıyla Suriye’de siyasi tasfiyeyi düzenleyen açık ve net bir yasanın” çıkarılması çağrısı yapıldı.

El-Abdullah, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, siyasi tasfiyenin amacının, eski rejime bağlı unsurların belirli bir süre için siyasi süreçten ve kamu yönetiminden uzak tutulması olduğunu, bunun mağdurlar için asgari düzeyde adaletin sağlanmasına katkı sunacağını belirtti. Ancak ağır ihlallerin yargı kararıyla sabit olması hâlinde bunun zaten cezai yaptırımlara konu olacağını, siyasi tasfiyenin daha çok bu kapsama girmeyen kişilerle ilgili olduğunu vurguladı.

Araştırmacı, “cezanın şahsiliği” ilkesinin önemine dikkat çekerek, belirli bir sorumluluk düzeyinde yer almamış ya da halk aleyhine işlenen suçlara destek vermemiş kişilerin tasfiye kapsamına alınmasının intikamcı bir yaklaşıma yol açabileceği uyarısında bulundu. Buna karşın, yolsuzlukların dolaylı failleri de dâhil olmak üzere etkilerinin mutlaka izlenmesi gerektiğini söyledi.

dfrgt
Subay Abdülfettah eş-Şeyh (Facebook hesabı)

El-Abdullah ayrıca, eski rejimle bağlantılı bazı kişilerin uluslararası kuruluşlar aracılığıyla yeniden dolaşıma sokulabileceği uyarısında bulundu. Daha önce yapılan çalışmaların, rejime bağlı aktörlerin bu kuruluşlara baskı ve şantaj uyguladığını ortaya koyduğunu hatırlatan El-Abdullah, ABD Kongresi’nin 2024’te kabul ettiği Esad rejimiyle normalleşmeye karşı yasada bu konuya özel bir maddenin yer aldığını belirtti. Ona göre Suriye hükümeti, net bir yasa çıkarılıncaya kadar takdir yetkisini kullanarak mevcut karmaşayı kısmen giderebilir.

Öte yandan siyasi tasfiyenin uygulanması, Suriye’nin bazı bölgelerinde daha karmaşık ve hassas bir boyut taşıyor. Savunma Bakanlığı’nda görevli subay Abdülfettah eş-Şeyh, Suriye’nin kuzeydoğusundaki Cezire bölgesinde yürütülen askeri operasyonlara katılan isimlerden biri olarak, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile çalışmış alt düzey unsurların takibata uğramasına karşın, lider kadrolara müsamaha gösterildiği gerekçesiyle istifa ettiğini açıkladı. Şeyh, bu kişilerin orduyla “koordinasyon” içinde olduklarının iddia edildiğini belirtti.

Nurs el-Abdullah’a göre Cezire bölgesinde sosyal yapının belirleyici bir rolü bulunuyor ve SDG’nin kontrolündeki özel durum nedeniyle siyasi tasfiyeden söz etmek, bu yapıların devletle entegrasyonunu öngören 10 Mart ve 18 Ocak tarihli anlaşmalar ışığında ilkesel olarak mümkün görünmüyor.

Araştırmacı, siyasi tasfiyenin diğer geçiş dönemi adaleti mekanizmaları gibi son derece hassas ve karmaşık olduğunu, uygulanma biçiminin siyasal dönüşümün niteliğine ve eski rejimin ağ yapısına bağlı olduğunu ifade etti. Tasfiyenin, siyasi intikam ya da keyfî dışlama aracına dönüşmemesi gerektiğini vurguladı.

cdfvghyju
Geçen kasım ayında Suriye’de geçiş dönemi adalet sürecinin etkinleştirilmesi amacıyla Adalet Bakanlığı’nda düzenlenen istişari toplantı; Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Kurumu Başkanı Abdülbasıt Abdüllatif’in katılımıyla (SANA)

El-Abdullah, tasfiyenin aşırı, rastgele ya da intikamcı şekilde uygulanmasının Irak’taki Baas’tan arındırma sürecine benzer bir tablo yaratabileceği, bunun da derin toplumsal yarılmalara ve ciddi istikrarsızlıklara yol açabileceği uyarısında bulundu. Öte yandan, tasfiyenin hiç uygulanmaması ya da siyasi pazarlıklara kurban edilmesinin de mağdurların yeni kurumlara olan güvenini zayıflatacağını söyledi.

Farklı bir bakış açısıyla konuşan aktivist ve siyasetçi Muhammed Salih ise siyasi yasaklamanın Suriye siyasetinde yeni bir boşluk ve çoraklaşma yaratabileceğini savundu. Salih’e göre esas çözüm, mevcut Suriye yasaları çerçevesinde herkesin yargıya sevk edilmesi ve bir kişinin siyasi faaliyette bulunup bulunamayacağına bağımsız mahkemelerin karar vermesi.

Salih, siyasi tasfiyenin iktidar tarafından uygulanmasının siyasete yönelik en büyük tehdit olduğunu belirterek, nihai kararın halka ait olması gerektiğini ifade etti. Halkın yanlış tercihler yapabileceğini, Almanya örneğinde olduğu gibi Hitler’in iktidara gelmesinin de bunun bir sonucu olduğunu söyleyen Salih, buna rağmen siyasi özgürlüklerin korunmasının, kararın dar bir kadronun eline bırakılmasından çok daha doğru olduğunu dile getirdi.