عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Lübnan ordusunun çekilmesinin ardından İsrail sınırı geçti

TT
TT

Lübnan ordusunun çekilmesinin ardından İsrail sınırı geçti

İsrail askerleri, Lübnan'a kara harekatı düzenleneceği haberleri üzerine İsrail'in kuzeyinde tankların ve zırhlı personel taşıyıcılarının yanında 30 Eylül 2024 (AP)
İsrail askerleri, Lübnan'a kara harekatı düzenleneceği haberleri üzerine İsrail'in kuzeyinde tankların ve zırhlı personel taşıyıcılarının yanında 30 Eylül 2024 (AP)

Lübnan-İsrail sınırında geniş çaplı çatışmaların başlamasından bu yana ilk kez bir Lübnan askeri öldürülürken, Tel Aviv'in Washington'u kuvvetlerinin Lübnan içinde yakın bir kara operasyonuna hazırlandığı konusunda bilgilendirdiği bildirildi.

Associated Press'e konuşan ABD'li yetkililer İsrail'in şu anda Lübnan'da sınırlı sınır ötesi kara operasyonları yürüttüğünü söyledi. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Matthew Miller Pazartesi günü yaptığı açıklamada İsrail'in ABD'yi “sınırlı” olarak nitelendirdiği ve sınıra yakın Hizbullah altyapısını hedef alan operasyonlar konusunda bilgilendirdiğini söyledi. İsrail'in daha geniş kapsamlı bir operasyon konusunda nihai bir karar verip vermediği daha netleştirmedi.

İsrail ordusu Lübnan sınırına yakın Metulla, Maskaf Amir ve Kfar Giladi çevresindeki bölgeleri kapalı askeri bölge ilan ederek bu bölgelere girişi yasakladı. İsrail ordusu kararın durum değerlendirmesinin ardından alındığını söyledi.

Reuters haber ajansı yerel sakinlere dayanarak Lübnan ordusunun İsrail ile güney sınırındaki bazı mevzilerden çekildiğini bildirdi.

Ajansa konuşan Lübnanlı bir güvenlik kaynağı, askerlerin İsrail'le olan güney sınırının en az beş kilometre kuzeyine çekildiğini söylerken AFP, İsrail'in olası bir saldırı tehdidi üzerine Lübnan ordusunun Lübnan'ın güneyinde sınıra yakın bir yerde yeniden mevzilendiğini bildirdi.

İsrail'in suikast savaşını sürdürdüğü ve Pazartesi günü şafak vakti ilk kez Beyrut'un merkezini hedef aldığı saldırıda Filistin Halk Kurtuluş Cephesi'nin üç üyesi öldürülürken, Lübnan'ın güneyindeki bir Filistin kampına düzenlenen hava saldırısında üst düzey bir Hamas komutanı hayatını kaybetti.

dfvgbh
İsrail araçları Pazartesi günü Lübnan sınırı yakınında toplandı (EPA)

İsrail, Lübnan ile Suriye arasında bulunan ve Lübnan'dan kaçan insanlarla dolup taşan Jdeidet Yabous sınır kapısı civarındaki bir binayı da vurdu.

İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları son saatlerde özellikle güneyde, Bekaa Vadisi'nde ve Beyrut'un güney banliyölerinde yoğunlaşarak devam ettirirken yüzlerce insan hala enkaz altında mahsur durumda.

Kara işgali tehdidi

Tüm bunlar olurken İsrail medyası, İsrail Savunma Bakanı Yoav Galant'ın Pazartesi günü Lübnan'da Hizbullah'a karşı olası bir kara harekâtını ima ettiğini bildirdi.

Ordudan yapılan açıklamada Galant'ın Lübnan-İsrail sınırında konuşlu zırhlı birlikteki askerleri ziyareti sırasında şu ifadeleri kullandı: “Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'ı ortadan kaldırmak önemli bir adım ama bu son adım değil. Kuzey İsrail sakinlerinin geri dönüşünü sağlamak için tüm imkanlarımızı kullanacağız. Elimizdeki tüm imkânları kullanacağız ve eğer karşı taraftaki hiç kimse bu imkânların ne anlama geldiğini anlamıyorsa, biz tüm imkânları kastediyoruz ve siz de bu çabanın bir parçasısınız.”

Lübnan tarafında askeri hareketlilikte bir değişiklik olmazken, Pazartesi günü İsrail'in olası bir kara harekatına ilişkin çelişkili haberler medyada yer aldı. İsrail komandolarının Lübnan'ın Mavi Hat'a yakın bölgelerinde operasyonlara başladığı bildirilirken, ABD'li bir yetkili İsrail'in Lübnan'a kara operasyonu planladığını ABD'ye bildirdiğini açıkladı.

ABD medyası, adının açıklanmasını istemeyen bu yetkilinin, Başkan Joe Biden yönetiminin İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu hükümeti tarafından kara harekâtının “sınırlı olacağı” konusunda bilgilendirildiğin aktardı.

Ancak İsrailli yetkililerin geçtiğimiz hafta ABD'li muhataplarına söylediği gibi, askeri operasyon Hizbullah'ın lider kadrosuna ve saha yetkililerine suikast düzenlemenin ötesine geçecek.

Ancak ABD'li yetkili, ABD'nin İsrail'in 2006 yılında Lübnan'da gerçekleştirdiği 34 günlük operasyona benzer bir niyet taşıdığına “inanmadığını”, daha ziyade “bunun önemli ölçüde küçültülmüş bir versiyonu” olduğunu söyledi.

dsfvrgt
İsrail bombardımanda babasının kaybeden yaralanan Lübnanlı çocuk, hastanede tedavi görüyor (Reuters)

Bununla birlikte ABD'li kaynak, Biden yönetimi yetkililerinin sınırlı bir saldırı olarak başlayabilecek bu harekatın uzun vadede daha büyük bir operasyona dönüşmesinden endişe duydukları konusunda uyardı.

Bu endişelerin, sınırlı bir kara harekatının İsrail sınırı yakınlarındaki Hizbullah altyapısını hedef alacağını ve İsrail sınırındaki topluluklara yönelik tehdidi ortadan kaldırmak için sınır boyunca militan altyapısını temizlemeye odaklanacağını iddia eden İsrail tarafıyla görüşüldüğünü söyledi.

ABD, İsrail'in olası bir kara saldırısına yönelik hazırlıkların bir parçası olarak İsrail özel kuvvetlerinin son günlerde Lübnan topraklarında küçük çaplı baskınlar düzenlediği konusunda bilgilendirildi. İsrail güçlerinin saldırıdan sonra geri çekilmesi bekleniyor.

New York Times'ın altı İsrailli subay ve yetkili ile bir Batılı yetkiliye dayandırdığı haberine göre baskınlar, sınıra yakın Hizbullah mevzileri hakkında istihbarat toplamanın yanı sıra hava ya da kara saldırısına hazırlık amacıyla Hizbullah'ın tünellerini ve askeri altyapısını tespit etmeye odaklandı.

sadfrg
İsrail saldırısında Beyrut'un Kola mahallesinde Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nin  mensuplarının cesetlerini taşıyan ambulanslar (Reuters)

Yetkililerden üçü baskınların, İsrail özel kuvvetlerinin keşif için Lübnan sınırını kısa süreliğine geçtiği, ancak komutanların daha büyük bir manevraya hazırlandığı son günlerde yoğunluğu artan benzer gizli görevlerin ardından geldiğini söyledi.

Jerusalem Post gazetesi İsrail'in Lübnan'ı işgal etmesinin “birkaç gün meselesi” olduğunu yazdı.

Lübnanlı asker ve Hamas lideri Lübnan'da öldürüldü

Pazartesi günü Lübnan ordusu, İsrail'in güney Lübnan'daki bir kontrol noktasından geçerken bir motosikleti hedef alan insansız hava aracı saldırısında bir askerin öldüğünü ve bunun İsrail'in çeşitli bölgelere yönelik yoğun saldırılara başlamasından bu yana öldürülen ilk asker olduğunu duyurdu.

Ordu, “X” platformunda yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:  İsrail sınırındaki Wazzani bölgesinde “İsrail'e ait bir insansız hava aracının kontrol noktasından geçerken bir motosikleti hedef alması sonucu bir asker şehit oldu.”

Ulusal Haber Ajansı (NNA) üç İHA saldırısı düzenlendiğini, ilkinde Hiyam kavşağında bir motosikletin hedef alındığını ve iki Suriyelinin öldüğünü, ikincisinde Vazzani'de bir karakolun hedef alındığını ve bir askerin şarapnel parçalarıyla yaralandığını, askerin tedavi için hastaneye kaldırıldığını, üçüncüsünde ise iki meyve bahçesinin eteklerinde bir motosikletin hedef alındığını ve iki Suriyelinin yaralandığını bildirdi.

Daha önce Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC), İsrail'in Beyrut'un Kola bölgesindeki bir apartman dairesini hedef alan ve geçen yıl 8 Ekim'den bu yana Lübnan başkentinin kalbini hedef alan ilk hava saldırısında bazı üyelerinin öldürüldüğünü duyurdu.

Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC) yaptığı açıklamada, İsrail saldırısında öldürülen üç liderinin FHKC Siyasi Büro Üyesi ve Askeri Güvenlik Dairesi yetkilisi Muhammed Abdulal (Ebu Gazi), FHKC Genel Merkez Komitesi üyesi ve Lübnan’daki askeri komutanı İmad Avde (Ebu Ziyad) ile FHKC yöneticilerinden Abdurrahman Abdulal olduğunu belirtti.

Televizyon kanalları tarafından gösterilen video görüntülerinde, başkenti Beyrut havaalanına bağlayan yolun yakınında bulunan ve çoğunluğu Sünni olan Kola mahallesindeki bir binaya yapılan saldırının neden olduğu kısmen yıkılmış bir daire görülüyor.

FHKC, İsrail ve Avrupa Birliği tarafından terör örgütü olarak tanımlanan solcu bir Filistin örgütüdür ve Lübnan Hizbullah'ını Gazze'ye “destek amacıyla” İsrail'in kuzeyindeki askeri operasyonlarında desteklemiştir.

Filistinli Hamas hareketi ise Lübnan'daki komutanının ülkenin güneyinde düzenlenen bir hava saldırısında öldüğünü duyurdu. Hamas yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Lübnan'daki İslami Direniş Hareketi - Hamas'ın lideri ve hareketin yurtdışındaki liderliğinin bir üyesi olan şehit lider Feth Şerif Ebu el-Emin'in yasını tutuyoruz (...) Lübnan'ın güneyindeki Tyre yakınlarındaki el-Buss kampındaki evini hedef alan “terörist ve kriminal bir suikast operasyonunda öldürüldü. Feth Şerif Ebu el-Emin'in saldırıda eşi, oğlu ve kızıyla birlikte öldürüldü."

Ulusal Haber Ajansı (NNA) Filistin kampının ilk kez hedef alındığını kaydetti.

Bu hedef alma Hamas'ın siyasi büro başkan yardımcısı Salih el-Aruri'nin 2 Ocak'ta Beyrut'un güney banliyösünde İsrail'e atfedilen bir saldırıda öldürülmesinin ardından gerçekleşti.

sdwefe
İsrail'in Pazartesi günü Lübnan'ın güneyindeki İbl al-Saqi köyüne düzenlediği hava saldırısının ardından dumanlar yükseliyor (AFP)

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'ne (SOHR) göre Pazartesi günü şafak vakti de Lübnan'la Cdeidet Yabus sınır kapısı yakınlarındaki bir binayı hedef alan bombardımanda beşi Suriyeli olmayan yedi İran yanlısı savaşçı yaralandı.

Suriye ile Lübnan arasındaki en büyük geçiş noktası olan Cdeidet Yabus sınır kapısı, İsrail'in Lübnan'a yönelik ağır hava saldırılarından kaçan binlerce Suriyeli ve Lübnanlı mültecinin akın etmesi nedeniyle günlerdir büyük bir yoğunluk yaşıyor.

Bekaa Vadisi ve Güney Lübnan'da devam eden bombardıman

Pazartesi günü Beyrut'un güney banliyölerinde temkinli bir sükûnet hâkim olurken, İsrail'in Lübnan'ın Bekaa ve güneyine yönelik bombardımanı devam etti. Sağlık Bakanlığı Sayda'nın doğusundaki Ayn el-Dalb bölgesinde İsrail bombardımanının hedef aldığı binadaki ölü sayısının 45'e, yaralı sayısının ise 70'e yükseldiğini duyurdu.

Sağlık Bakanlığı, İsrail uçaklarının Bekaa'nın batısındaki Sahmar kasabasındaki merkezlerini hedef alması sonucu “İslami Sağlık Otoritesi ‘ne bağlı ’Sivil Savunma'nın altı üyesinin öldüğünü, Sidon bölgesindeki Benaful Meydanı civarına düzenlenen saldırıda ise üç kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bekaa'daki Hermel bölgesi, İsrail bombardımanı sonucunda iki yeni katliama tanık oldu; gece yarısı El-Şalman ve Hoş El-Seyyid Ali'deki evlere atılan iki füze 10 kişinin ölümüne ve bir aileden 20 kişinin yaralanmasına neden oldu.

İsrail savaş uçakları Hasbayya bölgesindeki Kafr Shuba ve Kafr Hamam kasabalarına iki, güneydeki Shaqra ve Bra'shit'e de iki saldırı düzenledi.

Hizbullah füzeleri

Hizbullah peş peşe yaptığı açıklamalarda İsrail'in El Naoura üssünü “Fadi 2” füzeleriyle vurduğunu, Safed şehrini, Gesher Hazif yerleşim birimini ve Capri yerleşim birimini “roket salvosuyla” vurduğunu duyurdu.

İsrail ordusu ise ülkenin kuzeyindeki ekonomik sulara giren bir insansız hava aracının durdurulduğunu duyurdu. Ordu, kuzeydeki Karish gaz sahasını hedef aldığını söylediği insansız hava aracının bir videosunu yayınladı.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

BAE'nin çekilmesinin ardından Yemen'de neler oldu?

Gelişen hizmetler daha iyi bir gelecek umutlarını besledi (AFP)
Gelişen hizmetler daha iyi bir gelecek umutlarını besledi (AFP)
TT
TT

BAE'nin çekilmesinin ardından Yemen'de neler oldu?

Gelişen hizmetler daha iyi bir gelecek umutlarını besledi (AFP)
Gelişen hizmetler daha iyi bir gelecek umutlarını besledi (AFP)

Tevfik eş-Şenvah

Meşru hükümetin talebi üzerine Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Yemen'den çekilmesinin ardından, 10 yıl boyunca meşru hükümet güçlerine paralel bir silahlı kanat olan Güney Geçiş Konseyi aracılığıyla askeri üstünlüğünü koruyan güneyin kaderi hakkında sorular gündeme geldi.

Bu dönem hem askeri hem de sivil hükümet kurumlarıyla ve ayrıca kalkınma, insani yardım ve sosyal hizmetlerle sürekli bir çatışma ve çekişme olduğu için kolay değildi. Bu durum, derin bölünmelerle zaten zayıflamış ve bu bölünmelerin artık uluslararası toplum tarafından tanınmış, Suudi Arabistan’ın büyük desteği sayesinde iç güveni yeniden kazanan hükümetin yönetimindeki birleşik toprakların kalan kısmını da tehdit ettiği ülkede, BAE’nin ayrılmasının yaratacağı “boşluğun” sonuçları hakkındaki tartışmaları da tetiklemişti.

 Boşluğu doldurmaya yönelik kararlı bir duruş

2025’in Aralık ayının başından 2026’nın Ocak ayının başına kadar Hadramut ve el-Mehra'da yaşanan yoğun olaylarla geçen bir aylık süre, Yemen'deki siyasi, askeri ve hatta hizmetler sahnesini kökten değiştirmeye yetti.

Bu değişikliklerin sonucu olarak, BAE kuvvetleri tüm ekipman ve kaynaklarıyla geri çekildi ve arkasında önemli olaylar, misyonlar ve 10 yıllık hakimiyet, kontrol ve faaliyetin ardından merak uyandıran sorular bıraktı.

Güvenlik ve hizmetlerde yaşanacak boşluk konusunda uyarıda bulunanlar bile, güç dengesinin sahada hızla değişmesi, Suudi Arabistan’ın desteğiyle devletin sahadaki varlığının ciddi bir geri dönüş yaşamasıyla arka plana çekildi. Riyad'ın bu desteğine iyileştirilmiş hizmetler, güvenlik ve maaş ödemelerinin ötesine uzanan çeşitli düzeylerdeki kararlı duruş da eşlik etti. Bu değişiklikler, herkesin dilinde ve Yemenlilerin kendilerine ve ülkelerinin geleceğine olan güvenlerini yeniden kazanmalarıyla zirveye ulaştı.

Enformasyon Bakan Yardımcısı Feyyaz el-Numan, BAE'nin, Cumhurbaşkanı Reşad el-Alimi'nin egemenlik kararı doğrultusunda kurtarılan şehirlerden çekilmesinin ardından, “elektrik ve su gibi temel hizmetlerde kademeli bir iyileşme ve bazı hizmet sektörlerinde göreceli bir normale dönüşle birlikte, sahanın çehresinin açık ve belirgin bir şekilde değişmeye başladığını” söyledi.

Şarku'l Avsat'ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre web sitesine verdiği röportajda Numan, “geçici başkent Aden ve diğer kurtarılan şehirlerdeki bu artan iyileşmenin bir tesadüf olmadığını, aksine ikilik, karar alma sürecindeki çok başlılık, Abu Dabi’nin politikalarının artık feshedilmiş olan Güney Geçiş Konseyi'ne dayattığı müdahalelerden arındırıldıktan sonra devlet kurumlarının normal işlevlerine geri dönme çabalarının bir sonucu olduğunu” ifade etti.

Gerçek, kurşunların susturamayacağı bir denklemdir

Sahadaki alternatif değişiklikler hükümete bağlı “Vatan Kalkanı” güçlerinin ilerleyişiyle hızla ilerliyordu. Askeri ilerleyişi, Güney Geçiş Konseyi ve BAE ile bağlantılı engelleyici güçlerin sahne dışına itilmesiyle başlayan siyasi çabalar takip etti. Bu çabalar, Yemen'de önemli bir kamuoyu desteğine sahip etkili isimlerin, Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi tarafından temsil edilen devlet hiyerarşisinin en tepesine yerleştirilmesini ve Şayi Zindani’nin başbakan olarak atanmasını da içeriyordu. Güney Geçiş Konseyi unsurları ise hızla değişen gerçekliğe ayak uydurmaya çalışarak Riyad'a akın ettiler.

Bu akın, Ayderus ez-Zübeydi kampından ayrılma ya da inat ve bölgesel kibirden vazgeçme işareti değil. Aksine, değişen koşulları okuduklarının ve paralel oluşumlar ve projeler sayfasının kapanmasından sonra yeni bir pozisyon belirlediklerinin bir işareti.

Gazeteci ve toplum aktivisti Veddah el-Ahmedi, “Su ve elektrik gibi hizmetlerdeki iyileşme ve maaş ödemelerindeki düzenlilik, Aden'in yıllardır tanık olmadığı kadar açık ve hızlıydı” dedi.

Bu değişiklikler insanlara “devletin geri dönüşü, kanun ve devlet kurumlarının yönetmeliklerinin uygulanması, işlerin kayırmacılık ve bölgeselcilik yerine yeniden liyakate dayanarak yürütülmesi konusunda bir umut ışığı” verdi.

Ahmedi'ye göre, insanların en çok umduğu şey belki de “iki farklı dış kararın varlığı sebebiyle görevlerdeki ikiliğin ortadan kaldırılmasıdır.”

İyileşmenin pekiştirilmesi ve çatışma döngülerinin sona erdirilmesi için “geçmiş yıllarda Aden'de kök salmış olan ve bu şehre tamamen yabancı olan bölgeselcilik yerine, tüm güney şehirlerin sakinlerinin bir sonraki aşamanın yönetimine dahil edilmesinin” çok önemli olduğunu düşünüyor.

Krallığın çabalarının bir parçası olarak, meşru hükümetin kontrolündeki bölgelerde uzun süredir yaşanan kalkınma ve hizmet boşluğu giderildi. Devlete silah doğrultan “Güney Geçiş Konseyi” güçleri de dahil olmak üzere yaklaşık 40 bin askere, Adalet Bakanlığı çalışanlarına ve diğer bazı sivil sektör çalışanlarına maaş ödemeleri yapıldı.

Ekonomik ve mali durumu iyileştirmek için Yemen Merkez Bankası'na 300 milyon dolarlık bir mevduat şeklinde yeni bir finansman paketi sunuldu. Toplam 1,2 milyar dolarlık paketin bir parçası olarak, ülkedeki gıda güvenliğini güçlendirmek ve bütçe açığını kapatmak için de ilave 200 milyon dolar tahsis edildi. Bu fon ayrıca maaş, ücret ve işletme giderleri ödemelerini destekleyecek, hükümete ekonomik reform programını uygulamada yardımcı olacak ve elektrik, sağlık, ulaşım ve diğer sektörlerdeki projeleri finanse edecektir.

Bu destek, geçici başkent Aden ile sınırlı kalmayıp, Hadramut, Mehra, Sokotra, Marib, Şebve, Abyan, ed-Dali, Lahc ve Taiz şehirlerindeki çeşitli projelerin geliştirilmesini de içeriyor.

Geçtiğimiz yılın sonlarında, Krallık, Yemen hükümetinin bütçesini güçlendirmek ve Yemen Merkez Bankası'nı desteklemek için 500 milyon dolarlık ek ekonomik destek sundu.

Acil planlar

Aden'den askeri birliklerin çekilmesini ve güvenlik koşullarının, emniyetin sağlanmasını denetleyen Danışman Faleh eş-Şehrani ise son zamanlarda zorlu koşullar yaşayan çeşitli kurumların temsilcileriyle bir araya geldiğini açıkladı. Bu kurumlar arasında yetimhaneler, görme engelliler merkezleri, huzurevleri ve çocuk evleri, Güvenli Çocukluk Derneği, Protez Merkezi, Psikiyatri Hastanesi, Aden Otizmli Çocuklar Derneği, El-Hayat Engelliler İçin Erken Müdahale Vakfı ve bir grup eğitimci yer alıyor.

Bu toplantıların ardından Şehrani, eğitim sürecinin devamlılığını sağlamak için eğitim sektörünü ve öğretmenleri desteklemenin yanı sıra, bu kurumları desteklemek ve güçlendirmek için acil bir planın uygulanacağını açıkladı.

Ülkenin ruh halini yansıtan popüler bir ifade

Halkın gelişmelere tepkisi hızlı ve belirgindi; Yemenliler, Güney Geçiş Konseyi'nin kontrolü sırasında tam bir yoksunluk yaşayan bölgelerine ve evlerine elektrik ve su da dahil olmak üzere hizmetlerin geri döndüğünü gösteren fotoğraf ve videoları sosyal medyada paylaşmakta adeta yarıştılar.

Ardından, cuma günü Aden'de düzenlenen ve Suudi Arabistan bayraklarının taşındığı büyük bir gösteri, bu duyguyu ifade ediyor ve içeriği, konuşmaları ile halkın son günlerde gerçekleşen ilerlemeden duyduğu memnuniyeti dillendiren bir mesaj taşıyordu. Aynı zamanda güvenliğin önceliğini vurguluyor, maaş ödemelerinde, hizmetlerde ve kalkınma projelerinde yapılan iyileştirmelere destek veriyordu. Bu projelerin en yenisi, Aden Valisi ve Suudi Arabistan'ın Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı yetkilileri tarafından Aden Uluslararası Havalimanı’nı geliştirme projesinin üçüncü aşamasının temel atma töreniydi. Söz konusu aşama, ana pistin rehabilitasyonunu ve hava seyrüsefer ve iletişim sistemlerinin uluslararası standartlara uygun hale getirilmesini, operasyonel verimliliğin ve hava trafiği güvenliğinin artırılmasını, havalimanının hem yerel hem de uluslararası havayolları uçuşlarını kabul etmeye ve işletmeye hazır hale getirilmesini içeriyor.

Güneyde siyasi pazarlıklara yer yok

Aden'in el-Urud Meydanı'nda toplanan kalabalığın, Amalika Tugayı lideri Hamdi Şükri'ye yönelik suikast girişimini kınayan mesajı, Güney davasının, herhangi bir tarafın halkın pahasına siyasi manevra veya kazanç aracı olmadığına halkın bağlı kaldığını açığa çıkardı. Bunun diyalog ve istikrara yönelik bilinçli bir halk talebi olduğunu, halkı yeniden bir krizler döngüsüne sürüklemeyi, kendi çıkarları için siyasi pazarlıkların esiri olarak kalmasını amaçlayan baskı ve güç mantığını reddettiğini ortaya koydu.

Sahneyi değiştiren hafta

Daha önce Güney Geçiş Konseyi'ne sadık olan gazeteci ve siyasi yazar Cemal Haydara, BAE'nin Güney Yemen'deki varlığının sona ermesinin ardından, özellikle askeri, siyasi, güvenlik ve hizmet sektörlerinde yaşanan değişikliklerin önemli olduğunu söylüyor.

Haydara, Konseyin BAE'nin elinde sadece bir pazarlık kozu olarak kalmasının ardından, siyasi sahnenin sadece bir hafta içinde tamamen değiştiğini düşünüyor.

Hizmet düzeyinde ise “hem askeri hem de sivil sektörlerdeki çalışanların maaşlarının ödenmesinin yanı sıra, elektrik verme saatlerinde ve petrol ürünlerinin bulunabilirliği konusunda gözle görülür bir iyileşme yaşandı” dedi.

 Endişe ve kaygı

Haydara'ya göre genel olarak bu değişikliklere yönelik bakış açısına, özellikle Aydarus Zübeydi'nin destekçilerinin öfkesinin doruk noktasında olması nedeniyle, “artçı şoklar beklentisi” karıştı. Hükümetin ve Cumhurbaşkanlığı Liderlik Konseyi'nin Riyad'da olmaya devam etmesi ve Suudi Arabistan başkentinde planlanan Güney-Güney diyaloğu için hazırlık komitesinin kurulmasının ve hatta bir tarih belirlenmesinin gecikmesi göz önüne alındığında, kimsenin bir sonraki siyasi ve askeri gelişmeleri tahmin edemeyeceğini ifade etti.

Paralel güçler değil, siyasi araçlar

Müttefik Suudi Arabistan’ın desteklediği değişikliklerle birlikte Yemenliler, deneyimli Dr. Şayi Zindani'nin yeni hükümetinin önümüzdeki saatlerde açıklanmasını bekliyorlar. Şüpheli kaos projelerine ve zorla dayatılan oldubittilere ortak veya suç ortağı olan taraflardan kurtulduktan sonra, devletin bağımsızlık ve tam egemenlik araçlarıyla sahadaki varlığının güçlenmesinde hükümetin daha aktif ve belirgin bir rol oynamasını umuyorlar.

Son söz meşru hükümetindir

Yemenlileri belki de en çok rahatlatan husus, Riyad'ın güney için belirli bir siyasi vizyon dayatmaması ve bu konuları meşru hükümete bırakmasıydı. Güney Geçiş Konseyi unsurları da dahil olmak üzere tüm siyasi tarafları kabul etti ve Yemenlilerin sorunlarıyla ilgili olarak ne karar verirlerse versinler, onları destekleyeceğini açıkça vurguladı. Dahası, Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman aracılığıyla Riyad, Güney-Güney Diyalog Konferansı sırasında varılacak kararlara bağlı olarak güney davasını destekleyeceğini de açıkladı.

Zira bugün meşru hükümetin ve Riyad'ın kendisi için çabaladığı Yemen projesi, tek bir kişiye veya siyasi oluşuma değil, halka ve hükümetin işleyişine bağlı. Çeşitli aşamaları ve sonuçları bazılarını sahne dışına itebilir ama davanın haklılığını ortadan kaldırmaz.

Son birkaç haftadır, Aden ve Riyad havaalanları arasındaki karşılıklı uçuşlar, sadece insani ve kalkınma yardımları, Merkez Bankası’na finansman desteği, askeri ve sivil memurların maaşlarının ödenmesi amacıyla değil, aynı zamanda siyasi ve askeri destek için de kesintisiz devam etti. Bu desteğin en somut örneği, Aden'in kavurucu güneşi altında halk arasında ve devlet kurumları içinde çok yönlü destek çabalarını denetleyen Suudi Arabistanlı yetkililerin varlığıydı. Bahsi geçen çabaların başında ise güvenlik ve askeri durumu istikrara kavuşturmak, feshedilen Güney Geçiş Konseyi kuvvetlerin yerini alan kuvvetlerin operasyonlarını organize ederek, onların egemenliğine fiilen son vermek geliyor. Güney Geçiş Konseyi ve kuvvetleri 10 yıl boyunca Aden ve güney şehirleri üzerindeki silahlı kontrolünü sürdürdü ve BAE tarafından kurulmayan, devletle bağlantılı herhangi bir askeri oluşumun buralarda varlık göstermesine karşı çıktı ve bunları bastırdı.

Silahlı güçlerin ortadan kaybolması

Numan, “Şehirlerin içinde silahlı güçlerin ortadan kaybolması ve Güney Geçiş Konseyi'ne bağlı ‘Güvenlik Kuşakları’nın daha önce kurmuş olduğu gayri resmi kontrol noktalarının azaltılması, halka bir güvenlik duygusu kazandırdı” değerlendirmesinde bulundu. “Vatandaşlar artık, Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu’nun Ortak Kuvvetler Komutanlığı içinde birleşik komuta merkezini aktifleştirmeye yönelik direktifleri sayesinde, kendilerine karşı korkunç ihlallerde bulunan bu güçlerden korkmadan şehirlerinde dolaşabiliyorlar. Bu direktifler askeri sürecin yeniden düzenlenmesine yardımcı oldu” diye vurguladı.

Yemen'in güney ve doğu şehirlerini yıllarca kasıp kavuran “askeri ve güvenlik kaosunu” “devlet çerçevesinin dışında faaliyet gösteren oluşumların varlığına” bağlayan Numan; “Bu faktörün ortadan kaldırılmasının ardından, birleşik komuta ve karar alma süreci, sürdürülebilir istikrarın temeli olarak hükümete ve halka karşı net bir hesap verebilirlik ile askeri ve güvenlik sahnesinin yeniden düzenlenmesi süreci başladı” ifadesini kullandı.

Bugün yaşananlar, Numan’a göre meşru hükümete bağlı şehirlerin “dış vesayete ihtiyaç duymaktan ziyade güçlü bir devlete ve etkili kurumlara ihtiyaç duyduklarını” teyit ediyor. Zira ona göre deneyimler, istikrarın tarafların çokluğundan değil, içeriden geldiğini kanıtlamıştır ve hükümet, Suudi Arabistan'daki kardeşlerimizin desteği ve Yemen halkının kendi iradesiyle bu yolda ilerlemektedir.

ARAP DÜNYASI

ABD Başkanı'nın Irak Özel Temsilcisi görevinden ayrılacağına dair haberleri yalanladı

ABD Başkanı Donald Trump, Irak Özel Temsilcisi Mark Savaya ile birlikte (Arşiv – X)
ABD Başkanı Donald Trump, Irak Özel Temsilcisi Mark Savaya ile birlikte (Arşiv – X)
TT
TT

ABD Başkanı'nın Irak Özel Temsilcisi görevinden ayrılacağına dair haberleri yalanladı

ABD Başkanı Donald Trump, Irak Özel Temsilcisi Mark Savaya ile birlikte (Arşiv – X)
ABD Başkanı Donald Trump, Irak Özel Temsilcisi Mark Savaya ile birlikte (Arşiv – X)

ABD Başkanı Donald Trump’ın Irak Özel Temsilcisi Mark Savaya, görevden alındığı ve yerine ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın atandığı yönündeki haberleri yalanladı.

Savaya bugün X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, “Görevime ilişkin dolaşıma sokulan söylentileri kesin bir dille reddediyorum. ABD’nin Irak Özel Temsilcisi olarak görevlerime tamamen bağlıyım” ifadelerini kullandı.

Savaya’nın açıklaması, Reuters’ın görevden alındığına dair bilgileri, konuya yakın kaynaklara dayandırarak aktarmasının ardından geldi.

Savaya, ‘ABD Başkanı Donald Trump’ın dün (cumartesi) Tom Barrack’ın Irak dosyasını üstlenme ihtimalini değerlendirmeye başladığını’ belirterek, “Sayın Barrack, Ortadoğu’da geniş bir deneyime ve bölgeye dair derin bir bilgi birikimine sahip” dedi.

Ancak henüz nihai bir karar alınmadığını vurgulayan Savaya, “Görevin benim liderliğimde ya da Sayın Barrack’ın liderliğinde sürdürülmesi konusunda kesinleşmiş bir durum yok” ifadesini kullandı.

Savaya, hedeflerin değişmediğini belirterek, “Irak’ta İran destekli milislerle mücadele etmek, sistematik yolsuzluğu sona erdirmek ve Irak halkını istikrarlı, egemen ve müreffeh bir devlet inşa etme yolunda desteklemek temel amaç olmaya devam ediyor. Önümüzdeki dönemde önemli gelişmeler yaşanacak” dedi.

Diğer yandan Savaya bugün paylaştığı bir başka mesajda, eski başbakan Nuri el-Maliki’nin oğlu Ahmed el-Maliki’yi yolsuzlukla suçladı. Bu çıkış, Washington’un Maliki’nin adaylığına karşı tutumunun bir göstergesi olarak değerlendirildi.

Reuters, kimliğini açıklamadığı bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Savaya’nın görevden ayrılmasının nedeninin, ‘başlıca dosyaları kötü yönetmesi’ olduğunu aktardı. Kaynak, bu kapsamda Savaya’nın, ABD Başkanı Donald Trump’ın Bağdat’ı açıkça uyardığı bir adım olan Nuri el-Maliki’nin başbakanlığa aday gösterilmesini engelleyememesinin de yer aldığını belirtti.

Öte yandan Bağdat’ta Şii Koordinasyon Çerçevesi güçlerine yakın çeşitli siyasi çevreler, Savaya’yı Nuri el-Maliki’nin başbakanlık adaylığını engellemek amacıyla büyük miktarda para almakla suçlamıştı.

Irak-ABD gerilimi

Yeni gelişmeler, Washington ile Bağdat arasında Nuri el-Maliki’nin ülkenin en üst yürütme makamına aday gösterilmesi nedeniyle vuku bulan ciddi gerilimin ortasında yaşanıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Maliki’nin başbakan seçilmesi halinde ABD’nin Irak ile çalışmayacağı yönündeki dikkat çeken paylaşımına rağmen, Şii Koordinasyon Çerçevesi güçleri adaylıkta ısrarını sürdürüyor. Bu durum, sürece ilişkin belirsizliğin devam etmesine yol açıyor. ABD’li Kongre üyesi Joe Wilson da Koordinasyon Çerçevesi’ni, ABD Başkanı’nı ‘aşağılamanın’ sonuçları konusunda uyardı.

Mark Savaya, geçen yıl ekim ayında ABD Başkanı’nın Irak Özel Temsilcisi olarak atanmasından bu yana Irak’taki kamuoyunun yakın takibi altında bulunuyor.

Savaya’nın bu tarihten bu yana, İran’a yakın milislerin faaliyetleriyle mücadele, yolsuzluk ağlarının takibi ve Irak açısından acil nitelik taşıyan diğer dosyalar konusunda yaptığı çok sayıda açıklamaya rağmen, sahada somut bir sonuç elde edilemediği belirtiliyor. Özellikle, atandığı tarihten bu yana Irak’a hiç gitmemiş olması dikkat çekiyor.

Irak’ta hükümete muhalif ve İran nüfuzuna karşı olan kesimler, söz konusu dosyalar konusunda Savaya’nın atacağı adımlara umut bağlarken, diğer bazı çevreler bu beklentileri gerçekçi bulmuyor. Bu çevrelere göre, İran’la müttefik grup ve fraksiyonlar son aylarda önemli kazanımlar elde etti. Bu kazanımlar arasında, federal parlamentoda 329 sandalyeden 100’den fazlasına sahip olmaları da yer alıyor. Ayrıca, ABD’nin bu tür oluşumların hükümette yer almaması yönündeki uyarılarına rağmen, Asaib Ehli’l Hak hareketinden bir ismin Meclis Birinci Başkan Yardımcılığı görevine getirilmesi de bu sürecin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Savaya’dan memnun olmayan kesimler ise Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin ABD tarafından istenmeyen bir figür olarak görülen Nuri el-Maliki’yi başbakanlığa aday göstermekte ısrar etmesini, İran yanlısı grupların Washington’a açık bir meydan okuması ve ABD’nin Irak Özel Temsilcisi’nin görevinde şu ana kadar ciddi bir başarısızlık yaşandığının göstergesi olarak yorumluyor.

Öte yandan İran’a yakın silahlı grupların, Washington’un Tahran’a yönelik olası bir saldırısı ihtimali karşısında son günlerde ABD’ye meydan okuyan bir tutum sergilediği gözleniyor. Bu kapsamda, Ketaib Hizbullah ve en-Nuceba Hareketi, ABD’nin İran’a saldırması durumunda ‘savunma operasyonları’ yürütmek üzere vatandaşları gönüllü olmaya çağırıyor. Irak hükümetinin bu çağrılara karşı sessiz kalması ve herhangi bir engelleyici adım atmaması ise dikkat çekiyor. Irak Anayasası’nın bu tür faaliyetlere izin vermemesine rağmen yaşanan bu durum, gözlemcilere göre İran yanlısı fraksiyonların ülke içindeki nüfuzunun boyutunu ortaya koyuyor.

ARAP DÜNYASI

Savaş ve birlik arasında… Yaşlı Sudanlılar çocuksuz evlerine geri dönüyor

Mahalle sakinleri, yaşlıların bakım evine dönüşünü sıcak bir şekilde karşıladı (Şarku'l Avsat)
Mahalle sakinleri, yaşlıların bakım evine dönüşünü sıcak bir şekilde karşıladı (Şarku'l Avsat)
TT
TT

Savaş ve birlik arasında… Yaşlı Sudanlılar çocuksuz evlerine geri dönüyor

Mahalle sakinleri, yaşlıların bakım evine dönüşünü sıcak bir şekilde karşıladı (Şarku'l Avsat)
Mahalle sakinleri, yaşlıların bakım evine dönüşünü sıcak bir şekilde karşıladı (Şarku'l Avsat)

Sudan’ın başkenti Hartum’da, 70 yaşındaki yaşlı adam Muhammed el-Hassan, bacağı kesilmiş ve bastonuna dayanarak, uzun bir aradan sonra yaşlılar bakım evine geri döndü. Yorgun ve bitkin görünmesine rağmen, mutluluğu yüzünden okunuyordu. el-Hassan, “Sonunda evimize döndük… Çok özlemiştik” ifadelerini kullandı.

Sudan yetkilileri, kısa süre önce 21 yaşlıyı Hartum’un Bahri şehrindeki “El-Du Hacuc” bakım evine geri gönderdi. Bu yaşlılar, ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında çıkan savaşın ardından yaklaşık iki ay önce bakım evini terk etmiş ve Kuzey Nil eyaletindeki Şendi şehrine taşınmıştı.

Göç sırasında el-Hassan, sağ ayağından aldığı yara nedeniyle ameliyat oldu ve ayağı kesildi. Şarku’l Avsat’a konuşan el-Hassan, bakım evinde çalışan personelin yıllardır gösterdiği saygı ve özenin, hayatının geri kalanını burada geçirme kararını vermesinde etkili olduğunu söyledi.

El-Hassan, savaş sırasında bakım evinin duvarlarının bile mermilerden zarar gördüğünü, çevredeki binaların ise büyük ölçüde yıkıldığını belirtti. Savaş öncesi bakım evinde 26 yaşlı bulunurken, Şendi’de geçici bakım evinde kaldıkları sırada dördü hayatını kaybetti.

Coşkulu Karşılama

Hartum Kuzey'deki "Al-Daw Hajjaj" evine 21 yaşlının döndüğü an.(Şarku'l Avsat')Hartum Kuzey'deki “El-Du Hacuc” bakım evine 21 yaşlının döndüğü an.(Şarku'l Avsat')

Yaşlıların geri dönüşü, bölge halkı tarafından büyük bir sevinçle karşılandı. Hartum Eyaleti Sosyal Kalkınma Bakanı Sadık Firini, “Tüm yaşlılar sağlıklı bir şekilde bakım evine ulaştı” dedi. Firini, bazı yaşlıların on yıllardır burada yaşadığını, çocuklarının veya yakınlarının çoğunlukla ilgilenmediğini belirtti. “Bazen sağlık durumlarını bildirmek için aileleri arıyoruz, ancak cevap vermiyorlar. Bazı yaşlılar çocuklarıyla konuşmak istiyor ama sonuç alamıyor” ifadelerini kullandı.

Ailelerini Kaybedenler

Bakım evinde uzun süre kalan birçok yaşlı, aileleri tarafından terk edilmiş ve iletişim tamamen kesilmiş durumda. Bazıları yürüyemez hale gelirken, bazıları ciddi sağlık sorunları ve kronik hastalıklarla mücadele ediyor.

Yaşlı Selman Süleyman, bakım evine dönmesini olağanüstü bir deneyim olarak nitelendirerek gözyaşlarına hakim olamadı. Kuzey Atbara’da göç sırasında akut böbrek yetmezliği tedavisi gördüğünü belirten Süleyman, “Tek dileğim, savaş öncesi terk ettiğim evime geri dönmek” dedi.

Yaşlıların yüzlerindeki mutluluk kısa süreli olsa da ailelerinden ayrı kalmanın yarattığı acı hatırlanmaya devam ediyor. Bazıları, “Bu dünyadan gitmeden önce çocuklarımı görmek istiyorum” derken, diğerleri geçmiş acılara rağmen affedici bir tutum sergiliyor.

Alternatif Aile Modelleri

Huzurevine dönen yaşlılardan biri (Şarku'l Avsat')Bakım evine dönen yaşlılardan biri (Şarku'l Avsat')

Bakan Firini, bakım evinde bir yaşlının vefatı durumunda, polise haber verildikten sonra cenaze işlemlerinin gerçekleştirildiğini belirtti. Ayrıca yaşlıların alternatif ailelerde bakılmasının, daha istikrarlı bir sosyal ortam sağladığı için önemli bir çözüm olduğu ifade edildi.

“El-Du Hacuc” bakım evi, 1928 yılında Hartum Bahri’de kurulmuş olup, kabul edilenlerin en az 65 yaşında olması şartı var. Kayıt için sıkı prosedürler uygulanıyor; nadir durumlarda, yaşlılar yakınlarıyla birlikte kabul ediliyor veya aileleriyle yaşamayı reddediyor. Bakım evinin kapasitesi 70 kişi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Sudan’daki yaşlı nüfus, toplam nüfusun yaklaşık %4’ünü oluşturuyor.