Libya'da yeni Suriye yönetimiyle ilişkiler konusunda anlaşmazlık

UBH heyeti Ahmed eş-Şera ile görüştü… LİH gelişmeleri takip ediyor

Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) heyetinin Şam'a yaptığı ziyaretten (UBH)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) heyetinin Şam'a yaptığı ziyaretten (UBH)
TT

Libya'da yeni Suriye yönetimiyle ilişkiler konusunda anlaşmazlık

Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) heyetinin Şam'a yaptığı ziyaretten (UBH)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) heyetinin Şam'a yaptığı ziyaretten (UBH)

Libya'nın doğu ve batı cepheleri, özellikle İletişim ve Siyasi İşlerden Sorumlu Devlet Bakanı Velid el-Lafi başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) heyetinin Şam'a yaptığı ve bazı iç tartışmalara yol açan ziyaretin sona ermesinin ardından, yeni Suriye yönetimiyle ilişkiler konusunda farklı tepkiler verdi. Libya'nın doğusundaki yetkililer ise halen gelişmeleri takip ediyor.

Siyasi elitlere göre, UBH heyetinin Suriye ziyareti, Ahmed eş-Şera liderliğindeki yeni yönetimi destekleme başlığını taşısa da, Şam'ın yeni liderlerine karşı iki rakip hükümet arasındaki siyasi pozisyon farklılığını vurgulama girişimiydi.

Libya Temsilciler Meclisi (TM) üyesi Ali et-Tikbali, UBH Başbakanı Abdulhamid Dibeybe'nin ‘Türk müttefikleriyle birlikte Suriye'de zafer kazanan ekibin yanında yer aldığı mesajını vermeye çalıştığını’ ve ‘yeni Suriye yönetiminin en önde gelen destekçisi olan Ankara'nın pozisyonuna katıldığını’ düşünüyor.

Et-Tikbali Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Dibeybe hükümetinin ‘ABD Başkanı seçilen Donald Trump'ın Şam'da olanları olumlu gördüğüne inandığını, bunun da Washington'un gelecekte Trablus'ta iktidarın başında kalmasını sorun etmeyeceği anlamına geldiğini’ söyledi.

Et-Tikbali'ye göre Libya'nın doğusundaki siyasi ve askeri liderler, şu anda Suriye'deki duruma ek olarak bölgedeki gelişmeleri de izlemekle yetiniyor.

TM Başkanı Akile Salih, Arap Parlamentolar Arası Birliği'nin Şam'a yaptığı ziyaret kapsamında Şubat 2023'te devrik Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed ile bir araya gelmişti.

Et-Tikbali, ‘Dibeybe hükümetinin Suriye'ye 50 milyon dolar yardımda bulunma taahhüdünde bulunduğuna dair söylentilerin sosyal medya platformlarında eleştirilere yol açtığını’ belirtti.

brnytju
Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) heyetinin Şam'a yaptığı ziyaretten (UBH)

Et-Tikbali, Libya'nın batısındaki Suriyeli paralı askerlerin sınır dışı edilmesi ihtimaliyle ilgili olarak şunları söyledi: “Birçok siyasi elit, bu ziyaretin, Türkiye'nin başkentteki savaş sırasında Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) güçlerini desteklemek amacıyla 2020 başlarında Trablus'a getirdiği bu unsurların sınır dışı edilmesiyle sonuçlanacağını göz ardı ediyor ve bu unsurların yalnızca Ankara'nın emriyle ayrılacağı biliniyor.”

Sosyal medya platformlarında UBH heyetinin Şam ziyaretini Suriye halkının iradesine destek olarak karşılayanlar olduğu gibi Libya'daki iç duruma odaklanılması, likidite sorununun çözülmesi ve altyapının iyileştirilmesi çağrısında bulunanlar da oldu.

Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Hasan es-Sağir, el-Lafi'nin Şam ziyaretini ‘Dibeybe hükümetinin Ankara'nın yeni müttefikine bir nezaketi’ olarak nitelendirdi ve “Doğu Libya ile bu yeni yönetim arasındaki ilişkiyi belirleyecek olan şey Türkiye'nin tutumudur” dedi.

Ankara ile Doğu Libya arasındaki ilişkilerde son iki yılda önemli ilerlemeler kaydedildi; Salih birden fazla kez Ankara'yı ziyaret etti, Hafter'in oğulları Saddam ve Belkasım de Ankara'yı ziyaret ederek üst düzey Türk hükümet yetkilileriyle görüştü.

Es-Sağir, ‘2012 ve 2013 yıllarında Esed rejimi ile çatışmaları sırasında Suriyeli radikal örgütlere katıldıklarını söylediği Libyalı radikal örgütlerin bazı üyelerinin ülkeye geri dönme ihtimalini’ de göz ardı etmedi.

Libya'da iki hükümet iktidar için mücadele ediyor: Birincisi başkent Trablus'ta bulunan Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki UBH. İkincisi ise TM tarafından görevlendirilen ve Usame Hammad tarafından yönetilen, Mareşal Halife Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu (LUO) tarafından desteklenen ve doğu bölgesi ile güneydeki bazı bölgeleri yöneten Libya İstikrar Hükümeti (LİH).

TM üyesi Salih Afhima, UBH heyetinin Şam ziyaretini rakip Hammad hükümetine karşı bir ‘siyasi rekabet’ olarak nitelendirdi. Afhima ziyaretin zamanlamasının ‘Hammad hükümetinin Suriye'ye yönelik herhangi bir diplomatik hamlesini önleme ve yeni yönetimle ilişki kurma girişiminin yanı sıra Şam'ın etrafındaki mevcut ivmeden faydalanarak bölgesel arenada var olma çabasını yansıttığını’ söyledi.

Libyalı siyasi analist Ferec Farkaş ise UBH heyetinin Şam ziyaretinin, çeşitli ülkelerden gelen heyetlerin yeni yönetimi tanımak ve Suriye halkına desteklerini açıklamak için yaptıkları diğer ziyaretlere benzediğini savundu.

Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada Farkaş, Dibeybe hükümetinin Rusya'nın bölgedeki yayılmasına karşı koymak için bir Suriye-Libya ittifakı kurmaya çalıştığı ihtimalini dışladı. Farkaş, Dibeybe'nin Moskova'dan askeri teçhizatının Libya'nın doğusuna nakledileceğine dair dolaşan haberlere açıklık getirmesini istediğini belirtti.



Sudan'da savaş mağdurları için yeni bir kamp: Tavile

TT

Sudan'da savaş mağdurları için yeni bir kamp: Tavile

Sudan'da savaş mağdurları için yeni bir kamp: Tavile

Sudan'ın batısındaki Kuzey Darfur'da bulunan Tavile kasabası, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki son çatışmaların ardından el-Faşir şehri, Zemzem ve Ebu Şuk kamplarından bombardımandan kaçan binlerce yerinden edilmiş insanın akın etmesiyle savaş mağdurları için yeni bir kampa dönüştü.

Yerinden edilmiş kişilerin işleriyle ilgilenen yerel bir gönüllü kuruluş olan Mülteciler ve Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişiler Genel Koordinasyon Komitesi'ne göre Tavile bölgesi, yerinden edilmiş kişilerin açıkta, son derece kötü koşullarda, yiyecek, içme suyu ve hatta battaniye olmadan kalabalık bir şekilde bulunmaları nedeniyle ciddi bir baskı altında.

Şarku’l Avsat’a konuşan Komite Sözcüsü Âdem Rical şu ifadeleri kullandı: “Şu anda acil müdahalelere ihtiyaç duyulması nedeniyle bölgede olağanüstü hâl ilan etme sürecindeyiz. En büyük zorluk, temel hizmetlerin ve yaşam için gerekli malzemelerin eksikliği ve binlerce kişi şu anda açıkta olduğu için çadır gibi barınma malzemelerinin sağlanmasıdır. El-Faşir ile Zemzem ve Ebu Faruk kamplarını bu zor koşullarda terk edebilen siviller, sadece giydikleri kıyafetlerle, bazıları hayvanların çektiği ilkel arabalarla ve her şeye muhtaç bir şekilde, kendilerine yardım etmek için sınırlı bir yerel gönüllü müdahalenin ortasında kaldılar.”

Yerinden edilmeye giden yolda yaşanan trajediler

Rical, yerinden edilmiş kişilerin, yerlerinden edilmelerine giden yolda acı ve korkunç koşullar yaşadıklarını ve ‘HDK’ye bağlı bazı silahlı adamlar tarafından çeşitli ihlallere, cinayetlere ve hırsızlıklara maruz kaldıklarını’ bildirdiklerini söyledi. Rical, “İfadelerinde bize aşırı açlık ve susuzluk nedeniyle çok sayıda ölüm yaşandığını ve bazı çocukların yerinden edilme yolculuğu sırasında ebeveynlerini kaybettiğini anlattılar” dedi.

Mülteciler ve Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişiler Genel Koordinasyon Komitesi’nin verilerine göre Tavile, nisan ayı başında el-Faşir ve çevresindeki kamplarda yeniden başlayan şiddetli çatışmalardan bu yana 281 binden fazla yerinden edilmiş kişiyi kabul etti. Bölgede yaşayanlarla birlikte toplam sayı bir milyondan fazla kişiye ulaştı.

Tavile, Kuzey Darfur eyaletinin başkenti el-Faşir'in yaklaşık 65 kilometre batısında yer alıyor. El-Faşir ülkenin batısında Sudan ordusu tarafından kontrol edilen son büyük şehir ve bir yıldan uzun bir süredir HDK tarafından kuşatılmıştı.

Komite Sözcüsü Âdem Rical, “Tavile’de güvenlik durumu istikrarlı, ancak insani ihtiyaçlar yerel halkın, ulusal insani yardım kuruluşlarının ve buradaki yetkililerin kapasitesinin ötesinde” dedi.

Rical, yerel toplum liderlerinin yerinden edilenlere yardım sağlamak için girişimler başlattığını, ancak sayılarının çok fazla olması ve giderek artması nedeniyle ihtiyaçları yeterince karşılayamadıklarını söyledi.

frgtyu
HDK'nin 15 Nisan'da Kuzey Darfur'daki yerinden edilmiş kişiler için kurulan Zemzem Kampı’na düzenlediği saldırının ardından binlerce kişi bölgeden ayrılmak zorunda kaldı. (Reuters)

Rical, Tavile'nin el-Faşir ve çevresindeki kamplardan yerinden edilmiş insanları kabul eden bir nokta haline geldiğini ve önemli bir kısmının Cebel Marra'daki Fanga, Golo ve Nertiti'deki diğer komşu bölgelere kaçmaya devam ettiğini söyledi. Yerel halk ve ulusal kuruluşların yanı sıra gönüllü acil servisler, yerinden edilenlere yardım etmek için mısır unu, bakliyat, içme suyu ve battaniye sağlıyor. Ancak bu yardım, el-Faşir ile Zemzem ve Ebu Şuk kamplarından çok sayıda kişinin ihtiyaçlarını karşılama konusunda sınırlı kalıyor.

El-Faşir acı çekiyor

Şarku’l Avsat'a konuşan çeşitli kaynaklara göre, Zemzem Kampı sakinlerinin yaklaşık yüzde 70'i, yüzlerce sivilin öldürülmesi ve yaralanmasıyla sonuçlanan HDK'nin son saldırısının ardından Tavile bölgesine ve eyaletteki diğer bölgelere göç etti. Kaynaklar, el-Faşir'de, Zemzem ve Ebu Şuk kamplarında kalanların gıda, içme suyu ve ilaç sıkıntısı nedeniyle çok kötü insani koşullarla karşı karşıya olduklarını söyledi. Aynı kaynaklar, Sudan ordusu ve müttefik silahlı mücadele hareketlerinin ortak gücünün, el-Faşir'den ayrılmalarını engellemek için ailelerin önüne engeller koymaya devam ettiğini, askeri operasyonların ve karşılıklı topçu atışlarının artmasına ve şehir üzerindeki uzun süreli kuşatma nedeniyle yiyecek ve içme suyu elde etmenin zorluğuna rağmen onları tehdit altında kalmaya zorladığını belirtti.

Mülteciler ve Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişiler Genel Koordinasyon Komitesi bu hafta başında, Sudan ordusunun askeri istihbaratının Ebu Şuk Kampı’ndaki onlarca gönüllü lider ve aktivisti HDK ile iş birliği yaptıkları suçlamasıyla tutukladığını açıkladı.

Şarku’l Avsat tarafından elde edilen bilgilere göre Çad ile olan Adre Sınır Kapısı, Tavile'de yeni yerinden edilmiş insanlara insani yardım ulaştırılması için açıldı. Çeşitli kaynaklara göre, son birkaç gün içinde gıda maddeleri, ilaçlar ve barınma malzemeleri yüklü birçok tır bölgeye geldi, ancak çok sayıda yerinden edilmiş insan nedeniyle bu yardımlar yetersiz kalıyor.

Mülteciler ve Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişiler Genel Koordinasyon Komitesi, Tavile bölgesinde acil durum ilan etmek üzere olduğunu bildirerek, uluslararası ve yerel kuruluşları Kuzey Darfur'dan gelen binlerce yerinden edilmiş kişinin hayatını kurtarmak için acilen harekete geçmeye çağırdı.