İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail ordusunun dün Gazze Şeridi'ne düzenlediği hava saldırılarının ‘sadece bir başlangıç’ olduğu uyarısında bulundu. Netanyahu, Hamas'ın elindeki rehinelerin geri dönmesini sağlamak için askeri baskının ‘vazgeçilmez’ olduğunu vurguladı. Hamas Hareketi’nden yapılan açıklamaya göre İsrail tarafından Gazze Şeridi’ne düzenlenen saldırılar 400'den fazla kişinin ölümüne yol açarken, ateşkesin yürürlüğe girdiği 19 Ocak'tan bu yana gerçekleşen en ağır saldırılar oldu. İsrail, tüm rehineler ‘iade edilene’ kadar Gazze'de savaşı sürdürme sözü verirken, Hamas liderlerinden Sami Ebu Zuhri, İsrail'in Hamas’a ‘teslim olması için bir anlaşma dayatmaya’ çalıştığını söyledi. Zuhri, ABD'yi de ‘gerilimin tırmanmasına ortak olmakla’ suçladı. Öte yandan Netanyahu, dün akşam saatlerinde televizyonda yaptığı konuşmada, Hamas'ın ‘son 24 saat içinde İsrail’in gücünü hissettiğini’ söylerken, “Size ve onlara şunu vurgulamak istiyorum: Bu sadece bir başlangıç” ifadelerini kullandı.
Muhalifleri tarafından ‘siyaset sahnesinde kalmak için rehinelerin güvenliğini göz ardı ederek savaşı sürdürmeye çalışmakla’ suçlanan Netanyahu, Gazze Şeridi’ne düzenlenen saldırılara yeşil ışık yakılmasının ‘siyasi amaçlı’ olmadığını vurguladı.
Şimdiye kadar hükümetine zarar verebilecek olan 7 Ekim olaylarıyla ilgili bir soruşturma komisyonu kurmayı reddeden Netanyahu’nun bazı akrabaları İsrail İç Güvenlik Teşkilatı Şin-Bet tarafından ‘casusluk yapmak ve devlet sırlarını ifşa etmek’ şüphesiyle soruşturma altında. Pazar günü, Şin-Bet Başkanı Ronen Bar’ı görevden almayı planladığını açıklayan Netanyahu, artık ona güvenmediğini vurguladı.
Netanyahu son açıklamasıyla, Gazze Şeridi'ne yönelik ağır hava saldırıları emri vermesinin ardından İsrailli Rehinelerin Aileleri Forumu tarafından yapılan ve kendisini ‘Gazze'de tutulan rehineleri feda etmekle’ suçlayan bildiriye yanıt vermiş oldu. Gazze'deki rehinelerin serbest bırakılması için yapılacak müzakerelerin ‘bundan böyle sadece ateş altında yürütüleceğini’ söyleyen İsrail Başbakanı, rehinelerin geri dönmelerini sağlamak için askeri baskıyı ‘vazgeçilmez’ olarak niteledi. Hamas'ın 7 Ekim'de İsrail'e yönelik eşi ve benzeri görülmemiş saldırısı sırasında, 58'i halen Gazze'de olmak üzere 251 kişi kaçırılmış, İsrail bunların 34'ünün öldürüldüğünü açıklamıştı. 7 Ekim saldırısı Gazze'deki savaşın fitilini ateşledi. Gazze'deki savaş Katar, ABD ve Mısır’dan müzakerecilerin arabuluculuğunda sağlanan bir ateşkesle durduruldu.
Tam koordinasyon
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın ofisinden yapılan açıklamaya göre Saar dün, İsrail yanlısı Amerikan lobisi Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi'nin (AIPAC) yönetim kurulu toplantısında yaptığı konuşmada, “Hamas'ı ve Gazze'deki diğer terörist hedefleri bombaladık. Bu bir günlük saldırı değil. Askeri operasyona önümüzdeki günlerde de devam edeceğiz” ifadelerini kullandı. İsrail hükümeti saldırıların, Hamas'ın rehineleri serbest bırakmayı reddederek ‘savaşmayı seçtiğini’ söyleyen baş müttefiki ABD ile ‘tam koordinasyon’ içinde gerçekleştirildiğini açıkladı.
Öte yandan bu son gerginlik, İsrail'in Hamas saldırısına karşılık olarak yıkıcı bir askeri operasyon başlattığı kuşatma altındaki Gazze Şeridi’nde geniş çaplı savaşın yeniden başlaması korkularını arttırıyor. Gazze şehrinin güneydoğusundaki Zeytun Mahallesi’nde bir çadırda yaşayan Ramiz el-Ammarin (25), her yerin savaş uçakları ve tanklar tarafından bombalandığını söyledi. “Gazze'ye yeniden cehennem ateşi açtılar” diyen Ramiz, “Cesetler ve vücut parçaları yerlerde. Yaralıları tedavi edecek doktor yok” dedi. Hamas hükümetine bağlı Gazze'deki Sağlık Bakanlığı tarafından dün yapılan açıklamada, 19 Ocak’ta yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasından bu yana İsrail'in düzenlediği bu en ağır hava saldırılarında en az 413 kişinin öldüğü belirtildi. Hamas tarafından yapılan açıklamada ise Gazze Şeridi'ndeki Hükümet Çalışmalarını Takip Birimi Başkanı ve Hamas Siyasi Büro Üyesi İsam ed-Dalis ile birlikte İçişleri Bakanlığı Müsteşarı Tümgeneral Mahmud Ebu Vatfe, İç Güvenlik Teşkilatı Genel Müdürü Behcet Ebu Sultan ve Adalet Bakanlığı Müsteşarı Ahmed Ömer el-Hitte’nin öldürüldüğü duyuruldu. Açıklamada “Bu kişiler Siyonist işgalcinin savaş uçakları tarafından kendileri ve aileleri doğrudan hedef alınarak öldürüldüler” denildi. Hamas Hareketi, Birleşmiş Milletler (BM) ve BM Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) ‘İsrail’in saldırganlığını durdurmaya zorlayacak’ bir karar almak üzere acilen toplanma çağrısında bulundu.
Diğer taraftan görgü tanıklarına göre saldırıların şiddeti öğleden sonra azaldı. İsrail ordusu dün sabah İsrail'in sınır bölgelerinde tahliye emirleri yayınlamadan önce, bölge sakinleri başlarının üzerinde taşıdıkları çantalarla ve battaniyelerle kaçmaya başladılar.
Başka alternatif yok
İsrail Dışişleri Bakanı Saar, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile bir görüşme gerçekleştirdi. Saar, görüşmede İsrail’in askeri operasyonlara devam etmekten ‘başka alternatifi olmadığını’ vurguladı. İsrailli Bakan, ülkesinin ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un ateşkesi uzatma önerilerini kabul ettiğini, ancak Hamas'ın bu önerileri iki kez reddettiğini söyledi.
Uluslararası tarafların kınadığı saldırılar, ateşkesin sonraki aşamalarına ilişkin müzakerelerin durduğu ve iki taraf arasındaki farklı tutumların ortaya çıktığı bir döneme denk geldi. İsrail'deki Rehine Aileleri Forumu Netanyahu'yu ‘rehineleri feda etmekle’ suçladı. Ateşkesin yürürlüğe girmesinden sonra serbest bırakılan rehinelerden Arjantin-İsrail vatandaşı Yair Horn, Tel Aviv'de yaptığı açıklamada, “Askeri baskı onları geri getirmeyecek, bunu deneyimlerimizden biliyoruz” ifadelerini kullandı. Ateşkesin ilk aşaması altı hafta sürmüş ve bu süre zarfında sekizi ölü olmak üzere 33 rehine, bin 800'den fazla Filistinli tutukluya karşılık serbest bırakılmıştı. İsrail, ABD’nin ateşkesin nisan ayı ortalarına kadar uzatılması yönündeki önerisini desteklediğini açıklamış, Hamas ise savaşın nihai olarak sona ermesi ve İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nin tamamından çekilmesi beklenen ikinci aşama için müzakerelere başlanması gerektiğini vurgulamıştı. Kalıcı bir ateşkes için taraflar arasında yapılan dolaylı müzakereler geçtiğimiz hafta Katar'ın başkenti Doha'da başladı. Ancak Şarku'l Avsat'ın aldığı bilgiye göre iki tarafın da heyetleri cuma günü Doha’dan hiçbir ilerleme kaydedemeden ayrıldı. İlk aşamada İsrail, kuşatma altındaki Gazze Şeridi'ne daha fazla insani yardımın girmesine izin verdi, ancak daha sonra 2 Mart'ta insani yardımların girişini askıya aldı.
İsrail, ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasına geçmek için Hamas yönetiminin 2007 yılından bu yana iktidarda olduğu Gazze'den çıkarılmasını ve askeri kolunun dağıtılıp silahsızlandırılmasını istiyor. Fransız Haber Ajansı AFP'nin İsrail'in resmi rakamlarından aktardığına göre Hamas'ın 7 Ekim’de İsrail’e düzenlediği saldırıda İsrail tarafında çoğu sivil bin 218 kişi hayatını kaybetti ve bu sayıya esir tutulurken öldürülen rehineler de dahil. BM tarafından güvenilir kabul edilen Hamas yönetiminin Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre ise Gazze'deki savaşta çoğu sivil kadın ve çocuk olmak üzere en az 48 bin 577 kişi hayatını kaybetti. Bu sayıya İsrail’in dün düzenlediği saldırılarda öldürülenler ise dâhil değil. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarını Rusya, Türkiye ve İran'ın yanı sıra çok sayıda Arap ve Avrupa ülkesi kınadı. Mısır tarafından yapılan açıklamada, İsrail'in dün Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırıları ‘düşmanca’ olarak nitelendirilirken saldırıların ‘Filistinlileri göç etmeye zorlamak amacıyla Gazze Şeridi'ni yaşanmaz hale getirmeye yönelik kasıtlı çabaların bir parçası’ olduğu vurgulandı. İran Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada ise İsrail’in saldırıları Filistinlilere yönelik ‘soykırım ve etnik temizliğin devamı’ olarak nitelendirilip kınandı.
