Koordinasyon Çerçevesi: Iraklı gruplar ‘gerilimi azaltmaya kararlı’

El-Hekim, Washington ile ilişkilerin ‘güç kaynağı’ olduğunu söyledi

 Koordinasyon Çerçevesi güçlerinin Bağdat'taki toplantılarından (X)
Koordinasyon Çerçevesi güçlerinin Bağdat'taki toplantılarından (X)
TT

Koordinasyon Çerçevesi: Iraklı gruplar ‘gerilimi azaltmaya kararlı’

 Koordinasyon Çerçevesi güçlerinin Bağdat'taki toplantılarından (X)
Koordinasyon Çerçevesi güçlerinin Bağdat'taki toplantılarından (X)

Koordinasyon Çerçevesi’nin üst düzey bir lideri, ABD yönetimiyle ilişkileri Irak'ın çıkarları için bir güç kaynağı olarak değerlendirirken, silahlı grupların Muhammed Şiya es-Sudani liderliğindeki hükümeti utandırmamak için Washington'a karşı gerilimi artırmamaya kararlı olduğunu vurguladı.

Hikmet Hareketi lideri Ammar el-Hekim, Iraklı silahlı grupların ABD ile gerilimi artırmama konusunda kararlı olduklarını ve federal hükümeti bu alanda utandırmak istemediklerini söyledi.

El-Hekim, ‘grupların belirli dönemlerde kurulduğunu ve terörle mücadele ve toprakların özgürleştirilmesinde rol oynadıklarını, ancak Iraklı aktörün ülkenin egemenliğine dayalı kararlar ve pozisyonlar alma konusunda ulusal çıkarı gözetmeye karar verdiğini’ açıkladı.

Güvenilir kaynaklar Şarku’l Avsat'a, İran'ın Irak'taki Şii grupların liderlerine gönderdiği ve Amerikalılar ile İsraillileri kışkırtmamaları yönünde kesin talimatlar içeren mektubun içeriğini açıkladı. Mektupta Bağdat'a, Yemen'deki Husileri hedef alan saldırılara benzer saldırılar düzenlenebileceği uyarısında bulunuldu.

Tahran'a bağlı Iraklı grupların, uluslararası baskı ve ABD'nin Husilere yönelik saldırıları nedeniyle haftalardır düşmanca faaliyetlerinde gözle görülür bir azalma yaşandı.

‘Irak'ın ABD de dahil olmak üzere bölge ve dünya ülkeleriyle iş birliği ve iletişim mekanizmalarına sahip olduğunu ve bölge ve dünya ülkeleriyle iletişimin Irak ve çıkarları için bir güç kaynağı olduğunu belirten’ el-Hekim, büyük yabancı şirketlerin geri dönüşünün bölge ve dünya ülkelerinin Irak gerçeğini ve gelecek vaat eden ufkunu anladığının bir kanıtı olduğunu söyledi.

Irak'ta bölgelerin oluşturulmasıyla ilgili olarak el-Hekim, ‘mevcut zamanın, anayasal bölgeler gerçeğine rağmen bu tür projeler için uygun olmadığını, bu çağrıları yapanlara saygı duyduklarını, çünkü bunların demokratik gerçeklik içinde yer aldığını’ belirtti.

Bölgesel meselelere de değinen el-Hekim, “Suriye'de istikrarın sağlanması, iki ülke arasındaki örtüşme nedeniyle Irak için bir ihtiyaçtır” dedi.

Suriye'deki yeni yönetime ‘ülkenin yönetimine tüm bileşenleri dahil etme’ çağrısında bulunan el-Hekim, ‘Şam tarafından kısa süre önce onaylanan anayasa bildirgesinin Irak da dahil olmak üzere bölge ülkelerinin endişelerini arttırdığını’ kaydetti.

Musul'daki Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şabi) mensupları (Reuters)Musul'daki Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şabi) mensupları (Reuters)

Halk Seferberlik Güçleri’nin feshedilmesi

Bedir Örgütü lideri Hadi el-Amiri, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani'nin, ABD'nin Halk Seferberlik Güçleri'nin (Haşdi Şabi) feshedilmesini ya da entegrasyonunu talep ettiğine dair dolaşan haberleri kendisine ‘bizzat’ yalanladığını açıkladı.

El-Amiri, “Direniş ve Haşdi Şabi hakkında konuşmak birçok iddia ve yalanı beraberinde getiriyor. Haşdi Şabi, Irak'ın emniyet supabıdır ve yalanlarla yüzleşmek herkesin görevidir” ifadelerini kullandı.

ABD'nin Haşdi Şabi’nin lağvedilmesi ve entegre edilmesi yönündeki talepleri konusunda Bağdat ve Tahran arasındaki resmi tutumlar farklılaştı. İran'ın Bağdat Büyükelçisi Muhammed Kazım Âl Sadık, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran Dini Lideri Ali Hamaney'e gönderdiği mektubun Haşdi Şabi ve silahlı grupların lağvedilmesi talebini içerdiğini söyledi.

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, İran Büyükelçisi’nin açıklamalarına yanıt vererek, ABD'nin Haşdi Şabi'nin feshedilmesi yönünde bir talebi olmadığını yineledi.

Daha sonra İran Büyükelçisi açıklamalarını geri çekerek, mektubun içeriğinden haberdar olmadığını ve Washington'dan gelen sinyalleri analiz ettiğini belirtti.



Gazze ateşkesi: ‘Karşılık bulmayan teklifler’ ve müzakerelerde giderek kötüleşen çıkmaz

Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahiya'da yıkılmış bir binanın yanına inşa edilmiş baraka (AFP)
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahiya'da yıkılmış bir binanın yanına inşa edilmiş baraka (AFP)
TT

Gazze ateşkesi: ‘Karşılık bulmayan teklifler’ ve müzakerelerde giderek kötüleşen çıkmaz

Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahiya'da yıkılmış bir binanın yanına inşa edilmiş baraka (AFP)
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Beyt Lahiya'da yıkılmış bir binanın yanına inşa edilmiş baraka (AFP)

Hamas'ın İsrail'in önerisini reddedip Mısır ve Katar'ın başka bir önerisinde ısrar etmesinin ardından Gazze Şeridi'nde ateşkesi yeniden başlatmaya yönelik teklifler, İsrail'in Gazze Şeridi'nin bazı bölgelerindeki kontrolünü genişleten operasyonlarının ortasında durgunluğunu koruyor. Diğer yandan Mısır, Arap ve Avrupa ülkeleri ateşkese giden yolu bulmak için görüşmeler yürütüyor.

Şarku’l Avsat'a konuşan uzmanlara göre bu gerilim, müzakerelerdeki mevcut çıkmazı daha da kötüleştirecek. “Savaşın iki tarafının (Hamas ve İsrail) reddettiği mart ayı başındaki ateşkesin çöküşünden bu yana devam eden Mısır-Katar, İsrail ve ABD önerilerini birleştiren tek bir vizyon yok” diyen uzmanlar, İsrail operasyonlarının genişlemesi ve ABD'nin gerçek bir baskısı olmaması halinde, bu durumun 20 Nisan'daki Paskalya sonrasına kadar devam etmesini bekliyor.

Reuters'e göre İsrail güçleri, kontrol etmeyi amaçladıkları bir ‘güvenlik bölgesi’ ilan ettikleri Refah kentinde enkazın ortasında ilerlerken, yüz binlerce Gazzeli dün savaşın başlamasından bu yana en büyük kitlesel göçlerden birini yaşadı. Bu gelişme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ordunun ‘Gazze Şeridi'ni bölümlere ayırdığını ve Hamas'a esirleri geri vermesi için baskıyı giderek arttırdığını’ doğrulamasından saatler sonra gerçekleşti. Netanyahu, ordunun güneydeki Han Yunus ve Refah vilayetleri arasındaki ‘Morag eksenini kontrol ettiğini’ vurguladı.

Refah'ı ele geçirmeye yönelik saldırı, İsrail'in ocak ayında yürürlüğe giren ateşkesi sona erdirerek 18 Mart'ta yeniden başlattığı savaşta, sonraki aşamalara ilişkin müzakerelerin ‘çıkmaza’ girmesinin ardından yaşanan büyük bir gerilimi temsil ediyor.

AFP'ye konuşan iki Hamas yetkilisi, gerilimin Hamas'ın İsrail tarafından arabuluculara sunulan bir teklifi reddetmesinden saatler sonra yaşandığını söyledi. Yetkililer, Hamas'tan bir yetkilinin çarşamba günü Reuters'a yaptığı açıklamada da doğruladığı üzere, hareketin ‘İsrail'in arabulucular aracılığıyla sunduğu son öneriyi ele almamaya karar verdiğini, çünkü işgalin Mısır-Katar önerisini bozmayı amaçladığını ve herhangi bir anlaşmayı bozmak istediğini’ bildirdiler.

rg
Yerlerinden edilen Filistinliler Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki evlerine dönüyor. (AP)

İsrail 29 Mart'ta, arabulucular Mısır ve Katar'ın önerisine karşılık, ABD ile tam bir koordinasyon içinde, Gazze Şeridi'nde halen hayatta olduğuna inanılan 24 esirin yarısının ve öldüğüne inanılan 35 esirin yaklaşık yarısının 40 ila 50 gün sürecek bir ateşkes sırasında geri dönmesini içeren bir öneriyi arabuluculara ilettiğini açıkladı.

Kahire daha önce İsrail'in Gazze Şeridi'ne insani yardım girişine izin vermesi ve çatışmaların bir hafta süreyle durdurulması karşılığında, Hamas'ın, aralarında bir ABD vatandaşının da bulunduğu beş esiri serbest bırakmasını önermişti. Şarku’l Avsat’ın AP'den aktardığına göre buna karşılık İsrail de yüzlerce Filistinli mahkûmu serbest bırakacaktı. Bir Hamas yetkilisi o dönemde Hamas'ın ‘olumlu yanıt verdiğini’ söyledi.

Kahire'nin önerisi, Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un 13 Mart'ta ateşkesin 20 Nisan'a kadar uzatılmasını ve 10 esirin serbest bırakılmasını içeren bir öneri sunmasından iki haftadan kısa bir süre sonra geldi. Hamas ise sadece ABD vatandaşlığına sahip İsrailli esir Aidan Alexander'ın serbest bırakılmasını kabul etti.

İsrail ve Filistin konularında uzman Mısırlı akademisyen Prof. Dr. Tarık Fehmi'ye göre Gazze krizi, ‘biri Mısır-Katar, ikincisi İsrail ve üçüncüsü de ABD önerileri olmak üzere bir çatışma sahnesi teşkil ediyor. Bunlar arasında müzakere edilen tek bir yaklaşım ya da vizyon yok. Bu durum, İsrail'in kara harekâtını hızlandırdığı, yeni bir eksen oluşturduğu, kendi şartlarını ve kazanımlarını iyileştirmeyi amaçlayan sıfır toplamlı seçeneklere doğru meseleleri zorladığı bir döneme denk geliyor.’

Fehmi, müzakerelerdeki mevcut çıkmazın İsrail tarafından, en azından Hamursuz (Pesah) Bayramı'ndan önce kırılmasını beklemiyor. Fehmi'ye göre söz konusu gerilim sürerken İsrail'in mahkûmları serbest bırakmaya niyeti yok. Hamas'ın da Mısır-Katar önerisini kabul ettikten sonra, yeni gelişmeler olmadığı sürece kabul edeceği bir şey yok.

dfrgty6u7
İsrail'in Gazze Şeridi'nin orta kesiminde yerlerinden edilmiş insanların barındığı bir sığınağa düzenlediği hava saldırısında yaralanan kişiyi taşıyan Filistinli siviller (Reuters)

Filistin'in eski Mısır Büyükelçisi Berakat el-Ferra, İsrail'in gerilimi artırmak, yeni saldırılar düzenlemek ve Gazze Şeridi'ndeki diğer bölgeleri kontrol etmekle ilgilenmesi, Hamas'ın ise kabiliyetlerinin azalması ve şu anda İsrail'i caydıracak hiçbir şeyi olmaması nedeniyle müzakerelerdeki çıkmazın daha fazla zaman alacağına inanıyor.

Öte yandan Gazze'deki ateşkes sürecine ivme kazandırmak amacıyla Mısır'ın arabuluculuk çabaları devam ediyor. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati dün, Avusturyalı mevkidaşı Beata Meinl-Reisinger ile yaptığı telefon görüşmesinde, ‘krizi sona erdirmenin yollarını ve Mısır'ın ateşkes anlaşmasına geri dönme çabalarının yanı sıra İsrail'in devam eden tırmanışı ışığında çatışmaya sürdürülebilir çözümler bulma çabalarını’ gözden geçirdi. Mısır Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Abdulati, ‘derhal ateşkes sağlanması ve Gazze Şeridi'ne insani yardımların hızla ulaştırılması için İsrail hükümetine baskı yapılması gerektiğini’ vurguladı.

Çarşamba günü Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen es-Safadi ile bir telefon görüşmesi yapan Abdulati, ‘kötüleşen insani durum çerçevesinde, Gazze Şeridi'ndeki ateşkesi sakinleştirmek ve istikrara kavuşturmak için Mısır-Katar çabalarını’ ele aldı.

ABD Başkanı Donald Trump ve Mısırlı mevkidaşı Abdulfettah Sisi de salı günü telefonda ‘Gazze Şeridi'ndeki olası çözümleri’ görüştü.

Fehmi, ‘Mısır'ın bu krizi sona erdirmek, mevcut gerilimi kontrol altına almak ve ciddi ateşkes sağlayacak bir yaklaşıma ulaşmak için çabalarının durmadan devam edeceğine’ inanıyor.

El-Ferra ise ‘Trump yönetiminin Netanyahu üzerinde gerçek ve ciddi bir baskısı olmadan ateşkesin yeniden başlaması konusunda yakın çözümlere ulaşılamayacağına’ inanıyor. El-Ferra ayrıca, ‘Mısır'ın savaşın başından beri gösterdiği çabaların takdire şayan olduğunu ve sürekli çaba sarf ettiğini’ belirtti.