Yeni Suriye: Kişisel hesaplaşmaların kara haritası

Bazı Suriyeliler hâlâ kanunlardan kaçmanın veya yasadışı eylemlerde bulunmanın mümkün olduğunu düşünüyor

Suriyeliler ülkede güvenliğin olmaması nedeniyle geniş çaplı bir kaos yaşanmasından endişe ediyor (AFP)
Suriyeliler ülkede güvenliğin olmaması nedeniyle geniş çaplı bir kaos yaşanmasından endişe ediyor (AFP)
TT

Yeni Suriye: Kişisel hesaplaşmaların kara haritası

Suriyeliler ülkede güvenliğin olmaması nedeniyle geniş çaplı bir kaos yaşanmasından endişe ediyor (AFP)
Suriyeliler ülkede güvenliğin olmaması nedeniyle geniş çaplı bir kaos yaşanmasından endişe ediyor (AFP)

İsmail Derviş

Beşşar Esed rejiminin devrilmesinden üç ay sonra Ramazan Bayramı'nın üçüncü gününün akşamı, Suriyeliler bayram tatili sebebiyle, Suriye'nin en ünlü eğlence parkı olan ve Şam Uluslararası Havalimanı'nın yakınında bulunan “Mutlu Dünya”yı doldurmuşlardı. Ancak iki genç, yetişkinlere ait bir oyun için sıra kavgasına giriştiler. Olay, birinin diğerini “Kamu Güvenliği’nde” çalıştığını söyleyerek tehdit etmesi, “intikam alabileceğini” söylemesiyle tırmandı.

Basit bir anlaşmazlık sonucu ortaya çıkan bu olay, Suriye'de yaklaşık 15 yıldır yaygın olan şiddet sırasında gerçekleşen sayısız intikam ve misilleme olayı ve dökülen kan yanında önemsiz kalıyor. Bütün bunlar sebebiyle ülke, bu yüzyılda dünyanın en şiddet dolu ve güvensiz ülkesi olarak sınıflandırıldı.

Esed rejiminin devrilmesinin arifesinde Suriyeliler, çoğunluğu Esed rejimine sadık olanlara veya rejimin işlediği suçlara iştirak edenlere yönelik misilleme eylemleri olan kitlesel katliamlardan korkuyorlardı. Ancak tepkiler beklenenden çok daha hafif oldu ve Suriye’nin kıyı bölgesinde mart ayı başında patlak veren olaylardan önce intikam davaları bireysel vakalarla sınırlı kaldı. Eski rejime bağlı yandaşların yeni hükümetin kamu güvenlik güçlerine yönelik saldırısıyla başlayan olaylar, büyük çoğunluğu sivil olan yüzlerce kişinin ölümü ve yaralanmasıyla sonuçlandı.

Uluslararası toplum, eski rejime bağlı grupların gerçekleştirdiği saldırıyı hemen kınadı ancak yeni Suriye hükümetinden de yaşanan ihlalleri soruşturmasını istedi. Hükümet de olup biten her şeyi araştırmak ve olaya karışanlardan hesap sormak için bir “bağımsız soruşturma komitesi"  kurdu ama komite bu yazı yazılırken hâlâ çalışmalarını sürdürüyordu.

Humus'ta köylerin etrafındaki barikatlar

Suriye'nin merkezindeki Humus, büyük mezhepsel çeşitliliğe sahip bir şehir. Görgü tanıkları Independent Arabia'ya, güvenlik güçlerinin olası misillemelerden sakinlerini korumak için bazı Alevi köylerinin etrafına barikat kurduklarını söylediler.

Esed rejiminin döktüğü kanın intikamını almak isteyenlerin arasında kişisel intikamlarını almak isteyenler de var. Bazıları da İçişleri Bakanlığı devleti tam anlamıyla denetim altına almadan ve hukuk diğer ülkelerdeki gibi işlemeden önce hesaplarını görmek istiyorlar.

 Bazı Suriyeliler de, kanundan kaçanların veya yasadışı eylemlerde yahut da hâlâ hukuksuz eylemlerde bulunanların, bunun için hâlâ imkânları olduğuna inanıyor. Güçsüz olan ve aygıtları hâlâ yeniden yapılandırılan hükümete danışmadan, başkaları ile hesaplarını görebileceklerini düşünüyorlar.

Ciddi hukuki adımlar bekleniyor

Suriyeli avukat Fadi Kardus şunları söylüyor: “Bilhassa Suriye çatışması gibi uzun süreli ve kanlı çatışma ile devrim bağlamında, herhangi bir geçiş sürecinde, kişisel hesaplaşmalar gerçek bir tehlikeyi temsil eder. Oysa uluslararası alanda kabul gören kavramıyla geçiş dönemi adaleti, adalet ve uzlaşmayı sağlayacak yasal ve kurumsal bir çerçeve sunarak bu tür intikamların önüne geçmeyi amaçlamaktadır. Aynı şekilde, 2025 Suriye Anayasa Bildirgesi doğrultusunda en kısa sürede kurulmasını umduğumuz geçiş dönemi organı da bu hedefe ulaşılmasında önemli rol oynayacaktır. Bunun için suçluların ve faillerin hesap vermesini, mağdurların tazmin edilmesini ve ihlallerin tekrarlanmamasını sağlamak için bireylerin ve kurumların reform edilmesini garantiye almalıdır.” Şunu da ekliyor: “Geçiş dönemi adaleti ilkelerinin etkin bir şekilde uygulanmasıyla Suriye'nin kişisel hesaplaşmaların açık arenasına dönüşmesini engelleme fırsatına sahip olduğu söylenebilir. Bu nedenle, adaletin sağlanması için hükümet ve Suriye'de ulusal düzeyde faaliyet gösteren sivil toplumun sürecin kapsayıcı, oluşumu, yetkileri ve görevleri belli, mağdur merkezli olmasını sağlamak amacıyla güçlü bir kararlılık göstermesi gerekiyor. Bu da bireyler ile devlet arasındaki güveni artırıp, en azından öngörülebilir gelecek için istikrarı sağlayacaktır.”

Kardus, şöyle devam etti: “Geçiş Adaleti Komisyonu için gerekli yasama ortamını oluşturacak geçici yasama konseyi kurulmadan, yukarıda belirtilenler hiçbir işe yaramayacaktır. Bu yapılırken ulusal mevzuat, Geçici Anayasa Bildirgesi, insan hakları ve geçiş adaletine ilişkin uluslararası standartlar esas alınmalı, Geçiş Adaleti Komisyonu'na ulusal ve uluslararası destek sağlanmalı ve böylece kararlarının güvenilirliğinin artırılması hedeflenmelidir. Zira Geçici Anayasa Bildirgesine göre geçiş adaletinin kazananların adaleti olmasından korkuluyor. Dolayısıyla Geçiş Adaleti Komitesi’nin öncelikle mağdurların kim olduğunu tespit etmesi, geçmişteki ihlallerin mağdurlarını hak sahibi olarak tanımaya çalışması gerekiyor. Daha sonra komiteler aracılığıyla gerçeklerin araştırılmasına başlanmalı. Ardından Adalet Komitesinin görev alanına giren suçların faillerinin kimliğine bakılmaksızın yasal işlem ve takip başlatılmalı. Mağdurlar veya aileleri için hesap sorma, tazminat ve düzeltme mekanizmasının net bir şekilde oluşturulması ve şu anda yaşandığı gibi ihlallerin tekrarlanmasını önlemek için gerekli tüm tedbirlerin alınması gerekiyor.”

Eski rejimin geride bıraktığı miras

Suriyeli yazar ve insan hakları aktivisti Samar Aştar’a gelince şunları söylüyor: “2011 yılında Suriye devrimini izleyen çatışmanın patlak vermesinden itibaren devlet kurumları bozulmaya başladı. Ülkede suçları bir nebze olsun kontrol altında tutan birleşik güvenlik otoritesi kayboldu. Ülke kompleks çatışmaların açık arenası haline geldi. Çatışmalar siyasetin ve militarizmin sınırlarını aştı, kaos ve yargı sisteminin zaafları örtüsü altında kişisel intikam ve tasfiyeler şeklinde daha tehlikeli bir karaktere büründü. O zamandan beri öldürme, adam kaçırma ve uydurma suçlamalar, hiçbir yasal veya toplumsal caydırıcılık olmaksızın, tüm taraflar için hesaplaşmanın yaygın bir yolu haline geldi.

Aştar şunu da ekliyor: “Esed rejimindeki subay ve yetkililerin, isyan eden halka karşı kullanmak için intikam almak isteyen ve suç kaydı bulunan kişileri askere alma politikasını unutamayız. Bu onların halka sempati duymamalarını, yemek ve içmek gibi öldürmeye alışana kadar acımasızca ve hiç ara vermeden öldüren bir demir yumruktan ibaret olmalarını garanti altına alacaktı ve öyle de oldu. Daha sonra Aralık 2024'te rejim değiştiğinde Suriyeliler suçluların yasal olarak hesap vereceğini umuyordu. Kontrol dışı silahların kontrol altına alınması, fraksiyonların ortadan kaldırılması, güvenlik güçlerinin rolünün etkinleştirilmesi yoluyla güvenliğin yeniden sağlanacağını ümit ediyorlardı. Ancak bu umut, gerçek bir reform belirtisi göstermeyen yeni bir gerçeklikle hızla suya düştü. Silahların, hizipçiliğin ve mezhepçi söylemlerin yaygınlaşması, yeni hükümetin etkili ve net bir geçiş dönemi adaleti politikasının olmaması sorunu daha da derinleştirdi. Vatandaşlar ise, kendilerine insan aklının kavrayamayacağı acılar yaşatanlardan hesap sorulmasını, hükümet kurumlarından defalarca talep ettiler. Ancak gerçek bir yargılamanın olmaması nedeniyle birçok kişi “Şebbiha” ve suçluların isimlerini belgelemek için sosyal medyaya yöneldi ve “siyasi”, bazen de mezhepsel bir doğa taşıyan bireysel intikam kampanyaları başladı.

Hükümetin çekingen müdahalesi

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre Suriyeli insan hakları aktivisti, “yeni hükümetin müdahalesinin çekingen olduğunu ve kontrolsüz yayılan silahların kontrol altına alınmasının önceliğine inanmadığını, çeşitli silahlı grupları Suriye Ordusu adı altında tek bir çatı altında etkili bir şekilde birleştiremediğini” düşünüyor. Ardından şöyle devam ediyor: “Hatta bazen rastgele işlenen intikam suçlarını örtbas ederek sanki katillere gizli bir koruma sağlıyormuş gibi davranıyor. Bu da şiddetin ve bireysel intikamın çemberini genişletti ve asırlardır korkuya alışmış olanların yüreklerine kaygı geri döndü. Herhangi birini “Esed rejiminin kalıntısı” olmakla suçlamak kolaylaştı, böylece peşine düşmek, tutuklamak ve hatta öldürmek meşru ve onaylanan bir eyleme dönüştü. Suriye sahillerinde kendilerinde hesap sorma hakkı ve öldürme yetkisi gören gruplar tarafından yeni tasfiye eylemleri başlatıldı. Silah sesleri yeniden yükseldi ve mahkemeler, hakimler ve tanıklar aracılığıyla örgütlü geçiş dönemi adaletinin son özellikleri de ortadan kalktı. Bunun yerini, genellikle kişinin geçmişine dayalı bireysel ve kolektif intikam eylemleri aldı. Bir yerde Esed yönetimine sessiz kalan bir dini gruba karşı savaş açıldığını, diğer bir yerde malların geri alınması, önceki rejim döneminde uğranan zararın intikamının alınması, hatta sadece ailevi problemlerden dolayı intikam alma durumları görülmeye başlandı.”

Silahlar tekrar konuşacak mı?

Aştar sözlerini şöyle bitirdi: “Suriye halkının yorgun zihni bugün acaba tekrar silahlar konuşacak mı, orman kanunu tarzı hayat devam edecek mi, bireyin güvenliği ve onuru arasında aşılmaz bir duvar oluşturan öldürme ve işkencenin geri dönme olasılığı var mı diye düşünüyor. Bu soruların cevabı evettir; eğer mevcut hükümet yasaları uygulayamazsa, gerçekten hesap soramazsa, kontrolsüz silahı ve hizipçiliği kontrol edemezse, geçiş adaleti için derhal çalışmaya başlamak yerine, sokağın öfkesini dindirmek çabasıyla sadece medya ve kameraların önünde bir suçluyu tutuklarsa kaos ve korku geri dönecek. Adalet kamerayla değil, adil bir yargıçla ve halka hukuk temelleri üzerine kurulmuş bir devletin güvenini veren dürüst bir soruşturmacıyla sağlanır.”

Öte yandan gözlemciler, kişisel hesaplaşma vakalarının da yaşandığını, bu vakaların rejimin yıkılmasından önce de var olduğunu, ancak günümüzde farklı bir karakter kazandığını düşünüyorlar. Zira güç dengeleri değişse de, bazıları kaos, intikam ve kişisel tasfiyeler açısından Suriye'de yaşananların büyük Suriye destanından sonra yaşanması beklenenlerden çok daha az ve hafif olduğunu düşünüyorlar. Ancak hükümet, isteyerek veya istemeyerek de olsa, birincisi, güvenliği ve kontrolü sağlamak, ikincisi de ülkeye destek konusunda ileriye yönelik adımlar atmadan önce daha fazla adım atılmasını bekleyen uluslararası toplumun güvenini kazanmak için, yasaları mümkün olduğunca uygulamaya çalışıyor.



Hartum'da insansız hava araçları evleri hedef aldı

Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalarda hasar gören bir bina, Hartum (Arşiv – AFP)
Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalarda hasar gören bir bina, Hartum (Arşiv – AFP)
TT

Hartum'da insansız hava araçları evleri hedef aldı

Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalarda hasar gören bir bina, Hartum (Arşiv – AFP)
Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalarda hasar gören bir bina, Hartum (Arşiv – AFP)

Sudan'ın başkenti Hartum ve çevresindeki yerleşim bölgeleri, pazar günü erken saatlerde insansız hava araçlarının (İHA) saldırısına uğradı. Görgü tanıklarına göre saldırılarda çok sayıda ev yıkıldı.

Şarku’l Avsat’ın Fransız Haber AFP’nin görgü tanıklarına dayandırdığı haberinden  aktardığı bilgilere göre saldırıların ardından bölge sakinlerinin enkaz altında kalan yakınlarını kurtarmaya çalışıyor. Yetkililerden saldırılarda can kaybı yaşanıp yaşanmadığına ilişkin henüz bir açıklama gelmedi.

Tanıkların aktardığına göre patlamalar yerel saatle gece 02.00 sıralarında başladı ve sabah 04.30'a kadar kentin farklı bölgelerinde devam etti.

Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında Nisan 2023'ten bu yana devam eden savaşta, yardım kuruluşlarının tahminlerine göre 200 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Çatışmalar ayrıca dünyadaki en büyük açlık ve yerinden edilme krizlerine yol açtı.

Birleşmiş Milletler (BM), iki tarafın da insansız hava araçlarını yoğun şekilde kullanmasını defalarca eleştirdi. BM verilerine göre İHA saldırıları, 2026'nın ilk altı ayında 1.100'den fazla kişinin ölümüne neden oldu.

BM, geçen hafta yaptığı açıklamada, bu yıl hayatını kaybeden veya yaralanan yüzlerce çocuğun üçte ikisinin İHA saldırılarında öldüğünü ya da yaralandığını bildirdi.


Avn: İsrail ve İran, Lübnan’ın bağımsızlığının önündeki iki temel engel

İsrail’in dün Lübnan’ın güneyindeki Kefr Tebnit köyünde düzenlediği hava saldırısının hedef aldığı noktadan yükselen duman (AFP)
İsrail’in dün Lübnan’ın güneyindeki Kefr Tebnit köyünde düzenlediği hava saldırısının hedef aldığı noktadan yükselen duman (AFP)
TT

Avn: İsrail ve İran, Lübnan’ın bağımsızlığının önündeki iki temel engel

İsrail’in dün Lübnan’ın güneyindeki Kefr Tebnit köyünde düzenlediği hava saldırısının hedef aldığı noktadan yükselen duman (AFP)
İsrail’in dün Lübnan’ın güneyindeki Kefr Tebnit köyünde düzenlediği hava saldırısının hedef aldığı noktadan yükselen duman (AFP)

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, İsrail ve İran’ın ülkesinin bağımsızlığını tam anlamıyla kazanmasının önündeki iki temel engel olduğunu belirterek, Bağımsızlık Günü arifesinde Lübnan’ın bu iki projeden herhangi birinin rehinesi olmasını kabul etmeyeceklerini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Avn, Lübnan’ın bugün kaderini belirleyecek bir sınavdan geçtiğini ifade ederek, söz konusu iki engelin birbiriyle doğrudan bağlantılı olduğunu söyledi. Avn, bunların “topraklarımızın bir bölümünün İsrail işgali altında bulunması ve özellikle İran rejimindeki bazı nüfuz sahibi çevreler tarafından, Lübnan devletinin otoritesi dışında kalan silah ve karar mekanizmaları aracılığıyla ülkemizin içişlerine dışarıdan müdahale edilmesi” olduğunu kaydetti.

Her iki engelin de birbirini beslediğini belirten Avn, “Bu iki engelden her biri diğerini gerekli kılıyor, ona gerekçe oluşturuyor ve aynı zamanda onun için bir bahane sağlıyor. Her iki durumda da bedelini Lübnan ödüyor” ifadelerini kullandı.

Lübnan Cumhurbaşkanı, “İki sorunun eş zamanlı ve birlikte çözülmesini esas alan bir kurtuluş projesi ortaya koyduk: Ne işgal ne de devletin dışında kalan, emirlerini dışarıdan alan ve dışarıya hizmet eden herhangi bir silahlı güç. Bu dış güç kim olursa olsun” dedi.

Avn, Hizbullah’ın silahlarına da değinerek, bu silahların geçmişte görevini yerine getirdiğini, fedakârlıklar ve kazanımlar sağladığını, ancak sonraki süreçte Hizbullah’ın kendi tabanını, toplumsal çevresini, halkını ve ülkesini yıprattığını ifade etti.

Hizbullah’ın silahlarının, Lübnan dışındaki davalara hizmet ettiğinin açıkça görüldüğü dönemde hem kendi tabanına hem de ülkeye ağır kayıplar yaşattığını ifade eden Avn, “Bunu kabul etmelisiniz ve silahları teslim etmelisiniz” çağrısında bulundu.


Asvan’daki Üçlü Toplantı'da su güvenliği meselelerinde tek taraflı adımlara karşı çıkış yinelendi

Mısır, Sudan ve Eritre dışişleri bakanları, Somali’nin toprak bütünlüğüne desteklerini yineledi (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
Mısır, Sudan ve Eritre dışişleri bakanları, Somali’nin toprak bütünlüğüne desteklerini yineledi (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
TT

Asvan’daki Üçlü Toplantı'da su güvenliği meselelerinde tek taraflı adımlara karşı çıkış yinelendi

Mısır, Sudan ve Eritre dışişleri bakanları, Somali’nin toprak bütünlüğüne desteklerini yineledi (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
Mısır, Sudan ve Eritre dışişleri bakanları, Somali’nin toprak bütünlüğüne desteklerini yineledi (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)

Mısır, Sudan ve Eritre arasında dün Asvan kentinde (Mısır’ın güneyi) düzenlenen üçlü bakanlar toplantısında, su güvenliği meselelerinde tek taraflı adımlara karşı çıkma tutumu yinelendi. Toplantıya Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati ile Sudanlı mevkidaşı Muhyiddin Salim ve Eritreli mevkidaşı Osman Salih katıldı. Görüşme, “Asvan Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma Forumu” kapsamında gerçekleştirildi.

Üç ülkenin bakanları, ülkeleri arasındaki tarihî ilişkilerin ve güçlü bağların derinliğine dikkat çekerek, mevcut ilişkilerde yakalanan ivmenin sürdürülmesi ve karşılıklı çıkarları ilgilendiren konularda istişare ve koordinasyonun güçlendirilmesi konusunda mutabık kaldı. Bakanlar, bu yaklaşımın üç ülke halklarının ortak çıkarlarına hizmet etmenin yanı sıra bölgesel güvenlik ve istikrarın desteklenmesine katkı sağlayacağını vurguladı.

Bakanlar ayrıca, geçtiğimiz ekim ayında düzenlenen ve Mısır, Sudan ile Eritre'nin yanı sıra Somali'nin de katıldığı “El-Alameyn İstişare Zirvesi”nin sonuçlarının hayata geçirilmesi yönündeki çabaların sürdürülmesi konusunda uzlaştı.

Bu çerçevede Mısır Dışişleri Bakanı Abdülati, dörtlü istişare ve koordinasyon sürecinin devamı olarak Somali tarafını görüşmelerin içeriği hakkında bilgilendirmeyi planladığını belirtti.

Mısır, geçen ay El-Alameyn kentinde Sudan, Eritre ve Somali'nin katılımıyla bir zirveye ev sahipliği yapmıştı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre zirve, Etiyopya'nın Asmara ile diplomatik ilişkilerini kesmesi ve Kahire'den bir diplomatı sınır dışı etmesini de içeren gerilimin ardından düzenlenmişti.

rth
Mısır Cumhurbaşkanlığı tarafından paylaşılan, geçen ay düzenlenen “El-Alameyn İstişare Zirvesi”nden bir kare.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Eritre Cumhurbaşkanı Isaias Afwerki, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ve Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan'ı bir araya getiren “Dörtlü İstişare Zirvesi”nin ardından yayımlanan El-Alameyn Bildirisi'nde, bölge ülkelerinin egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiği vurgulandı.

Bildiride ayrıca iyi komşuluk ilkelerinin gözetilmesi, hangi gerekçeyle olursa olsun bölge ülkelerinin içişlerine müdahale edilmemesi, ulusal kurumların desteklenmesi ve anlaşmazlıkların siyasi ve barışçıl yollarla çözülmesi çağrısı yapıldı.

Liderler, deniz ulaşımının serbestliği ilkesini de teyit ederek, Kızıldeniz'in yönetiminin yalnızca kıyıdaş ülkelerin sorumluluğunda olduğunu belirtti. Nil Nehri'nin aşağı havzasında bulunan Mısır ve Sudan'ın mevcut su kullanımını olumsuz etkileyecek her türlü tek taraflı girişime kesin olarak karşı çıktıklarını bildirdi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nadir Zeki'nin dün yaptığı açıklamaya göre, Asvan'daki üçlü toplantıda bölgesel gelişmeler de ele alındı. Bakanlar, Kızıldeniz'in güvenlik ve istikrarının korunmasının, deniz ulaşımının serbestisinin ve uluslararası deniz koridorlarının güvenliğinin sağlanmasının önemini vurguladı. Kızıldeniz'in yönetimi ve güvenliğinin korunmasının kıyıdaş ülkelerin sorumluluğunda olduğunu yineledi.

dcfe
Asvan'da dün düzenlenen üçlü dışişleri bakanları toplantısından (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)

Mısır, Sudan ve Eritre dışişleri bakanları, Sudan'ın egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi, ulusal kurumlarının korunması ve silahlı milislerin rolüne ve dışarıdan silahlandırılmalarına karşı çıkılması gerektiğini de ifade etti.

Bakanlar, Somali'nin birliğine, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne desteklerini yineleyerek ülkede paralel yapılanmalar kurulmasına karşı olduklarını bildirdi. Eritre'nin birliği, egemenliği ve toprak bütünlüğüne desteklerini de teyit etti.

Üç ülkenin bakanları hem güvenlik alanında hem de su güvenliği meselelerinde tek taraflı adımlara karşı olduklarını vurguladı.

Üç ülke arasındaki dayanışmaya dikkat çeken bakanlar, istişarelerin temel amacının devletlerin içişlerine müdahale etmeme ilkesini pekiştirmek, egemenliklerine saygı göstermek, bölgesel istikrarı desteklemek ve kalkınmayı sağlamak için koordinasyonu sürdürmek olduğunu belirtti.