Gecikmiş Filistin devleti için mücadeleyi başlatan Gazze savaşı

Paris'te dün düzenlenen yürüyüşte ‘Barış için Filistin devletini tanıyın’ yazılı bir pankart taşıyan Fransızlar (AFP)
Paris'te dün düzenlenen yürüyüşte ‘Barış için Filistin devletini tanıyın’ yazılı bir pankart taşıyan Fransızlar (AFP)
TT

Gecikmiş Filistin devleti için mücadeleyi başlatan Gazze savaşı

Paris'te dün düzenlenen yürüyüşte ‘Barış için Filistin devletini tanıyın’ yazılı bir pankart taşıyan Fransızlar (AFP)
Paris'te dün düzenlenen yürüyüşte ‘Barış için Filistin devletini tanıyın’ yazılı bir pankart taşıyan Fransızlar (AFP)

Filistin-İsrail ve Arap-İsrail çatışmasının tarihinde tüm bölgenin çehresini değiştiren ‘dönüm noktası’ olan 7 Ekim'den iki yıl sonra, sorunlu ve patlayıcı soru halen cevapsız kalıyor: Aksa Tufanı Filistin devletinin kurulmasını yaklaştırdı mı, yoksa tamamen yok mu etti?

Cevabın, arzu edilen devletin kaderi netleşene kadar uzun bir süre beklemesi gerekeceği ve şu anda şiddetli bir şekilde süren tartışmayı çözmeyeceği şüphesiz. 7 Ekim saldırısını destekleyenler, saldırının Filistin devletinin tanınmasını sağladığını ve kurulmasının önünü açtığını savunuyorlar. Ancak muhalifler, saldırının kendisinin değil, İsrail'in katliamları, kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere halkın kanı ve eşi görülmemiş trajedilerin tanınmayı sağladığını ve devletin kurulmasını sağlayacağını düşünüyor.

gthy

‘Sadece birkaç yıl’

Bugün, yıkıma uğramış Gazze Şeridi'nde savaş yavaş yavaş yatışırken, Filistin devletinin kurulması konusunda başka bir savaş şiddetleniyor. Bu savaş, ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşı sona erdirmek için hazırladığı ünlü planda devletin kurulma olasılığından bahsedilmeden önce, devletin çok sayıda ülke tarafından tanınmasına yol açan Arap ve uluslararası girişimlerle başladı.

Filistinli bir yetkili Şarku’l Avsat'a, “Filistin devletinin kurulacağına olan güven her geçen gün artıyor. Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın da söylediği gibi, bunun bir zaman meselesi olduğuna inanıyoruz... Sadece birkaç yıl” dedi.

Yetkili, “Bugün, dünyada ve bölgede büyük bir değişim var. Dünya işgalden ve işgalin uygulamalarından bıkmış durumda ve bir devlet görmek istiyor. Son zamanlarda yapılan tanıma, bu sürecin başlangıcı oldu” ifadelerini kullandı.

sdcfgth
Son süreçte Filistin devleti birçok Avrupa ülkesi tarafından tanındı. (AP)

Geçtiğimiz ay Filistin devletini tanıyan ülke sayısı, 193 Birleşmiş Milletler (BM) üye ülkesinden 158'e ulaştı. Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya, Portekiz, Lüksemburg, Belçika, Fransa ve diğerleri de dahil olmak üzere yapılan tanıma, devlet kurma zamanının geldiğine dair doğrudan bir uluslararası mesaj gönderdi ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu bu devletin kurulmayacağına dair tehditlerde bulunmaya sevk etti.

Netanyahu, “Filistin devleti kurulmayacak… Ülkemizin kalbine terörist bir devlet dayatma girişimine karşılık vereceğiz” diyerek tutumunu özetledi.

İsrail'in endişesi

Görünüşe göre bu kibir, İsrail içinde büyük bir endişeyi gizliyor. Anna Barsky, Maariv gazetesinde, son tanıma kararlarının öncekilerden farklı olduğunu, çünkü tanıyan başkentlerin uluslararası sahnede marjinal değil, Washington'a yakın ortak ülkeler olduğunu ve uzun süredir İsrail'in müttefiki olarak kabul edildiğini belirtti.

Barsky, bu tanıma kararlarının ‘siyasi bir deprem ve İsrail'in dünyadaki diplomatik dokunulmazlığının ince bir aşınması’ olduğunu ve İsrail'i yeni bir gerçeklikle karşı karşıya bıraktığını yazdı.

defrgty
İspanya'nın güneybatısındaki Kanarya Adaları'nda Filistin halkını desteklemek için düzenlenen mitinge ‘Özgür Filistin’ yazılı şapkasıyla katılan bir protestocu (EPA)

Barsky şu ifadeleri kullandı: “Bugün Filistin devleti yok. Yeni bayraklar, yeni sınırlar, yönetim mekanizmaları yok. Fransa ve Suudi Arabistan'ın ortaklaşa yürüttüğü BM'deki görkemli tanıma törenine rağmen, bir hafta içinde de olmayacak. Yine de bu tanıma kararları siyasi bir deprem ve Tel Aviv'e oyun kurallarının değiştiği ve zamanın dolduğu mesajını veriyor.”

Devlet olma yolunda

Aslında ABD Başkanı bizzat devlet olma yolunu açtı. Bu yol zorlu, çetin, engebeli ve karmaşık; hiçbir garanti yok, ancak yıpratıcı bir savaşın sonunda en önemli yol.

Trump'ın planı, bir devletin kurulmasından ziyade Gazze Şeridi'nin yönetilmesine zemin hazırlamak olabilir, ancak bir devletin kurulup kurulmayacağını bilmek için Gazze Şeridi'ni kimin yöneteceğini gözlemlemeliyiz. Trump'ın planı, Ramallah ve Tel Aviv'i meşgul eden, her iki taraf için de mayın tarlasına yakın olan ve yorumlanması zafer ya da yenilgi olarak algılanabilecek hükümler içeriyor.

aa
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, 25 Eylül 2025 tarihinde ABD'nin New York kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun 80’inci oturumu sırasında video konferans yoluyla bir konuşma yaptı. (EPA)

Şarku’l Avsat’a konuşan Filistin Yönetimi kaynakları, “Tanıma çok önemli, ancak Filistin devletinin Gazze Şeridi üzerindeki velayetini göz ardı ediyor” dedi.

Kaynaklar, “Arap ekibi ve biz, savaş bittikten sonra Filistin Yönetimi'nin Gazze Şeridi'nin yönetimini devralması için sürekli istişare halindeyiz” ifadesini kullandı.

‘Filistin devleti adına’

Filistin Yönetimi, Trump'ın çabalarını memnuniyetle karşıladı ve alışıldık şekilde başkanlık veya hükümet adına değil, ‘Filistin devleti’ adına bir bildiri yayınlamaya özen gösterdi. Bildiri iki mesaj içeriyordu. Birincisi, Filistin Yönetimi'nin hedef ve taleplerinin planın ötesine geçerek ‘iki devletli çözüme’ dayalı adil bir barışa ulaşmak olduğuydu. İkinci mesaj ise Trump’ın Filistin yönetimine yönelik reform çağrılarına açık bir yanıttı. Bildiride, Filistin devletinin tüm reform programlarını tamamlamaya kararlı olduğu ifade edildi. Bu reformlara, savaşın sona ermesinden sonraki bir yıl içinde başkanlık ve parlamento seçimlerine gidilmesi de dâhildi. Ayrıca, meşru ve tek bir Filistin güvenlik gücü aracılığıyla Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde güvenliğin sağlanması da taahhüt edildi. Yolsuzlukla mücadeleye bağlı kalınacağı ve eğitim müfredatının geliştirileceği belirtildi. Ayrıca, mahkûm ve şehit ailelerine yapılan ödemeleri düzenleyen yasa ve yönetmeliklerin kaldırılacağı ifade edildi; birleşik bir sosyal yardım sistemi kurulacağı taahhüt edildi.

sdfrg
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (Reuters)

Filistinliler, her şeye hazır olduklarını ve reformla ilgili birçok tartışmalı konuyu aştıklarını söylemeye çalışıyorlar.

Bilgi sahibi bir Filistinli kaynak Şarku’l Avsat’a, “Filistin Yönetimi, planın belirsiz şartları ve İsrail Başbakanı’nın söylediklerine bakılmaksızın, gerçek bir süreci başlatmak için Arap çabalarına güveniyor” dedi.

Filistinlilere ait her şeyin reddi

Netanyahu, Trump ile yaptığı görüşmede Filistin devletinin kurulmasını kabul etmediğini söyledi ve planın yayınlanmasından birkaç gün sonra, Filistin Yönetimi'nin Gazze Şeridi'nin yönetiminden sorumlu olmayacağını vurguladı. Netanyahu, “Hamas veya Filistin Yönetimi'nin hiçbir temsilcisi, savaşın ertesi günü Gazze Şeridi'nin yönetiminde yer almayacak” dedi. Ancak Arap ve Müslüman ülkelerin (Endonezya ve Türkiye) dışişleri bakanlarının tepkisi Netanyahu'nun umduğu gibi olmadı. Bu ülkelerin liderleri ortak bir açıklamada, savaşı sona erdirmek, Filistin Yönetimi'ni Gazze Şeridi'ne geri getirmek, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ni birleştirmek ve tüm tarafların güvenliğini garanti altına alan bir güvenlik mekanizması kurmak için çalışacaklarını, bunun sonucunda İsrail'in tamamen çekilmesini, Gazze Şeridi'nin yeniden inşasını ve ‘iki devletli çözüme’ dayalı adil bir barışın yolunun açılmasını sağlayacaklarını duyurdular.

Askeri savaşın ardından başlayan siyasi savaş, Filistin devletinin bir parçası olan Gazze Şeridi'ni Filistin Yönetimi’nin yönetmesini isteyen dünya ile hem devleti hem Filistin Yönetimi’ni, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ni ve Filistinlilerle ilgili her şeyi reddeden İsrail arasında yaşanıyor.

Bu noktada İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın, Trump'ın planında Filistin Yönetimi ve devletten bahsedilmesi sorulduğunda söylediği sözleri hatırlamak yeterli: “Filistin devletine karşı mücadele, önümüzdeki uzun yıllar boyunca bizimle birlikte olacak. Bu zorlu bir mücadele olacak. Filistin devletinin kurulma tehlikesi olmadığını söyleyerek halkı aldatmak istemiyorum.”



Koalisyon, Hudeyde'deki tehdit unsurlarını etkisiz hale getirmek için kapsamlı operasyon düzenledi

Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu tarafından düzenlenecek operasyonun hedef alacağı Hudeyde Limanı bölgesi işaretleniyor. (Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu)
Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu tarafından düzenlenecek operasyonun hedef alacağı Hudeyde Limanı bölgesi işaretleniyor. (Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu)
TT

Koalisyon, Hudeyde'deki tehdit unsurlarını etkisiz hale getirmek için kapsamlı operasyon düzenledi

Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu tarafından düzenlenecek operasyonun hedef alacağı Hudeyde Limanı bölgesi işaretleniyor. (Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu)
Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu tarafından düzenlenecek operasyonun hedef alacağı Hudeyde Limanı bölgesi işaretleniyor. (Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu)

Yemen'de Meşruiyeti Destekleme Koalisyonu, cuma günü yaptığı açıklamada, Husilerin Yemen ve Suudi Arabistan'daki sivillere yönelik saldırılarını desteklemek amacıyla kullandığı tehdit unsurlarını etkisiz hale getirmek için kapsamlı bir operasyon düzenlediğini duyurdu.

Koalisyon Sözcüsü Tümgeneral Türki el-Maliki, Yemen'in Hudeyde Limanı'nda silah ve balistik füze kaçakçılığını ve sevkiyatını kolaylaştıran operasyonel kabiliyetlerin hedef alındığını bildirdi.

El-Maliki, Sana, Saada ve Taiz vilayetlerinde askerî hedefler ile balistik füze kapasitesini imha etmeye yönelik operasyonun sürdüğünü belirtti.

Cuma günü şafak vakti Sana'da balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesini hedef alan bir askerî operasyon gerçekleştirildiğini aktaran el-Maliki, Husilerin askerî faaliyetlerini desteklemek amacıyla kullandığı ve askerî amaçlarla tahsis edilmiş 7 meşru askerî hedefin imha edildiğini kaydetti.

Operasyon kapsamında balistik füze fırlatma sistemlerinin gövdelerinin ve İHA'ların üretiminde ve montajında kullanılan 6 atölyenin de imha edildiğini belirten el-Maliki, Husilerin Sana'daki başlıca ikmal depolarından birinin de etkisiz hale getirildiğini ifade etti.

Koalisyon, operasyon öncesinde cuma günü erken saatlerde sivillere Hudeyde Limanı'ndan uzaklaşmaları çağrısında bulunmuştu.

El-Maliki ayrıca Husiler tarafından Suudi Arabistan'ın Güney Bölgesi'ne fırlatılan bir balistik füze ve 4 İHA'nın yanı sıra Riyad Bölgesi'ne gönderilen bir İHA'nın da imha edildiğini açıkladı.


Irak'ta kadın öğrencilerden erkek akademisyen yasağına tepki

Öğrenciler, erkek akademisyenlerin başka fakültelere nakledilmesine karşı ders boykotuna da başladı (Guardian/Jummar)
Öğrenciler, erkek akademisyenlerin başka fakültelere nakledilmesine karşı ders boykotuna da başladı (Guardian/Jummar)
TT

Irak'ta kadın öğrencilerden erkek akademisyen yasağına tepki

Öğrenciler, erkek akademisyenlerin başka fakültelere nakledilmesine karşı ders boykotuna da başladı (Guardian/Jummar)
Öğrenciler, erkek akademisyenlerin başka fakültelere nakledilmesine karşı ders boykotuna da başladı (Guardian/Jummar)

Irak'ın Divaniye kentindeki El-Kadisiye Üniversitesi'nde, Kadınlar Eğitim Fakültesi'nin erkek akademisyenlerinin başka fakültelere nakledilerek yerlerine kadın öğretim üyelerinin atanması tartışma yarattı.

Guardian'ın Iraklı medya platformu Jummar'la hazırladığı ortak habere göre üniversite yönetimi, kararın kadın ve erkeklerin "bir arada bulunmasını önlemek" amacıyla alındığını belirtti. Ayrıca kararda kadın öğrencilerin ailelerinin talebinin de dikkate alındığı ifade edildi.

Ancak öğrenciler, ailelerinin üniversiteye kaydolmadan önce erkek akademisyenlerin ders verdiğini bildiğini söylüyor.

Arap ülkelerindeki kadın hareketlerini takip eden haber platformu Sharika wa Laken'in aktardığına göre eylemler 4 Kasım'da başladı. Üniversitenin Kadınlar Eğitim Fakültesi'ne bağlı Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Bölümü'ndeki erkek öğretim üyelerinin başka fakültelere nakledildiği, öğrencilerin protestolarına bazı ebeveynlerin de destek verdiği ifade ediliyor.   

Habere göre yaklaşık 400 kadın öğrenci, iki haftadır akademisyenlerinin geri dönmesi için protesto gösterisi düzenliyor. Öğrenciler dersleri de boykot ediyor.

22 yaşındaki öğrenci Hüda, üniversite yönetiminin protestocuları yıldırmaya çalıştığını söylüyor. Üniversite Rektörü Rahi el-Yasiri'nin korumalarıyla birlikte yollarını kestiğini, kendileriyle alay edildiğini ve daha sonra cezalandırılmaları amacıyla fotoğraflarının çekilmesi talimatı verildiğini anlatıyor.

Erkek ve kadınların Irak toplumunda birçok alanda birlikte çalıştığını belirten öğrenci şunları söylüyor:

Hem erkekleri hem de kadınları tedavi eden doktorlar yok mu? O halde erkek akademisyenlerin bize ders vermesini neden engelliyorsunuz?

Hüda'ya göre rektör, eylemcilere "Başınızı duvara da vursanız akademisyenleri geri getirmeyeceğim" demiş.

Görevden alınan akademisyenlerle mezuniyet projeleri ve çeşitli araştırmalar yürüten çok sayıdaki öğrencinin zor durumda kaldığı aktarılıyor.

Galler'deki Cardiff Üniversitesi'nden feminizm araştırmacısı Irak asıllı Balsam Mustafa, erkek akademisyenlerin görevden alınmasını Irak'ta kadın haklarına yönelik endişe yaratan bir eğilimin parçası olarak değerlendiriyor.

Iraklı avukat İsra Selman da kadınlara yönelik kısıtlamaları "toplumsal bir felaket" diye niteleyerek şunları söylüyor:  

Kadınların yeteneklerini göstermesini engellemeye çalışıyorlar. Kadınların pek çok alanda öncü roller üstlendiği, olağanüstü zihinler ve uzmanlar ortaya çıkarmış Irak toplumunu, Taliban yönetimi altındaki Kabil'e benzeyen bir yapıya dönüştürmeye yönelik girişimler var.

İnsan hakları savunucusu Selman, üniversitenin kararının Irak Anayasası'na aykırı olduğunu da vurguluyor.

Independent Türkçe, Guardian, Sharika wa Laken


Irak güçleri, 12 yıl sonra Curf es-Sahr'da konuşlanmaya başladı

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, 20 Kasım 2026'da Bağdat'tan telsiz aracılığıyla Curf es-Sahr'da konuşlanan Irak güvenlik güçlerine hitap ediyor (Reuters)
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, 20 Kasım 2026'da Bağdat'tan telsiz aracılığıyla Curf es-Sahr'da konuşlanan Irak güvenlik güçlerine hitap ediyor (Reuters)
TT

Irak güçleri, 12 yıl sonra Curf es-Sahr'da konuşlanmaya başladı

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, 20 Kasım 2026'da Bağdat'tan telsiz aracılığıyla Curf es-Sahr'da konuşlanan Irak güvenlik güçlerine hitap ediyor (Reuters)
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, 20 Kasım 2026'da Bağdat'tan telsiz aracılığıyla Curf es-Sahr'da konuşlanan Irak güvenlik güçlerine hitap ediyor (Reuters)

Irak güvenlik güçleri, Hizbullah Tugayları'nın (Ketâib Hizbullah) yaklaşık 12 yıldır kontrolünde tuttuğu Bağdat'ın güneyindeki Curf es-Sahr bölgesinde konuşlanmaya başladı. Hükümetin hazırladığı yeni düzenlemeler kapsamında başlatılan konuşlanmayla güvenlik sorumluluklarının yeniden yapılandırılması ve bölgenin, silahlı kuvvetler başkomutanına bağlı bir askerî karargâhın yönetimine alınması hedefleniyor.

Başbakan Ali ez-Zeydi, dün (Cuma) bölgedeki birliklere hitap ederek devlet otoritesinin Irak topraklarının tamamında tesis edilmesine yönelik sürecin Curf es-Sahr'dan başladığını söyledi. Zeydi, hükümetin bu konudaki tutumunun değişmediğini vurgulayarak, “Devletin otoritesi dışında silah olmayacak, Irak'ın silahından başka silah bulunmayacak ve Irak bayrağının üzerinde hiçbir bayrak dalgalanmayacak” dedi.

Zeydi'nin ofisinden yapılan açıklamada, başbakanın Babil vilayetindeki Curf en-Nasr bölgesinde görev yapan askerî birliklerin değiştirilmesine yönelik operasyonları ve hareketliliği, Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Ofisi'nden takip ettiği belirtildi.

Hizbullah Tugayları çekiliyor mu?

Hükümet, bölgede güvenlik güçlerinin konuşlandığını ve devlet otoritesinin tesis edildiğini açıklarken Hizbullah Tugayları bölgeden çekildiği yönündeki haberleri yalanladı.

Bağdat'tan bir siyasi kaynak, tarafların kendi kamuoylarına yönelik açıklamalarının yaşananları farklı biçimlerde yansıttığını belirtti. Kaynağa göre sahadaki duruma en yakın değerlendirme, Hizbullah Tugayları'na bağlı sınırlı sayıda gücün önem verdikleri bazı noktalarda kalmaya devam etmesi, buna karşılık bölgenin genel sorumluluğunun askerî karargâha devredilmesi.

Buna rağmen güvenlik ve askerî kaynaklar, Hizbullah Tugayları'na bağlı üç tugayın Curf es-Sahr'daki mevzilerinden ayrılarak Bağdat'ın güneyi ve batısındaki noktalara geçtiğini bildirdi.

Üst düzey bir Iraklı güvenlik ve siyaset yetkilisi, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada yaşananları bölgedeki kontrol dengelerinde değişim olarak nitelendirdi. Yetkili, “Bu bölgede dengeler değişti. Irak'ın her yerinde devlet otoritesini sağlamlaştırmak amacıyla başka adımlar da atılacak” dedi.

scdvfg
Irak güvenlik güçleri, 20 Kasım 2026'da Curf es-Sahr'da yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor (Reuters)

Yetkili, devlet kurumları ile karşı taraf arasında, ülke içinden ve bölgesel aktörlerin arabuluculuğuyla varılan mutabakatın, Hizbullah Tugayları mensuplarının kademeli olarak gruplar halinde çekilmesini öngördüğünü söyledi. Buna göre cuma günü, yani güvenlik güçlerinin bölgeye girişinin ilk gününden itibaren her gün iki grubun çekilmesi planlandı. Bölgenin tamamen güvenli hale getirilmesi amacıyla sürecin bir ay sürmesi bekleniyor.

Ancak söz konusu mutabakatın ayrıntıları ve açıklanan takvimin uygulanıp uygulanmadığı bağımsız olarak doğrulanamadı.

Güvenlik güçleri cuma sabahı bölgede konuşlanmaya başlarken, güvenlik ve askerî operasyonların yönetimini üstlenecek askerî karargâh da faaliyete açıldı.

Bölge sakinlerinin kayıtları incelenecek

Iraklı bir güvenlik kaynağı, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada karargâhın lojistik ve hizmet düzenlemelerini de yürüteceğini, bölgede yaşayan kişilerin bilgilerinin inceleneceğini ve yerinden edilmiş sakinlerin kayıtlarının gözden geçirileceğini söyledi. Bu çalışmalarla adli makamlarca aranan kişiler ile evlerini zorla terk etmek zorunda kalan sivillerin birbirinden ayrılması amaçlanıyor.

Kaynak, hükümetin planının yerinden edilenlerin geri dönüşü için gerekli koşulların hazırlanmasını da içerdiğini belirtti. Bu kapsamda oturulabilir durumdaki evlerin yanı sıra su ve elektrik hizmetlerinin sağlanması öngörülüyor. Ancak kaynak, çalışmaların tamamlanmasının zaman alacağını, henüz kesin bir takvim bulunmadığını kaydetti.

Kaynak, hükümet güçlerinin bölgeye girişini kasıtlı olarak engelleyen herhangi bir durum olmadığını da söyledi. Konuşlanmanın yavaş ilerlemesini ise çok sayıda güvenlik biriminin sürece katılmasına, bazı tali yolların henüz hazır olmamasına ve yolların bir bölümünün hasar görmesine bağladı.

Plan kapsamında ana kavşaklara güvenlik kontrol noktaları kurulması, bölgenin çevresiyle bağlantısının yeniden sağlanması ve Müseyyib-Bahbahanî-Fazıliye Kavşağı-Amiriye Felluce güzergâhının trafiğe açılması yer alıyor. Ayrıca Garnizon Kampı'nda bulunan terörle mücadele taburunun, acil durumlarda kullanılmak üzere başkomutanın emrinde yedek güç olarak tutulması kararlaştırıldı.

 xcfbrgn
Irak güvenlik güçleri, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetindeki Curf es-Sahr'da konuşlanma çalışmaları sırasında (AFP)

Başbakan Ali ez-Zeydi de daha önce Curf es-Sahr'da kapalı yolların açılması talimatı vermiş, ordunun ve güvenlik güçlerinin anayasa ve yasalar çerçevesinde ülkenin her yerinde devlet otoritesini tesis edeceğini vurgulamıştı.

Uzun yıllara yayılan yerinden edilme

Son gelişmeler, nüfusunun çoğunluğu Sünnilerden oluşan Curf es-Sahr'daki durumu yeniden gündeme taşıdı. Bölge, 2014'te terör örgütü DEAŞ'a karşı yürütülen askerî operasyonların ardından silahlı grupların kontrolüne geçmişti.

Daha önce güvenlik teşkilatında görev yapmış Sünni bir Iraklı siyasetçi, hükümetin silahlı grupların bölgedeki hâkimiyetini sona erdirmeye yönelik adımlarının ciddi göründüğünü söyledi. Siyasetçi, geniş çaplı nüfus göçünün yanı sıra bölgede silahlı grupların güvenlik ve askerî nüfuzunun da değiştiğini; bu grupların silah, füze ve insansız hava araçlarına sahip olduğunu belirtti.

Siyasetçi, meselenin çözümünde bölge sakinlerinin yaşananlardan sorumlu tutulması yerine güvenlik soruşturmalarının yürütülmesi ve terör eylemlerine karışanların takibinin esas alınması gerektiğini ifade etti.

El-Uveysat da yeni düzenlemelere dahil edildi

Öte yandan Enbar vilayetine bağlı Amiriye Felluce ilçesindeki El-Uveysat köyüne de polis birlikleri konuşlanmaya başladı. Curf es-Sahr'a komşu olan köy, 2014'ün sonlarından bu yana Hizbullah Tugayları'nın nüfuzu altındaydı.

İdari açıdan Enbar vilayetine bağlı köyün güvenliğinden vilayet polis komutanlığı sorumlu.

Bölge sakinlerinden biri, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada köyün yakınlarında askerî üretimle bağlantılı tesislerin yanı sıra ABD güçlerinin silahlı gruplara karşı yürüttüğü operasyonlar sırasında inşa ettiği bir helikopter pistinin bulunduğunu söyledi.

zcdvfbg
Haşdi Şabi mensubu bir güvenlik görevlisi (sağda), 20 Kasım 2026'da Babil vilayetindeki Curf es-Sahr'da Irak güvenlik güçlerinin konuşlanması sırasında nöbet tutuyor (AFP)

Sakin, bölgede önce El Kaide, ardından DEAŞ ile çatışmalar yaşandığını belirterek, köyün 2014'ün başlarında DEAŞ'ın kontrolüne geçtiğini ve Amiriye Felluce başta olmak üzere çevredeki bölgelere yönelik saldırılarda üs olarak kullanıldığını anlattı.

El-Uveysat'ta uygulanacak yeni güvenlik düzenlemelerinin ayrıntıları henüz netleşmedi. Köyde de Curf es-Sahr'daki modelin uygulanıp uygulanmayacağı bilinmiyor.

Siyasi ziyaretlere kısıtlama

Geçiş sürecinin düzenlenmesi kapsamında Iraklı bir kaynak, Zeydi'nin güvenlik güçlerinin konuşlanma, inceleme ve idari-lojistik düzenlemeleri tamamlayabilmesi için şimdilik siyasetçilerin Curf es-Sahr'a girişini yasakladığını bildirdi. Kararın, güvenlik çalışmalarının siyasi ve medya kaynaklı hareketlilikten uzak yürütülmesini amaçladığı belirtildi.

Şarku’l Avsat'ın edindiği bilgilere göre hükümet, Curf es-Sahr'daki durumu yeniden düzenlemek amacıyla başka dosyaları da gündemine almayı planlıyor. Bunlar arasında silahlı gruplarla bağlantılı finansman kaynaklarının ve ekonomik faaliyetlerin incelenmesi, petrol kaynaklarının kullanımı ile Irak içinde ve dışında ham petrol taşımacılığından elde edilen gelirlerin araştırılması bulunuyor.

Gündemdeki diğer konular arasında bölgede kripto para madenciliği yapan tesislerin çalıştırılması için elektrik enerjisinin kullanıldığına ilişkin geçmişte ortaya atılan iddialar da yer alıyor. Bu iddialara ilişkin soruşturmaların sonuçları henüz açıklanmadı.

xs dvfbg
Iraklı bir polis memuru, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetindeki Curf es-Sahr'ın dış kesimlerinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor (Reuters)

Hükümetin ayrıca El Kaide ve DEAŞ'ın, ardından silahlı grupların bölgeyi kontrol ettiği dönemlerde yaşanan ihlalleri incelemeyi planladığı belirtiliyor. Bu kapsamda söz konusu dönemlerde kaybolan kişilerin akıbetinin araştırılması, 2016 ve 2019'daki protestolara katılan göstericilerin durumunun aydınlatılması da gündemde.

Aynı bilgilere göre incelemeye alınması beklenen diğer konular arasında kısa ve orta menzilli füze geliştirme atölyeleri ile insansız hava aracı üretim tesisleri de bulunuyor.

Ancak bu dosyalar, hükümetin değerlendirdiği olası adımlara ilişkin bilgilerden ibaret. Söz konusu konularda hangi işlemlerin yapılacağı ve soruşturmaları hangi kurumların yürüteceği henüz netlik kazanmadı.