Türkiye, Irak ile su anlaşmazlığını çözmek için taslak anlaşma imzaladı

Irak Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Ankara'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile düzenlediği basın toplantısında konuşuyor. (EPA)
Irak Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Ankara'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile düzenlediği basın toplantısında konuşuyor. (EPA)
TT

Türkiye, Irak ile su anlaşmazlığını çözmek için taslak anlaşma imzaladı

Irak Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Ankara'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile düzenlediği basın toplantısında konuşuyor. (EPA)
Irak Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Ankara'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile düzenlediği basın toplantısında konuşuyor. (EPA)

Türkiye ve Irak, su sorununu çözmek için ortak bir girişimde bulunarak bir anlaşma taslağı imzaladı. Anlaşmanın yakında kesinleşmesi bekleniyor.

Konu, dün Ankara'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Irak Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin arasında yapılan görüşmelerin gündeminin en üst sırasında yer aldı.

Görüşmelerin ardından Iraklı mevkidaşı ile düzenlediği ortak basın toplantısında Fidan, su sorununun Türkiye ve Irak arasında ortak bir sorun olduğunu ve Irak'ın suya ihtiyacı olduğu gibi Türkiye'nin de suya ihtiyacı olduğunu söyledi.

Yağış azlığının bu yıl su kıtlığına neden olduğunu ve mevcut kaynakların en iyi şekilde yönetilmesi gerektiğini ifade eden Fidan, konunun, Su Kaynakları Bakanı Avn Diyab Abdullah'ın da aralarında bulunduğu Irak heyetiyle görüşüldüğünü ve önümüzdeki dönemde atılacak adımların koordinasyonu konusunda bir anlaşmaya varıldığını belirtti. Bu konu üzerinde, Tarım ve Orman Bakanlığı ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü temsilcileri ile Iraklı yetkililerden oluşan bir teknik komite çalışıyor.

Su sorununun iki düzeyde ele alındığını söyleyen Hüseyin, “Uzun vadede, Türkiye ile su konusunda bir taslak çerçeve anlaşmasına vardık ve bu anlaşmayı yakında imzalayacağız. Türk mevkidaşımı, üzerinde anlaşmaya varılacak bir tarihte anlaşmanın imzalanması için Bağdat'a davet ediyorum” ifadelerini kullandı.

Hüseyin, sorunun ikinci boyutunun acil olduğunu ve Türkiye'den Irak’ın halkının su ihtiyacını hızlı bir şekilde karşılamasına yardımcı olmasını istediğini bildirdi. Hüseyin, konuyla ilgili görüşmelerin devam ettiğini belirtti.

Öte yandan Fidan, iki komşu ülkenin güvenlik konularında ve terörle mücadelede iş birliği yaptığını, 27 Eylül'de Irak'ın Türkiye'nin Ceyhan Limanı üzerinden petrol ihracatına yeniden başlamasının iki ülke arasındaki iş birliği için önemli ve olumlu bir adım olduğunu ve boru hattının tam kapasiteye ulaşmasıyla bunun faydalarının artacağını ifade etti.

Güvenlik konuları

Fidan, Irak ve Suriye arasındaki ilişkilerin gelişmesine değinerek, iki ülke ve bölgenin güvenliği için aralarındaki iş birliğini güçlendirmenin çok önemli olduğunu söyledi. Irak'ın Suriye'nin birliğini savunma konusundaki tutumunu, terör örgütü DEAŞ ile mücadeledeki çabalarını ve Suriye'nin kuzeydoğusundaki DEAŞ hapishaneleri ve kamplarında tutulan vatandaşlarını kurtarma çabalarını övdü.

Hüseyin ise Fidan ile yaptığı görüşmelerde ikili ilişkiler, güvenlik, enerji ve bölgesel gelişmelerle ilgili çeşitli konuların ele alındığını söyledi. Görüşmelerde, özellikle su konusuna odaklandıklarını belirten Hüseyin, bu girişim için Türk tarafına teşekkürlerini iletti.

hyju
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Irak Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin'in Ankara'daki Dışişleri Bakanlığı’nda yaptıkları görüşmeden (Dışişleri Bakanlığı)

Türkiye'deki güvenlik durumunun (tıpkı Irak'taki güvenlik durumunun Türkiye için olduğu gibi) Irak için önemli olduğunu ifade eden Hüseyin, PKK’nın feshi konusunda yürütülen siyasi diyalogdan Irak'ın memnun olduğunu ve bunun başarıya ulaşmasını umduğunu belirtti. Hüseyin, “Bu, Irak ve bölgedeki güvenlik durumuna olumlu etki edecektir” dedi.

Hüseyin, Irak'ın Ceyhan Limanı’na boru hattıyla petrol ihracatının yeniden başlamasının Irak hükümeti, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve bölgede faaliyet gösteren uluslararası petrol şirketleri arasında atılmış olumlu bir adım olduğunu vurguladı. Bu konuda Türk tarafının sağladığı desteğe işaret eden Hüseyin, bu adımın Türk-Irak ilişkilerini güçlendireceğini belirtti.

Irak-Suriye ilişkileri

Irak-Suriye ilişkileri ve terörle mücadelede koordinasyonla ilgili bir soruya yanıt veren Hüseyin, Suriye ile ilişkilerin iyi olduğunu ve Suriye ve Irak yetkililerinin hem Şam'da hem de ülke dışında bir araya geldiğini söyledi. Hüseyin, “Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera arasında bir görüşme gerçekleşti. Bakanlar ile istihbarat teşkilatı başkanları arasında karşılıklı ziyaretler yapılıyor” ifadelerini kullandı.

fbghj
DEAŞ mensuplarının ailelerinin kaldığı Suriye'nin kuzeydoğusundaki el-Hol Kampı (Reuters)

DEAŞ mensuplarının hareketlerinin Irak güçleri ve güvenlik kurumları tarafından izlendiğini, Suriye tarafında ise bu hareketlerin Suriye güvenlik güçleri ve DEAŞ’la Mücadele Uluslararası Koalisyonu (DMUK) tarafından izlendiğini bildiren Hüseyin, bu teröristlerin yalnızca Suriye için değil, Irak, Ürdün ve Lübnan için de tehdit oluşturduğunu ve güvenlik koordinasyonunun devam ettiğini belirtti.

Hüseyin, “Kamplara, özellikle el-Hol Kampı’na gelince, çoğunluğu DEAŞ mensuplarının ailelerinden oluşuyor ve büyük bir kısmı Iraklı, ancak 10 bin yabancı da var. Irak, bu kişilerin ülkeleriyle temas halinde. Ancak bu ülkelerin çoğu sadece çocukların geri dönüşünü kabul ediyor. Buna rağmen biz iletişimimizi sürdürüyoruz” şeklinde konuştu.

Türkiye, Suriye, Ürdün ve Lübnan ile sürekli toplantılar ve görüşmeler yapıldığını belirten Hüseyin, bu görüşmelere devam etmeyi, DEAŞ unsurlarının sınır bölgelerindeki yeni hareketlerini değerlendirmeyi, özellikle Irak ile Suriye arasındaki sınır bölgelerinde güvenliği sağlamaya yönelik planlamalar yapmayı umduklarını ifade etti.

df
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani arasında perşembe günü Ankara'da yapılan görüşmeden (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Hüseyin'in Ankara ziyareti, IKBY Başkanı Neçirvan Barzani'nin ziyaretinden bir gün sonra gerçekleşti. Barzani, ziyaretinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya gelerek ikili ilişkiler, güvenlik ve enerji konuları, terörle mücadele ve PKK’nın feshi konularını görüştü.

Barzani ile görüşmelerin ardından Türkiye, PKK faaliyetlerine ilişkin endişeler nedeniyle 2023 yılından beri uygulanan Süleymaniye Havalimanı'na uçuş yasağının kaldırıldığını duyurdu.



Ürdün ve Irak, Telegram'a erişimi engelledi

12 Şubat 2026'da Rusya bayrağı fonunda, bir telefon ekranındaki Telegram uygulaması logosunun önünde yasak işaretini gösteren temsili görsel. (Reuters)
12 Şubat 2026'da Rusya bayrağı fonunda, bir telefon ekranındaki Telegram uygulaması logosunun önünde yasak işaretini gösteren temsili görsel. (Reuters)
TT

Ürdün ve Irak, Telegram'a erişimi engelledi

12 Şubat 2026'da Rusya bayrağı fonunda, bir telefon ekranındaki Telegram uygulaması logosunun önünde yasak işaretini gösteren temsili görsel. (Reuters)
12 Şubat 2026'da Rusya bayrağı fonunda, bir telefon ekranındaki Telegram uygulaması logosunun önünde yasak işaretini gösteren temsili görsel. (Reuters)

Ürdün ve Irak, “ulusal güvenlikle ilgili gerekçelerle” Telegram uygulamasına erişimi engelleme kararı aldı. Irak İletişim ve Medya Komisyonu, uygulamanın yasa dışı içeriklerle mücadele konusunda yasal ve düzenleyici gerekliliklere uymadığını bildirdi.

Şarku’l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre Komisyon açıklamasında, kararın sosyal medya platformlarının aşırılıkçı söylemlerin, fitne, şiddet ve nefret çağrılarının yayılmasında kullanılmasının önüne geçilmesi, ayrıca siber suçların işlenmesi ve ulusal güvenliğin tehdit edilmesi amacıyla kullanılmalarının engellenmesi yönündeki düzenleyici sorumluluklar kapsamında alındığı belirtildi.

Öte yandan Ürdün Kamu Güvenliği Müdürlüğü, söz konusu platformlara yönelik tedbirlerin toplumun korunması amacı taşıdığını belirtti.

Açıklamada, bu platformların siber suçların işlenmesini kolaylaştırmak, tehdit ve şantaj amacıyla kullanılmak, yasalara aykırı içerikler yaymak ve toplum güvenliğini tehdit etmek için kullanılmasının önüne geçilmesinin hedeflendiği ifade edildi. Ayrıca aşırılıkçı ve radikal fikirlerin yayılmasının önlenmesinin ulusal güvenlik açısından önem taşıdığı vurgulandı.

Açıklamada, alınan tedbirlerin yürürlükteki mevzuatla uyumlu olduğu kaydedildi.

Öte yandan silahlı grupların, saldırıları koordine etmek ve üstlenmek amacıyla Telegram başta olmak üzere çeşitli mesajlaşma uygulamalarını uzun yıllardır kullandığı biliniyor.


Kormor Gaz Sahası yakınlarında İHA hareketliliği: Sirenler devreye girdi

Irak'ın Süleymaniye vilayetindeki Kormor Gaz Sahası. (Reuters)
Irak'ın Süleymaniye vilayetindeki Kormor Gaz Sahası. (Reuters)
TT

Kormor Gaz Sahası yakınlarında İHA hareketliliği: Sirenler devreye girdi

Irak'ın Süleymaniye vilayetindeki Kormor Gaz Sahası. (Reuters)
Irak'ın Süleymaniye vilayetindeki Kormor Gaz Sahası. (Reuters)

Reuters'a konuşan iki güvenlik kaynağı, dün Irak Kürdistan Bölgesi'nin en büyük doğal gaz sahalarından biri olan Kormor Gaz Sahası üzerinde bir insansız hava aracının (İHA) uçmasının ardından sirenlerin devreye girdiğini bildirdi. Kaynaklar, olayla ilgili başka ayrıntı paylaşmadı.

Sahanın işletmesinde yer alan Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Dana Gas şirketinin şüpheli bir İHA saldırısı olarak nitelendirdiği olayın ardından Kormor'daki üretim geçen hafta durmuştu. Saldırı nedeniyle Kürdistan Bölgesi'nde 2,8 gigavatlık elektrik üretim kapasitesi devre dışı kaldı. Dana Gas, saldırı sonucu çıkan yangının söndürüldüğünü açıkladı.

Kormor Gaz Sahası'ndaki üretim, Kürt yetkililerin İran destekli militan grupları sorumlu tuttuğu saldırıların ardından daha önce de birçok kez kesintiye uğramıştı.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Dana Gas, temmuz ayında da güvenilir güvenlik tehditlerini ve bölgedeki gerilimi gerekçe göstererek sahadaki ana üretim tesislerini geçici olarak kapatmış, aynı ayın ilerleyen günlerinde üretimi yeniden başlatmıştı.


Irak, Curf el-Nasr'da güç yapısını yeniden düzenliyor

Komite, Curf es-Sahr'da birkaç saat geçirerek tanker hareketliliğini ve petrol tedarik kayıtlarını inceledi ve somut deliller topladı (AFP)
Komite, Curf es-Sahr'da birkaç saat geçirerek tanker hareketliliğini ve petrol tedarik kayıtlarını inceledi ve somut deliller topladı (AFP)
TT

Irak, Curf el-Nasr'da güç yapısını yeniden düzenliyor

Komite, Curf es-Sahr'da birkaç saat geçirerek tanker hareketliliğini ve petrol tedarik kayıtlarını inceledi ve somut deliller topladı (AFP)
Komite, Curf es-Sahr'da birkaç saat geçirerek tanker hareketliliğini ve petrol tedarik kayıtlarını inceledi ve somut deliller topladı (AFP)

Cabbar Zeydan

Babil şehrinin kuzeyindeki Curf es-Sahr bölgesindeki petrol kaçakçılığı davası, Başbakan ve Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Ali Faleh el-Zeydi'nin kaçakçılık eylemlerine karışanların yargıya sevk edileceğini ve dokuz güvenlik ve idari yetkilinin görevden alınacağını açıklamasıyla hükümet açısından yeni bir aşamaya girdi. Bu adım, soruşturmanın ihlalleri ortaya çıkarmaktan, bunlara karıştıklarından veya kamu malını korumakta ihmalkar davrandığından şüphelenilenlerden hesap sormaya doğru kaydığını yansıtıyor ve Irak'ın en hassas bölgelerinden birinde güvenlik ve idari yapıyı yeniden düzenlemeye kapı açıyor. a

Kararlar, dün cumartesi günü Zeydi başkanlığında yapılan ve bölgedeki petrol kaçakçılığıyla ilgili koşulları ortaya çıkarmakla görevlendirilen soruşturma komitesinin bulgularını görüşmek üzere düzenlenen acil güvenlik toplantısının ardından alındı. Soruşturmaysa, Federal İstihbarat ve Soruşturma İdaresi'nin kaçakçılık eylemleri ve yasadışı petrol tesislerinin yanı sıra, dosyanın manipüle edildiğiyle ilgili raporlarında yer alan bilgilerin doğruluğu teyit edildikten sonra başlatılmıştı.

Hükümetin aldığı önlemler, sanıkların yargıya sevk edilmesiyle sınırlı kalmadı, çeşitli kurumları temsil eden güvenlik, istihbarat ve idari yöneticilerin görevden alınmasını da içerdi. Bunlar arasında Babil polis şefi, Kuzey Babil polis müdürü ve ildeki istihbarat, terörle mücadele, ulusal güvenlik, istihbarat ve askeri istihbarat müdürleri de yer alıyordu. Ayrıca, Babil'deki Haşdi Şabi Güçleri komutanı, 6. Enerji Polis Tugayı komutanı ve Petrol Bakanlığı'na bağlı Petrol Boru Hatları Şirketi müdürü de görevden alındı.

Af kapsamındaki isimlerin niteliği, hükümetin soruşturmaya yüklediği sorumluluğun genişliğini ortaya koyarak, meselenin tek bir güvenlik teşkilatıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Bu durum, yayınlanan verilere göre petrol kaçakçılığı eylemlerinin stratejik ham petrol boru hatlarının geçtiği yerlerle bağlantılı olması, meselenin güvenlik ve istihbarat teşkilatları ve petrol ile ilgili yetkililerin sorumluluklarının kesiştiği bir noktada yer alması nedeniyle özellikle önemli.

Zeydi'nin kararları, Babil şehri sınırlarının ötesine uzanan bir mesaj taşıyor; zira tüm şehirlerdeki operasyon birimlerinin komutanlarına, polis şeflerine, güvenlik ve istihbarat teşkilatlarının müdürlerine, kendi yetki alanlarında meydana gelen her türlü kaçakçılık eylemlerine karşı mücadelede tam sorumluluk almaları talimatı verdi. Hükümetin, Zaho'dan Basra'ya kadar Irak'ın hiçbir bölgesinin denetim ve hesap verebilirlik kapsamı dışında kalmasına izin vermeyeceğini vurguladı.

Curf Nasr: Kısıtlamalar altında bir soruşturma

Ancak bu bulgulara ulaştıran yol zorluklardan yoksun değildi. Basın haberlerinde açıklanan detaylar, soruşturma komitesinin 2014 yılından beri birçok resmi kuruma kapalı olan Curf Sahr (diğer adıyla Curf Nasr) bölgesine girmesinden önce varılan anlaşmaları açığa çıkardı.

Haberlere göre, Zeydi tarafından Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Ofisi Sekreteri Korgeneral Saad Muhsin Uraybi başkanlığında kurulan ilk komite, geniş denetim yetkilerine sahipti. Bunlar arasında bölge içinde serbest dolaşım, istihbarat raporunda belirtilen yerleri ziyaret etme ve bağımsız olarak inceleme ile petrol faaliyetleriyle ilgili kayıtları ve belgeleri denetleme yetkisi de yer alıyordu.

dcfvgbhn
Hükümetin, komitenin tespit ettiği ihlallerin ayrıntılarını, mali zararın boyutunu ve denetlediği tesislerin niteliğini açıklaması gerekiyor (AFP)

Ancak, Ketaib Hizbullah komitenin ilk haliyle girişine izin vermeyi reddetti. Bunun üzerine Başbakan Haşdi Şabi Güçleri Genelkurmay Başkanı Abdulaziz el-Muhammadavi (Ebu Fadak olarak da bilinir) ile bir görüşme yaptı. Bu görüşme sonucunda, komitenin başkanının değiştirilmesi ve liderliğinin Haşdi Şabi’nin güvenlik direktörü Ali Mayah el-Zeydi'ye verilmesi, katılımcı kuruluşların genişletilmesi ve bazı temsilcilerinin askeri ve mesleki rütbelerinin düşürülmesi gibi uzlaşılara varıldı.

Aynı kaynaklar, giriş konusunda varılan yeni formülün, istihbarat raporunda belirlenen tüm yerlerde komitenin serbestçe dolaşmasına izni vermek yerine, komitenin ziyaret edeceği yerlerin önceden belirlenmesini içerdiğini belirtti. Ayrıca, komitenin bölgedeki Hizbullah unsurları, personeller ve çalışanlarla saha görüşmeleri yapması talebi de reddedildi.

Bu ayrıntılar, soruşturmanın bulgularını değerlendirmede özellikle önemli; zira komitenin açık bir yetki ile sahayı denetlemesi planından önceden belirlenmiş alanları ziyaret etmeye geçiş yapılması, bölgedeki faaliyetlerin niteliği ve petrol kaçakçılığı eylemleriyle bağlantısı hakkında kapsamlı bir tablo oluşturabilmesini zorlaştıracaktır.

Kaynaklara göre, komite Curf Sahr'da birkaç saat geçirerek tanker hareketliliğini ve petrol tedarik kayıtlarını inceledi. Fiziksel ve somut kanıtlar topladı ve küçük ölçekli, yarı petrolle ilgili olarak tanımlanan tesisleri denetledi. Ancak, bunların operasyon ve işlevlerinin niteliğini bağımsız olarak doğrulayamadı veya içlerinde gerçekleşen faaliyetleri kesin bir biçimde belirleyemedi.

Bu sınırlamalara karşılık olarak, Zeydi, komite liderliğinin sunacağı tek bir rapor yerine, katılımcı kurumların temsilcileri tarafından ayrı ayrı raporlar hazırlanmasında ısrar etti. Her kurum daha sonra bulgularını kendi kurumuna sunacak ve böylece resmi denetimin kapsamı genişleyecek ve herhangi bir kurumun sonuçları tekeline alması engellenecek.

Bu ayrıntılar, güvenlik, siyaset ve petrol konularının iç içe geçtiği bir bölgede bu davanın yönetiminin ne kadar karmaşık olduğunu yansıtıyor. Ayrıca, soruşturmanın başarısının yalnızca ihlallerin tespit edilmesine değil, aynı zamanda hükümet kurumlarının bilgi ve kanıtlara erişimini engelleyen kısıtlamalar olmaksızın denetim ve yürütme yetkilerini kullanabilmesine de bağlı olduğunu da gösteriyor.

Siyasi analist Ali el-Rubay’i, hükümetin son kararlarının, petrol kaçakçılığı vakalarıyla başa çıkmada önemli bir değişimi temsil ettiğini, sorumluluğun doğrudan yürütme düzeyinden, illerdeki güvenlik ve istihbarattan sorumlu liderliğe devredildiğini söylüyor.

Siyasi analist, bu sayıda yetkilinin görevden alınmasının, güvenlik sorumluluğunun yeniden tanımlanmasıyla ilgili siyasi ve idari öneme sahip olduğuna inanıyor. Stratejik boru hatlarının geçtiği bölgelerde bu ölçekte kaçakçılık eylemlerinin varlığı, sadece geçici bir güvenlik ihlali olarak ele alınamaz, aksine, bilgiye ve yetkiye sahip olan ancak ihlalleri zamanında önleyemeyen veya ortaya çıkaramayan kurumların belirlenmesini de gerektiriyor.

Bu adımın öneminin, kurumsal hesap verebilirlik için bir model olma potansiyelinde yattığını, zira prosedürlerin yalnızca olaya karışan çalışanlar veya uygulayıcılarla sınırlı kalmamasını, aynı zamanda ihmalkarlığı veya görevlerini yerine getirmediği soruşturma ile tespit edilen yöneticileri de içermesini sağladığını ekledi. Ayrıca, idari ve cezai sorumluluk arasında yasal olarak ayrım yapmanın çok önemli olduğunu da belirtti.

Rubay’i, hükümetin karşı karşıya olduğu en büyük zorluğun, finansman, ulaşım ve pazarlama ağlarının yanı sıra kaçakçılık eylemlerinden faydalananlar da ortaya çıkarılana kadar soruşturmaların devam etmesini sağlamak olduğuna işaret etti. Sadece yetkilileri görevden almak veya bir grup şüpheliyi soruşturmaya sevk etmek, bu faaliyetlerin devam etmesine olanak tanıyan sistemi mutlaka ortadan kaldırmayacaktır.

Curf Nasr olayının, özellikle bölgenin karmaşık güvenlik sorunları geçmişi göz önüne alındığında, devletin hassas güvenlik dosyalarını yönetme yeteneğine yönelik pratik bir testi temsil ettiğini vurguladı. Hukukun üstünlüğünün uygulanmasının, siyasi bir duruma veya geçici bir operasyona bağlı bir önlem değil, devam eden kurumsal bir sürecin parçası olması gerektiğinin altını çizdi.

Güvenlik denkleminin kalbindeki petrol

Curf Nasr davasının önemi, yalnızca potansiyel mali kayıplarla sınırlı değil. Basra'dan Dora rafinerisine ve Musayyib termik santraline ham petrol taşıyan stratejik boru hatları bölgeden geçiyor; bu nedenle petrol altyapısına yapılacak herhangi bir müdahale, sadece ticari ihlallerin ötesine geçerek enerji arzının güvenliğini de tehdit edecektir.

Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Sözcüsü Sabah el-Numan, hükümete son zamanlarda ulaşan raporlarda kamu malının heder edildiğine ve bölgede petrol kaçakçılığı eylemlerinde bulunulduğuna dair bilgiler yer aldığını açıkladı. Numan, bu bilgilere ulaşılmasından hemen sonra Zeydi'nin derhal teknik ve istihbarat konusunda uzman kişilerden oluşan özel bir komite kurulması talimatını verdiğini ve komitenin görevini kısa sürede tamamladığını belirtti.

Numan, komitenin bulgularının istihbarat bilgilerini doğruladığını ve Başkomutanın ilgili kişilerin yargıya sevk edilmesi emrini verdiğini teyit etti. Ayrıca, uzman komite üyelerinin ödüllendirilmesini, tüm illerde kamu malını korumada ve kaçakçılıkla mücadelede başarısız olduğu tespit edilen güvenlik teşkilatı yöneticilerinden hesap sorulması talimatını da verdi.

Yüksek Yargı Konseyi'nin, hükümetin ilgili kişilerden hesap sormaya yönelik adımlarını desteklediğinden bahsetti. Soruşturma sonuçlarının uygulanabilir yasal önlemlere dönüşmesi için yürütme ve yargı organları arasındaki koordinasyonun önemine işaret etti.

Bu süreç, hükümeti teknik ve mali soruşturmaları tamamlamak, kaçak petrol miktarını, işlem mekanizmalarını, taşınmasından veya pazarlanmasından sorumlu kuruluşları belirlemek ve ayrıca boru hatlarının işlenmesi, ölçülmesi ve izlenmesine ilişkin kayıtları incelemekle yükümlü kılıyor. Petrol kaçakçılığı şebekeleri mutlaka ayrı yasadışı taşıma operasyonları yoluyla faaliyet göstermez, ancak denetim, belgeleme ve işlemedeki boşluklardan yararlanabilir. Bu, sadece taşıyıcıları veya şüpheli yerlerde çalışanları takip etmek yerine, bundan gerçekten faydalananları açığa çıkarmak için mali ve ticari rotaların izlenmesini de gerekli kılıyor.

Hükümetin Curf Nasr'daki icraatları, silahın devletin tekelinde olmasıyla ilgili daha geniş siyasi tartışmayla da kesişiyor. Bu konu, İmar ve Kalkınma Koalisyonu Başkanı Muhammed Şiya es-Sudani'nin, silahın devletin elinde toplanmasının Batı'nın talebi değil, ulusal bir zorunluluk olduğunu vurgulayan açıklamalarının ardından yeniden gündeme geldi. Sudani, DEAŞ ile savaşın ve Irak'ta daha sonra yaşanan çatışma ve mücadelelerin sona ermesinin ardından güvenlik kurumlarının gözden geçirilmesi gerektiğinin de altını çizdi.

Sudani'nin açıklamaları, hükümetin resmi kurumlarının girmekte zorluklar yaşadığı bir bölgeyle ilgili hassas bir güvenlik sorununu ele aldığı bir dönemde önem kazandı. Kaçakçılıkla mücadele ve petrol tesislerini kontrol etme, devletin anayasal ve yasal yetkilerini tüm bölgelerde kullanabilmesinden ayrı düşünülemez.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre siyasi analist Ahmed el-Temimi, Curf Nasr olayının, devlet otoritesi kavramını siyasi açıklamaların ve idari prosedürlerin ötesinde bir sınava tabi tuttuğunu düşünüyor. Zira hükümetin kararlarını uygulama gücünün, güvenlik kurumlarının müdahale veya çalışmalarını kısıtlayan anlaşmalar olmaksızın, sahalara ne ölçüde eriştiği, faaliyetleri soruşturduğu ve yetkilerini özgürce kullanabildiğine bağlı olduğunu da ekledi.

Temimi, hükümetin bu konudaki başarısının, görevden alınan yetkililerin sayısıyla değil, soruşturma bulgularını kalıcı bir kurumsal gerçekliğe dönüştürme kabiliyetiyle ölçülmesi gerektiğini söyledi. Yönetici ve yetkililerden hesap sormanın önemli bir adım olduğunu, ancak ihlallerin tekrarlanmamasını sağlamak ve denetim ve istihbarat kurumlarının bağımsızlığını güçlendirmek için paralel önlemlerin de gerektiğini açıkladı.

Petrol kaçakçılığıyla mücadeleyi silahın devletin elinde toplanmasıyla ilişkilendirmenin, hükümetin otoritesini Irak’ın tamamına yaymakta karşılaştığı zorlukların doğasını yansıttığını da ekledi. Petrol zenginliğini korumaya çalışan bir devletin, birleşik bir güvenlik aygıtına, etkili kararlara ve siyasi veya hizipsel düşüncelerden arınmış, sorumluları hesap verebilir hale getirebilecek bir yargı sistemine ihtiyacı vardır.

Temimi, hükümetin hassas bölgelerdeki operasyonlar için net kurallar dayatmadaki başarısının, sınır kapıları, limanlar ve ekonomik kaynaklarla ilgili diğer sorunların da çözülmesinin taşlarını döşeyebileceğine  işaret etti, ancak bunun için önlemlerin sürekli ve kapsamlı olması, soruşturmalar sonucunda ihlallerden sorumlu bulunan tüm kurum ve tarafları kapsaması şart.

Curf Nasr'dan diğer illere

Zeydi'nin son mesajı, kamu fonlarıyla ilgili davalarda kurumlar arasında sorumluluğu birbirine yükleme uygulamasını sona erdirmek amacıyla, operasyon birimleri komutanlarını, polis şeflerini, güvenlik ve istihbarat teşkilatlarının müdürlerini kendi yetki alanlarında meydana gelen her türlü kaçakçılık eylemlerinden doğrudan sorumlu tuttuğu için, tüm illere yönelik gibi görünüyor.

Bu yaklaşım, özellikle çok sayıda şehri kapsayan geniş ulaşım, işleme ve depolama ağları göz önüne alındığında, petrol zenginliğini koruma mekanizmalarının daha geniş bir şekilde gözden geçirilmesinin önünü açıyor. İçişleri, Savunma ve Petrol Bakanlıkları ile istihbarat teşkilatları ve enerji polisi arasında gerekli koordinasyon da bu incelemenin bir parçasıdır.

Dahası, görevden alma kararlarının uygulanması meselenin sonlandığı anlamına gelmiyor. Hükümetin, komite tarafından ortaya çıkarılan ihlallerin ayrıntılarını, mali zararların boyutunu, denetlenen tesislerin niteliğini ve kaçakçılık eylemleriyle bağlantılarını açıklaması ve yetkililer ile suçlananlar hakkında açık hukuki bulguları yayınlaması gerekecektir.

Resmi kurumların Curf Nasr'a girişi ve bağımsız, sürekli denetimler yapması, hükümetin soruşturmaya eşlik eden kısıtlamaların üstesinden gelebilme ve bölgeyi karmaşık bir güvenlik sorunundan tamamen hukuka ve devlet kurumlarına tabi bir alana dönüştürme kapasitesini belirleyecek en önemli sınavlardan biri olmaya devam ediyor.

Curf Nasr davası sadece büyük miktarlarda petrol kaçakçılığı veya dokuz yetkilinin görevden alınmasıyla ilgili değil. Aynı zamanda, Zeydi hükümetini siyasi otorite ile güvenlik kurumları arasındaki ilişkinin yönetimi, ulusal kaynakların korunması ve hassas bölgelerde hukukun üstünlüğünün uygulanması konusunda bir sınava tabi tutuyor.

Gerçek hesap verebilirlik, yalnızca yöneticileri değiştirmek veya sanıkları yargılamaya sevk etmekle değil, ihlallerin gerçekleşmesine izin veren boşlukları kapatmak, petrol zenginliği üzerindeki tam kontrolü yeniden sağlamak ve devlet kurumlarının her yere erişebildiğini ve istisnasız olarak, olaya karışan veya ihmalkar olduğu kanıtlanan her kuruluştan hesap sorabileceğini göstermekle sağlanacaktır.