Gazze’de ateşkes anlaşması kapsamında yürütülen esir takasının ilk aşamasında geriye kalan üç cesedin teslimine ilişkin çözüm beklenirken, İsrail bölgede yeniden tansiyonu yükseltti. Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nin Gazze’ye uluslararası güç konuşlandırılmasına yönelik kararının ardından ikinci aşamaya geçiş hazırlıkları sürerken, İsrail’in suikast ve saldırılarla Hamas’ı hedef alması dikkat çekti.
Bu gelişmeler, Gazze yönetimini üstlenecek komitenin hâlâ oluşturulamaması ve konuya ilişkin Filistinli taraflar arasındaki anlaşmazlıkların sürdüğü bir döneme denk geliyor. Konuyu değerlendiren uzmanlar, arabulucuların İsrail’in olası yeni adımlarını engellemek ve ikinci aşamaya geçişte gecikme yaşanmaması için komitenin hızlıca kurulması yönünde baskı yapacağını belirtiyor.
Mısırlı bir kaynak dün yaptığı açıklamada, BM Güvenlik Konseyi kararının ardından kritik önem taşımasına rağmen Gazze Yönetim Komitesi konusunda henüz uzlaşma sağlanamadığını söyledi. Kaynağa göre taraflar, 15 kişilik geniş bir komite ile 7 kişilik daha dar bir komite arasında görüş ayrılığı yaşıyor; ayrıca Muhammed Mustafa hükümetinden bir bakanın komite çalışmalarını denetlemesi önerisi de tartışılıyor.
Filistinli bir kaynak ise aynı gün yaptığı açıklamada, geciken teknokrat komitesinin oluşturulması için arabulucuların yoğun çaba gösterdiğini belirtti. Kaynak, Filistinli tarafların tam mutabakatına ihtiyaç duyulduğunu ancak arabulucuların gerekirse anlaşma olmadan da komiteyi oluşturabileceğini ifade etti. ABD Başkanı Donald Trump’ın komiteyi denetleyecek barış konseyini kurma ve istikrar güçlerini hazırlama yönündeki girişimlerinin de bu süreci zorunlu kıldığını, komitenin sahada bulunmasının İsrail’in olası yeni gerilim hamlelerini sınırlayabileceğini söyledi.
İsrail ordusu perşembe günü yaptığı açıklamada, Gazze’de Hamas’a ait hedeflere hava saldırıları düzenlediğini duyurdu. Açıklamada, Hamas’ın deniz yapılanmasının başındaki Abdullah Ebu Şemale ile Han Yunus bölgesindeki tünel sorumlularından Fadi Ebu Mustafa’nın hedef alındığı belirtildi.
Gazze Şeridi’ndeki Sivil Savunma Müdürlüğü ise perşembe günü yaptığı açıklamada, sabah erken saatlerde güney bölgesine düzenlenen hava saldırılarında biri bir yaşında çocuk olmak üzere 5 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Çarşamba gününden bu yana süren İsrail saldırılarında ölenlerin sayısı 32’ye çıktı. Bu süreçte İsrail ve Hamas, ateşkes ihlali konusunda karşılıklı suçlamalarda bulunuyor.
İsrail'in Gazze şehrine düzenlediği saldırıda yıkılan bir evin enkazından ceset çıkaran Filistinliler (AFP)
Hamas’ın Gazze’deki basın ofisi, perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun ateşkes anlaşması sonrası geri çekildiği ‘sarı hattı’ aştığını duyurdu. Açıklamaya göre ordu, Gazze kentinin doğu bölgesine yeniden girerek sarı işaretlerin yerlerini değiştirdi ve işgal güçlerinin kontrol alanını Şucaiyye’nin Şaaf, Nezzaz ve Bağdat caddelerinde yaklaşık 300 metre genişletti. Hamas, bu adımı ‘yeni bir ihlal’ ve ‘anlaşmanın açık bir şekilde çiğnenmesi’ olarak nitelendirdi.
İsrail’in, iki yıllık savaşın ardından ağır hasar almış Gazze Şeridi’ne yönelik askeri ihlallerini yeniden artırması, BM Güvenlik Konseyi’nin 18 Kasım’da onayladığı, ‘Gazze’de geçici uluslararası istikrar gücü’ oluşturulmasına izin veren kararın hemen sonrasına denk geldi.
Bu gelişmeler üzerine Katar Dışişleri Bakanlığı perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği ‘vahşi saldırıları’ şiddetle kınadı. Açıklamada, bu saldırıların sivillerin ölümüne ve yaralanmasına yol açtığı, ayrıca ateşkesi tehlikeye atan ciddi bir adım olduğu vurgulandı.
Mısır Dışişleri Bakanlığı ise BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararının etkin biçimde uygulanmasının önemine dikkat çekti. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, kararın ateşkesin korunması, yeniden imar çalışmalarının desteklenmesi ve Filistin meselesine adil ve kapsamlı bir siyasi çözüm zemini oluşturulması açısından kritik olduğu belirtildi.
Filistin ve İsrail konularında uzman siyaset bilimci Tarık Fehmi, mevcut gerilim sürecinde en tehlikeli adımın İsrail’in sarı hat bölgesini genişletmesi ve Hamas’ın bulunduğu alanlara ilerlemesi olduğunu söyledi.
Fehmi, uluslararası güçlerin oluşturulmasının en az iki ay süreceğini ve Gazze Yönetim Komitesi konusunda Filistinli taraflar arasında hâlâ bir uzlaşma sağlanamadığını hatırlatarak, yakın vadede birinci aşamanın ötesine geçilmesinin mümkün görünmediği değerlendirmesinde bulundu.
Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki el-Bureyc Mülteci Kampı’nda çadırların yanında top oynayan çocuklar (AFP)
Filistinli siyasi analist Dr. Eymen er-Rakab, İsrail’in artan baskıları sürerken arabulucuların Washington’la birlikte daha yoğun bir şekilde devreye girerek Gazze yönetimiyle ilgili düzenlemeyi hızlandırmaya ve Filistinli taraflar arasındaki anlaşmazlıkları sonlandırmaya çalışabileceğini belirtti.
Devam eden askeri gerginlik ve diplomatik çabalara rağmen, Gazze anlaşmasının birinci aşamasının tamamlanması hâlâ İsrail’e ait üç cesedin teslimine bağlı. Filistinli gruplar bu konu üzerinde görüşmelerini sürdürürken, İsrail gazetesi Yediot Aharonot’un dünkü haberine göre üst düzey bir İsrailli yetkili, “cesetlerin geri alınması için gerçek bir çaba ve ciddi bir zorluk bulunduğunu” söyledi. İsrail, ikinci aşamaya geçişten önce cesetlerin teslim edilmesi şartını koruyor.
Öte yandan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, perşembe günü yapılan kabine toplantısının ardından Gazze’deki ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasını yönetmek üzere altı bakandan oluşan daraltılmış bir ekip görevlendirdi. Şarku’l Avsat’ın İsrail Kamu Yayın Kuruluşu KAN’dan aktardığına göre ekipte Savunma Bakanı Yisrael Katz, Dışişleri Bakanı Gideon Saar, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Adalet Bakanı Yariv Levin yer alıyor.
Filistin ve İsrail siyasetinde uzman akademisyenler, Netanyahu’nun ikinci aşamaya geçişi geciktirmekte kararlı olduğunu, askeri operasyonların kapsamını genişleterek manevra alanı yaratmaya çalıştığını ifade ediyor. Uzmanlara göre süreç, yıl sonuna kadar birinci aşamada kalınması ihtimalini de barındırıyor; bu durum İsrail’in sahadaki planlarını adım adım uygulamasına, Hamas’ın ise yönetimde ve güvenlik yapılanmasında konumunu korumasına imkân tanıyabilir.
Filistinli siyasi analistler, Netanyahu’nun attığı adımların koalisyon içindeki rakipleriyle tansiyonu düşürme ve ikinci aşamaya geçişi zorlaştırma amacı taşıdığını belirtiyor. Ancak bu değerlendirmelere göre sürecin geleceğini belirleyecek asıl güç Washington olacak. ABD’nin taraflara baskı uygulayarak sahada tansiyonu düşürecek adımların atılmasını, ikinci aşamaya geçilmesini ve Gazze Yönetim Komitesi’nin hızlıca kurulmasını sağlayabilecek tek aktör olduğu vurgulanıyor.
