Mladenov’un Gazze Şeridi’ndeki silahların teslimine ilişkin koyduğu mühlet, meseleyi karmaşıklaştırıyor

Kahire’de yapılacak yeni müzakere turu merakla bekleniyor

Pazartesi günü Gazze Şeridi’nin orta kesimine düzenlenen İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden yakınlarının cenazesini dün Deyr el-Balah’taki Aksa Şehitleri Hastanesi’nden uğurlarken gözyaşlarına boğulan Filistinliler (AFP)
Pazartesi günü Gazze Şeridi’nin orta kesimine düzenlenen İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden yakınlarının cenazesini dün Deyr el-Balah’taki Aksa Şehitleri Hastanesi’nden uğurlarken gözyaşlarına boğulan Filistinliler (AFP)
TT

Mladenov’un Gazze Şeridi’ndeki silahların teslimine ilişkin koyduğu mühlet, meseleyi karmaşıklaştırıyor

Pazartesi günü Gazze Şeridi’nin orta kesimine düzenlenen İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden yakınlarının cenazesini dün Deyr el-Balah’taki Aksa Şehitleri Hastanesi’nden uğurlarken gözyaşlarına boğulan Filistinliler (AFP)
Pazartesi günü Gazze Şeridi’nin orta kesimine düzenlenen İsrail hava saldırısında hayatını kaybeden yakınlarının cenazesini dün Deyr el-Balah’taki Aksa Şehitleri Hastanesi’nden uğurlarken gözyaşlarına boğulan Filistinliler (AFP)

Gazze Şeridi’ndeki grupların silahlarını teslim etmesiyle ilgili gelişmeler hız kazanırken, İsrail tarafında, Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov’un, arabulucular ile Hamas arasında şu anda tartışılan çerçeveye Hamas’ın yanıt vermesi için bir mühlet koyduğuna dair açıklamalar yapılıyor.

Bu mühletin, Gazze’deki ateşkes anlaşmasının önündeki engelleri artırdığı belirtiliyor. Kahire’de arabulucular ile Hamas arasında yapılması planlanan yeni müzakerelerde, silah teslimi krizini çözmek ve anlaşmayı ilerletmek için olası uzlaşı yolları üzerinde görüşmeler yapılması bekleniyor. Uzmanlar, Hamas’ın yanıtını, İran’daki savaşın sonuçları netleşene kadar bekletebileceğini ve buna göre gelecek senaryolarını oluşturacağını öngörüyor.

Hamas’ın silahsızlandırılması, Mladenov’un mart ayı sonunda Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nde açıkladığı planın en önemli maddesi olarak öne çıkıyor. Uluslararası ve bölgesel basında yer alan maddelere göre, plan çerçevesinde Hamas, tünel ağını yok etmeyi ve sekiz ay boyunca aşamalı olarak silahlarını bırakmayı kabul edecek. Buna karşılık, İsrail güçlerinin tamamen çekilmesi, Gazze Şeridi’nin silahsız olduğunun nihai olarak doğrulanmasına bağlanacak. İsrail, Hamas silahlarını teslim etmeden Gazze Şeridi’nden çekilmeyi kabul etmeyeceğini söylüyor.

Times of Israel gazetesi dün üç kaynağa dayandırdığı haberinde, ‘Barış Kurulu’nun Hamas’a silahsızlanma önerisini kabul etmesi için hafta sonuna kadar süre verdiğini, uluslararası temsilcinin ise İran’daki savaş devam etmesine rağmen öneriyi hayata geçirme konusunda ısrarcı olduğunu’ aktardı.

Gazete, Mladenov’un geçtiğimiz cuma günü Hamas üst düzey yetkililerinden oluşan bir heyete, ‘Barış Kurulu’nun hafta sonuna kadar silahsızlanma anlaşmasını tamamlamak istediğini’ ilettiğini bildirdi.

Zaman çizelgesi

New York Times gazetesi pazartesi günü kaynaklara dayandırdığı haberinde, Barış Kurulu’nun Hamas’a resmi ve kesin bir uyarı gönderdiğini ve silahlarını tamamen bırakması için sıkı bir zaman çizelgesi belirlediğini aktardı. Habere göre önerilen plan, 90 gün içinde ağır silahlar, füzeler ve askeri üslerin haritalarının teslim edilmesiyle başlayan bir takvimi içeriyor. Bunu, uluslararası fonlarla desteklenen bir tazminat programı kapsamında hafif silahların toplanacağı ikinci aşama takip ediyor.

Kaynaklar, planın ayrıca Filistin’de teknokrat bir yönetimin Gazze Şeridi’nin yönetimini devralmasını öngördüğünü ve İsrail’in kentsel alanlardan tamamen çekilmesinin, uluslararası doğrudan denetim altında anlaşmaya varılan silahsızlanma takvimine fiilen uyulmasına bağlı olacağını belirtti.

Aynı kaynaklar, bölgesel arabulucuların Hamas’ı bu girişimi kabul etmeye zorlamak için yoğun baskı uyguladığını vurguladı. Bu girişimin amacı, özellikle ABD yönetiminin barışçıl sürecin reddi durumunda sert askeri seçenekler kullanabileceğini ima etmesiyle birlikte, yeni bir geniş çaplı askeri operasyon turunu önlemek olarak gösteriliyor.

FVFD
Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus’un Nehr el-Barid bölgesinde, yerinden edilmiş Filistinliler için kurulan geçici bir kampta yaşayan Filistinli bir kız çocuğu (AFP)

Hamas’ın silahlı kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları’nın sözcüsü geçtiğimiz pazar günü bir televizyon kanalı aracılığıyla yaptığı açıklamada, “Silah dosyasının bu kaba biçimde gündeme getirilmesi, işgalcinin halkımıza yönelik katliam ve yok etme politikasını sürdürme çabasından başka bir şey değildir… Bunu asla kabul etmeyeceğiz” dedi.

El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi’nde İsrail uzmanı olan Said Ukkaşe yaptığı değerlendirmede, “Mladenov’un verdiği süre, Hamas’ın silah teslimi konusunda nihai ve kesin bir tutum belirlemesini geciktirme taktiğini kuşatma amacı taşıyor. Ancak hareket acele etmiyor ve İran’daki savaşın sonuçlarını bekleyerek gelecek senaryolarını buna göre şekillendirecek” ifadelerini kullandı.

Ukkaşe, İsrail’in Hamas’ın silahlarını tamamen tasfiye etmeden çekilmeyi kabul etmeyeceğini, aynı şekilde silah teslim sürecinin son aşamasına kadar herhangi bir geri çekilme gerçekleştirmeyeceğini belirtti. Hamas’ın da buna karşı durduğunu vurgulayan Ukkaşe, bu durumun Gazze Şeridi’ndeki anlaşmanın önündeki engelleri artıracağını kaydetti.

Yakında gerçekleşecek yeni görüşmeler

Bu gelişmeler, tüm tarafların önümüzdeki günlerde Kahire’de yapılacak görüşmelerin tamamlanmasını beklediği bir dönemde yaşanıyor. Şarku’l Avsat’ın Kahire el-İhbariyye televizyonundan aktardığına göre, Mısır’da arabulucular ve Mladenov’un katılımıyla yürütülen görüşmelerin ardından toplantılar cuma ve cumartesi günleri planlandı.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati’nin dün Avrupa Birliği’nin (AB) Ortadoğu Barış Süreci Özel Temsilcisi Christophe Bigot ile yaptığı görüşmede, ‘Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin Gazze içinden görevlerini yürütmesini sağlamak için yapılan hazırlıklar’ ele alındı. Abdulati, bu komitenin görevlerini etkin bir şekilde yerine getirebilmesi için uluslararası toplumun desteğinin önemine vurgu yaptı ve uluslararası istikrar gücünün hızlı şekilde konuşlandırılmasının gerekliliğini vurguladı.

SDV DFSV
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov arasında Kahire’de gerçekleşen önceki bir görüşmeden (Mısır Dışişleri Bakanlığı)

Ukkaşe, Kahire’de yapılması beklenen turun, silahsızlanma sürecinde devam eden engellerle ilgili uzlaşı sağlama ve anlaşmayı yeniden ilerletmek için bir çıkış yolu bulma girişimi olacağını, hatta gerekirse uluslararası istikrar güçlerinin hızlı konuşlandırılmasıyla sürecin hızlandırılabileceğini belirtti.

Filistinli siyaset analisti Dr. Eymen er-Rakab ise silah teslimi önerisinin uygulanmasında birçok engel bulunduğunu ve bu engellerin, silahın kime teslim edileceğinin net olmamasından kaynaklandığını vurguladı. Rakab, ‘verilen sürenin son olmayacağı’ öngörüsünde bulundu.

Rakab, Kassam Tugayları’nın öneriyi reddetmesinin, hem İran hem de Lübnan’daki Hizbullah ile bölgedeki kötüleşen tabloyla uyumlu olduğunu ve İsrail’in anlaşmaya uymaması koşulunda herhangi bir sürecin uygulanmasını açıkça reddetmek anlamına geldiğini belirtti.

Rakab, çözümün silah teslimi sürecinin, polis teşkilatının kurulması ve uluslararası güçlerin konuşlandırılmasına kadar ertelenmesinde olabileceğini ifade etti. Beklenen Kahire görüşmelerinin, tartışmaları yeniden başlatarak uzlaşı sağlama yönünde ilerleyeceğini, zira görüşmelerin kapısının henüz tamamen kapanmadığını bildirdi.



İsrail tankları Gazze Şeridi’nin orta kesimlerine ilerliyor

İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
TT

İsrail tankları Gazze Şeridi’nin orta kesimlerine ilerliyor

İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)
İsrail ordusuna mensup askerler, Gazze Şeridi sınırı yakınlarında, İsrail’in güneyinde konuşlu bir tankın kulesi üzerinde duruyor (AFP)

İsrail tankları ve askeri buldozerleri, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki üç bölgede askeri operasyon başlattığını duyurmasının ardından bölgeye ilerledi. Filistin yerel basınında bugün yer alan haberlere göre, İsrail güçlerinin bölgedeki hareketliliği sürüyor.

Filistin merkezli Kudüs Ağı’nın internet sitesinde yayımlanan haberde, “İşgal güçlerine ait tanklar ve askeri buldozerler, Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, Bureyc Mülteci Kampı’nın doğusundaki Atlet el-Reis bölgesine, yoğun topçu atışı ve aralıksız silah sesleri eşliğinde ilerledi” ifadelerine yer verildi.

Şarku’l Avsat’ın Kudüs Ağı’ndan aktardığına göre bu gelişme İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, “Sarı Hat” olarak bilinen hattın çevresindeki üç bölgede askeri operasyon başlattığını duyurmasının ardından yaşandı. Operasyonun Bureyc ve Nuseyrat mülteci kampları çevresindeki üç alanı kapsadığı belirtildi.

İsrail tankı, Gazze Şeridi sınırında (AFP)
İsrail tankı, Gazze Şeridi sınırında (AFP)

İsrail ordusu yaptığı açıklamada, operasyonun 660, 661 ve 666 numaralı bölgeleri kapsadığını bildirdi. Ayrıca bu bölgelerde Selahaddin Caddesi’nin araç trafiğine kapatıldığını duyurdu.

Kudüs Ağı’nın aktardığına göre 660 numaralı bölge, Bureyc Mülteci Kampı’nın kuzeyinde ve kuzeybatısında yer alırken, 661 numaralı bölge kampın bitişiğinde bulunuyor. 666 numaralı bölge ise Nuseyrat Mülteci Kampı’nın kuzeyinde yer alıyor ve Davet bölgesi ile güneydeki Gazze Vadisi çevresini kapsıyor.

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze’de savaşı sona erdirmeye yönelik planını denetleyen kurul, İsrail ve Hamas’ı çatışmaları sona erdirme konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmemekle suçladı. Kurul, tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesinin Gazze halkının hayat şartlarını daha da kötüleştirdiğini ve ateşkesin çökme riskini artırdığını bildirdi.

Reuters’ın incelediği 12 sayfalık Barış Konseyi raporu, ABD’nin desteklediği ateşkesin 13 ay önce yürürlüğe girmesinden bu yana Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne sunulan ikinci rapor olma özelliğini taşıyor. Raporda, söz konusu dönemde kaydedilen ilerlemeye ilişkin sahadaki gelişmeleri esas alan bir değerlendirme yapılıyor.

Trump’ın kurduğu ve başkanlığını yürüttüğü Barış Konseyi’nin, raporun sonuçlarını kasım ayının sonunda New York’ta düzenlenecek BM Güvenlik Konseyi toplantısında sunması bekleniyor.

Raporda, “Üzerinde anlaşmaya varılan hususlarla sahada yaşananlar arasındaki uçurum, sürecin karşı karşıya olduğu en büyük risk olmaya devam ediyor” denildi. Raporda ayrıca, “Somut sonuçlar üretmeyen hiçbir ateşkes sonsuza kadar sürdürülemez” uyarısında bulunuldu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi ile Hamas Siyasi Büro Sözcüsü, rapora ilişkin yorum taleplerine henüz cevap vermedi.


Washington, Sudanlı Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oluyor

ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
TT

Washington, Sudanlı Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oluyor

ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)

ABD, Sudan'da feshedilen “Ulusal Kongre Partisi”nin eski lideri Ahmed Harun'un tutuklanması sürecine müdahil oldu. ABD Başkanı'nın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos, Washington'un Harun'un gözaltına alınmasından “haberdar olduğunu” belirterek, Darfur'da sivillere yönelik vahşet olaylarındaki rolü nedeniyle kendisine uygulanan yaptırımları hatırlattı.

Feshedilmiş Ulusal Kongre Partisi'nin eski lideri Ahmed Harun’un son görüntüsü (Ulusal Kongre Partisi)
Feshedilmiş Ulusal Kongre Partisi'nin eski lideri Ahmed Harun’un son görüntüsü (Ulusal Kongre Partisi)

Boulos, Sudan'da şiddetin devam etmesinden sorumlu kişilerin hesap vermesi ve aşırılık yanlısı şiddet ağları ile Müslüman Kardeşler bağlantılı grupların savaşı körükleyen faaliyetleriyle mücadele edilmesi çağrısında bulundu. Ancak Harun'un Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne teslim edilmesi yönündeki talebini açıkça yinelemedi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Harun, mahkemede savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan 42 ayrı suçlamayla karşı karşıya bulunuyor.

ABD'den gelen açıklama, Harun'un tutuklandığına ilişkin haberlerin ortaya çıkmasından 9 gün sonra yapıldı. Açıklama, Washington'un yakalanmasına, teslim edilmesine veya mahkûm edilmesine yol açacak bilgiler için 5 milyon dolara kadar ödül koyduğu Harun'un geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Bu gelişmeler, Ulusal Kongre Partisi içinde liderliğin meşruiyetine ilişkin görüş ayrılıklarının yaşandığı ve İslamcı çevrelerin Harun'un tutuklanmasına farklı yaklaştığı bir dönemde meydana geldi. Bazı kesimler tutuklamayı uluslararası kamuoyuna güven verme mesajı olarak değerlendirirken, bazıları bunun orduya destek veren cepheyi zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.


Waltz: “Hizbullah kanseri” sona erdirilmeli

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
TT

Waltz: “Hizbullah kanseri” sona erdirilmeli

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD'nin Lübnan Özel Temsilcisi Mike Waltz ve ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Beyrut'ta gerçekleştirdiği görüşmede (Lübnan Meclis Başkanlığı)

ABD, Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusunda tutumunu sertleştirdi. ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilcisi Mike Waltz, Lübnanlı yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından Hizbullah'ı “kanser” olarak nitelendirerek, bütün silahların devletin denetimine alınması gerektiğini vurguladı. Waltz, “Amerika'nın mesajı açık: Tek devlet, tek ordu” ifadelerini kullandı.

Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ile yaptığı görüşmeyi açık ve samimi olarak tanımlayan Waltz, silahların devletin elinde toplanmasının “isteğe bağlı olmadığını, ilerlemenin tek yolu olduğunu” ifade etti. Waltz, “Büyük Lübnan ulusunu etkisi altına alan Hizbullah kanseri devam etmemeli” dedi.

Waltz, Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam ile yaptığı görüşmeye de değinerek, ekonomik reformlar ve güvenlik konularının ele alındığını söyledi. Lübnan'ın yatırımları çekebilmesi ve krizler döngüsünü kırabilmesi için gerçek reformlara ve devlet otoritesinin ülke genelinde tesis edilmesine ihtiyaç duyduğunu vurguladı.

Öte yandan Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, Fransa'nın Beyrut Büyükelçisi Patrick Durel ile görüşmesinde 1701 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararına bağlılığını yineledi. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Berri, kararın hükümlerini uygulayacak herhangi bir gücün Birleşmiş Milletler yetkisi altında faaliyet göstermesi, İsrail işgalinin sona erdirilmesi ve bölge sakinlerinin köylerine geri dönmesi gerektiğini belirtti.