Sudan ordusu, Mavi Nil eyaletindeki stratejik öneme sahip el-Kili’yi geri aldı

Etiyopya sınırı yakınlarında çatışmalar şiddetlendi; Güney Kordofan’da bombardıman sonucu 15 sivil hayatını kaybetti

Hartum’un kuzeyindeki Sudanlı askerler, 25 Ocak 2025 (Reuters)
Hartum’un kuzeyindeki Sudanlı askerler, 25 Ocak 2025 (Reuters)
TT

Sudan ordusu, Mavi Nil eyaletindeki stratejik öneme sahip el-Kili’yi geri aldı

Hartum’un kuzeyindeki Sudanlı askerler, 25 Ocak 2025 (Reuters)
Hartum’un kuzeyindeki Sudanlı askerler, 25 Ocak 2025 (Reuters)

Sudan ordusu, Mavi Nil eyaletindeki stratejik öneme sahip el-Kili bölgesinin kontrolünü yeniden ele geçirdiğini açıkladı. Ordu, Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) ile yaşanan çatışmalarda can kayıpları ve askeri teçhizat açısından ağır kayıplar verdirildiğini bildirdi.

Ordudan yapılan açıklamada, 4. Piyade Tümeni ile ona bağlı destek güçlerinin, güney ekseninde el-Kurmuk kenti yakınlarında bulunan el-Kili bölgesini, HDK ve Joseph Tuka liderliğindeki diğer isyancı gruplarla girilen çatışmaların ardından geri aldığı belirtildi. Açıklamada, askeri operasyonlar sırasında çok sayıda askeri ekipman ve savaş aracının imha edildiği, isyancı güçlere de ağır kayıplar verdirildiği ifade edildi.

Sudan ordusu, birliklerinin bölge içinde konuşlandığını gösteren görüntüler yayımlarken, askeri operasyonların ‘eyaletin tamamındaki isyanın bastırılması, güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi ile ülke sınırlarının korunması’ hedefiyle sürdürüleceğini duyurdu.

Öte yandan Mavi Nil Eyaleti Valisi Ahmed el-Umde, Facebook üzerinden yaptığı paylaşımda, 4. Piyade Tümeni’nin el-Kili bölgesinde elde ettiği başarının ‘eyaletteki isyanın sonunun başlangıcı’ olduğunu belirtti. El-Umde, ‘tam kurtuluşun işaretlerinin yakında görüleceğini’ ifade etti.

El-Kili bölgesi, Damazin ile Etiyopya sınırına yakın el-Kurmuk kentini birbirine bağlayan ana yol üzerinde bulunması nedeniyle stratejik önem taşıyor. Söz konusu bölge, geçtiğimiz mart ayında HDK ve müttefiki Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Kuzey’in (SPLM-N) kontrolüne geçmişti. Daha önce bölgeyi ziyaret eden Sudan Genelkurmay Başkanı Yaser el-Ata, HDK’nin kontrolündeki bölgelerin geri alınması amacıyla Mavi Nil eyaletine askeri takviye gönderileceğini açıklamıştı. Buna karşılık HDK, bölgede devam eden çatışmalara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Çatışmaların, Mavi Nil eyaletinin ikinci büyük kenti olan Kaysan’ın çevresinde süren çatışmalarla eş zamanlı olarak devam ettiği bildirildi.

Diğer yandan HDK’nin desteklediği Sudan Kurucu İttifakı’nın ana bileşenlerinden biri olan SPLM-N, el-Kurmuk bölgesine bağlı Dukan, Karn Karn ve Hor el-Hasan kasabalarının kontrolünü ele geçirdiğini duyurdu. SPLM-N ayrıca, güçlerinin Kaysan kentine doğru ilerlediğini açıkladı. SPLM-N’nin resmi Facebook sayfasında yayımlanan açıklamada, güçlerinin Sudan ordusunun bölgedeki savunma hatlarını dağıtmayı başardığı, bunun sonucunda ordu birliklerinin Damazin kentine doğru geri çekildiği ifade edildi.

FVERB
Sudan Genelkurmay Başkanı Yaser el-Ata, Mavi Nil Eyaleti Valisi Ahmed el-Umde ile yaptığı görüşme sırasında (Facebook)

Sahadaki bu gelişmeler, Sudan ile Etiyopya arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde yaşanıyor. Sudan ordusu, Etiyopya hükümetini HDK’ye destek vermekle suçlamayı sürdürüyor. Bu suçlamalar arasında, Etiyopya topraklarının Sudan içinde insansız hava araçlarının (İHA) saldırı düzenlemesi için kullanıldığı iddiası da yer alıyor. Sudan ordusu, son olarak geçen hafta Hartum Uluslararası Havalimanı’nı hedef alan saldırının da bu kapsamda değerlendirildiğini öne sürdü.

Güney Kordofan’daki çatışmalar

Güney Kordofan eyaletinde, Sudan ordusu ve ona destek veren güçlerle HDK arasında şiddetli çatışmalar sürüyor. Çatışmaların, Delenc kenti yakınlarındaki et-Tekme bölgesinde yoğunlaştığı, ancak bölgenin hangi tarafın kontrolünde olduğuna ilişkin çelişkili bilgiler bulunduğu bildirildi.

Öte yandan, HDK tarafından desteklenen Sudan Kurucu İttifakı, dün Güney Kordofan eyaletindeki Ebu Zabad kenti yakınlarında sivil bir nakliye kamyonunu hedef alan İHA saldırısında 15 kişinin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin de yaralandığını açıkladı. İttifak Sözcüsü Alaaddin Avad Nakd, saldırının Sudan ordusu tarafından gerçekleştirildiğini öne sürdü. Nakd, kamyonun Hami kasabasından Ebu Zabad’a doğru ilerlediği sırada hedef alındığını, saldırıda 15 kişinin yaşamını yitirdiğini ve 17’den fazla kişinin çeşitli derecelerde yaralandığını söyledi. Facebook üzerinden yayımlanan açıklamada Nakd, “Silahsız sivillerin kasıtlı şekilde hedef alınması, ülkede korku yaymayı ve savaş ile kaosun alanını genişletmeyi amaçlayan bir girişimdir” ifadesini kullandı. Nakd ayrıca, uluslararası topluma, bu saldırılar karşısında ‘güçlü ve net bir tutum’ alma çağrısı yaptı. Sudan ordusu ise suçlamalara ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Birleşmiş Milletler (BM) raporlarına göre, Sudan ordusu ile HDK arasında ocak ayından bu yana karşılıklı İHA saldırıları sonucu yaklaşık 700 sivil hayatını kaybetti.



Birleşmiş Milletler’den el-Ubeyd’de “yaklaşan felaket” uyarısı

Güvenlik Konseyi'nin 21 Mayıs 2026'da New York'ta yaptığı toplantı (Reuters)
Güvenlik Konseyi'nin 21 Mayıs 2026'da New York'ta yaptığı toplantı (Reuters)
TT

Birleşmiş Milletler’den el-Ubeyd’de “yaklaşan felaket” uyarısı

Güvenlik Konseyi'nin 21 Mayıs 2026'da New York'ta yaptığı toplantı (Reuters)
Güvenlik Konseyi'nin 21 Mayıs 2026'da New York'ta yaptığı toplantı (Reuters)

Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Yardımcısı ve Siyasi İşler ile Barış İnşasından Sorumlu Yetkili Rosemary DiCarlo, Sudan’ın yeni bir insani felaketin eşiğinde olduğunu belirterek, Kuzey Kurdufan eyaletinin başkenti el-Ubeyd’e yönelik olası saldırıya dair artan işaretler konusunda uyarıda bulundu.

BM Güvenlik Konseyi’nde Sudan’a ilişkin düzenlenen oturumda konuşan DiCarlo, son iki haftada el-Ubeyd çevresinde hem Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) hem de Sudan ordusu tarafından gerçekleştirilen insansız hava aracı (İHA) saldırılarında belirgin bir artış yaşandığını ifade etti. DiCarlo, bölgede herhangi bir askeri gerilim artışının yüz binlerce sivili doğrudan tehlikeye atacağını vurguladı.

Öte yandan ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Kolombiyalı vatandaşlar ve şirketlerin ağırlıkta olduğu sınır ötesi bir ağ içerisinde yer alan 4 kişi ve 4 şirkete yaptırım uyguladı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre söz konusu ağın, eski Kolombiyalı askerleri devşirmek ve çocuklar da dahil olmak üzere savaşçıları HDK saflarında savaşmak üzere eğitmekle suçlanıyor.


Irak Kürdistan'ındaki siyasi açmaz yeni seçimlerin yolunu mu açıyor?

Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mesud Barzani, Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Bafel Talabani'yi kabul etti (Arşiv-Rudaw)
Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mesud Barzani, Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Bafel Talabani'yi kabul etti (Arşiv-Rudaw)
TT

Irak Kürdistan'ındaki siyasi açmaz yeni seçimlerin yolunu mu açıyor?

Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mesud Barzani, Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Bafel Talabani'yi kabul etti (Arşiv-Rudaw)
Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mesud Barzani, Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Bafel Talabani'yi kabul etti (Arşiv-Rudaw)

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) yeni hükümetin kurulması yolundaki durgun sular hareketleniyor. Ekim 2024’te yapılan seçimlerden bu yana yaklaşık iki yıldır ertelenen hükümet kurma süreci, kurulacak kabinede daha fazla nüfuz elde etmek isteyen rakip partiler arasındaki çekişmeler nedeniyle zorlu bir viraja girmiş durumda.

Seçim haritasında "Yeni Nesil" (Neweg) gibi yeni kurulan partiler yer alsa da Mesud Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Bafıl Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), bölgedeki siyasi ritmi belirlemeye devam ediyor.

KDP'li bir yönetici, "Hükümetin kurulamamasının sürmesi, tarafları yeniden seçim seçeneğine yaklaştırıyor" derken, muhalif cephe ise bölge başbakanlığı makamını ve hükümet koltuklarının yarı yarıya (yüzde 50) paylaşılmasını talep ediyor.

KYB ve Yeni Nesil Hareketi, şu ana kadar 100 sandalyeli IKBY parlamentosunda yaklaşık 38 sandalyeyi güvence altına alan bir ittifaka güveniyor. Bu sayı, onları 39 sandalyeye sahip KDP'ye oldukça yaklaştırıyor. Mevcut aritmetikte, parlamentodaki küçük partiler mutlak çoğunluğa (51 sandalye) ulaşmada bir "terazi kefesi" rolü oynuyor ve bu durum siyasi manevraları kızıştırıyor.

Gerçekler: IKBY 2024 seçim sonuçları ve sandalye dağılımı:

Kürdistan Demokrat Partisi (KDP): 39 sandalye

Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB): 23 sandalye

Yeni Nesil Hareketi (Neweg): 15 sandalye

İslam Birliği (Yekgirtu): 7 sandalye

Adalet Toplumu (Komal): 3 sandalye

Halk Cephesi (Berey Gel): 2 sandalye

Ulusal Duruş (Helwest): 2 sandalye

Goran (Değişim) Hareketi: 1 sandalye

Azınlıklar (Hristiyan ve Türkmenler): 5 sandalye

Bölge parlamentosunun seçilmesinin üzerinden yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen, başkanını seçmek ve komisyonlarını oluşturmak üzere henüz toplanamadı; dolayısıyla yeni hükümet de kurulamadı. Erbil'deki resmi bir kaynak, bu durumu KYB'nin hiçbir "seçim dayanağı" olmaksızın KDP ile bakanlıkları eşit şekilde paylaşmak istemesine bağlıyor.

Şarku'l Avsat'a konuşan yetkili kaynak, "Erbil'deki eğilim, hükümetin yalnızca iki ana parti arasında kurulması yönünde" diyerek KDP'nin seçimde birinci çıktığını ve KYB dahil tüm güçlerle diyalog kurduğunu belirtti. Ancak aynı kaynak, Bafıl Talabani'nin Yeni Nesil lideri Şasvar Abdulvahid’i gözaltına alıp ardından onu ittifaka zorladığını iddia etti.

Süleymaniye'deki bir güvenlik gücü, Ağustos 2025'te Abdulvahid'i "hakaret ve diğer davalarla ilgili yargı emirleri" doğrultusunda gözaltına almış, Abdulvahid ise davanın tamamen siyasi kaynaklı olduğunu savunmuştu. Yaklaşık 5 aylık tutukluluğun ardından, Süleymaniye Mahkemesi Ocak 2026’da Abdulvahid’i kefaletle serbest bıraktı. Serbest kalmasının ardından Abdulvahid, Talabani ile nadir görülen bir ittifak kurarak KYB’nin KDP karşısındaki müzakere konumunu güçlendirdi.

Kürdistan Yurtseverler Birliği (PUK) partisi başkanı Bafel Talabani (AFP)Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) partisi başkanı Bafel Talabani (AFP)

Hükümetin eşit paylaşımı talebi

KDP kanadı, KYB’nin rakiplerinin bileğini bükmek istediğini ve seçim sonuçlarının ötesinde zorla koltuk paylaşımı talep ederek süreci tıkadığını savunuyor. IKBY milletvekillerinin 2 Aralık 2024'te sadece yemin etmekle sınırlı kalan tek oturumundan bu yana parlamento iki büyük parti arasındaki anlaşmazlık nedeniyle kapalı tutuluyor.

Yeni Nesil ile KYB arasındaki ittifakın kalıcılığı konusunda da şüpheler var. Özellikle geçmişini muhalefet üzerine kuran Şasvar Abdulvahid’in partisinde bu ortaklığa içten içe karşı çıkıldığı yönünde haberler mevcut. Ancak Abdulvahid Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, partisinde bu ittifaka karşı çıkan milletvekili olmadığını, olsaydı bunu açıkça ilan edeceklerini belirterek şunları söyledi:

"Yeni ittifakımız KDP ile aynı sayıda sandalyeye sahip. Bu da bize yeni hükümette başbakanlığın yanı sıra bakanlıkların yarısını alma hakkı veriyor. Bu denkleme uymamak, bölgeye zarar vermek anlamına gelir."

Yeni Nesil Parti lideri Şasivar Abdulvahid (NRT kanalı)Yeni Nesil Parti lideri Şasvar Abdulvahid (NRT kanalı)

"Zoraki İttifak" suçlaması

KDP, Talabani-Abdulvahid ittifakını homojen bir cephe olarak görmüyor. KDP yöneticilerinden Dijwar Faik, "KYB, Yeni Nesil liderini hapse atarak bu ittifakı ona dayattı, bu zoraki bir anlaşmadır" dedi. Faik, KDP'nin aslında Yeni Nesil ile müzakere edip onu ikna edebilecek güçte olduğunu, ancak 1992’den beri süregelen KYB ortaklığına darbe vurmak istemediğini belirtti.

IKBY’de ilk hükümet 1991 ayaklanmasının ardından 1992 yılında KDP ve KYB arasındaki yarı yarıya (50-50) güç paylaşımı esasına göre kurulmuştu. Bugün ise Faik, krizin çözülememesi durumunda tek çarenin yeniden seçime gitmek olduğunu ve seçim birincisi olarak başbakanlık makamının KDP'nin anayasal hakkı olduğunu savunuyor.

Buna karşılık KYB yöneticisi Ahmed el-Herki, KDP’yi yeni siyasi gerçekliği kabullenmemekle suçlayarak, "Yeni sayısal denklem gelecekteki hükümetin temeli olmalıdır. KDP eskiden bunu savunuyordu, şimdi ise bizim Yeni Nesil ile ittifakımızı hazmedemiyor" dedi. El-Herki, Kasım 2025’teki Irak genel seçimlerinin ardından IKBY hükümeti için bir ön anlaşma sağlandığını, ancak Nisan 2026’da Irak Cumhurbaşkanlığı makamının KYB adayı Nizar Amedi lehine sonuçlanmasıyla iki partinin arasının yeniden açıldığını belirtti.

KYB'li bir diğer yönetici Suran el-Davudi ise partilerinden yükselen yeni vizyonu şu sözlerle özetledi: "Bağdat ile ilişkileri geliştirmeyi, mali krizleri aşarak memur maaşlarının düzenli ödenmesini hedefliyoruz. Bu da KDP'nin ortaklık, denge ve yetki paylaşımına dayalı yeni bir yönetim felsefesini kabul etmesini gerektiriyor."

Kürdistan Bölgesi Başbakanı, Dubai'deki Dünya Hükümet Zirvesi'nde konuşuyor ya (Arşiv-Reuters)Kürdistan Bölgesi Başbakanı, Dubai'deki Dünya Hükümet Zirvesi'nde konuşuyor ya (Arşiv-Reuters)

Hukuki bir ihlal var mı?

KDP, parlamento aktifleştikten sonra bu tür ittifakların kurulmasını hukuki bir ihlal olarak görüyor. Dijwar Faik, iki partinin bakanlıkların yarısını talep etme hakkı olmadığını, bu seçeneğe parlamento açılmadan önce başvurmaları gerektiğini ifade ederek, KDP'nin kendisini destekleyen diğer bloklarla birlikte aslında 44 sandalyelik bir güce ulaştığını iddia ediyor.

Buna karşın KYB ve Yeni Nesil kanadı, seçimlerden sonra ittifak kurmanın bütün siyasi sistemlerde son derece doğal bir durum olduğunu ve bunun en son Irak genel seçimlerinde de yaşandığını belirterek, hukuki bir engel bulunmadığını savunuyor. Her iki tarafın da pozisyonunu koruması nedeniyle Kürt bölgesinde hükümetin kurulması iki tarihi rakip arasındaki uzlaşıya kilitlenmiş durumda.


Irak’ta 140 milyar dolarlık gelir tartışması

 Irak Parlamentosu'nun Bağdat'taki oturumlarından biri, Mart 2026 (INA)
Irak Parlamentosu'nun Bağdat'taki oturumlarından biri, Mart 2026 (INA)
TT

Irak’ta 140 milyar dolarlık gelir tartışması

 Irak Parlamentosu'nun Bağdat'taki oturumlarından biri, Mart 2026 (INA)
Irak Parlamentosu'nun Bağdat'taki oturumlarından biri, Mart 2026 (INA)

Irak’ta üst düzey bir yetkilinin, yaklaşık 140 milyar dolarlık kamu gelirinin akıbetine ilişkin açıklamaları ülkede yeni bir tartışma başlattı.

Televizyon röportajında konuşan eski Maliye Bakan Yardımcısı Mesud Haydar, önceki hükümet döneminde üç yıl içinde devlet hazinesine yaklaşık 345 milyar dolar giriş olduğunu, bunun yaklaşık 205 milyar dolarının ise işletme giderleri ve kamu çalışanı maaşlarına harcandığını belirtti. Haydar, geriye kalan yaklaşık 140 milyar doların nereye gittiğini ise sorguladı.

Şarku'l Avsat'ın aldığı bilgiye göre iddialara yanıt veren eski Maliye Bakanı Taif Sami, suçlamaları reddederek yaptığı açıklamada, Haydar’ın ifadelerinin “gerçek dışı olduğunu ve herhangi bir resmi rapor ya da yetkili denetim kurumu belgesine dayanmadığını” söyledi.

Sami ayrıca petrol gelirlerinin Federal Yolsuzlukla Mücadele Kurumu ve Federal Mali Denetim Ofisi tarafından düzenli olarak denetlendiğini vurgulayarak, söz konusu miktarların kaybolmasının resmi kayıtlarda ortaya çıkmadan “imkânsız” olduğunu ifade etti.