Şam’da geçtiğimiz salı günü Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) lideri Mazlum Abdi ve Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nin (KDSÖY) Dış İlişkiler Sorumlusu İlham Ahmed’i bir araya getiren görüşmenin sonuçları konusunda sessizlik sürüyor. Ancak Suriyeli gözlemciler, aksi yöndeki yoğun açıklamalara rağmen toplantının ‘taraflar arasındaki anlaşmazlık konularına çözüm getirmediğini’ belirtiyor.
Görüşme öncesinde, Suriye hükümeti ile SDG arasında geçtiğimiz ocak ayında imzalanan anlaşma kapsamında entegrasyon sürecinin tamamlanması ve SDG ile KDSÖY’nin feshedilmesi gibi başlıklarda yaşanan sorunlara ilişkin tarafların görüşlerini birbirine yaklaştıracağı yönündeki iyimserlik de yerini belirsizliğe bıraktı. Bunun, Kürt tarafının ‘taleplerinin çıtasını yükselttiğinin’ ortaya çıkmasının ardından yaşandığı belirtiliyor.
İyimserliğin azalmasını güçlendiren gelişmelerden biri de Suriye resmi haber ajansı SANA’nın toplantıya ilişkin yayımladığı kısa haber oldu. Yalnızca 41 kelimeden oluşan haberde, Şera’nın Şam’daki Halk Sarayı’nda Abdi’yi Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani ile Deyrizor Valisi Ziyad el-Ayiş’in katılımıyla kabul ettiği belirtildi. Haberde, “Görüşmede 29 Ocak Anlaşması’nın uygulanmasının tamamlanması ve devlet kurumları bünyesinde entegrasyon sürecinin takip edilmesi ele alındı” ifadesine yer verildi; fotoğraflarda görülmesine rağmen İlham Ahmed’in görüşmeye katıldığına değinilmedi.
Entegrasyon anlaşmasının uygulanmasının tamamlanmasının önündeki engellerin neler olduğu ve SDG ile KDSÖY’nin Suriye yönetiminin karşılamayı reddettiği taleplerinin neler olduğu konusunda çeşitli sorular gündeme geldi.
KDSÖY’nin Şam Temsilcisi Abdulkerim Ömer, Şera ile Abdi arasındaki görüşmenin sonuçlarını ‘olumlu’ olarak değerlendirdi. Ömer, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, toplantının ‘dostane ve olumlu bir atmosferde, diyaloğun başarıya ulaşması konusunda ortak sorumluluk ve hassasiyet ruhuyla gerçekleştirildiğini’ söyledi. Ömer’e göre görüşmede, 29 Ocak Anlaşması’nın uygulanmasının tamamlanmasının yanı sıra KDSÖY’e bağlı askeri, güvenlik ve idari kurumların, ‘mevcut mutabakatlarla ve ulusal çıkarla uyumlu şekilde’ devlet kurumlarına entegrasyonunun sürdürülmesine ilişkin adımlar ele alındı. Ömer, ‘entegrasyon sürecinin olumlu ve sorunsuz ilerlediğini’, ancak üzerinde uzlaşıya dayalı çözümlere ulaşılması için daha fazla diyalog ve görüşme gerektiren bazı meseleler ile zorlukların bulunduğunu belirtti. Söz konusu konuların toplantıda ‘yapıcı bir ruhla’ ele alındığını ifade etti.
Ömer, üzerinde mutabık kalınmış çözümlere ulaşmak için daha fazla diyalog ve görüşme gerektiren ‘meseleler ve zorlukların’ ayrıntılarına girmedi. Ancak görüşmede ortaya çıkan sonuçların önümüzdeki günlerde somut şekilde hayata geçirilmesini beklediğini belirterek, bunun ‘anlaşmanın uygulanması sürecinin güçlendirilmesine, istikrarın pekiştirilmesine ve ortak anlayış çabalarının ilerletilmesine’ katkı sağlayacağını söyledi.
Suriye’nin kuzeyindeki Haseke vilayetinde görev yapan bir Suriyeli yetkili ise Şera ile Abdi arasındaki görüşmenin sonuçları ve KDSÖY ile SDG’nin taleplerine ilişkin Şarku’l Avsat’ın sorularını yanıtlamadı.
Zorluklar
Buna rağmen olumlu yönde ilerleme sağlandığı yönündeki açıklamalara karşın, kamuoyuna duyurulan gelişmeler, Kadın Koruma Birlikleri de dahil olmak üzere farklı askeri oluşumların entegrasyon mekanizmaları önünde çeşitli zorluklar bulunduğunu gösteriyor. Bu zorluklar arasında Kürt bölgelerinde Kürtçe eğitim meselesi, Rojava ve Kobani üniversitelerinin geleceği ile yerinden edilenlerin memleketlerine dönüşü dosyası yer alıyor. Özellikle Resulayn, Tel Abyad ve Rakka’ya dönüşler bu kapsamda öne çıkıyor. Bunun yanı sıra hizmet, idare ve insani konularla ilgili başka dosyalar da bulunuyor.
Suriyeli Kürt yazar ve siyasi araştırmacı Ali Temmi, Şam’daki görüşmenin yalnızca ‘karşılıklı görüş alışverişiyle sınırlı kaldığını’ söyledi. Temmi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “SDG taleplerinin çıtasını yükseltiyor ve zaman faktörünü kullanmaya çalışıyor. Dolayısıyla şu ana kadar kendisini feshetmekten kaçınıyor. Çünkü artık bir tarafta Suriye hükümeti, diğer tarafta Türkiye olmak üzere iki taraf arasında sıkışmış durumda. Bu nedenle zaman kazanmaya çalışacaktır” dedi.
Temmi’ye göre SDG’nin şu aşamada feshedilmesi beklenmiyor. Bunun nedenini ise SDG’nin ‘anayasal güvenceler talep etmesine’ bağlayan Temmi, “Bu durum meseleyi daha da karmaşık hale getiriyor. Hükümetin dayatmaları kabul edebileceğini düşünmüyorum” ifadelerini kullandı.
Temmi, entegrasyon anlaşmasının uygulanmasını engelleyen üç ek unsur bulunduğunu söyledi. Bunların ilkini, SDG’nin hükümete teslim etmediği ağır silahlar; ikincisini devlet kurumlarının devredilmemesi; üçüncüsünü ise sınır kapıları oluşturuyor. Temmi, bu başlıkların tamamının hâlâ çözümsüz kaldığına dikkat çekti.
Temmi açıklamasını, “Anlaşmanın süresinin gelecek yılbaşında dolacağını düşünüyorum ve şu ana kadar olumlu yönde herhangi bir işaret bulunmuyor” sözleriyle tamamladı. Öte yandan, Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani’nin Ankara ziyareti ve Türk yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmelerin, Şera ile Abdi arasındaki toplantıdan yalnızca birkaç gün sonra gerçekleşmesi dikkati çekiyor.
Suriye’nin kuzeyindeki siyasi aktivistler, Şeybani’nin Ankara ziyareti ile Şam’daki görüşme arasında bağlantı kurdu. İsmini vermek istemeyen bir aktivist, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “SDG dosyası artık uluslararası bir mesele haline geldi. Türkiye bu konuya büyük önem veriyor ve meseleyi PKK dosyasıyla ilişkilendiriyor” dedi. Türk medyasında yer alan haberlere göre, ‘SDG’nin feshedilmesi, PKK’nın ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.’ Aktivist, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyindeki PKK üyelerinin isimlerinden oluşan bir listeye sahip olduğunu ve Ankara’nın bu listeyi Suriye yönetimine ileteceğini, Suriye yönetiminin de listeyi Abdi’ye sunacağını belirtti. Aktiviste göre söz konusu dosya, Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin hazırlanan çerçeve yasayla bağlantılı.
