ABD Başkanı Donald Trump’ın kurduğu Gazze Barış Kurulu’nun Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov dün yaptığı açıklamada, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun reddettiği, Washington destekli Gazze planının 7 Ekim 2023 saldırısının tekrarlanmasını önlemek için ‘ilerlemenin tek yolu’ olduğunu söyledi.
Mladenov, İsrail Kanal 12 televizyonuna verdiği röportajda, “Bugün ortaya koyduğumuz seçenek, bu trajedinin tekrarlanmamasını garanti eden ilerlemenin tek yoludur” dedi. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre Mladenov, açıklamasında bu planın önemine dikkat çekti.
Netanyahu, dün televizyondan yayımlanan ve hükümete hitaben yaptığı açıklamalarda, Trump’ın Gazze’ye ilişkin son planını bir kez daha reddetti. Bu açıklama, ABD Başkanı’nın baskısı altında İsrail ordusunun Gazze Şeridi’ndeki saldırılarını fiilen durdurduğu bir dönemde geldi.
Netanyahu şu anda 27 Ekim’de yapılması planlanan seçimlerde yeniden seçilmeyi hedefleyen kampanyasına odaklanmış durumda. Ancak İsrail Başbakanı, Gazze konusunda verilen tavizlere tepki gösteren aşırı sağcı bakanlarla, savaşın sona erdirilmesi için 15 maddelik yeni bir yol haritası üzerinden ilerleme sağlamak isteyen başlıca askeri destekçisi Trump arasında hassas bir denge kurmak zorunda.
İsrail, Netanyahu’nun Mladenov ile görüşmesinin ardından Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarını azalttı. İsrail’in tutumuna ilişkin bilgi sahibi bir kaynak, İsrail’in ordunun Gazze Şeridi’nde yalnızca doğrudan tehdit olarak gördüğü durumlara karşı müdahalede bulunması ve daha önce neredeyse her gün gerçekleştirdiği hedefli suikast operasyonlarını artık düzenlememesi konusunda mutabakata vardığını söyledi.
Zamanlama konusunda anlaşmazlık
Trump, geçtiğimiz ay İsrail ve Hamas tarafından geçen yıl kabul edilen Gazze savaşını sona erdirme planında ilerleme sağlandığını açıkladı. Plan, İsrail güçlerinin bölgeden çekilmesini, Hamas’ın silahsızlandırılmasını ve Gazze Şeridi’nin güvenliğinin sağlanması için yeni bir Filistin polis gücüyle birlikte uluslararası bir istikrar gücünün görev yapmasını öngörüyor.
Ancak planın takvimine ilişkin soruların gündeme gelmesiyle kısa sürede çeşitli sorunlar ortaya çıktı.
Netanyahu, bakanlarla yaptığı toplantının başında, “İsrail, 15 maddeden oluşan belgeyi kabul etmiyor” dedi. Netanyahu, ordunun ‘Hamas silahsızlandırılana kadar herhangi bir çekilme gerçekleştirmeyeceğini’ belirterek, bunun ağır ve hafif silahlar ile her türlü silahı kapsadığını söyledi.
İsrailli yetkililer, plana ilişkin çekincelerini Washington yönetimine ilettiklerini belirtirken, Netanyahu da İsrail’in plan konusunda ABD ile görüşmeler yürüttüğünü söyledi. Mladenov ise Hamas’ın silahları alınıp etkisiz hale getirildikten sonra İsrail’in Gazze Şeridi’nden ‘bölge bölge’ çekilmesinin gerekeceğini söyledi.
Hamas’ın üst düzey yetkililerinden Basim Naim, Reuters’a yaptığı açıklamada, hareketin 10 gün önce Kahire’de arabulucularla üzerinde anlaşmaya varılan yol haritasına bağlılığını sürdürdüğünü söyledi. Naim, “Arabuluculardan ve Amerikalı garantörden Netanyahu ve hükümeti üzerinde baskı kurarak onu yol haritasına uymaya ve iç siyasi ve seçim gerekçeleriyle süreci engellememeye zorlamalarını bekliyoruz” dedi.
Önce İsrail’in sadakati
Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Netanyahu’ya destek verdi.
Smotrich, “Savaşa temel bir hedefle, Hamas’ı yok etmek amacıyla girdik. Ordu, Gazze Şeridi’nden bir milimetre bile çekilemez. Hamas tamamen tasfiye edilmeden ve Gazze Şeridi’nde yeniden yapılanmasının önüne geçilmeden Gazze’de herhangi bir yeniden imar süreci başlatılamaz” dedi.
Trump, geçen ay Hamas’ın silahlarını bırakmayı kabul ettiğini açıklamıştı. Hamas, 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği saldırının ardından savaşın başlamasından önce yaklaşık 20 yıl boyunca Gazze Şeridi’nin yönetimini elinde tutmuştu.
Hamas ise ‘silah bırakma’ ifadesini kullanmaktan kaçınıyor. Hareket, ABD’nin desteğiyle oluşturulacak teknokrat bir Filistin yönetiminin gözetiminde silahların teslim edilerek depolanmasını kabul ettiğini belirtti. Söz konusu yönetim, Barış Kurulu’nun denetimi altında Gazze Şeridi’nin işlerini yönetecek.
Hamas, Gazze halkını savaşın yeniden başlaması ihtimalinden korumak amacıyla planı kabul ettiğini bildirdi. Ancak anlaşmanın uygulanmasının, İsrail’in başta bölgeden çekilme olmak üzere kendi yükümlülüklerini öncelikle yerine getirmesine bağlı olduğunu vurguladı.
