Bağdat’ta bugün, iktidar koalisyonunun “silahların devlet kontrolünde toplanması” dosyasına ilişkin anlaşmazlıklar ve yaşanan zorluklar nedeniyle başbakan yardımcılarının oluşturulmasından vazgeçmek zorunda kaldığı bildirildi. Kaynaklar ayrıca, boş kalan bakanlıklar için siyasi güçler arasındaki dağılım hesaplarının yeniden yapılmasının gündemde olduğunu ifade etti.
Irak Parlamentosu, 15 Mayıs 2026’da Ali ez-Zeydi hükümetine 23 bakanlıktan 14’ü için güvenoyu vermişti. Ancak siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle başta İçişleri ve Savunma bakanlıkları olmak üzere 9 bakanlık hâlâ doldurulamadı.
Bununla birlikte, en karmaşık sorun, “Koordinasyon Çerçevesi” içindeki bazı güçlerin hükümete 4 başbakan yardımcısı atanması yönündeki girişimi oldu. Bu girişimin başını, lideri Kays el-Hazali’nin kardeşi Leys el-Hazali’yi Zeydi’nin yardımcılarından biri olarak öne çıkardığı “Asaib Ehlil-Hak” hareketi çekti.
Güvenilir kaynaklar, Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, Asaib Ehlil-Hak’ın “silahların devlet kontrolünde toplanması” planını resmen kabul etmesinin ardından başbakan yardımcılığı görevlerinden birini elde etmeyi umduğunu, ancak ABD’nin itirazlarının buna engel olduğunu belirtti.
Kaynaklar, “Zeydi ile Koordinasyon Çerçevesi güçleri arasında, bakanlıkların tamamlanması ile silahların devletin kontrolüne alınması dosyalarının birbirine bağlanması nedeniyle bir tür güç mücadelesi yaşandığını” belirtti. Kaynaklara göre başbakan yardımcıları makamlarının iptal edilmesi, iki taraf arasında pazarlık kapısını aralarken herkesi bakanlıklar için gerekli siyasi puanları yeniden hesaplamaya itiyor.
Gözlemciler, hükümet kabinesinin tamamlanması sürecindeki tıkanmanın, siyasi güçlerin “silahların devlet kontrolünde toplanması” planından geri adım atmasıyla başladığı görüşünde.
Zeydi, hükümet programının temel başlıklarından biri olarak silahların devlet kontrolünde toplanmasını öne çıkarmıştı. Ardından Asaib Ehlil-Hak ve diğer silahlı gruplar, uluslararası baskının hafifletilmesi ve siyasi ve yürütme alanlarında yer almalarının önünün açılması umuduyla bu uzlaşıya katıldı.
Kaynaklar, Koordinasyon Çerçevesi’nin son toplantısında ittifak bünyesindeki parti liderleri arasında ciddi görüş ayrılıkları yaşandığını ifade etti. Buna göre bir grup başbakan yardımcıları makamlarının oluşturulmasına karşı çıkarken, diğer grup bu makamların kurulmasında ısrar etti. Anlaşmazlık nedeniyle toplantının ardından basın açıklaması yapılmadı.
Kulislerde görüşmeler sürüyor
Başbakan Ali ez-Zeydi, hükümetinin görevdeki 100 gününü tamamlamasının ardından özellikle kabinenin eksiklerinin giderilmesi konusunda Koordinasyon Çerçevesi’ndeki bazı liderlerle son günlerde bir dizi görüşme gerçekleştirdi.
Zeydi’nin ofisine yakın kaynaklara göre başbakan, iktidar koalisyonu liderlerinden hükümetin hâlen sonuçlandırılamayan dosyalarında desteği sürdürmelerini istedi. Bu dosyalar arasında “silahların devlet kontrolünde toplanması”, “yolsuzlukla mücadele” ve hükümet kabinesinin tamamlanması bulunuyor. Kaynaklar, Zeydi’nin başbakan yardımcıları konusundaki anlaşmazlıklardan veya her bakanlık için siyasi puanların yeniden hesaplanmasından bağımsız olarak bu desteğin sürdürülmesini talep ettiğini belirtti.
Irak’taki siyasi sistemde, seçimleri kazanan siyasi güçler arasında bakanlıkların dağıtılmasına ilişkin teamül bulunuyor. Buna göre her bakanlığa, partinin parlamentodaki sandalye sayısına göre belirli sayıda siyasi puan veriliyor.
Hukuk ve yasama konuları araştırmacısı Seyf es-Saadi Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Başbakan yardımcıları makamlarının iptal edilmesi, kalan bakanlıkların siyasi değerini artıracak. Bu durumda egemenlik alanındaki bakanlıkların 15 ila 20 puan, hizmet bakanlıklarının ise 10 ila 12 puan arasında değer kazanması mümkün” dedi.
Saadi, “İki veya üç bakanlığın kesinleştirilmesini, geri kalan bakanlıkların ise iç ve dış etkenler nedeniyle vekâleten yönetilmesini” beklediğini belirtti.
Saadi ayrıca, “ABD’nin çeşitli kanallar üzerinden silahlı gruplara mensup isimlerin üst düzey hükümet görevlerine getirilmesine karşı çıktığını, Şii güçler arasındaki rekabetin ise boş bakanlıklar için uygun adayların belirlenmesini geciktirdiğini” ifade etti.
