Abdülati: Hamas'ın silahları teslim etme taahhüdünü yerine getirmesi için çaba gösteriyoruz

Abdülati, Mısır'ın Gazze konusunda İsrail'den “olumlu bir cevap” beklediğini açıkladı

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, merhum Cumhurbaşkanı Enver Sedat'a “Kongre Altın Madalyası” takdim töreninde, çarşamba günü Kongre Binası'nda (Capitol) konuşuyor. (Reuters)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, merhum Cumhurbaşkanı Enver Sedat'a “Kongre Altın Madalyası” takdim töreninde, çarşamba günü Kongre Binası'nda (Capitol) konuşuyor. (Reuters)
TT

Abdülati: Hamas'ın silahları teslim etme taahhüdünü yerine getirmesi için çaba gösteriyoruz

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, merhum Cumhurbaşkanı Enver Sedat'a “Kongre Altın Madalyası” takdim töreninde, çarşamba günü Kongre Binası'nda (Capitol) konuşuyor. (Reuters)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, merhum Cumhurbaşkanı Enver Sedat'a “Kongre Altın Madalyası” takdim töreninde, çarşamba günü Kongre Binası'nda (Capitol) konuşuyor. (Reuters)

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, Şarku’l Avsat’a özel açıklamasında, Kahire'nin başta Hamas olmak üzere Filistinli grupları silahların sınırlandırılması ve teslim edilmesine ilişkin mutabakatları uygulamaya teşvik etmek için çabalarını sürdürdüğünü belirtti.

Abdülati, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Şeridi'ndeki savaşı sona erdirmeye yönelik planının ikinci aşamasına geçilebilmesi için tarafların taahhütlerini yerine getirmesi gerektiğini vurguladı. Bu kapsamda İsrail'in çekilme sürecini tamamlaması ve insani yardımların bölgeye girişinin güvence altına alınmasının önemine dikkat çekti.

Washington ziyareti kapsamında ABD Kongresi'nden üst düzey isimlerle görüşen Abdülati, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada, “Mısır tarafı çok sayıda fikir ortaya koydu. Hamas da dahil olmak üzere Filistinli grupların ağır ve hafif silahların sınırlandırılması ve teslim edilmesine ilişkin taahhütlerini yerine getirmesi konusunda yoğun çaba sarf ediliyor” dedi.

Hamas'a bağlı İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv – Reuters)
Hamas'a bağlı İzzeddin el-Kassam Tugayları mensupları (Arşiv – Reuters)

Bakan, bu adımın ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze planının sonraki aşamasına ilişkin düzenlemelerdeki en karmaşık meselelerden birinin çözümü açısından önemli bir ilerleme teşkil ettiğini ifade etti.

Mısırlı Bakan, Filistinli grupların silahları teslim etme taahhüdü konusunda oyalama taktiği izlediği iddialarını reddetti. Abdülati, “Kahire'deki toplantılarda daha önce verilen taahhütlerin yerine getirilmesine odaklanıyoruz. Hamas liderleri, silahların sınırlandırılması ve teslim edilmesi konusunda mutabık olduklarını belirttiler” diye konuştu.

Abdülati ayrıca İsrail hükümetinden “olumlu bir cevap” almayı umduklarını dile getirdi.

Abdülati'nin açıklamaları, Mısır'ın genel siyasi mutabakatları uygulanabilir yükümlülüklere dönüştürme çabasını yansıtıyor. Özellikle silah meselesi, savaş sonrasında Gazze'de yönetim ve güvenlik düzenlemelerinin önündeki en karmaşık engellerden biri olarak öne çıkıyor.

Bu süreçte silahların teslimi için net bir takvimin belirlenmesi veya operasyonu denetleyecek mekanizmanın oluşturulması gerekiyor. İsrail'in tutumu ise verilen taahhütlerin somut adımlara dönüşmesinde belirleyici önem taşıyor.

Zorla yerinden etme “kırmızı çizgi”

Abdülati, Mısır'ın Trump planının uygulanmasına yönelik çabalarının Filistin meselesine ilişkin temel ilkelerinde herhangi bir değişiklik anlamına gelmediğini vurguladı. Kahire'nin Filistinlilerin kendi kaderini tayin etme ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir devlet kurma hakkını savunduğunu belirten Bakan, Filistinlilerin topraklarından ayrılmaya zorlanmasına yönelik her türlü girişimi reddettiklerini söyledi.

İsrail ordusunun bölgeden ayrılmaları yönündeki talimatının ardından, Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Nuseyrat Mülteci Kampı'nda evlerini ve çadırlarını tahliye eden Filistinliler. (AFP)
İsrail ordusunun bölgeden ayrılmaları yönündeki talimatının ardından, Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Nuseyrat Mülteci Kampı'nda evlerini ve çadırlarını tahliye eden Filistinliler. (AFP)

Şarku’l Avsat'a konuşan Abdülati, “Mısır'ın tutumu bellidir ve değişmeyecektir. Filistin halkının bütün meşru haklarına kavuşması, kendi kaderini tayin etmesi ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız devletini kurması için tam destek veriyoruz. Bu bizim değişmez tutumumuzdur. Filistinlilerin kendi topraklarında kalma hakkı vardır. Zorla yerinden edilmeyi kabul etmiyoruz. Bu, Mısır dış politikasının kırmızı çizgisidir” ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalar, Kahire'nin Filistinli grupların silahlarına ilişkin güvenlik düzenlemeleriyle bağımsız Filistin devleti kurulmasını öngören siyasi süreci birbirinden ayrı tuttuğunu gösteriyor.

Mısır ayrıca güvenlik düzenlemelerine ilişkin müzakerelerin, Gazze'de gelecekteki yönetim yapısı, yeniden imar ve bölge halkının kendi topraklarında kalma hakkı gibi siyasi ve insani meselelerin önüne geçmemesi gerektiğini savunuyor.

Kongre'de diplomatik temaslar

Abdülati'nin açıklamaları, Mısır'ın Washington'daki temasları sırasında yapıldı. Mısırlı Bakan, Cumhuriyetçi ve Demokrat partilerden Kongre üyeleriyle bir dizi görüşme gerçekleştirdi.

Görüşmelerde Kahire ile Washington arasındaki stratejik ortaklığın güçlendirilmesi, Trump'ın Gazze planının ikinci aşamasının uygulanmasına destek sağlanması ve İran'dan Sudan'a, Kızıldeniz'e kadar uzanan bölgesel krizler ele alındı.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, Washington'da ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast ve komiteye bağlı Afrika Alt Komitesi Başkanı Chris Smith ile bir araya geldi. (Mısır Dışişleri Bakanlığı)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, Washington'da ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast ve komiteye bağlı Afrika Alt Komitesi Başkanı Chris Smith ile bir araya geldi. (Mısır Dışişleri Bakanlığı)

Mısır Dışişleri Bakanı, ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ile de görüştü. Görüşmede Mısır ile ABD arasındaki stratejik ilişkilerin önemi ve iki ülke arasındaki iş birliğinin geliştirilmesinde Kongre'nin rolü vurgulandı.

Abdülati ayrıca İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilme sürecini tamamlaması, insani yardımların bölgeye girişinin güvence altına alınması, İran'la yaşanan krizin diplomatik yollarla çözülmesi ve Kızıldeniz ile Babülmendeb Boğazı'nda seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğini belirtti.

Mısırlı Bakan, ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Senatör Jim Risch ile de bir araya geldi. Görüşmede Mısır'ın bölgesel gerilimi azaltmaya yönelik girişimleri, Gazze ve Batı Şeria'daki gelişmeler, İran krizi ve iki ülke arasındaki ekonomik, ticari ve yatırım ilişkilerinin geliştirilmesi ele alındı.

Senatör Jim Risch, görüşmenin ardından yayımladığı açıklamada, bölgesel krizlerin çözümünde Mısır ile ortaklığın önemine dikkat çekti. Risch, özellikle Sudan'da devam eden krize, Ortadoğu'da kalıcı barışın sağlanmasına ve ikili ilişkilerin geliştirilmesine vurgu yaptı.

Abdülati'nin görüştüğü diğer isimler arasında Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, Demokrat Senatör Jeff Merkley ve Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Brad Schneider de yer aldı.

Görüşmelerde Ortadoğu ve Afrika Boynuzu'ndaki gelişmeler, siyasi ve ekonomik iş birliğinin güçlendirilmesi ve bölgesel çatışmaların yayılmasının önlenmesi konuları üzerinde duruldu.

“İhvan” konusunda koordinasyon

Abdülati, Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada başka bir önemli başlığa da değinerek, Müslüman Kardeşler (İhvan) hareketinin terör örgütü olarak sınıflandırılması konusunda ABD ve Avrupa ülkeleriyle Mısır arasında koordinasyon bulunduğunu açıkladı.

Mısır'ın tutumunun ulusal yargı kararlarına dayandığını belirten Abdülati, Kahire'nin bu kararları uygulamakta kararlı olduğunu söyledi.

Abdülati, “Bu ilkesel bir tutumdur. Bağımsızlığı ve tarafsızlığıyla bilinen Mısır yargısı tarafından alınmış kararlar bulunmaktadır. Bu hareketin terör örgütü olarak kabul edilmesine ilişkin kararlar uygulanacaktır. Bunlar ulusal düzeyde alınan kararlardır. Elbette bu sınıflandırmanın teyit edilmesi amacıyla başta Avrupa ülkeleri ve ABD olmak üzere dünyanın çeşitli ülkeleriyle koordinasyon yürütülmektedir” dedi.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, çarşamba günü Kongre Binası'nda (Capitol) ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ile görüşüyor. (Reuters)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, çarşamba günü Kongre Binası'nda (Capitol) ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ile görüşüyor. (Reuters)

Abdülati'nin açıklamaları, ABD'nin geçen yıl Müslüman Kardeşler hareketine yönelik politikasında yaşanan değişiklikler ve Trump yönetiminin hareketin bazı kolları ile bağlantılı ağlara karşı hukuki ve mali tedbirleri genişletme eğilimi açısından önem taşıyor.

Ancak Mısırlı Bakan, koordinasyonun hangi mekanizmalar üzerinden yürütüldüğüne veya hangi Avrupa ülkelerini kapsadığına ilişkin ayrıntı vermedi. Görüşmelerin güvenlik bilgilerinin paylaşılması, finansman kaynaklarının takibi ya da yeni hukuki sınıflandırmalar için girişimlerde bulunulması konularından hangilerini kapsadığı da açıklık kazanmadı.



Irak, Curf es-Sahr'da yeniden konuşlanmaya başladı... Yeni karargâha geniş yetkiler verildi

Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)
Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)
TT

Irak, Curf es-Sahr'da yeniden konuşlanmaya başladı... Yeni karargâha geniş yetkiler verildi

Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)
Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde yürütülen güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)

Irak güvenlik güçleri, başkent Bağdat'ın güneyinde bulunan Curf es-Sahr bölgesinde askerî birliklerin değiştirilmesi ve güvenlik sorumluluk alanlarının yeniden düzenlenmesi kapsamında cuma günü yeniden konuşlanmaya başladı. Operasyonla eş zamanlı olarak bölgede görev yapan güçlerin komutasını üstlenecek yeni bir koordinasyon karargâhı da faaliyete geçirildi. Hükümet, kapalı yolların açılması ve ailelerin evlerine dönmesi yönünde talimat verirken, bölgede 12 yıldır kontrolü elinde bulunduran Hizbullah Tugayları'nın (Ketâib Hizbullah) çekilme sürecinin operasyonla eş zamanlı başlayıp başlamadığı henüz netlik kazanmadı.

Irak Silahlı Kuvvetler Başkomutanı Sözcüsü Sabah en-Numan, Başbakan Ali ez-Zeydi'nin yeni koordinasyon karargâhına bölgede güvenliğin sağlanması ve hukukun uygulanması için tam yetki verdiğini açıkladı.

Numan, Curf es-Sahr'da düzenlediği basın toplantısında, güvenlik güçlerinin bölgeye konuşlandırılması ve sorumluluk alanlarının değiştirilmesi çalışmalarının bugün (Cuma) başladığını belirtti. Yeni karargâhın, bölgede görev yapan askerî birlikler ve güvenlik birimleri arasındaki koordinasyonu sağlayacağını söyledi.

Karargâh Komutanı Korgeneral Ahmed Hatim Hamid ise karargâhın yönetiminin Federal Polis Gücü tarafından yürütüleceğini bildirdi. Birliklerin değiştirilmesi işleminin Curf es-Sahr'ın tamamını kapsayacağını belirten Hamid, sürecin belirlenen takvim doğrultusunda ve doğrudan kendi gözetiminde gerçekleştirileceğini kaydetti.

Öte yandan bazı kaynaklar, Hizbullah Tugayları'nın bugünden (Cuma) itibaren bir ay içinde kademeli olarak bölgeden çekilmeye hazırlandığını aktardı. Ancak İran'a yakın silahlı grup, şu ana kadar böyle bir karar aldığını resmen açıklamadı.

cdfrgthy
Irak Güvenlik Medya Hücresi Başkanı Tümgeneral Saad Maan, 20 Kasım 2026'da Curf es-Sahr yakınlarında güvenlik yetkilileriyle birlikte düzenlediği basın toplantısında konuşuyor. (Reuters)

Tugaylar, dün (Perşembe) hükümetle yaşanan sorunların çözüme kavuşturulduğunu belirterek bölgedeki alarm durumunu kaldırmıştı. Grup yetkililerinden Ebu Hüseyin el-Hamidavi, Başbakan Ali ez-Zeydi'nin adını vermeden, "Yürütme erkinin başkanıyla yaşanan sorunlar özel kanallar aracılığıyla çözülecek" açıklamasında bulunmuştu. Hamidavi, grup mensuplarına da alarm öncesindeki görevlerine dönmeleri talimatını vermişti. Ayrıca İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani'ye "tutumundan dolayı" teşekkür etmişti. Bu açıklama, ayrıntıları henüz bilinmeyen bir uzlaşmaya varıldığı şeklinde yorumlanmıştı.

Yeni karargâhın yapısı ve yetkileri

Zeydi'nin perşembe günü kuruluşunu ilan ettiği ve El-Müsaytır (Kontrol Merkezi) adını verdiği karargâhta ordu, Federal Polis Gücü, Haşdi Şabi ve Enerji Polisi'ne bağlı birlikler görev yapacak. Karargâh, kuruluşuna ilişkin yayımlanan başbakanlık kararnamesi uyarınca Federal Polis Gücü Komutanlığına bağlı olacak.

Karargâh ayrıca bölgenin idari sınırları içerisindeki güvenlik güçlerinin konuşlandırılmasını denetleyecek. Bu görev, Babil, Kerbela, Enbar ve Bağdat'taki güvenlik komutanlıklarıyla koordinasyon içinde yürütülecek.

Güvenlik Medya Hücresi Başkanı Saad Maan, Enerji Polisi'nin bölgedeki petrol boru hattının kontrolünü devralmaya başladığını bildirdi. Maan, güvenlik güçlerinin ilk aşamada sivillerin geçişini sağlamak amacıyla yolları açacağını, ardından ailelerin evlerine dönüşünü güvence altına alacak düzenlemelerin yapılacağını söyledi.

Numan ise hükümetin bölgenin kalkınmasını desteklemek amacıyla stratejik projeler hayata geçirmeyi planladığını belirtti. Ancak projelerin niteliği ve uygulama takvimine ilişkin ayrıntı vermedi.

scdrfg
Irak polisi mensupları, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetinin Curf es-Sahr bölgesi çevresinde güvenlik konuşlanmasına katılıyor. (Reuters)

Söz konusu adımlar, hükümetin Hizbullah Tugayları'nın Curf es-Sahr'dan çekilmesine yönelik düzenlemelerin başlatılması için cuma gününü belirlemesinin ardından geldi. Bu girişim, uzun yıllardır silahlı grubun nüfuzu altında bulunan bölgede resmî güvenlik kurumlarının denetimini yeniden tesis etme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Başbakan Zeydi daha önce bölgedeki kapalı yolların açılması talimatını vermiş ve Irak topraklarının tamamında güvenliğin sağlanmasının ordu ile resmî güvenlik güçlerinin sorumluluğunda olması gerektiğini vurgulamıştı. Haşdi Şabi Harekât Komutanlığı da perşembe günü, Curf es-Sahr'da konuşlu askerî birliklerin belirlenen askerî prosedürler çerçevesinde değiştirilmesi çalışmalarının başladığını duyurmuştu.

fvgthyj
Irak polisi mensubu, 20 Kasım 2026'da Babil vilayetindeki Curf es-Sahr yakınlarında yürütülen güvenlik konuşlanması sırasında görev yapıyor. (Reuters)

Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak hükümet, Babil vilayetinde bazı yetkililer ve güvenlik komutanlarına yönelik de işlem başlattı. Bölgede akaryakıt kaçakçılığı yapıldığı ve nüfuz sahibi bazı çevrelerin bu faaliyetlerden çıkar sağladığı yönündeki suçlamaların ardından dokuz yetkili görevden alındı.

Bölgede Hizbullah Tugayları'nın varlığına ilişkin nihai düzenlemelerin nasıl şekilleneceği ve askerî birliklerin değiştirilmesi sürecinin grubun güvenlik ve askerî nüfuzunu sona erdirip erdirmeyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor.


İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki saldırısını sonlandırdı… Peki ne elde etti?

(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)
(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)
TT

İsrail ordusu, Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki saldırısını sonlandırdı… Peki ne elde etti?

(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)
(foto altı) Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki el-Meğazi Mülteci Kampı’nın doğusunda İsrail ordusunun düzenlediği operasyonun ardından evlerde ve yerinden edilmiş kişilerin barınma merkezlerinde meydana gelen geniş çaplı tahribatı inceleyen Filistinliler, 19 Kasım 2026 (DPA)

Yaklaşık 24 saat süren hareketliliğin ardından İsrail ordusu, dün Gazze Şeridi’nin orta kesiminde yer alan el-Bureyc ve Nuseyrat mülteci kamplarının kuzeyinde, sarı hata bitişik üç bölgede yürüttüğü askerî kara operasyonunu sona erdirdiğini duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın planı kapsamında Ekim 2025’te ateşkes anlaşmasının ilan edilmesinden bu yana Gazze Şeridi’nde sarı hat olarak adlandırılan hayalî bir sınır, İsrail’in işgal ettiği bölgelerle (hattın doğusu) Hamas ve Filistinli grupların nispeten kontrol sahibi olduğu bölgeleri (hattın batısı) birbirinden ayırıyor. İsrail’in işgal ettiği alanların, Gazze Şeridi’nin toplam yüzölçümünün yüzde 60’ından fazlasını oluşturduğu tahmin ediliyor. İsrail, iki yılı aşkın süredir işgal ettiği bölgeleri genişletirken suikastlar, bombardımanlar ve zorla yerinden etme operasyonları gerçekleştirdi ancak bu genişlemeleri resmen duyurmadı.

İsrailli bir askerî yetkili, birliklerin faaliyetlerini tamamladığını ve operasyonun başladığı çarşamba günü öğle saatlerinde ulaşıma kapatılan, bölgenin en önemli ana güzergâhlarından Selahaddin Caddesi’nin yeniden trafiğe açıldığını söyledi. Yetkili, bölge sakinlerine sarı hattı geçmemeleri ve söz konusu bölgede faaliyet gösteren birliklere yaklaşmamaları çağrısında bulunarak, aksi halde hayatlarının tehlikeye girebileceği uyarısında bulundu.

Ancak görgü tanıkları, İsrailli askerî yetkilinin açıklamasını yalanladı. Tanıklar, İsrail güçlerinin geri çekilmesine rağmen Selahaddin Caddesi’nin trafiğe açılmadığını, araçların geçişini engellemeye devam etmek amacıyla bölgede toprak setlerin bırakıldığını belirtti.

fvgthy
Gazze Şeridi’ndeki Selahaddin Caddesi

Gazze Şeridi’ndeki Filistinli gruplardan bir yetkili, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun kurduğu engellerin kaldırılmasının, bölgeye buldozerlerin girmemesi nedeniyle mümkün olmadığını belirtti. Yetkili, bunun için İsrail ile güvenlik koordinasyonu gerektiğini, İsrail güçlerinin hâlâ bölgede bulunduğunu ve kara operasyonunun gerçekleştirildiği alanın çevresinden yalnızca birkaç on metre uzaklıkta konuşlandığını ifade etti.

Geri dönenleri büyük bir yıkım bekliyor

İsrail güçlerinin çekildiğinin doğrulanmasının ardından yerinden edilmiş yüzlerce bölge sakini, Nuseyrat Mülteci Kampı’nın kuzeyindeki Davet mahallesinde bulunan çadırlarına geri döndü. Hamas’a bağlı Hükümet Medya Ofisi’ne göre, İsrail’in kara operasyonu nedeniyle 6 bin kişiden oluşan bin 500’den fazla aile yerinden edilmek zorunda kaldı.

İsrail’in gerçekleştirdiği hareketlilik, ordunun geniş çaplı yıkım ve arazi düzleme çalışmaları sonucunda evlerde, sanayi tesislerinde ve tarım arazilerinde büyük çaplı hasara yol açtı. İsrail güçleri ayrıca bölgeden çekildikten sonra büyük çaplı bir patlatma operasyonu gerçekleştirdi.

drfgthy
Gazze Şeridi’nin orta kesiminde, İsrail ordusunun operasyon düzenlediği bölgede, elinde mermi tutan bir Filistinli, 19 Kasım 2026 (Reuters)

Patlamanın boyutu ve şekli, İsrail güçlerinin tünelleri imha etmek amacıyla gerçekleştirdiği operasyonlara benziyordu. Bu durum, sahadaki bir kaynağın çarşamba günü Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada dile getirdiği ve operasyonun bölgede bir tüneli patlatmayı amaçladığı yönündeki tahminini güçlendirdi. Kaynak, sarı hat içerisinde, Selahaddin Caddesi’nin bitişiğinde bulunan Ard er-Reis bölgesinde daha önce gerçekleştirilen kazı çalışmalarına da dikkat çekmişti.

İsrail Ordu Radyosu da çarşamba akşamı ilerleyen saatlerde operasyonun amacının, bölgede tespit edilen ve sarı hat içerisinde yeni kurulan askerî noktalardan birine kadar uzanan bir tüneli patlatmak olduğunu doğruladı. Haberde, söz konusu tünelin İsrail güçleri için tehdit oluşturabileceği belirtilirken operasyonun, önceden bilgilendirilen ABD ile koordinasyon içinde gerçekleştirildiği kaydedildi.

İsrail ordusu, savaş sırasında uzun süre bu bölgede faaliyet göstererek arazi düzleme çalışmaları yürütmüş, ancak herhangi bir tünel tespit ettiğini açıklamamıştı.

Arabuluculardan gelen baskılar

Operasyon, Hamas tarafından sert şekilde eleştirildi. Hareket, operasyonu kınayarak ateşkesin açık bir ihlali olarak nitelendirdi. Hamas, ABD yönetimi ve anlaşmanın garantör ülkelerinden, hareketin ifadesiyle ‘Gazze halkını Gazze Şeridi’nin batısında dar bir alana sıkıştırmayı’ amaçlayan bu ihlallerin durdurulması için harekete geçmelerini istedi.

İsrail Ordu Radyosu’nun çarşamba günü aktardığına göre, İsrail operasyonunun günlerce sürmesi bekleniyordu. Ancak Hamas’ın Gazze dışında bulunan üst düzey bir yetkilisi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Hareketin yönetimi arabulucularla temasa geçti. Arabulucular, bu ihlallerin durdurulması için ABD ve Gazze Barış Kurulu ile görüşmeler yürüttüklerini doğruladı” dedi.

Kaynağa göre arabulucular, İsrail’in bu askerî operasyonlarından ve Gazze Şeridi içerisindeki ilerleyişinden duydukları rahatsızlığı dile getirdi. Arabulucuların, ihlallerin sona erdirilmesi ve insani durumun iyileştirilmesine katkı sağlayacak bir güvenlik istikrarının oluşturulması için çalışıp baskı yapacaklarını, ayrıca üzerinde mutabakata varılan anlaşma maddelerinin uygulanmasını ilerletmeye çaba göstereceklerini belirtti.

dcfrgth
İsrail’in Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nuseyrat’a düzenlediği saldırıdan zarar görmemek için eşyalarıyla birlikte bölgeden ayrılan Filistinli bir çocuk, 18 Kasım 2026 (AFP)

Hamas Sözcüsü Hazım Kasım, İsrail güçlerinin çekilmesinden önce yaptığı açıklamada, “İşgal güçlerinin Gazze Şeridi’ndeki operasyonlarını tırmandırmasının asıl amacı, yerinden etme planını hayata geçirmek için Gazze Şeridi’nde geriye kalanları da yok etmektir. Bu durum, söz konusu planı engellemek amacıyla düzenlenen Arap zirvelerinde alınan kararların uygulanmasını gerektiriyor” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Şeridi’ndeki savaşı sona erdirme planını denetleyen Barış Kurulu, hem İsrail’i hem de Hamas’ı çatışmaları sona erdirmeye yönelik yükümlülüklerini yerine getirmemekle suçladı. Kurul, bu durumun Gazze sakinlerini ağır koşullarla karşı karşıya bıraktığını ve ateşkesin çökme tehlikesini artırdığını belirtti. Barış Kurulu’nun değerlendirmesi, Reuters’ın ulaştığı 12 sayfalık bir raporda yer aldı. Bu rapor, ABD’nin desteklediği ateşkesin 13 ay önce yürürlüğe girmesinden bu yana Kurul tarafından Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’ne sunulan ikinci rapor olma özelliğini taşıyor.

Barış Kurulu’nun rapordaki bulgularını kasım ayı sonunda New York’ta düzenlenecek BM Güvenlik Konseyi toplantısında sunması bekleniyor. Raporda, “Üzerinde anlaşmaya varılanlarla sahada yaşananlar arasındaki uçurum, süreci tehdit eden temel risk olmaya devam ediyor” denildi. Raporda ayrıca, “Somut sonuçlar doğurmayan hiçbir ateşkes sonsuza kadar sürdürülemez” uyarısında bulunuldu.

Hamas ise Barış Kurulu’nun açıklamasını kınadı. Hareket, açıklamanın ‘işgalin saldırganlığı ile Filistinli kurbanı kabul edilemez biçimde aynı kefeye koyduğunu ve İsrail’in ihlallerine siyasi kılıf sağlayan taraflı yaklaşımın bir parçası olduğunu’ belirtti.


Uluslararası Af Örgütü: Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) saldırıları savaş suçu teşkil edebilir

Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
TT

Uluslararası Af Örgütü: Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) saldırıları savaş suçu teşkil edebilir

Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)

luslararası Af Örgütü, Hızlı Destek Kuvvetleri'ni (HDK), Kuzey Kurdufan eyaletine bağlı el-Ubeyyid kenti ve çevresindeki yerleşim bölgeleri ile sivil tesislere insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırılar düzenlemekle suçladı. Saldırılarda 37 sivilin hayatını kaybettiği, 10 kişinin yaralandığı belirtilirken, örgüt bu saldırıların savaş suçu teşkil edebileceğini bildirdi.

Yeni insan hakları raporu, Sudan'da kıtlığın yayılmasına ilişkin uluslararası uyarıların arttığı bir dönemde yayımlandı. Dünya Gıda Programı (WFP), finansman yetersizliği nedeniyle yaklaşık 900 bin kişiye yönelik acil gıda yardımını durdurmak zorunda kaldığını açıkladı.

Uluslararası Af Örgütü, yürüttüğü soruşturmanın bulgularına göre HDK tarafından geçen haziran-ağustos ayları arasında gerçekleştirilen dokuz İHA saldırısını belgelediğini bildirdi. Saldırılarda yerleşim bölgeleri, hayati öneme sahip tesisler ve sivil araçlar hedef alındı. Hedef alınan araçlardan birinin düğün davetlilerini taşıdığı belirtildi.

Örgüt, soruşturmasını 29 tanık, saldırılardan sağ kurtulanlar ve diğer kaynaklarla yapılan görüşmelerin yanı sıra uydu görüntüleri ve video kayıtlarının analizine dayandırdı. Saldırıların gerçekleştiği sırada hedef alınan noktaların çevresinde herhangi bir askerî hedef tespit edilemediğini belirten örgüt, olayların olası savaş suçları kapsamında soruşturulmasını istedi.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi de kısa süre önce yayımladığı raporda, bu yılın ilk 10 ayında İHA saldırılarında bin 630'dan fazla sivilin öldürüldüğünü açıkladı. Uluslararası kuruluşun belgelediği toplam 2 bin 230'dan fazla sivil ölümünün büyük bölümünün İHA saldırılarından kaynaklandığına dikkat çekildi. Bu veriler, söz konusu silahların kullanımındaki artışı ve siviller açısından oluşturduğu tehlikeyi ortaya koyuyor.

Bu gelişmeler, Sudan'da savaşın dördüncü yılına girmesiyle milyonlarca kişinin yaşadığı insani koşulların ağırlaştığı bir dönemde yaşanıyor. Özellikle Darfur ve Kurdufan eyaletlerinde yerinden edilmenin artması, insani yardım güzergâhlarının kesintiye uğraması, uluslararası finansmanın azalması ve gıda fiyatlarının yükselmesi, insani krizin daha da derinleşeceği endişelerini artırıyor.

Yeni kıtlık bölgeleri

İnsani yardım alanında da Sudan'ın daha geniş çaplı bir gıda felaketine sürüklendiğine ilişkin uluslararası uyarılar giderek artıyor. Dünya Gıda Programı, ülkenin bazı bölgelerinde kıtlığın yaşandığını doğrularken, Darfur ve Kurdufan'da yeni açlık bölgelerinin ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.

Savaş, milyonlarca Sudanlının yerinden edilmesine, kıtlığa ve geniş çaplı gıda krizine yol açtı (AP).
Savaş, milyonlarca Sudanlının yerinden edilmesine, kıtlığa ve geniş çaplı gıda krizine yol açtı (AP).

Program, çarşamba günü X platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, insani yardım finansmanındaki yetersizlik nedeniyle Sudan'da yaklaşık 900 bin kişiye yönelik acil gıda yardımını tamamen durdurmak zorunda kaldığını bildirdi.

Açıklamada, “Sudan'ın bazı bölgelerinde kıtlık yaşandığı doğrulandı. Darfur ve Kurdufan'da yeni açlık bölgeleri ortaya çıkıyor” denildi. Açıklamada ayrıca, çatışmaların dördüncü yılına girmesinin aileleri evlerini terk etmeye zorladığı ve gıda kaynaklarına erişimlerini kestiği belirtildi.

Özellikle mısır ve buğday başta olmak üzere tahıl fiyatlarının sürekli yükselmesi, açlık krizini daha da ağırlaştırıyor. Yaz tarım sezonunda üretimin düşmesi beklenirken, çatışma bölgelerinden uzaktaki bazı yerlerde dahi kış tarım sezonunun aksadığına ilişkin işaretler bulunuyor.

İnsani yardım kuruluşlarının tahminlerine göre, Sudan'da yaklaşık 14 bölge kıtlık riskiyle karşı karşıya. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre yerinden edilmenin yayılması ve etkilenen bölgelere gıda ve tıbbi yardım ulaştırma kapasitesinin azalması krizi derinleştiriyor.

Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC), geçen ekim ayında yayımladığı uyarıda, çatışmaların, yerinden edilmenin ve kuraklığın devam etmesinin Darfur ve Kurdufan'ın bazı bölgelerinde kıtlık riskini artırdığını bildirdi. Açıklamada, akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenme seviyelerinin de yüksek olduğu belirtildi.

Buna karşılık Sudan hükümeti, aynı ay ülkenin bazı bölgelerinde kıtlık yaşandığı yönündeki iddiaları reddederek, gıda durumunun “güven verici” olduğunu savundu. Bu açıklama, aralarında ABD, İngiltere ve Avrupa ülkelerinin de bulunduğu 32 ülke ve uluslararası ortağın açlık krizinin ağırlaştığı uyarısını içeren ortak bildirisine cevap olarak yapılmıştı.

HDK kontrolündeki bölgelerde risk büyüyor

Hızlı Destek Kuvvetleri öncülüğündeki “Tesis” ittifakının Darfur ve Kurdufan eyaletlerinde kontrol ettiği bölgelerde, özellikle yerinden edilmiş kişilerin yaşadığı kamplarda, insani yardım ve gıda tedarikinde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Askerî operasyonların ve hava saldırılarının sürmesi de şartları ağırlaştırıyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisinin yakın tarihli raporları, pazarlara yönelik İHA saldırılarının ve sivillerin hareketlerine getirilen kısıtlamaların, halkın gıda ve insani yardıma erişimini önemli ölçüde engellediğini ortaya koydu.

Sudan'da yoksulluk oranı, Merkezi İstatistik Kurumu verilerine göre yüzde 80'e ulaştı (Reuters).
Sudan'da yoksulluk oranı, Merkezi İstatistik Kurumu verilerine göre yüzde 80'e ulaştı (Reuters).

Giderek daha fazla Sudanlının dış yardıma bağımlı hale gelmesi, uluslararası finansmanın ise azalması krizin boyutlarını büyütüyor. Bu durum, insani yardım kuruluşlarını bazı bölgelerde gıda yardımlarını azaltmaya veya dağıtımları tamamen durdurmaya zorluyor.

Ordu ile HDK arasında ekim ayında Kurdufan'da çatışmaların şiddetlenmesinden bu yana, bölgenin batı ve güneyindeki geniş alanlara yardım konvoylarının ulaşımı aksadı. Bu bölgelerde yaşayan halk ciddi gıda ve sağlık hizmeti sıkıntısı çekiyor.

Yaklaşık 19,5 milyon Sudanlı, yani ülke nüfusunun yüzde 41'ine yakını, yüksek düzeyde akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya. Bunların yaklaşık 5 milyonu acil durum aşamasında bulunuyor.

Bu gelişmeler üzerine Sudan Komünist Partisi, yayımladığı basın açıklamasında, Hartum'daki ordu yanlısı hükümete ve Güney Darfur'un Nyala kentinde bulunan “Tesis” yönetimine ülkede kıtlık ilan etmeleri çağrısında bulundu.

Parti, savaşın derhal durdurulmasını ve insani yardımların ulaştırılması için güvenli koridorlar açılmasını istedi. Ayrıca uluslararası kuruluşlara, Sudan'da yaşayanlara ve yerinden edilme ile mülteci kamplarında bulunanlara gıda, giysi ve ilaç sağlanması çağrısı yaptı.

Yardım uzmanları ise çatışmaların sürmesi, finansmanın azalması ve gıda ile yakıt fiyatlarının yükselmesinin, kapsamlı bir uluslararası müdahale olmaksızın milyonlarca Sudanlıyı daha ağır açlık ve yetersiz beslenme koşullarına sürükleyebileceği uyarısında bulundu.