Libya Ulusal Birlik Hükümeti, Zaviye’yi hedef alan bombardımanlarını yineledi

Menfi, sessizliğini korurken Mişri, Dibeybe’yi ‘bombardımanları siyasi amaçları için kullanmaya çalışmakla’ suçladı.

Zaviye’nin çeşitli bölgelerinde yoğun güvenlik önlemleri alındı (AFP)
Zaviye’nin çeşitli bölgelerinde yoğun güvenlik önlemleri alındı (AFP)
TT

Libya Ulusal Birlik Hükümeti, Zaviye’yi hedef alan bombardımanlarını yineledi

Zaviye’nin çeşitli bölgelerinde yoğun güvenlik önlemleri alındı (AFP)
Zaviye’nin çeşitli bölgelerinde yoğun güvenlik önlemleri alındı (AFP)

Abdulhamid ed-Dibeybe’nin başbakanı olduğu, geçici Ulusal Birlik Hükümeti (UBH), Zaviye’yi hedef alan hava saldırılarını yenilerken, Muhammed el-Menfi başkanlığındaki Başkanlık Konseyi, Zaviye’ye yönelik hava saldırıları karşısında sessizliğini korumaya devam ediyor. Öte yandan Devlet Yüksek Konseyi (DYK) Başkanı Halid el-Mişri, UBH Başbakanı Dibeybe’yi, ‘bombardımanları siyasi olarak kullanmaya çalışmakla’ suçladı.

Cuma akşamı Trablus'un yaklaşık 50 kilometre batısında yer alan Zaviye kentinin doğusunda yer alan Maya bölgesindeki mevzilerin saatlerce bombalanmasının ardından savaş uçakları dün üçüncü hava saldırısını başlattılar. Ceziretu’r-Rakine bölgesi yakınlarındaki bir alan hedef alındı.

UBH tarafından can kaybı olup olmadığıyla ilgili herhangi bir açıklama yapılmazken yerel kaynaklar ve basın, günlük 120 bin varil üretim kapasitesiyle Libya'nın en büyük ikinci petrol rafinerisi olan Zaviye Petrol Rafinerisi yakınlarında akaryakıt kaçakçılığı yapan tırların havadan bombalandığına bildirdiler.

Zaviye’nin merkezindeki askeri karargahlardan birini koruyan bir güvenlik üyesi (AFP)
Zaviye’nin merkezindeki askeri karargahlardan birini koruyan bir güvenlik üyesi (AFP)

Öte yandan aktivistler ve Libya basını, bombardımanın ardından göğe yükselen yoğun duman görüntüleri yayınlarken, Zaviye’deki Gidişatı Düzeltme Hareketi, UBH Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı’ndan ‘suçla mücadele taleplerinin siyasi hesaplaşma için kullanılmaması’ çağrısında bulunurken güvenlik operasyonlarının ‘hiçbir ayrım gözetmeksizin suçluları ve kaçakçıları hedef alması gerektiğini’ vurguladılar.

Ancak UBH Başbakanı Dibeybe, bu gelişmeleri görmezden gelirken Libya Ordusu Başkomutanı sıfatıyla Başkanlık Konseyi Başkanı Menfi, son gelişmelerle ilgili yorum yapmaktan kaçındı.

Başkanlık Konseyi Sözcüsü Necva Vehibe, bu konuyla yorum talebinde bulunulan çağrıları yanıtsız bıraktı.

Diğer taraftan yetkilerinin geri alınması yönünde yapılan çağrıları görmezden gelen Dibeybe, başkent Trablus'ta düzenlenen bir törende, “Göreve geldiğimiz günden beri Libya'da çatışma çıkmaması ilkesini esas alıyoruz. Ülke, yavaş yavaş toparlandığı yeni bir aşamadan geçiyor” yorumunda bulundu.

Dibeybe, başkent Trablus'ta bir konferansa katıldı (UBH)
Dibeybe, başkent Trablus'ta bir konferansa katıldı (UBH)

DYK Başkanı Mişri, Başkanlık Konseyi'ne hitaben yaptığı konuşmada ‘aynı zamanda Savunma Bakanlığı görevini de yürüten Dibeybe’nin insansız hava araçlarını (İHA) suçla mücadele gibi asil bir görevi bahane ederek siyasi olarak farklı taraflarda olanlara karşı siyasi bir silah olarak kullanılmasını reddettiğini’ duyurdu. Mişri, her türlü kaçakçılık ve suçun tamamen ve kategorik olarak reddedildiğini vurguladı.

Bu duruma karşı emtia sübvansiyonlar yerine nakit sübvansiyonlar verilmesi de dahil olmak üzere bazı prosedürlerle ve adımlarla mücadele edilmesi önerisinde bulunan Mişri, hükümeti bu konuda ihmalkar davranmakla eleştirdi. Mişri, petrol ve akaryakıt kaçakçılığının bazı isimler aracılığıyla yarı resmi olarak büyük çapta gerçekleştiğinin altını çizdi.

DYK Başkanı Halid el-Mişri (DYK)
DYK Başkanı Halid el-Mişri (DYK)

Zaviye, Gidişatı Düzeltme Hareketi’nin birkaç gün önce suçun yayılmasına ve hükümetin başarısızlığına karşı suç ve kaçakçılıkla mücadele çerçevesinde bir plan başlatmak üzere bölgenin ihtiyarları, ileri gelenleri, askeri ve güvenlik yetkilileri ve Gidişatı Düzeltme Hareketi’nin gençlerinden oluşan bir komitenin kurulmasıyla sonuçlanan adımların atılmasının ardından bombalandı. Bombardıman, Başkanlık Konseyi'nin ve Genelkurmay Başkanlığı'nın, Batı Askeri Bölgesi'nin ve yakın zamanda kurulan Askeri ve Güvenlik Komitesi'nin bilgisi dışında gerçekleşti.

UBH Savunma Bakanlığı, batı bölgesindeki uyuşturucu kaçakçılığı ve insan kaçakçılığı çetelerinin sığınaklarına hava saldırısı düzenlendiğini duyurmuştu. Zaviye, geçtiğimiz günlerde ‘yerleşim bölgelerinde silahlı oluşumların varlığına ve bazılarının suç işlemelerine’ karşı düzenlenen protesto gösterilerinin ardından İHA’larla birkaç nokta hedef alındı. UBH tarafından yapılan açıklamada, ‘Dibeybe’nin doğrudan takibiyle’ ülkenin batısındaki kaçakçılık bölgelerine hava saldırıları düzenlediğini kabul etti. Açıklamada ‘istenen hedeflere ulaşıldığı’ belirtilirken daha fazla detay verilmedi.

Bombardımanlar, Zaviye’nin güvenlik kaosu ve UBH’ye bağlı güvenlik güçleri arasında nüfuz ve kontrol alanları üzerinde şiddetli bir mücadelenin yaşandığı banliyölerini hedef alırken Zaviye son zamanlarda, insan kaçakçılığına karışan silahlı gruplar ile akaryakıt kaçakçılığı gibi diğer kaçakçılık faaliyetlerine karışan silahlı gruplar arasında çatışmalara sahne oldu.

Temsilciler Meclisi (TM), Zaviye Milletvekili Ali Ebu Zariba'nın da evinin hedef alındığı bombardımanları kınadı. TM tarafından yapılan açıklamada, bombardımanlar ‘sivillere ve sivil tesislere yönelik bariz bir saldırı’ olarak tanımlanarak kınandı. UBH’ye muhalif bir isim olan Ebu Zariba da Zaviye’deki evinin hedef alındığını söylediği bombardımanları kınadı.



Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
TT

Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)

Türkiye, geçen hafta Libya’nın doğusu ve batısındaki yönetimler arasında birliği sağlamak amacıyla görüşmelere ev sahipliği yaptı. Ancak görüşmelerden herhangi bir anlaşma çıkmadı.

xcdvfgbhj
Trablus’ta Abdülhamid Dibeybe hükümetine bağlı güçler arasında yer alan silahlı kişiler (AP)

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi üst düzey bir Türk yetkili, çarşamba günü AFP’ye yaptığı açıklamada, müzakerelerin henüz bir sonuç vermediğini belirtti.

Yetkili, “Görüşmeler şimdiye kadar ağırlıklı olarak iki tarafın askerî açıdan birleştirilmesine odaklandı. Siyasi birliğin sağlanması konusunun ise ilerleyen aşamada ele alınması bekleniyor” dedi.


Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
TT

Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)

Libya Temsilciler Meclisi, Doğu Akdeniz’de deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin dosyayı, ülkedeki siyasi ve kurumsal bölünmüşlüğün yanı sıra 2011’den bu yana devam eden geçiş süreci nedeniyle “incelemede” tutmaya devam etti. Bu durum, deniz anlaşmalarının sonuçlandırılmasını ertelerken dosyanın hukuki ve teknik boyutların ötesine geçen iç uzlaşılar ve bölgesel hesaplamalara bağlı kalmasına yol açıyor.

Deniz sınırlarının belirlenmesi konusu, Libya parlamentosunun Dışişleri Komisyonu üyelerinin geçen hafta sonu Atina’da Yunan parlamenterlerle yaptığı görüşmeler sırasında yeniden gündeme geldi. Libya tarafı, deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin anlaşmaların Bingazi’deki Temsilciler Meclisi bünyesinde hâlâ incelendiğini ve sınırları ilgilendiren tüm ülkelerin çıkarlarının ilgili hukuki çerçeveler doğrultusunda dikkate alındığını vurguladı.

Bu tutum, Libya’nın içinde bulunduğu geçiş sürecinin yanı sıra komşu ve Akdeniz ülkeleriyle sınırların belirlenmesine ilişkin meselelerin karmaşıklığı karşısında deniz sınırları dosyasının kurumsal bir süreç içinde tutulmasına yönelik parlamenter yaklaşımı yansıtıyor.

Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkan Yardımcısı Hasan el-Bergusi, meclisin yayımladığı açıklamada bu yaklaşımı şöyle ifade etti: “Bu dosyaların ele alınması, ülkenin bunları sonuçlandırmaya imkân verecek daha istikrarlı bir aşamaya ulaşmasına kadar diyalog ve sükûnet gerektiriyor.”

Çıkarların kesişmesi

Konu, Libya’nın Türkiye, Yunanistan ve Mısır’la kesişen çıkarları nedeniyle özel bir hassasiyet taşıyor. Dosya aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki petrol ve doğal gaz rezervleri ile yatırım güzergâhlarıyla da bağlantılı.

Ülke içindeki bölünmüşlük, Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasını daha da zorlaştırıyor. Libya’da yetki, Trablus’ta Abdülhamid ed-Dibeybe başkanlığındaki geçici Ulusal Birlik Hükümeti ile doğuda Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen Usame Hammad hükümeti arasında bölünmüş durumda.

Bu çerçevede Temsilciler Meclisi üyesi Abdüsselam Nasıye, deniz sınırları dosyasının sonuçlandırılması ve Libya’nın kaynaklarının korunmasının “öncelikle iç bölünmüşlüğün giderilmesi, devlet kurumlarının ve egemenlik kararının birleştirilmesiyle” başlayacağı görüşünü savunuyor.

rgty
Libya Temsilciler Meclisi’nin önceki oturumundan (Meclis Başkanı Akile Salih’in Basın Merkezi)

Nasıye, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Uzun süren geçiş döneminde siyasi, güvenlik ve ekonomik koşulların kırılganlığı, Libya’yı bölgesel güçlerin çıkarlarının kesiştiği bir sahaya dönüştürdü” dedi.

Nasıye, Libya’nın Doğu Akdeniz konusundaki tutumunun Türkiye veya Yunanistan safında yer almaktan ziyade “Libya’nın yüksek ulusal çıkarları” temelinde şekillenmesi gerektiğini vurguladı.

Nasıye’ye göre devlet kurumlarının birleştirilmesi ve sınırları koruyup kaynakları yönetebilecek ulusal kapasitenin oluşturulması, Libya’nın denizcilik alanındaki çıkarlarını uluslararası hukuk çerçevesinde savunmasını ve bölgesel gelişmelerle kendi kararını verebilen bir devlet olarak ilgilenmesini sağlayacak.

Hukuki ve siyasi karmaşıklıklar

Anlaşmazlığın kökeni, Trablus’taki savaşın sürdüğü 2019 yılında Libya’nın eski Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat zaptına dayanıyor. Anlaşmaya o dönemde Libya’nın doğusundaki yönetim karşı çıkarken Yunanistan da özellikle Girit olmak üzere Yunan adalarının haklarını etkilediğini savunarak mutabakatı reddetti. Ankara ise anlaşmanın hukuki sonuçlarının geçerli olduğunu savunuyor.

Son iki yılda doğu Libya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin iyileşmesine paralel olarak deniz sınırlarının nasıl hesaplanacağı konusunda anlaşmazlıklar daha karmaşık bir boyut kazandı. Özellikle Sirte Körfezi ve adaların hukuki statüsünün deniz yetki alanlarına etkisi tartışmaların merkezinde yer aldı.

Bu durum, Yunanistan’ın Girit’in güneyinde arama sahaları ilan etmesinin ardından Haziran 2025’te gerilimin yükselmesiyle daha belirgin hale geldi. Bu gelişme üzerine Hammad hükümeti itiraz ederek diyalog çağrısında bulundu ve anlaşmaların gözden geçirilmesini talep etti.

Dibeybe hükümeti ise daha önce deniz sınırları dosyasındaki anlaşmazlık noktalarını çözmek amacıyla Yunanistan tarafıyla bir dizi görüşmeye katılmıştı. Libya ve Yunanistan medyasında yer alan haberlerde bu görüşmelerin, müzakerelerin hızlı ilerlemesini engelleyen hukuki ve siyasi karmaşıklıklarla karşı karşıya olduğu belirtilmişti.

Hukuki açıdan deniz sınırlarının belirlenmesi, Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile imzalanan anlaşmaya ilişkin nihai bir tutum almadan önce kapsamlı bir hukuki, teknik ve siyasi inceleme yapmasını gerektiren karmaşık dosyalardan biri olarak değerlendiriliyor. Diplomat ve uluslararası hukuk uzmanı Muhammed ez-Zübeydi de bu görüşü destekliyor.

Zübeydi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada bu karmaşıklıkların çözümünde temel adımın deniz alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemelerin uluslararası deniz hukuku kurallarıyla, özellikle de 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’yle uyumunun incelenmesi olduğunu söyledi.

Zübeydi ayrıca anlaşmada yer alan koordinatların ve sınır çizgilerinin gözden geçirilmesi ve uluslararası hukuk ile deniz hukuku alanlarında uzmanlardan yararlanılması gerektiğini belirtti.

Zübeydi, deniz anlaşmalarının parlamentodan geçirilmesi senaryosunun “ülkeyi deniz anlaşmazlıklarına sürükleyebileceği ve bir ülkenin zarar görmesi halinde bu anlaşmazlıkların özellikle Uluslararası Adalet Divanı olmak üzere uluslararası yargı veya tahkim mercilerine taşınabileceği” uyarısında bulundu.

Jeopolitik boyutlar

Meselenin yalnızca hukuki boyutla sınırlı olmadığı görülüyor. Zübeydi’ye göre konu, Libya’nın Akdeniz’in merkezindeki konumu ve denizcilik alanındaki çıkarlarının bölge ülkeleriyle iç içe geçmesi nedeniyle siyasi ve jeopolitik boyutlar da taşıyor.

Özellikle Mısır, Yunanistan, Malta ve Türkiye ile denizcilik alanındaki çıkarların kesiştiğine dikkat çeken Zübeydi, “Libya ile Türkiye arasında yapılacak herhangi bir deniz düzenlemesi, diğer ülkelerin çıkarları üzerinde de etkiler yaratabilir” dedi.

Zübeydi, Türkiye’nin Libya’nın batısındaki askeri nüfuzu nedeniyle deniz mutabakatının parlamentodan geçirilmesi yönünde sürekli baskı bulunduğunu belirtti. Ancak kararın ertelenmesinin dosyanın kapatılması anlamına gelmediğini, aksine Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasına imkân verecek daha istikrarlı siyasi koşullar oluşana kadar dosyanın inceleme ve değerlendirme aşamasında tutulması anlamına geldiğini ifade etti.

Zübeydi ve Libyalı diplomatların değerlendirmelerine göre Libya’nın çıkarları, meselenin “günübirlik siyasi hesaplara indirgenmemesini”, hukuki ve teknik unsurların Libya’nın komşu ve Akdeniz ülkeleriyle ilişkileriyle birlikte dengelenmesini gerektiriyor.


Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
TT

Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)

İstanbul'dan Libya'ya giden özel jet Misrata Havalimanı’nda iniş sırasında pistten çıkarak alev almıştı. Libya Başsavcılığı, kazadan yara almadan kurtulan pilot ve yardımcı pilotun olay sırasında alkollü olduğunu açıkladı. İki pilotun gözaltına alınmasına karar verildiğini duyuran başsavcılık olayda can kaybının yaşanmadığı bildirildi.

Başsavcılık pilotların kimliklerini açıklamazken, özel Libya el-Ahrar televizyonu, uçağın kaptanının Alman, yardımcısının ise Türk olduğunu bildirdi.

Türkiye merkezli bir şirket tarafından işletilen özel uçağın, pazartesi günü Misrata Havalimanı’na iniş sırasında pistten çıktığı ve ardından alev aldığı bildirildi.

Televizyon kanalı, Türk vatandaşı bir kabin görevlisinin uçaktaki tek yolcu olduğunu aktardı.

Başsavcılık, soruşturmayı yürüten savcının iki pilotun uçağı “alkollü halde kullandıkları” yönündeki tespitiyle şüphelilerin tutuklu yargılanmasına karar verildiğini bildirdi.

gthyju
İtfaiye ekipleri, 14 Eylül 2026'da Misrata Uluslararası Havalimanı’nda düşen uçağın ardından çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. Görüntü sosyal medyadan alınmıştır (Reuters)

Başsavcılık, iki pilotun “kendi can güvenlikleri ve uçağın güvenliği açısından kesin bir tehlike, havalimanı ve kullanıcıları açısından potansiyel bir tehlike oluşturduğunu” ve ayrıca “uçağın geçtiği hava sahasının güvenliğini tehdit ettiğini” kaydetti.

Açıklamada, soruşturmayı yürüten savcının, olayla ilgili incelemeleri “ulusal ve uluslararası ilgili kurallar doğrultusunda” sürdürdüğü belirtildi.

İnternette yayılan görüntülerde, uçağın kokpit bölümü dışında tamamının alevler içinde kaldığı görüldü.