İsrail ordusu, aşırı sağcı bir tutum sergileyerek Gazze'den çekilmemesi gerektiğini düşünüyor

Smotrich, vakit kaybetmeden orduyu desteklerken, Washington liderliğindeki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nin kapatılmasını istedi

Gazze sınırı yakınında, İsrail'in güneyinde kurulan Washington liderliğindeki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nde bulunan İsrailli ve Amerikalı askerler (Reuters)
Gazze sınırı yakınında, İsrail'in güneyinde kurulan Washington liderliğindeki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nde bulunan İsrailli ve Amerikalı askerler (Reuters)
TT

İsrail ordusu, aşırı sağcı bir tutum sergileyerek Gazze'den çekilmemesi gerektiğini düşünüyor

Gazze sınırı yakınında, İsrail'in güneyinde kurulan Washington liderliğindeki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nde bulunan İsrailli ve Amerikalı askerler (Reuters)
Gazze sınırı yakınında, İsrail'in güneyinde kurulan Washington liderliğindeki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nde bulunan İsrailli ve Amerikalı askerler (Reuters)

Tel Aviv'deki siyasi kaynaklar, güvenlik kurumları genelinde ve özellikle İsrail ordusunda, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Şeridi'nin geleceğine ilişkin ayrıntılı planına yönelik eleştirilerin arttığını ortaya koydu.

İsrail ordusunun birçok üst düzey yetkilisi aşırı sağcı tutumlar benimsiyor ve Washington'ın iyimser açıklamalarını, özellikle Hamas'ın silahsızlandırılması ve yönetim otoritesinin kimliği konusunda, gerçekçi olmayan ve uygulama mekanizmaları eksik olarak değerlendiriyor gibi görünüyor.

Kaynaklara göre İsrail ordusu ikinci aşamanın şartlarından biri olan İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesinin ertelenmesini talep ediyor.

Trump'ın planına göre Gazze'den çekilme aşamalarının gösteren harita (Beyaz Saray)“Trump'ın planına göre Gazze'den çekilme aşamaları(Beyaz Saray)“

Ya biz ya onlar

İsrail’in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, hiç vakit kaybetmeden orduyu destekleyen bir açıklamada bulundu.

Daha da ileri giderek Gazze'deki durumu izleyen Kiryat Gat'taki Washington liderliğindeki Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'nin (CMCC) kapatılmasını isteyen Smotrich, 2005 yılında Gazze'den çekilme ‘hatasını’ düzeltmenin acil bir ihtiyaç olduğunu söyledi. İsrail gazetesi The Times of Israel'e göre Batı Şeria'daki yeni yerleşim birimi Yitzhar’ı tanıtan bir konuşmada Smotrich, İsrail'in Gazze Şeridi’ni kontrol altına almak için ‘bir 20 yıl daha bekleyemeyeceğini’ ifade etti.

İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Batı Şeria'daki Ma'ale Adumim yerleşimini genişletme planına ilişkin bir haritayı incelerken (Arşiv - AFP)İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Batı Şeria'daki Ma'ale Adumim yerleşimini genişletme planına ilişkin bir haritayı incelerken (Arşiv - AFP)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya Gazze'nin kontrolünü ele geçirmesi için çağrıda bulunan Smotrich, “Ya biz ya da onlar; ya İsrail'in tam kontrolü, Hamas'ın yok edilmesi, uzun vadede terörizmin bastırılmaya devam edilmesi, düşmanın yurtdışına göçünün teşvik edilmesi ve kalıcı İsrail yerleşimi ya da -Tanrı korusun- savaşın çabalarının ve maliyetlerinin boşa harcanması ve bir sonraki turun beklenmesi” ifadelerini kullandı.

Trump'ın planı İsrail için kötü

İsrailli aşırı sağcı bakan, ABD Başkanı Donald Trump'ın rehinelerin kurtarılmasındaki rolü nedeniyle İsrail'in minnettarlığını hak ettiğini, ancak ‘planının İsrail Devleti için kötü’ olduğunu ve bir kenara bırakılması gerektiğini ekledi.

“Gazze bize ait ve onun geleceği bizim geleceğimizi diğer herkesten daha fazla etkileyecek” diye vurgulayan Smotrich, Tel Aviv'in ‘sorumluluk alması ve askeri yönetim uygulaması’ gerektiğini söyledi.

Smotrich, Washington ile anlaşmazlık ve çatışma pahasına olsa bile, ABD'nin liderliğindeki ve Gazze'deki durumu ve Trump'ın planının uygulanmasını izlediği Kiryat Gat'taki CMCC’nin kapatılması çağrısında bulundu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen ekim ayında İsrail'in güneyindeki CMCC’yi ziyareti sırasında askerlerle konuşurken (AP)ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen ekim ayında İsrail'in güneyindeki CMCC’yi ziyareti sırasında askerlerle konuşurken (AP)

İsrail gazetesi Haaretz’in dünkü bir haberine göre güvenlik kaynakları, ABD Başkanı Trump’ın sivil altyapının geliştirilmesi ve hatta yüksek katlı kulelerin inşa edilmesini de içeren ‘Yeni Gazze’ vizyonu ile İsrail ordusuna şu ana kadar sunulan güvenlik anlayışları arasında önemli bir uçurum olduğunu belirtti.

Gazeteye konuşan bir kaynak, şunları söyledi:

“Bu planlar İsrail ordusunun yeni savunma konseptiyle uyumlu değil. Örneğin, yeni Gazze'de güneydeki yerleşim yerleri ve İsrail ordusunun mevzilerini gören yüksek katlı kuleler inşa etme planları var. Bu, güvenlik açısından düşünülemez ve bölgedeki kasabalara ve sahadaki güçlere doğrudan tehdit oluşturacaktır.”

Hamas zaten kontrolü ele geçirmiş durumda

İsrail ordusu, şekillenmekte olan anlaşmalara göre Hamas'ın yaklaşık iki ay içinde silahsızlandırılacağını açıkladı. Ancak güvenlik yetkilileri ne kendilerinin ne de Şin-Bet'in (İsrail'in iç güvenlik servisi) böyle bir eylemi gerçekleştirebilecek yetenekte ve buna hazır olan herhangi bir güçten haberdar olmadığını itiraf ediyor.

İsrailli yüksek rütbeli bir subay şöyle dedi:

“Kimse Hamas'ı silahsızlandırmayacak, özellikle de Hamas'ın halihazırda kontrol ettiği ve yeni Gazze inşa edildikten sonra da kontrol etmeye devam edeceği eski Gazze'de uluslararası güçlerin bunu yapacağı varsayımı kesinlikle temelsiz.”

Başka bir kaynağa göre İsrailli istihbarat yetkilileri, Hamas'ın savaşta zarar gören silah üretim kapasitesini ve askeri gücünü yeniden kazanmaya yönelik devam eden girişimleri konusunda uyardı.

Otoriteye ilişkin farklı değerlendirmeler

Ancak İsrail güvenlik yetkilileri, Filistin Yönetimi'ne ilişkin değerlendirmelerinde sağcı hükümetle aynı fikirde değiller. Hamas'ın güçlendiği mevcut durumu sürdürmektense Gazze Şeridi'ni Filistin Yönetimi'ne devretmeyi tercih edeceklerini ısrarla belirttiler.

Filistin Ulusal Güvenlik Kuvvetleri 101. Özel Operasyon Birimi (Filistin Ulusal Güvenlik Kuvvetleri internet sitesi)Filistin Ulusal Güvenlik Kuvvetleri 101. Özel Operasyon Birimi (Filistin Ulusal Güvenlik Kuvvetleri internet sitesi)

Yetkililer, karar alma sürecine yönelik hayal kırıklıklarını ve öfkelerini dile getirdiler. Şarku’l Avsat’ın Haaretz gazetesinden aktardığına göre üst düzey yetkililer, tüm sürecin onların bilgisi dışında, profesyonel görüşleri dinlenmeden veya dikkate alınmadan yürütüldüğünü belirtiyor. Konuyla ilgili bilgili eski bir üst düzey güvenlik kaynağına göre siyasetçiler, güvenlik kurumlarını önemli tartışmalardan uzak tutuyor.

Bu bağlamda İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, Hamas etkili bir şekilde silahsızlandırılana kadar İsrail ordusunun Sarı Hat’tan çekilmesine izin verilmemesini, İsrailli rehine Ran Gvili'nin cesedi iade edilene kadar Refah Sınır Kapısı’nın Gazzelilere açılmamasını ve savaşta hasar gören tünel ağının yeniden inşası için Hamas'a aktarılmasını önlemek amacıyla çimento, demir ve benzeri inşaat malzemelerinin Gazze Şeridi'ne girişini yakından izlemek için bir mekanizma kurulmasını talep etti.

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında Gazze Şeridi'ne girmek için bekleyen ağır ekipmanlar (AFP)Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında Gazze Şeridi'ne girmek için bekleyen ağır ekipmanlar (AFP)

Gazete, güvenlik kurumlarının endişe duyduğu bir başka konuyu; Amerika'nın Gazze Şeridi'nde bir liman kurma planına da dikkati çekti. Bu plan henüz sadece teoride olmasına ve pratikte uygulanmamasına rağmen güvenlik kurumları, ABD ve Türkiye ile Katar dahil olmak üzere Gazze Şeridi'nin yeniden inşasına katılan diğer ülkelerin, malların doğrudan Gazze Şeridi'ne girişini sağlayacak bir liman kurulmasına ilgi gösterdiğinin farkında.

Güvenlik kaynakları, bu adımın içerdiği güvenlik riskleri nedeniyle İsrail ordusu ve güvenlik kurumlarıyla tam ve dikkatli bir koordinasyon gerektirdiği konusunda uyardı.



İran'la gerilim sürerken ABD'nin üçüncü uçak gemisi Ortadoğu'ya geliyor

USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
TT

İran'la gerilim sürerken ABD'nin üçüncü uçak gemisi Ortadoğu'ya geliyor

USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)

İran'la gerilimin devam ettiği ve aylardır süren müzakerelerde ilerleme sağlanamadığı bir dönemde, ABD'ye ait üçüncü bir uçak gemisinin Ortadoğu'da konuşlandırılmış askeri güçlere katılması bekleniyor.

Şarku’l Avsat’ın New York Times gazetesinden aktardığı habere göre, USS Theodore Roosevelt uçak gemisinin pazartesi günü bölgedeki USS George H.W. Bush ve USS George Washington uçak gemilerine katılması planlanıyor. Axios haber sitesi ise ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, geminin pazar günü bölgeye ulaştığını bildirdi. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bu bilgiyi henüz resmen doğrulamadı.

Üçüncü uçak gemisinin ABD'nin bölgedeki askeri varlığını daha da güçlendirmek amacıyla mı gönderildiği, yoksa mevcut iki uçak gemisinden birinin yerini mi alacağı henüz netlik kazanmadı.

Üç uçak gemisinin de bölgedeki konuşlanmasını sürdürmesi halinde, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığı geçen nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış olacak.

Bu askeri hareketlilik, ABD Başkanı Donald Trump'ın büyük çaplı askeri operasyonlara yeniden başlamak istemediğine yönelik açıklamalarına rağmen Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam ettiği bir dönemde gerçekleşiyor.


Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında
TT

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

Irak Kürdistan Bölgesi, geçici bir müttefik ile kalıcı komşular arasında

İbrahim Hamidi

Washington, Kürdistan’a uzaktan bakabilir, ne zaman müdahale edeceğine ve ne zaman geri çekileceğine kendisi karar verebilir. Ancak Kürtler coğrafyalarından, tarihlerinden ve onlarca yıla, sınırları aşan “Amerikan ihanetlerinin” bıraktığı acı hatıralardan uzaklaşamaz.

Washington’ın gözünden Irak Kürdistan Bölgesi’nin haritası oldukça açık görünüyor: Petrol ve doğal gaz sahaları, boru hatları, şirketler ve yatırımlar, İran, Türkiye ve Suriye ile sınırlar ve terörle mücadelede bir ortak. Ancak sahadaki tablo çok daha karmaşık. Bağdat’la yaşanan kanlı çatışmalar, isyanlar ve iç savaşlarla dolu bir geçmiş, siyasi, sınıfsal ve aşiret temelli mücadeleler, iktidarı nesilden nesile devreden ancak kendi aralarında da rekabet eden aileler, kendilerine ait silahlı güçleri, güvenlik birimleri ve nüfuz alanları bulunan partiler... Bütün bunlara, coğrafyanın ve komşuların dayattığı koşullardan kaynaklanan derin bir mağduriyet duygusu da eşlik ediyor.

ABD, tarihsel ihanetlerin ve coğrafi baskıların acısını hâlâ yaşayan toplumlarda geçici ziyaretler ve kısa süreli varlıklarla kendi çıkarlarını koruyabilir mi? Irak Kürdistanı’nda Süleymaniye ile Erbil arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasıyla bu soru bir kez daha gündeme geldi.

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, birkaç gün önce Londra’da kendisine Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki anlaşmazlıklar sorulduğunda bu konudaki yaklaşımını ortaya koydu. Barrack, krizi “aileler arasındaki bir dizi anlaşmazlık” olarak nitelendirerek taraflara “aşiret kaynaklı ihtilafları” geride bırakma çağrısı yaptı. İki tarafa verdiği tavsiye ise “Bu meseleyi aşın” oldu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcisi, önceliklerin belirlenmesi konusunda oldukça netti. Gaz sahasına yönelik saldırılar kabul edilemezdi. Bölgeye gelir sağlayan Amerikan ve uluslararası şirketler de iç çekişmelerin rehinesi hâline gelmemeliydi.

Ancak Washington’ın yatırımları aksatan bir anlaşmazlık olarak gördüğü mesele, Kürtler açısından uzun bir çatışma tarihinin devamı niteliğinde. Kürtler arasındaki bölünme ne petrol ve doğal gazla ne de bugün Barzani ve Talabani aileleri arasındaki rekabetle başladı. Bu ayrışmanın kökleri, Kürt hareketi içindeki derin görüş farklılıklarına; geleneksel liderliklerle modern siyasi akımlar, kırsal kesimle kentler, zenginlerle yoksullar, aşiret yapısıyla sol hareketler ve toplumu örgütleme ve Kürtlere liderlik etme konusundaki iki farklı anlayış arasındaki mücadeleye uzanıyor.

Kürdistan Demokrat Partisi, Molla Mustafa Barzani’nin tarihsel liderliğiyle, toplumsal ve aşiret ağlarıyla özdeşleşti. Parti, meşruiyetinin önemli bir bölümünü silahlı mücadele geçmişinden ve Barzani liderliğinin ulusal sembol niteliğinden aldı. Celal Talabani liderliğinde kurulan Kürdistan Yurtseverler Birliği ise milliyetçi ve sol akımlardan beslenen, Süleymaniye’de güçlü bir toplumsal ve siyasi tabana sahip farklı bir siyasi eğilimi temsil ediyordu. Fikirsel ve toplumsal farklılıklar gerçekti. Bu farklılıklar, Kürt hareketi içinde zamanla kendi iktidar ve nüfuz kurumlarını oluşturan iki ayrı siyasi kimliğin şekillenmesinde etkili oldu.

1990’lı yıllarda patlak veren Brakuji, (Kürt iç savaşı)mevcut yaraları daha da derinleştirdi. Bölge iki ayrı yönetime bölünürken iç hesaplaşmalar, Bağdat, Tahran, Ankara ve Şam’ın müdahaleleriyle iç içe geçti. Söz konusu başkentler, bir Kürt oluşumunun ortaya çıkmasına karşı çıkıyordu. Washington, iki parti arasında anlaşma sağlanması için devreye girdi. İki yönetim yeniden birleştirildi ancak kurumların bütünleşmesi eksik kaldı. Güvenlik birimleri, silahlı kuvvetler ve çıkar ağları, Erbil ve Süleymaniye’deki iki nüfuz merkezi arasında bölünmüş olarak varlığını sürdürdü.

Burada dikkat çekici bir çelişki ortaya çıkıyor. Yaklaşık 30 yıl önce iki parti arasında uzlaşma sağlanmasına yardımcı olan ve 2003’te Bağdat’ın işgalinden birkaç yıl önce yönetimlerin birleştirilmesine katkıda bulunan Washington ile bugün Irak’tan çekilmiş, ekonomik ilişkiler, yatırımlar ve DEAŞ’a karşı hava gücü varlığı üzerinden nüfuzunu pekiştirmeye çalışan Washington aynı değil.

Yaralarla dolu bir topluma uzlaşma dayatmak mümkün olabilir. Ancak barışmayı sağlamak başka bir meseledir. Makamlar, bakanlıklar ve kaynaklar paylaştırılabilir, anlaşmalar imzalanabilir, ortaklıklar kurulabilir ve hükümetler oluşturulabilir. Fakat bir müttefikin tavsiyesiyle hafıza silinemez, liderlerin tokalaşmasıyla güvensizlik ortadan kaldırılamaz.

Bölünmenin şekillenmesinde coğrafya da önemli rol oynadı. İki partinin iç dinamikleri farklı köklere dayanırken dış ittifakları da birbirinden ayrıştı. Saddam Hüseyin sonrasında Bağdat’taki siyasi sistem değişti ancak merkezi yönetim ile Kürdistan Bölgesi arasındaki sorunlar değişmedi.

Süleymaniye, bölgenin doğusunda, İran sınırına daha yakın bir konumda bulunuyor. İki taraf arasındaki ilişkiler onlarca yıl öncesine uzanıyor. Bu ilişkiler yalnızca siyasi bir tercih değildi; coğrafyanın yanı sıra güvenlik, ticaret ve güç dengelerinin de dayattığı bir sonuçtu.

Buna karşılık Erbil ve Duhok, bölgenin kuzey ve batısında yer alıyor. Barzani ailesinin nüfuz alanları, sınır kapıları, ticari geçiş noktaları ve petrol ihracat hatları üzerinden Türkiye ile bağlantılı. Türkiye ile Kürt hareketi arasındaki karmaşık tarihsel geçmişe rağmen Ankara ile Erbil arasındaki ilişkiler zamanla stratejik bir ortaklığa dönüştü.

Benzer şekilde, “Yeni Suriye” ile Erbil arasındaki ilişkiler de Süleymaniye aleyhine gelişti. Süleymaniye, Beşşar Esed yönetimiyle daha güçlü ilişkilere sahipti. Şam ise artık Erbil’e, Talabani ailesinin müttefiki olan Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDG) zayıflatmadaki rolü üzerinden bakıyor.

Böylece iki parti arasındaki rekabet, yalnızca ikili anlaşmazlıkların belirlediği bir mesele olmaktan çıktı. Irak’ta nüfuz mücadelesi veren ancak dört ülkeye yayılan bir Kürt oluşumunun kurulmasını engelleme konusunda ortaklaşan bölgesel güçlerin dengelerinden de etkilenmeye başladı.

Burada bir başka çelişki daha ortaya çıkıyor. Washington, enerji ve güvenlik alanındaki çıkarlarını korumak için birleşik bir Kürdistan Bölgesi istiyor. Ancak coğrafya, iki partiyi farklı dış ilişkiler kurmaya yönelterek aralarındaki bölünmeyi derinleştiriyor.

Ziyaretçi ile komşu arasında temel bir fark var. ABD gelir ve gider. Ancak İran, Türkiye ve Suriye komşu ülkelerdir; yönetimleri değişse de hiçbir yere gitmezler. Washington’daki yönetimler değişir, öncelikler farklılaşır, ABD’nin bölgedeki varlığı azalabilir ya da genişleyebilir. Fakat coğrafya değişmez. Hükümetler, ittifaklar ve öncelikler ne kadar değişirse değişsin Süleymaniye İran’ın, Türkiye ve Suriye ise Erbil ile Duhok’un komşusu olmaya devam edecek.

Barrack’ın Londra’dan verdiği bir tavsiyeyle aşılabileceğini düşündüğü aile içi anlaşmazlık, Kürt dağlarından, vadilerinden ve tünellerinden bakıldığında varoluşsal bir denklem olarak görülüyor.

Washington, Kürdistan’a uzaktan bakabilir, ne zaman müdahale edeceğine ve ne zaman geri çekileceğine kendisi karar verebilir. Ancak Kürtler coğrafyalarından, tarihlerinden ve onlarca yıla, sınırları aşan “Amerikan ihanetlerinin” bıraktığı acı hatıralardan uzaklaşamaz. Onlar, kalıcı komşularıyla ve tavsiyelerle ortadan kaldırılamayacak bölünmelerle birlikte yaşamak zorunda.

Barrack gelir ve gider. O, geçici bir müttefiktir. Komşular ise kalıcıdır; nesilden nesile varlıklarını sürdürür, hiçbir yere gitmezler.


İsrail Eski Genelkurmay Başkanından itiraf: Esirlerimizin bir kısmını biz öldürdük

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (sağda) ve eski Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi (solda), Kasım 2024'te Gazze'deki operasyonlara ilişkin düzenlenen bilgilendirme toplantısında. (İsrail Hükümet Basın Ofisi)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (sağda) ve eski Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi (solda), Kasım 2024'te Gazze'deki operasyonlara ilişkin düzenlenen bilgilendirme toplantısında. (İsrail Hükümet Basın Ofisi)
TT

İsrail Eski Genelkurmay Başkanından itiraf: Esirlerimizin bir kısmını biz öldürdük

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (sağda) ve eski Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi (solda), Kasım 2024'te Gazze'deki operasyonlara ilişkin düzenlenen bilgilendirme toplantısında. (İsrail Hükümet Basın Ofisi)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (sağda) ve eski Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi (solda), Kasım 2024'te Gazze'deki operasyonlara ilişkin düzenlenen bilgilendirme toplantısında. (İsrail Hükümet Basın Ofisi)

İsrail ordusunun eski Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi, Hamas'ın Gazze Şeridi'nde tuttuğu İsrailli esirlerden sayısını açıklamadığı bir bölümünün, İsrail ordusunun askerî operasyonları, asker ve subaylarının açtığı ateş ile kullandığı patlayıcılar sonucu hayatını kaybettiğini itiraf etti.

Ancak Halevi, pazar günü New York'ta düzenlenen “antisemitizmle mücadele” konferansına katılımı sırasında söz konusu operasyonları savundu ve bu operasyonların arkasında kendisinin bulunduğunu söyleyerek övündü. Halevi, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın düzenlediği saldırıya benzeri görülmemiş ölçekte ve büyük bir güçle karşılık verilmesine karar verdiğini, bu kararın hükümetin hoşuna gitmediğini ancak kendisinin güçlükle ikna ettiğini söyledi.

Halevi, “Yaygın kanaatin aksine, Gazze'deki askerî baskı olmasaydı rehineleri geri getiremezdik” dedi. Ancak diğer bazı İsrailli yetkililerin kabul etmekten kaçındığı bir gerçeği de itiraf etti. Askerî operasyonlar sırasında yaşanan kararsızlıklar, baskılar ve aceleci hesaplamalar nedeniyle bazı esirlerin İsrail'in Gazze'ye düzenlediği hava saldırılarında, onları kurtarmak amacıyla arama yapan komandoların operasyonlarında veya ordunun esirlerin orada bulunduğunu bilmeden yürüttüğü askerî faaliyetler sırasında öldüğünü kabul etti.

İsrail ile Hamas arasında Gazze'de varılan ateşkes ve esir takası anlaşmasının ardından teslim edilen dört İsrailli esirin cenazelerini taşıyan araçlar, 15 Ekim 2025'te Tel Aviv'deki Ulusal Adli Tıp Merkezi'ne götürülüyor. (AFP)
İsrail ile Hamas arasında Gazze'de varılan ateşkes ve esir takası anlaşmasının ardından teslim edilen dört İsrailli esirin cenazelerini taşıyan araçlar, 15 Ekim 2025'te Tel Aviv'deki Ulusal Adli Tıp Merkezi'ne götürülüyor. (AFP)

Halevi, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki mevcut sağ hükümetin, 7 Ekim'de güvenlik kurumlarının “ihanet ettiği” ve Hamas'ın saldırısından önceden haberdar oldukları hâlde Netanyahu'nun görevden alınmasına yol açacak bir kaos yaratmak amacıyla bunu kimseye bildirmedikleri yönündeki iddialarını reddetti.

Halevi, “Siyasi liderlik bu konuda net bir açıklama yapmalı. 7 Ekim olaylarının ayrıntılarını çok iyi biliyorum. İlgili kişileri de tanıyorum. Onlarca yıl boyunca hayatlarını tehlikeye atarak görev yapmış hiçbir meslektaşımın Hamas'a yardım etmeye karar verebileceğine inanmıyorum” dedi.

Halevi, Hamas'a yardım edebilmek için tek bir işbirlikçinin yeterli olmayacağını, bunun çok geniş bir ağ gerektireceğini belirterek, “Aradan üç yıl geçti ve böyle bir kişiye ilişkin hiçbir bulguya rastlanmadı” ifadelerini kullandı.

Önlenebilir bir başarısızlıktı

Resmî bir soruşturma komisyonu kurulması konusuna da değinen Halevi, “Öğrenme ve toparlanma sürecinin bir parçası olarak İsrail, orduda yaptığımız gibi soruşturmayı tamamlamalı ve zor soruları gündeme getirmeli. Bu son derece önemli. 7 Ekim, önlenmesi mümkün olan bir başarısızlıktı” dedi.

Başarısızlığın düzeltilmesi için doğrudan ele alınması gerektiğini vurguladı.

Halevi'ye göre İsrail ordusunun Gazze'de operasyon düzenleme konusunda siyasi liderliği ikna etmesi uzun zaman aldı. Bu süreci şöyle anlattı:

“Yalnızca hava saldırılarına dayanan küçük çaplı operasyonlar anlayışını kırmak zorundaydık. Aksini düşünenler olduğunu biliyorum, ancak Gazze'nin içinde güçlü bir askerî baskı uygulamasaydık rehineleri geri getiremezdik. Bunu kanıtlayabilirim. Ne yazık ki hatalar yaptık... Bombalarımız rehinelerin ölümüne neden oldu. Elbette bu kasıtlı değildi. Onların orada bulunduğunu bilmiyorduk. Rehinelerin yerlerini daha doğru belirleyebilmek ve benzer hataları önlemek amacıyla yoğun bir öğrenme sürecinden geçtik.”

Öncelik sıralaması farklıydı

İsrail Eski Genelkurmay Başkanı, Gazze'de savaş yürütülmesi gerektiğini, ancak o dönemde öncelik sıralamasının İran, ardından Hizbullah ve son olarak Hamas şeklinde olduğunu belirtti. Bunun nedenini ise Hamas'ın böyle bir saldırı düzenleme niyetinde olduklarını bilmemeleriyle açıkladı.

Halevi, İsrail ordusu, iç istihbarat teşkilatı Şin Bet ve siyasi düzeydeki genel değerlendirmenin Hamas'ın savaş istemediği yönünde olduğunu söyledi.

Halevi'ye göre Hamas, Gazze'deki iki milyon Filistinlinin ihtiyaçlarını karşılayabileceğini kanıtlamak ve daha sonra Batı Şeria'yı kontrol altına almak istiyordu. İsrail'in temel kaygısının bu olduğu değerlendirmesinde bulunan Halevi, Hamas'ın kendilerinde bu kanaatin oluşması için büyük çaba harcadığını ileri sürdü.

Hamas'ın hayatını kaybeden lideri Yahya Sinvar, 2021 yılında Gazze'de düzenlenen bir etkinlikte. (AP)
Hamas'ın hayatını kaybeden lideri Yahya Sinvar, 2021 yılında Gazze'de düzenlenen bir etkinlikte. (AP)

Sürpriz saldırı ve cephelerin birleşmesi ihtimaline ilişkin endişeler hakkında da konuşan Halevi, “Yahya Sinvar bizi şaşırtmak ve eş zamanlı hareket etmek için elinden gelen her şeyi yaptı. Sabah saat 06.29'dan hemen sonra Gazze sınırına yakın bütün noktalara saldırdı” dedi.

Sinvar'ın, İsrail'in Gazze'ye yönelik bir kara harekâtı başlatmayacağına inandığını belirten Halevi, bunun nedenini Gazze'nin İsrail açısından karmaşık bir savaş alanı olarak görülmesine bağladı. Halevi, “Ne yazık ki onun böyle düşünmesine biz de yardımcı olduk” ifadelerini kullandı.

Halevi ayrıca 7 Ekim sabahının son saatlerinde Hizbullah'a bir mesaj gönderdiklerini belirterek, “Gazze'de hazırlıksız yakalandık ancak sizi yakından takip ediyoruz. En ufak bir adım atarsanız Lübnan'a ezici bir darbe indiririz” dediklerini ifade etti.