Endonezya Cumhurbaşkanı Joko Widodo’nun, Endonezya'da düzenlenen bölgesel zirvenin son gününde yaptığı açıklamaya göre, Güney Asya ülkeleri, Myanmar’daki kanlı şiddeti sona erdirmek için bir barış planının uygulanması konusunda ‘somut bir ilerleme’ kaydedemedi.
2021'deki darbeden bu yana ordu tarafından kontrol edilen Myanmar'da tırmanan şiddet, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'nin (ASEAN) Endonezya'nın Flores adasındaki üç günlük toplantısına damgasını vurdu.
Aung San Suu Kyi liderliğindeki demokratik hükümeti devirdikten sonra, askeri cunta binlerce kişinin ölümüne yol açan bir baskı başlattı.
ASEAN, krizi darbecilerle iki yıl önce varılan beş maddelik bir barış planıyla çözmeye çalıştı. Ancak bu çabalar şimdiye kadar başarısız oldu. Burma ordusu, uluslararası kınamayı görmezden gelerek ve rejim muhalifleriyle konuşmayı reddederek planı büyük ölçüde görmezden geldi.
Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığı habere göre Endonezya Cumhurbaşkanı, "Dürüst olmam gerekirse, beş maddelik konsensüsün (planın) uygulanması konusunda somut bir ilerleme olmadı" dedi. ASEAN’ı birleşmeye çağırdı, aksi takdirde örgütün ‘dağılma’ riskiyle karşı karşıya olacağı konusunda uyarıda bulundu.
Wododo, gazetecilere verdiği demeçte, "ASEAN'daki hiçbir ülkenin bunu görmek istemediğini düşünüyorum. ASEAN içinde veya dışında hiçbir taraf Burma'daki iç çatışmalardan fayda sağlayamaz. Şiddet sona ermeli” dedi.
Bölünmeler
Bu örgütün üye devletleri arasındaki bölünmeler, çabaları engellemiş görünüyor. Dışişleri bakanları arasındaki tartışmalara ilişkin bir iç rapor, bazı ülkelerin ‘tecrit dönemi amacına hizmet ettiği’ için askeri konsey üyelerini toplantılara geri döndürme çağrısında bulunduğunu ortaya koydu.
AFP’nin haberine göre belgede, ASEAN'ın, onu diğer önemli hedeflerden uzaklaştıran Myanmar ile ilgili yorgunluktan mustarip olabileceği de kaydedildi.
Myanmar halen ASEAN üyesi, ancak askeri grubun barış planını uygulamadaki başarısızlığı nedeniyle üst düzey zirvelere katılması yasaklandı.
Öte yandan gerginlik devam ederken, geçtiğimiz Nisan ayı ortasında ülkenin merkezinde yer alan Sagaing şehrine yönelik ölümcül hava saldırılarında en az 170 kişi öldü.
ASEAN'ın Myanmar'daki insani yardımını koordine eden diplomatları ve yetkilileri taşıyan bir araç konvoyunun ateş altında kalması sonrasında geçtiğimiz Pazar günü bölgesel blok üzerindeki baskı arttı. Bu örgütün liderleri, saldırıları ve insan hakları ihlallerini kınamanın yanı sıra, barış planının etkili bir şekilde uygulanması konusunda anlaşamadılar. Endonezya'nın sonuç beyanı, bu alanda bir zaman çizelgesi veya uygulama önlemleri içermiyor.
Endonezya Dışişleri Bakanı Retno Marsudi gazetecilere verdiği demeçte, bu ilerleme eksikliğinin ASEAN'ın ‘vazgeçmesi’ gerektiği anlamına gelmediğini söyledi.
Endonezya'nın gelecek yıl grubun başkanlığını komünist yönetimdeki Laos'a devretmesiyle, gözlemciler barış çabalarının sekteye uğramasından korkuyor.
Öte yandan Bölge liderleri, Güney Çin Denizi'ndeki ‘ciddi olayları’ ve çatışma risklerini azaltmak için bir davranış kuralları üzerinde devam eden müzakereleri ele aldılar. Pekin, her biri birbiriyle çelişen iddialara sahip dört ülke - Filipinler, Malezya, Vietnam ve Brunei - tarafından tartışılan bu deniz bölgesinin neredeyse tamamı üzerinde egemenlik iddiasında bulunuyor.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos zirvede "Güney Çin Denizi'nin silahlı çatışma yuvası haline gelmemesini sağlamalıyız” şeklinde konuştu.
Eylemsizliği nedeniyle eleştirilen Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'nin çalışmaları, uzlaşma ve karışmama ilkelerini destekleyen tüzüğü tarafından kısıtlanmaya devam ediyor.
Öte yandan Malezya Başbakanı Enver İbrahim, bölgedeki birçok ülkeyi güçlü bir şekilde etkileyen Myanmar krizi karşısında bu örgütü felç eden karışmama ilkesinin gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.
İbrahim dün Twitter hesabında yayınlanan bir videoda “ASEAN’ın, bize ilerlemek için hareket ve manevra esnekliği verebilecek yeni bir vizyona sahip olması gerek” ifadelerini kullandı.
