Kakhovka Barajı’nın patlaması: Sırlar ağı genişliyor

Reuters
Reuters
TT

Kakhovka Barajı’nın patlaması: Sırlar ağı genişliyor

Reuters
Reuters

Hussam İtani

Ukrayna’nın uzun zamandır beklenen karşı saldırısına dair spekülasyonların ardından Kakhovka Barajı’nda meydana gelen patlama, Ukrayna'nın doğusunda çatışmaların keskin bir şekilde artışa geçmesine sebep oldu.

Ukrayna güçlerinin geçtiğimiz günlerde Donetsk’in doğusunda, Rus güçlerinin kontrolündeki bölgelerin çevresine düzenlediği saldırıların ‘ihtiyatlı’ olduğu, az sayıda birliğin katıldığı kaydedildi. Böylece aslında bu operasyonların Rusların aylar önce Harkov ve Herson'dan çekilmesi ardından inşa etmeye başladıkları savunma hatlarının güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmeye yönelik keşif faaliyetlerinden başka bir şey olmadığı anlaşıldı. 

Askeri uzmanlar, saldırı operasyonları başlatmayan Moskova'nın acı dersler aldığı konusunda hemfikir. Zira Ruslar Kiev ve Harkov çevresindeki saldırılarında başarısız olmuş, saldırının ilk aşamalarında Ukrayna'nın güneybatısındaki Mıkolayiv'e doğru ilerlemeye çalışmıştı. Bunun üzerine Rusya, stratejik savunmaya geçmeye ve hatlarını güçlendirmeye karar verdi.

Ukraynalıların son iki gündeki saldırıları tabur ve sınırlı sayıda zırhlı tugay düzeyinde gerçekleşti. Esas olarak Rus savunmasının nabzının test edilmesi, yeni mayın tarlaları ve odak noktalarının bulunması, top ve füze destek noktalarının, elektronik savaş özelliklerinin, ikmal hatlarının ve birlik toplanma yerlerinin belirlenmesi amaçlandı. Geleneksel askeri istihbarat yöntemleri, bu yönde gerekli resmi oluşturmak için yeterli değildi.

Herson'da baraj suları altında kalan bölgeler (AFP)
Herson'da baraj suları altında kalan bölgeler (AFP)

Sınır ihlali Belgorod şehrine kadar ulaştı. Kiev yanlısı savaşçılar, Rusya'nın hazırlık düzeyini ve o bölgedeki Rus askerlerinin moralinin anlamak amacıyla Rus topraklarına girmeye başladı.

Moskova ve Kiev, geçtiğimiz yıldan bu yana Rus güçleri tarafından kontrol edilen Kakhovka Barajı'nın bombalanmasıyla ilgili karşılıklı suçlamalarda bulundu. Ukrayna Devlet Başkanı Vlademir Zelenskiy, saldırıyı bir grup Rus teröristinin gerçekleştirdiğini söyledi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Ukrayna kuvvetlerinin sabotaj eylemi gerçekleştirdiğini vurguladı.

Kakhovka Barajı'nın 6 Haziran gecesi patlaması ardından sel tehdidi altındaki Herson şehrinden tahliye edilen insanlar. (AP)
Kakhovka Barajı'nın 6 Haziran gecesi patlaması ardından sel tehdidi altındaki Herson şehrinden tahliye edilen insanlar. (AP)

Kaların erdiği mevsimde baraj arkasında biriken sular geniş alanları sular altında bırakabilir, böylece binlerce insanı etkileyebilecek insani bir felakete yol açabilir. Hatta Dinyeper Nehri üzerindeki bulunan Zaporijya Nükleer Santrali’nin çalışmasını aksatabilir, barajın üzerindeki mevcut hidroelektrik santralin akışı bozulabilir. Zira santraldeki reaktörleri soğutmak için nehirdeki su kullanılıyor. Bu santral Avrupa’daki en büyük nükleer santral olması dolayısıyla böyle bir durumda her iki taraf için de tehlike arz edebilir.

Baraj ve karşı saldırı

Tahminlerin çoğu, Ukrayna'nın beklenen karşı saldırısının barajın doğusunda, Zaporijya bölgesinde gerçekleşeceğini, yönünün kuzeyden güneye olacağına işaret ediyor. Böylece Rus kuvvetlerinin kontrol bölgelerinin birbirinden ayrılmasının, Rusya'nın 2014'te işgal ettiği Kırım yarımadasından kara ikmal hattının kesilmesinin hedeflendiği öngörülüyor. Barajın patlatılmasından askeri açıdan kimin zarar göreceği konusundaki belirsizlik ise artıyor.

Barajdan akan sular çevredeki arazileri sular altında bırakırken afetin boyutları ise haftalar sonra dahi netlik kazanmayabilir. Yüzlerce köy ve şehirden, bilhassa Herson'dan daha uzak bölgelere bir göç dalgası başlamış durumda.

Saldırıyı gerçekleştiren tarafın, Ukrayna'nın en büyük barajlarından birinin patlatılmasının bölgelere yansıyacak olumsuz veya olumlu sonuçlarını, yaklaşan çatışmalarda ne sağlayacağını dikkatle incelemiş olduğu düşünülüyor.

Buradan bakıldığında, Rusya ve Ukrayna taraflarının barajın patlatılmasındaki sorumlulukları neden inkar ederek suçu karşı tarafa yükledikleri anlaşılıyor. Nitekim henüz boyutları belirsiz derecedeki bir felakete yol açmanın maddi ve manevi sonuçları ne olursa olsun, herhangi bir tarafın patlamanın bu yönde itirafta bulunması, bir sonraki askeri niyetini ve eğilimini ortaya koyabilir. İki tarafta da düşman kuvvetlerin hareketini engellemek için suyun akışını ve yakındaki toprakları su basmasını kullanmaya çalışabilir.

Baltık Denizi'ndeki Rus gaz boru hatlarının Eylül 2022’de patlatılması, Rus filozof Alexander Dugin’in kızının öldürülmesi ve Kremlin’e yönelik insansız hava aracı saldırıları gibi Ukrayna-Rus savaşına damgasını vuran bir dizi gizemli operasyona Kokhavka Barajı’nın patlatılması de eklendi.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Majalla’dan çevrildi.



Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
TT

Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran’a sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi. Pentagon ise İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir operasyon için hazırlıklarını sürdürüyor; operasyonun güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da hedef alabileceği belirtiliyor.

Reuters’ın analizine göre, olası saldırı haberleri, Trump’ın danışmanlarının ekonomik kaygılara odaklanması için baskı yaptığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, bu yıl yapılacak ara seçimler öncesinde herhangi bir askeri tırmanışın siyasi risklerini öne çıkarıyor.

Trump, Ortadoğu’daki Amerikan birliklerinin yoğun şekilde takviye edilmesini ve İran’a olası bir hava saldırısına hazırlanılmasını emretti; operasyonun haftalar sürebileceği belirtilse de detay verilmedi.

Uzmanlar, Trump’ın İran’a odaklanmasını, ikinci döneminin ilk 13 ayında dış politikanın -özellikle askeri gücün geniş kullanımının- iç politika konularının önüne geçtiğinin en somut göstergesi olarak değerlendiriyor. Bu dönemde ABD halkının çoğunluğunun önceliği olan yaşam maliyeti gibi iç meseleler büyük ölçüde gölgede kaldı.

Trump’ın danışmanları, seçim öncesinde ekonomiye odaklanılması çağrısında bulundu

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın agresif söylemine rağmen yönetim içinde İran’a saldırı konusunda henüz ‘destek’ bulunmadığını açıkladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, Trump’ın danışmanlarının, kararsız seçmenlere ‘karışık mesajlar’ vermekten kaçınmanın ve ekonomiye öncelik vermenin önemini de fark ettiklerini belirtti.

Beyaz Saray danışmanları ve Cumhuriyetçi Parti kampanya yetkilileri, Trump’ın ekonomik konulara odaklanmasını istiyor. Geçen hafta bazı kabine üyeleriyle yapılan özel bir brifingde de bu konunun kampanyanın en önemli meselesi olduğu vurgulandı; toplantıya Trump katılmadı, ancak kaynak toplantıya katılanlardan biri olarak bilgi verdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre başka bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, Trump’ın dış politika gündeminin ‘doğrudan Amerikan halkı için kazançlar’ sağladığını söyledi. Yetkili, “Başkanın tüm adımları (ister dünyayı daha güvenli hale getirmek, ister ülkemiz için ekonomik kazanımlar sağlamak olsun) ABD’yi önceliklendiriyor” dedi.

Kasım ayında yapılacak seçimler, Trump’ın mensubu olduğu Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’nin her iki kanadındaki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Demokratların bir veya her iki meclisi kazanması, Trump için kalan başkanlık döneminde ciddi bir siyasi engel oluşturabilir.

Cumhuriyetçi stratejist Rob Godfrey, İran ile uzun süreli bir çatışmanın Trump ve Cumhuriyetçiler için büyük bir siyasi tehdit oluşturacağını söyledi. Godfrey, “Başkan, üç kez art arda Cumhuriyetçi Parti’den aday olmasını sağlayan siyasi tabanı göz önünde bulundurmalı; bu taban dış politikaya şüpheyle bakıyor ve dış çatışmalara karışılmasına karşı; çünkü ‘sonsuz savaşları bitirme’ vaat edilmiş açık bir seçim taahhüdüydü” dedi.

Cumhuriyetçiler, seçim kampanyasında geçen yıl Kongre tarafından onaylanan vergi indirimleri ile konut maliyetlerini ve reçeteli bazı ilaçları düşürmeye yönelik programları öne çıkarmayı planlıyor.

Venezuela’dan daha güçlü bir düşman

Bazı muhalif seslere rağmen, Trump’ın izoleci yaklaşımını savunan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketinin destekçileri, geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu görevden alan ani müdahaleyi destekledi. Ancak ABD, İran ile bir savaşa girerse Trump daha güçlü bir direnişle karşılaşabilir.

Trump, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varılmaması durumunda ülkeyi bombalamakla defalarca tehdit etti. Dün de uyarısını tekrarlayarak, “Onlar için adil bir anlaşma yapmaları en iyisi” dedi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

ABD, geçtiğimiz haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı ve Tahran’ı, tekrar bir saldırıya uğraması durumunda sert bir yanıt vermekle tehdit etti.

Trump destekçileri ‘kararlı ve sınırlı önlemleri’ destekliyor

Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemini kazanırken büyük ölçüde ‘Önce Amerika’ yaklaşımına dayandı; bu yaklaşım yüksek enflasyonu düşürme ve maliyetli dış çatışmalardan kaçınma taahhütlerini içeriyordu. Ancak anketler, yüksek fiyatları düşürme konusunda Amerikan halkını ikna etmekte zorlandığını gösteriyor.

Buna karşın Cumhuriyetçi stratejist Lauren Kole, Trump’ın destekçilerinin, eylem belirleyici ve sınırlı olduğu takdirde İran’a karşı askeri adımları destekleyebileceğini söyledi. Kole, “Beyaz Saray, atılacak her adımı Amerikan güvenliği ve iç ekonomik istikrarla açık şekilde ilişkilendirmeli” dedi.

Ancak anketler, halkın başka bir dış savaşa girme konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Trump’ın seçmenlerin ekonomik kaygılarını tamamen çözme vaadini yerine getirmedeki zorlukları göz önüne alındığında, İran ile olası bir tırmanış, başkan için ciddi riskler taşıyor. Trump, Reuters ile yaptığı son röportajda, partisinin ara seçimlerde zorluklarla karşılaşabileceğini kabul etmişti.

Savaşın çeşitli nedenleri

Tarih boyunca dış politika nadiren ara seçimlerde seçmenler için belirleyici bir konu olmuştur. Ancak Trump, Ortadoğu’ya iki uçak gemisi, savaş gemileri ve savaş uçaklarını içeren büyük bir güç sevk edince, İran önemli tavizler vermediği sürece askeri bir harekât gerçekleştirmekten başka seçeneği kalmamış olabilir. Aksi takdirde uluslararası alanda zayıf görünme riskiyle karşı karşıya.

Trump’ın olası bir saldırı için sunduğu gerekçeler ise belirsiz ve çeşitli. Ocak ayında, İran hükümetinin ülke genelindeki halk protestolarını bastırma kampanyasına yanıt olarak saldırı tehdidinde bulundu, ancak daha sonra geri adım attı.

"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Son dönemde ise askeri tehditlerini İran’ın nükleer programını sona erdirme talepleriyle ilişkilendirdi ve ‘rejim değişikliği’ fikrini gündeme getirdi. Ancak kendisi ve yardımcıları, hava saldırılarının bunu nasıl gerçekleştireceğini açıklamadı.

Beyaz Saray’daki ikinci yetkili, Trump’ın ‘her zaman diplomasiyi tercih ettiğinin ve İran’ın geç olmadan anlaşmaya varması gerektiğinin’ açık olduğunu söyledi. Yetkili, başkanın ayrıca İran’ın ‘nükleer silaha sahip olamayacağını, üretim kapasitesi bulunamayacağını ve uranyum zenginleştiremeyeceğini’ vurguladığını bildirdi.

Birçok gözlemci, Trump’ın bu belirsizliğini, Başkan George W. Bush’ın 2003’te Irak’ı işgal etme gerekçesiyle ortaya koyduğu net hedeflerle karşılaştırıyor.

Bush, ülkenin kitle imha silahlarını yok etmeyi amaçladığını açıkça belirtmişti; ancak bu hedeflerin daha sonra yanlış istihbarat ve asılsız iddialara dayandığı ortaya çıkmıştı.

Godfrey, ara seçimlerde belirleyici rol oynayan bağımsız seçmenlerin, Trump’ın İran ile nasıl başa çıktığını yakından izleyeceğini söyledi. Godfrey, “Seçmenler ve başkanın tabanı, Trump’ın argümanlarını sunmasını bekleyecek” dedi.


Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
TT

Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)

ABD ordusu, son aylarda yaşanan benzer olayların sonuncusu olarak, Doğu Pasifik'te bir tekneyi bombaladığını ve üç mürettebatın öldüğünü açıkladı.

Trump yönetimi, bölgede uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle imha edilen gemilerin başarısını övüyor. ABD ordusu, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, teknenin "uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarına karıştığını" belirtti.


Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
TT

Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)

Venezuela'nın geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez, devlet televizyonunda dün yayınlanan konuşmasında, "daha demokratik, daha adil ve daha özgür bir Venezuela" inşa etmek için çalıştığını söyledi.

Rodriguez, yüzlerce siyasi mahkumu serbest bırakacak tarihi af yasasının kabul edilmesinden bir gün sonra, dün yaptığı açıklamada, "Bugün daha demokratik, daha adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz ve bu herkesin çabasıyla yapılmalıdır" ifadelerini kullandı.