Uzmanlar: Wagner geri çekilmesine rağmen tehlike sona ermiş değil

Rusya’nın Rostov şehrinden bir vatandaş Wagner lideriyle fotoğraf çekiyor (AP)
Rusya’nın Rostov şehrinden bir vatandaş Wagner lideriyle fotoğraf çekiyor (AP)
TT

Uzmanlar: Wagner geri çekilmesine rağmen tehlike sona ermiş değil

Rusya’nın Rostov şehrinden bir vatandaş Wagner lideriyle fotoğraf çekiyor (AP)
Rusya’nın Rostov şehrinden bir vatandaş Wagner lideriyle fotoğraf çekiyor (AP)

Rusya bir buçuk gün içerisinde ‘çok gerçek’ bir silahlı ayaklanma tehdidiyle karşı karşıya kaldı.

Devlet Başkanı Vladimir Putin, başkent Moskova’ya doğru ilerleyen ve yol boyunca şehirleri işgal eden Wagner askerlerini cezalandırma sözü verdi.

Bunun ardından, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko’nun krizi yatıştırmak için Wagner lider Yevgeny Prigojin ile yaptığı sürpriz anlaşmanın ardından askerler geri adım attı ve çekildi.

Ancak buna rağmen bir takım uzmanlar bu geri çekilmenin Wagner tehlikesinin sona erdiği anlamına gelmediği konusunda uyardı.

Şarku’l Avsat’ın CNN’den aktardığı habere göre, Wagner lideri Prigojin’in geleceği hakkında pek çok şey belirsizliğini koruyor ve uzmanlar, nadir görülen bu ayaklanmanın sonuçları olmadan bu kadar çabuk ortadan kalkmayacağını söylüyor.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, isyan hareketine katılmayan Wagner üyelerinin Rusya Savunma Bakanlığı ile sözleşme imzalayacağını duyurdu.

ABD Ordusu’ndan emekli Binbaşı Mike Lyons Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Wagner grubunun Rus ordusundan farklı koşullara sahip ‘bağımsız bir savaş şirketi’ olduğunu söyledi.

Lyons açıklamasına şu ifadelerle devam etti;

Örneğin, Wagner üyeleri Rus ordusundan çok daha iyi yemek yerdi. Grubun bu zor şartlarla yaşayamayacağına inanıyorum. Bu da, tam bir asimilasyonun zor olacağı anlamına geliyor. Belki bazıları dağılır. Bu insanlar ülkeye değil, Prigojin’e sadıktır. Sanırım şu anda cevaplanmamış çok fazla sorumuz var.

Prigojin Belarus’ta öldürülebilir

Rusya uzmanı olan Jill Dougherty ise, “Putin, hainleri affetmez. Prigojin Belarus’a gitse bile, o yine de bir haindir ve bence Putin bunu asla affetmeyecektir. Prigojin’in Belarus’ta öldürüldüğünü görmemizin mümkün. Ancak bu Moskova için zor bir ikilem, çünkü Prigojin büyük desteğe sahip. Prigojin, nerede olursa olsun Putin için güçlü bir tehdit oluşturuyor” yorumunda bulundu.

Rostov şehrinden çekilmeleri sırasında Wagner askerleri (Reuters)
Rostov şehrinden çekilmeleri sırasında Wagner askerleri (Reuters)

CNN’e görüş bildiren çok sayıda uzman, Putin’in krizi atlatmasına rağmen, artık sadece dünya ve düşmanları önünde değil, halkı ve ordusu önünde de zayıf göründüğünü söyledi.

Moskova içinde Putin’in konumunu baltalamak için bir fırsat görenler veya rakipler varsa, bu bir risk oluşturabilir.

Dougherty konuya ilişkin şu yorumu yaptı;

Putin olsaydım, Rostov’dan ayrılan Wagner birlikleri için tezahürat yapan insanlardan endişe duyardım. Sokaktaki sıradan Ruslar neden az önce darbe yapmaya çalışan insanları alkışladı? Bu, belki onları destekledikleri veya onlardan hoşlandıkları anlamına gelir. Her ne ise, Putin için gerçekten kötü bir haber.

Eski bir CIA Rusya operasyonları şefi olan Steve Hall, deneyimli Rusya gözlemcilerinin bile son olaylar karşısında şaşırdığını söyledi.

Hall, Putin’in sonuçta daha kötü durumda olduğuna ve zayıfladığına dikkat çekerek, “Putin bunun tam anlamıyla aylar önce geldiğini görmeliydi. Nasıl biteceğini göreceğiz. Hikayenin henüz bittiğini düşünmüyorum” dedi.



Tetteh: UNSMIL arabuluculuk çabalarında başarısız oldu

UNSMIL Başkanı Hanna Serwaa Tetteh (Getty)
UNSMIL Başkanı Hanna Serwaa Tetteh (Getty)
TT

Tetteh: UNSMIL arabuluculuk çabalarında başarısız oldu

UNSMIL Başkanı Hanna Serwaa Tetteh (Getty)
UNSMIL Başkanı Hanna Serwaa Tetteh (Getty)

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin Libya Özel Temsilcisi ve Libya'daki BM Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Hanna Serwaa Tetteh, Libya Temsilciler Meclisi ile Devlet Yüksek Konseyi (DYK) arasında, ülkede bir çözüme ulaşmak için siyasi bir ‘yol haritasının’ uygulanmasına başlanması yönündeki arabuluculuk çabalarının başarısız olduğunu kabul etti.

Tetteh, BM'nin çabalarına rağmen Temsilciler Meclisi ile DYK arasında siyasi bir yol haritası için atılması gereken ilk iki adımının tamamlanmasında somut bir ilerleme kaydedilemediğini BM Güvenlik Konseyi (BMGK) üyelerine üzüntüyle bildirdi.

Libya'daki durumun, yargı sistemi de dahil olmak üzere ‘birçok alanda kötüye gittiğini’ belirten UNSMIL Başkanı, bunun ‘ülkenin birliği için ciddi sonuçlar doğuracağını’ söyledi.

Bunun ‘kırmızı çizgi olduğunu ve bu çizgiyi aşmanın devletin birliğini zedelediğini’ açıklayan Tetteh, Libyalı liderlere ‘gerginliği tırmandıracak adımlardan kaçınmaları ve birleşik yargıyı korumaya kararlı Libya yargı ve hukuk uzmanlarından oluşan Bağımsız Libya Arabuluculuk Komitesi ile iş birliği yapmaları’ çağrısında bulundu.


Rusya Dışişleri Bakanı, ABD'nin İran'a yeni bir saldırı düzenlemesi konusunda uyardı

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov (Reuters)
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov (Reuters)
TT

Rusya Dışişleri Bakanı, ABD'nin İran'a yeni bir saldırı düzenlemesi konusunda uyardı

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov (Reuters)
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov (Reuters)

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov dün yayınlanan bir röportajda, ABD'nin İran'a yönelik herhangi bir yeni saldırısının korkunç sonuçlar doğuracağını belirterek, İran'ın barışçıl nükleer programını sürdürmesine olanak tanıyacak bir çözüme ulaşılabilmesi için itidal çağrısında bulundu.

Al-Arabiya televizyonu, ABD’li ve İranlı müzakereciler arasında Washington ile Tahran arasında tırmanan krizi yatıştırmak için Cenevre'de dolaylı görüşmeler yapmasından bir gün sonra Lavrov'un röportajını yayınladı.

Bakanlığın internet sitesinde yayınlanan röportajda Lavrov, "Sonuçlar iyi olmayacak. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından izlenen İran'daki nükleer tesisler zaten saldırıya uğradı. Değerlendirmemize göre nükleer bir kaza riski vardı. Arap ve Körfez ülkelerinin bölgedeki tepkilerini yakından takip ediyorum. Kimse gerginliğin tırmanmasını istemiyor. Herkes bunun ateşle oynamak olduğunu anlıyor” ifadelerini kullandı.

Lavrov, gerginliğin tırmanmasının, İran ile başta Suudi Arabistan olmak üzere komşuları arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesi gibi son yıllarda atılan olumlu adımları bozabileceğini belirtti.

Öte yandan ABD'li üst düzey bir yetkili dün Reuters'a verdiği demeçte, İran'ın Cenevre’deki görüşmelerin ardından ABD ile arasındaki anlaşmazlıkları nasıl çözeceğine dair yazılı bir teklif sunmasının beklendiğini söyledi. Yetkili, ABD ulusal güvenlik danışmanlarının dün Beyaz Saray'da bir araya geldiğini ve bölgede konuşlandırılan tüm ABD askeri güçlerinin mart ayı ortalarına kadar yerlerine ulaşması gerektiği konusunda bilgilendirildiğini belirtti.

ABD, İran'ın nükleer programını tamamen terk etmesini talep ediyor, ancak İran bunu kategorik olarak reddediyor ve nükleer silah geliştirmeye çalışmadığını söylüyor.

Lavrov’a göre Arap ülkeleri Washington'a ‘İran'ın meşru haklarını ihlal etmeyen bir anlaşma arayışında ve itidal çağrısında bulunan’ ve ‘İran'ın uranyum zenginleştirme programının barışçıl niteliğini garanti altına alan bir anlaşma arayışında olmasını açıkça talep eden’ sinyaller gönderdi.


İran iki kritik hafta ile karşı karşıya

Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)
Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)
TT

İran iki kritik hafta ile karşı karşıya

Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)
Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)

İran, diplomatik yolun başarısızlığının askeri harekete kapı açabileceği yönündeki ABD uyarıları arasında, nükleer programı hakkında ayrıntılı yazılı öneriler sunmak için “kararlı” olarak nitelendirilen iki haftalık bir süre ile karşı karşıya. ABD’li bir yetkili CBC'ye yaptığı açıklamada, Cenevre’deki görüşmelerde İran'ın sınırlı bir süre için uranyum zenginleştirmeyi askıya almak da dahil olmak üzere bazı öneriler sunduğunu, ancak bunların zenginleştirmenin tamamen sona erdirilmesi talebini ‘tek başına karşılamadığını’ söyledi. Yetkili, 14 gün içinde pratik öneriler sunmak için ‘topun artık Tahran'ın sahasında olduğunu’ vurguladı.

Öte yandan ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ülkesinin İran'ın nükleer silah elde etmesini ‘bir şekilde’ engelleyeceğini belirtti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ülkesinin Başkan Trump'ın kırmızı çizgilerine bağlılığını teyit etti. Vance, görüşmeler sırasında İranlıların “bunu kabul etmek istemediklerini” gösterdiklerini söyledi.

Diğer taraftan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi'ye Tahran'ın müzakereleri tamamlamak için ‘tutarlı bir ön çerçeve’ hazırladığını bildirdi.

Washington Yakın Doğu Politikası Enstitüsü analistlerinden Ferzin Nedimi, ABD'nin taleplerini İran'ın füzeleri ve bölgesel davranışlarını da kapsayacak şekilde genişletmesiyle müzakerelerin ‘pratik bir çıkmaza girdiğini’ düşünüyor. Nedimi, gerilimi geciktirmek için aşamalı bir anlaşma yapılmasının muhtemel olduğunu öne sürdü. New America Enstitüsü'nden Barak Barfi de iki tarafın itibarlarını koruyacak bir formül bulmaya çalıştıklarına işaret ederek, zamanın henüz dolmadığını söyledi.