Muhammed İştiyak
"Beluç Kurtuluş Ordusu" örgütünün Pakistan'daki intihar operasyonlarında kadınları çalıştırma olgusunun birbirine dolanan ipleri ve büyüyen acısı...
Olayın ayrıntıları Independent Urdu'nun araştırması tarafından ortaya çıkarıldı, ancak bunların en tehlikelisi, bu Asya ülkesinde eğitimli kadınların radikal örgütlere katılımının artması olmaya devam ediyor.
Yaklaşık 14 ay içinde Pakistan, Beluç Kurtuluş Ordusu tarafından üstlenilen ve 25 ila 30 yaşları arasındaki eğitimli iki genç kadın tarafından gerçekleştirilen iki intihar saldırısına tanık oldu.
İlk saldırı Şari Beluç tarafından geçen yılın nisan ayında Karaçi şehrinde gerçekleştirildi, Semiyye Kalanderani Beluç ise geçtiğimiz haziran ayında Belucistan'daki Turbat bölgesini hedef aldı.
Ancak Belucistan'da bir kadın tarafından gerçekleştirilen ilk intihar saldırısı 2013 yılına dayanıyor.
Aynı yılın haziran ayı ortalarında bir kadın intihar bombacısı Sardar Bahadur Khan Kadın Üniversitesi'nin öğrencilerini taşıyan bir otobüsün yakınında kendini patlatarak 14 kız öğrencinin ölümüne sebep olmuştu.
Bu iki Beluç kadın intihar bombacısı kim?
Şari Beluç ve Semiyye Kalanderani Beluç, yasaklı Pakistan örgütü "Beluç Kurtuluş Ordusu"na mensuptu, ilk genç kadın öğretmenlik alanında çalışırken, ikincisi örgütün medya kanadında çalışıyordu.
Tarihsel olarak Şari, intihar saldırısı gerçekleştiren ilk Beluci kadın olarak sınıflandırıldı.
30 yaşındaki kadın, Karaçi Üniversitesi'nde Çinlileri hedef alarak üçü Çinli dört kişiyi öldürdü.
Belucistan'ın Turbat ilçesinden olan Şari, evli ve Mah Rosh (sekiz yaşında) ve Mir Hassan (dört yaşında) olmak üzere iki çocuk annesi.
Ayrıca yüksek lisans derecesine sahip ve Zooloji eğitimini Karaçi Üniversitesi'nde tamamlamayı planlanlıyor.
Öğretmen oldu ve Kalatak bölgesinde lise öğrencilerine ders veriyordu. Öğrenciliğinden beri Beluc Öğrenci Örgütü platformundan milliyetçi nitelikteki siyasi faaliyetlerde aktif olmasının yanı sıra, ailesinin de iyi bir eğitim itibarı vardı, bu nedenle kızı intihar saldırısını gerçekleştirdiğinde ilk başta şaşırdı.
Semiyye Kalanderani Beluç (25) ise Belucistan'ın Kuzdar ilçesine bağlı Totak bölgesinden ve "Beluç Kurtuluş Ordusu"nun kurucusu Eslem Beluç'un oğlunun eşi.
Dedesi, amcası ve bazı akrabalarının 2011 yılında bölgelerindeki askeri operasyon sırasında kaçırılıp kaybolduğu bildirildi.
Semiyye, gazetecilik alanıyla ilişkili eğitimli ve askeri örgütün medya kanadında çalışan bir kişiydi. Bu yılın haziran ayı sonlarında Turbat'ta güvenlik güçleri mensupları bir intihar saldırısında hedef alındı.
Şari ve Semiyye gençti ve iki saldırının ardından isimleri Twitter'da tartışma konusu oldu.
İki kadın intihar bombacısı son mesajlarını ayrı ayrı kaydetti, ancak her biri Belucistan vilayetindeki yoksunluk hissinden ve Beluç askerlerinin yanında savaşma kararlılığından bahsetti.
Semiyye'nin böyle bir örgüte katılmasının arkasındaki sebep, ailesinin maruz kaldığı taciz ve güvenlik güçlerinin Belucistan'da Pakistanlı militanlara yönelik çeşitli operasyonları sırasında akrabalarının kaybolması olabilir. Ancak Şari Beluç aile üyelerinden hiçbiri tutuklanmadı veya kaybolmadı.
Neden özellikle kadınlar?
"Belucistan Kurtuluş Ordusu"nun oluşumu 1970 yılına dayanırken, örgütün askeri kanadı Belucistan vilayetinde özyönetim elde etmek için faaliyetlerine devam edeceğini söylüyor.
Pakistan hükümeti kendi payına, onları ulusal yola dahil etmek için Beluç Kurtuluş Ordusu ve diğer ayrılıkçı örgütlerle defalarca görüşmeye çalıştı. Ancak İslamabad beklenen büyük başarıyı yakalayamadı.
Örgütün intihar operasyonlarında kadınları kullanmasına ise örgüt şu yanıtı verdi:
Beluç hareketinde kadın ve erkek eşitliği var. Dolayısıyla kadınların neden kullanıldığı sorusu temelde yanlış ve cinsiyet ayrımcılığına dair gerici fikirlere dayanmakta.
Beluç Kurtuluş Ordusu'na göre örgüt kadınları kullanmıyor, bunun yerine Beluci kadınlar, en yüksek liderlikten savaşan askerlere kadar örgütün mücadelesinde erkekler kadar yer alıyor.
Belucistan'ın sorunları neler?
Pakistan'ın doğal kaynaklar açısından zengin güneybatı Belucistan bölgesindeki milliyetçi partiler, devletin bölgedeki geri kalmışlığı gidermek için gerçek adımlar atmadığından şikayet ediyor.
Bu adımların atılmaması Belucistan'da yaşayanlar arasında yoksunluk duygusunu artırıyor. Güvenlik durumu da her zaman soru konusu oldu.
Ayrıca İslamabad'daki merkezi hükümetler, Beluç halkı arasındaki yoksunluk hissini ortadan kaldırmak için tedbirler alındığını söylüyor.
Pakistan hükümeti, sözlerinin güvenilirliğini, sırayla bölgenin sorunlarını çözmek için tavsiyelerde bulunan parlamento komiteleri oluşturarak kanıtladı.
Bu tavsiyelerin bir kısmı da hayata geçirildi, ancak bu, Beluci milliyetçi partilerin endişelerini ve şikayetlerini gidermeye yetmedi.
Kadın intihar bombacılarının sırları
Pakistan meseleleri uzmanı Zahid Hüseyin ise Belucistan sorununun çok eski olduğunu ve zaman geçtikçe daha da karmaşıklaştığını belirterek şunları söyledi:
Silahlı örgütlerin operasyonlarını artırmasının birçok nedeni olabilir. Bunlardan en önemlisi, gençliğin devletten soyutlanmışlık duygusu ya da hayal kırıklığı ve öfke duygusudur ve kadınların bu tür operasyonlara katılması bana bir umutsuzluk işareti gibi geliyor. Bu olay aynı zamanda tehlikeli çünkü Beluciler geçmişte intihar operasyonlarına başvurmadı ve bu durum gerçekten endişe verici. Devamsız olanların sayısı artıyor, bu da devletin güç kullanarak sorunu çözmeye çalıştığı anlaşılıyor. Ancak şu ana kadar anlaşılan, terör operasyonlarının siyasi nedenlerinin üzerinde durulmadığı.
Hüseyin, Beluç çocuk ve kadınlarının, Karaçi ve İslamabad gibi büyük şehirlerde devamsızlık ve zorla kaybetmeye karşı yıllardır protesto yaptıkları konusunda uyarıda bulundu. Hüseyin, açıklamalarına şöyle devam etti:
İntihar operasyonlarındaki bu artış, asıl sebebin mevcut çaresizlik hali olduğunu gösteriyor. İnsanlar yıllardır kayıp olan yakınları hakkında hiçbir şey bilmiyorlar, ölü mü diri mi bilmiyorlar, bazen cesetlerini buluyorlar, bu sebepler diğerlerinden daha derin.
Hüseyin, diğer ülkelerin bu tür hareketlerden yararlanmaya çalıştıklarına dikkat çekti.
Ancak her halükarda biri hakkında bir şikayet varsa, ona karşı hukuk çerçevesinde önlem alınmasının daha iyi olduğunu da belirtti.
Buna karşılık, Pakistan Barış Çalışmaları Enstitüsü (hükümet dışı) müdürü Muhammed Amir Rana, "eyaletteki devlet karşıtı duyarlılığın artması nedeniyle kadınların artık Belucistan'daki silahlı mücadelenin bir parçası olduğunu" belirtti.
Rana'ya göre, "kadınların intihar saldırıları yeni değil çünkü dünyadaki milliyetçi hareketler genellikle sola yöneliyor ve Belucistan'daki durum da bundan farklı değil ve buradaki savaşçıların eğilimleri de aynı yönde."
Kadınların erkekler gibi kontrol noktalarında muayene edilmediğini, bu nedenle bazen Torbet gibi operasyonların yapıldığını da sözlerine ekledi.
Rana, Beluç Kurtuluş Ordusu'nun daha fazla kadın savaşçısı olduğu iddiasıyla ilgili endişelerini dile getirdi.
Bu da örgütün Turbat'taki intihar saldırısının ardından yayınladığı, canlı bombanın fotoğrafını ve ayrıntılarını içeren bir video aracılığıyla oldu.
Çözüm nerede?
Pakistan işlerinde uzman olan Zahid Hüseyin, hükümeti yasadışı operasyonları derhal durdurmaya ve siyasi sorunları çözmeyi yeniden düşünmeye çağırarak şöyle dedi:
Beluciler birçok sorunla karşı karşıya. Radikal hareketler, daha önce böyle bir yönelime sahip olmayan bölgelerde bile ivme kazanıyor. Bu hareketlerden etkilenenlerin çoğu eğitimli sınıftandır, kimisi tutkuya yenik düşmüş, kimisi de dışarıdan kullanılmakta. Ancak devletten soyutlanma fikrini sona erdirmek için siyasi yolu kullanarak kök nedenlere odaklanmalı ve Belucilerin devlete olan güvenini yeniden tesis etmeye yardımcı olacak bir atmosfer yaratmalıyız.
Hüseyin, açıklamalarına şöyle devam etti:
Güven oluşturmak ve zorla kaybedilenlerin ailelerine yakınları hakkında bilgi vermek, kızgın Beluç ile görüşmeler yapmak için gerekli ve ekonomik sorunlara odaklanılmalı. Belucistan'da ekonomik koridor projesi çalışılırken bölge halkı haklarını alamamışken Belucistan'daki kaygı daha da artacak.
Hüseyin, Pakistan hükümetinin, sorunları siyasi olarak çözmeye çalışırsa, terör operasyonlarını ve kadınlar tarafından gerçekleştirilen intihar saldırılarını kontrol edebileceğine inanıyor.
Buna karşılık, Belucistan İçişleri Bakanı Mir Ziya Langove "kadınların bu tür operasyonlara dahil edilmesinin geleneklerimize yönelik bir saldırı olduğu ve bunun büyük bir sorun olduğu" değerlendirmesinde bulundu.
Bakan, “En ciddi sorun, kadınları intihar operasyonlarına atarak, naif ve masumları bu amaçla istismar ederek geleneklerimizin çiğnenmesi” dedi.
Belucistan'da artan terör operasyonları dalgasıyla ilgili bir soruya yanıt olarak Mir Ziya, bu sorunun yerel düzeyde değil, küresel düzeyde güvenlik empoze ettiğini söyledi.
Vatandaşları korumak için askeri operasyonların hükümetin sorumluluğunda olduğunu ve bu sorumluluğu ihmal etmeyeceklerini kaydetti.
Mir Ziya, “İstihbarat bilgilerine dayalı olarak militanlara yönelik operasyonlar halen devam ediyor ve kadınları tutukladığımızda Beluci geleneklerinden söz edilmemeli, bu önlemleri insanların hayatını korumak için alıyoruz” dedi.
Militanların olası hareketini önlemeye yönelik tedbirlerle ilgili olarak, eyaletin içişleri bakanı, yasadışı hareketi önlemek için İran ve Afganistan sınırlarına bir çit çekildiğini söyledi.
Belucistan İçişleri Bakanı Mir Zia Langove geçen ay düzenlediği basın toplantısında Pakistan devletinin sorunları diyalog yoluyla çözmeye inandığını söyledi.
Bakan, “Diyalog son çare. Haklarını alamayanlar, haklarını hukuka uygun ve anayasaya uygun şekilde talep etmeli. Bizimle görüşmek isteyen olursa hazırız ama devletin temelleriyle alay edenlere, anayasaya saygı duymayanlara taviz verilmeyecek” ifadelerini kullandı.
Independent Arabia - Independent Türkçe
Başkan Donald Trump, Beyaz Saray Devlet Yemek Salonu'nda davetlilere konuşuyor (Arşiv-AP)
"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)
