Sosyal medya, insanların kötü davranışlarını ödüllendirmek için mi tasarlandı?
Cevap kesinlikle evet… Bunun nedeni sosyal medya platformlarında ödülün merkezinde popülerliğin yer almasıdır. Gönderinin diğer kullanıcılardan aldığı yanıtların, beğenilerin ve yorumların sayısı da bunu kanıtlıyor. Ardından algoritmalar, dikkati çeken gönderilere erişimi kolaylaştırıyor.
Yaygın olarak okunan içerikleri paylaşmak tek başına bir sorun olmasa da sosyal medya platformlarının tasarımı gereği dikkat çeken tartışmalı içeriklere öncelik verildiğinde bu başlı başına bir sorun haline geliyor.
Sosyal medya platformları, kullanıcıların en ilgi çekici bilgileri, doğruluğunu ve olası zararlarını dikkate almaksızın paylaşma alışkanlıklarını otomatik olarak oluşturmasına olanak sağlayan bir yapıya sahiptir. Bu sebeple nefret içerikli söylemler, diğer gruplara yönelik eleştiriler, sahte haberler artıyor ve dezenformasyon genellikle gerçeklerden daha hızlı ve daha geniş bir alana yayılıyor.
Psikoloji alanında araştırmalar yapan Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden Ian Anderson, Yale Üniversitesi’nden Jesse Callahan ve Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde Psikoloji ve İşletme Profesörü Wendy Wood, 2023 Nobel Ödülleri Zirvesi'ne sunulan ortak çalışmalarında, sosyal medyanın zaten yüksek kaliteli içerik paylaşma konusunda kullanıcı alışkanlıkları yaratma potansiyeline sahip olduğunu ve sosyal medya kullanıcılarının, sosyal medya platformlarının ödül yapısında bazı ayarlamalar yaptıktan sonra doğru ve gerçeklere dayalı bilgiler paylaşmaya başladıklarını belirttiler.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre alışkanlıktan kaynaklanan yanlış bilgi paylaşımı büyük bir sorun teşkil ediyor. Facebook tarafından yapılan araştırmaya göre daha önce paylaşılan içeriğin tek bir tıklama ile paylaşılabilmesi yanlış bilginin yayılmasına yol açıyor. İçeriğin iki kez alıntılanması, metin olarak paylaşılan yanlış bilginin yüzde 38, görsel olarak paylaşılan yanlış bilginin ise yüzde 65 görüntüleme oranını oluşturuyor.
Yeni ödül yapısı
Yeni ödül yapısının etkisini araştıran üç araştırmacı, doğru içerik paylaşan ve yanıltıcı bilgilerden uzak duran bazı kullanıcılara platformlarda içerik paylaşırken genellikle aldıkları beğeniler gibi olumlu sosyal geri bildirimlere benzer şekilde para ödülleri verdiklerini söylediler.
Araştırmacılar, söz konusu çalışmada şunları belirttiler:
“Dikkat çekmekten ziyade doğruluğu ön plana çıkaran yeni bir ödül yapısı oluşturduk. Araştırmamıza katılan sosyal medya kullanıcıları, ödüllerden önceden açıkça haberdar edilmeden bilgi paylaşarak ve sonucu gözlemleyerek neler elde edebileceklerini öğrendiler. Bu da bizim tarafımızdan yapılan müdahalenin kullanıcıların hedeflerini değiştirmediği, yalnızca çevrimiçi deneyimlerini değiştirdiğini gösteriyor. Ödül yapısındaki değişikliğin ardından, kullanıcılar daha fazla doğru içerik paylaşmaya başladılar. Daha da önemlisi, kullanıcılar daha sonra yapılan bir deneyde ödüllerin kaldırılmasından sonra da doğru içerik paylaşmaya devam ettiler.”
Sosyal medya platformları, kullanıcıları, doğru ve güvenilir bilgi yerine başkalarının dikkatini çeken içerikleri paylaşmaya teşvik ediyor. Çünkü bu tür içerikler, etkileşimi artırıyor.
Bu etkileşim, sosyal medya şirketlerinin başlıca gelir kaynağı olan hedefli reklamcılık hizmetleri için son derece kıymetli olan kullanıcı verileri sağlıyor. Bundan dolayı sosyal medya şirketleri pratikte değişen kullanıcı alışkanlıklarının kullanıcıların platformlarıyla etkileşimini azaltabileceğinden endişe edebilirler.
Ancak deneyimler, kullanıcı ödüllerini ayarlamanın genel etkileşimi azaltmadığını gösteriyor. Böylece sosyal medya şirketleri, kullanıcı tabanlarından ödün vermeden doğru içerikleri paylaşma alışkanlığı edinebilirler. Doğru içeriği teşvik eden platformlar, güvenli içeriklerin sayısını artırabilir ve sosyal medyayla etkileşimin artarak sürmesini sağlayabilir.
Araştırmacılar, çalışmalarının sonuç kısmında şu ifadelere yer verdiler:
“Çalışmamız sırasında deneyimize katılan sosyal medya kullanıcıları sahte içeriklerin yayılmasıyla ilgili endişelerini dile getirdiler. Bu endişe, bazılarının sosyal medya platformlarından uzaklaşmasına neden oldu. Bundan dolayı doğru içeriklerin ödüllendirildiği bir yapı, kullanıcıların azalan güvenini geri kazanmasına yardımcı olabilir.”
Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Fast Company’den çevrildi.
