ECOWAS ülkelerinden genelkurmay başkanlarının Nijer konulu toplantıyı ertelemesi ne anlama geliyor?

Niamey’deki Askeri Konsey destekçilerinin gösterisi (AFP)

Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu’na (ECOWAS) üye ülkelerin genelkurmay başkanlarının, Nijer ile ilgili dün yapılması planlanan kriz toplantısının ertelenmesi birçok soruyu gündeme getirdi.

Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığı habere göre, toplantının yeni bir tarih verilmeden ertelenmesini değerlendiren uzmanlar, bu gelişmenin ‘Afrika’nın Nijer’e olası askeri müdahale konusunda büyüyen bölünmesini’ yansıttığını vurguladı.

Toplantıda, ECOWAS liderlerine ‘yedek gücün’ etkinleştirilmesi ve konuşlandırılmasıyla ilgili ‘en iyi seçenekler’ konusunda tavsiyelerde bulunulacaktı.

ECOWAS liderleri, geçtiğimiz Perşembe günü Abuja’da yaptıkları zirvede, 26 Temmuz’da askeri darbeyle devrilen Başkan Muhammed Bazoum’u yeniden iktidara getirmek ve anayasal düzenin yeniden tesis edilmesi için yedek kuvvetleri harekete geçirme kararı almıştı.

Yedek kuvvetin konuşlandırılması

Fildişi Sahili Devlet Başkanı Alassane Ouattara, geçtiğimiz hafta, Ecowas liderlerinin Nijer'de anayasal düzeni yeniden sağlamak için askeri bir operasyonun mümkün olan en kısa sürede başlaması için yeşil ışık yaktığını duyurdu.

Ouattara, örgütün geçmişte Liberya, Sierra Leone, Gambiya ve Gine-Bissau’ya anayasal düzenleri tehdit edildiğinde müdahale ettiğini de hatırlattı.

ECOWAS, kriz için barışçıl bir çözüm bulmayı hala umduğunu vurgularken, oluşturulacak güçlerin sayısını veya konuşlanma takvimini belirtmedi.

Afrika Birliği Barış ve Güvenlik Konseyi ise, Nijer’in üyeliğinin askıya alınmasını görüşmek üzere Cumartesi günü yapılması planlanan toplantısını ‘daha fazla istişare yürütmek’ amacıyla erteleme kararı aldı.

Mısır eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Salah Halima, “Hem ECOWAS, hem de Afrika Birliği, meşruiyetleri ve kıtada anayasal meşruiyet ve güvenliği sağlamadaki rollerini yerine getirme yetenekleri tehlikede olduğundan çok hassas bir konumda” dedi.

Şarku’l Avsat’a konuşan Halima, iki toplantının ertelenmesinin, bir askeri müdahale kararının Sahel bölgesinin güvenliğine yönelik olası tehlikesini ve bu örgütler içinde darbeyle başa çıkmak için mevcut seçenekler konusundaki bölünme ve tutarsızlığı yansıttığını söyledi.

Riskli macera

Şarku’l Avsat’a görüş bildiren bir diğer isim, Afrika meseleleri konusunda Mısırlı bir uzman olan Muhammed Abdulvahid ise şunları söyledi;

“Erteleme kararı, ECOWAS’ın askeri olarak hazır olmadığını ve bölgedeki tüm ülkeler için risklerle dolu böyle bir müdahale planının olmadığını yansıtıyor. Aynı zamanda, askeri müdahalenin kaçınılmazlığına dair kesin bir uluslararası kararın olmadığını gösteriyor.”

Fransa, geçen hafta yedek kuvvet konuşlandırılması da dahil olmak üzere Nijer ile ilgili ECOWAS liderler zirvesinde alınan tüm kararlara tam desteğini ifade etti.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, kriz için barışçıl bir çözüm çağrısında bulunarak, “ABD, ECOWAS’ın krize barışçıl bir çözüm için tüm seçenekleri keşfetme kararlılığını takdir ediyor” dedi.

Bu iki ayrı duruş, Washington ve Paris arasında askeri müdahale konusunda görüş ayrılığı olarak yorumlandı.

Afrika Sahel meseleleri konusunda uzman olan Moritanyalı Muhammed El-Amine Ould Dah, “Askeri müdahale hipotezi, Cezayir ve Çad’ın bunu reddetmesi ışığında, hiçbir Afrikalının bu konuda hemfikir olmadığı, ilk andan itibaren tehlikelerle dolu bir maceradır” dedi.

Şarku’l Avsat’a konuşan uzman şu değerlendirmeyi yaptı;

“Nijer’e askeri müdahale tüm Afrika Sahel bölgesini sonsuz bir çatışma ve kaosa sürükleyecek ve bu herkes için bir tehlike oluşturacaktır. Bu nedenle Washington, olası bir kaostan Rusya’nın yararlanacağına inandığı için askeri müdahale konusunda ketum ve temkinli davranıyor.”

Uzman, darbe yetkililerinin bir hükümet atayarak kontrollerini sıkılaştırması ve halk nezdinde artan bir şekilde meşruiyet kazanmaları ışığında, ECOWAS’ın diplomasiye başvurmaktan ve belirli süreler içinde anayasal durumu eski haline getirmek için çalışmaktan başka çaresi olmadığını dile getirdi.

Nijer’deki askeri konseyin binlerce destekçisi, geçtiğimiz Cuma günü başkent Niamey’deki Fransız askeri üssünün yakınında toplanarak, Rusya ve Nijer bayrakları salladı.