İsrail’de muhalefet liderleri, Dışişleri Bakanı Eli Cohen’in, Libyalı mevkidaşı Necla el-Menguş ile görüşmesinin açıklanmasını sert bir şekilde eleştirerek, bu adımı ‘İsrail diplomasisi için dev bir patlayıcının infilak etmesi’ olarak değerlendirdi.
Bazıları bu sorunu ‘Cohen’in deneyimsizliğinin kanıtı’ olarak görürken, diğerleri de bu konudaki sorumluluğu Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetinin taşıdığını vurguladı.
Muhaliflere göre, hükümetin başarısızlıklarına Libya ile ilişkilerin ötesine geçen diplomatik bir sıkıntı daha eklendi.
Bu konu, toplantıya ev sahipliği yapan İtalya’yı ve İsrail'in bölgesel durumunu iyileştirmesine yardım etmek isteyen ABD’yi de rahatsız etti.
Muhalefetteki Gelecek Var (Yeş Atid) Partisi lideri Yair Lapid, dün sosyal medya platformu X üzerinden konuya ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı;
“Küresel toplum bu sabah İsrail ve Libya dışişleri bakanlarının toplantısını sorumsuzca sızdırmasına bakıp kendilerine şu soruyu soruyor: Burası dış ilişki yürütebileceğimiz bir ülke mi? Burası güvenilebilecek bir ülke mi?”
Önceki hükümette dışişleri bakanı ve daha sonra başbakan olarak görev yapan Lapid, bu tür toplantıların gizli tutulmasının, geçmişte İsrail ile ilişkisi olmayan ancak daha sonra diplomatik ilişkiler kuran ülkeler arasında güven oluşmasına yardımcı olduğunu vurguladı.
Lapid, Cohen’in toplantıya ilişkin açıklamasını ‘amatörce ve sorumsuzca’ olarak nitelendirerek, “Bu, İsrail hükümetinin hassas diplomatik meseleleri ele alma konusunda güvenilemeyeceğini kanıtlıyor” diye ekledi.
Eski Savunma Bakanı ve muhalefetteki Ulusal Birlik Partisi Başkanı Benny Gantz, “İsrail’in dış ilişkileri hassas ve ciddi bir konu, özellikle de Arap ülkeleriyle ve kesinlikle resmi ilişkilerimiz olmayan ülkelerle ilişkiler söz konusu olduğunda” dedi.
Üst düzey hükümet yetkilileri, Cohen’in İsrail’in dış ilişkilerine ciddi zarar verdiğini söyleyerek, buna örnek olarak, Nijer’in yanı sıra Endonezya’nın Cohen’in sızıntıları nedeniyle İsrail ile temasları durdurma kararını gösterdi.
İsrail medyasında yer alan haberlerde, İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın Cohen’in davranışları nedeniyle ‘kazan gibi kaynadığı’ ifade edildi.
Habere göre, bakan yardımcısının davranışlarının bile ‘aceleci ve sorumsuzca’ olduğunu söyleyip onu eleştirerek, onarılması yıllar alabilecek hasarlar bıraktığı dile getirildi.
İsrail tarihinin aşırı sağcı ilk hükümeti olan Netanyahu hükümetinin, hiçbir çalışma alanında kazanım elde edememesi, hatta dış politikada ABD yönetimiyle bile çatlaklar oluşturması nedeniyle ağır eleştirilere maruz kaldığı biliniyor.
Yalnızca bir yıllığına Dışişleri Bakanı olarak atanan Cohen, başarılı olduğunu kanıtlamak için zamanının çoğunu yurtdışında geçiriyor.
İsrail ile Libya arasındaki temaslar, yaklaşık 20 yıl önce Libya’dan İsrail’e gelen Yahudi göçmenlerin birleşmesiyle başladı.
2010 yılında bir heyet Trablus’u ziyaret ederek, Yahudilerin Libya pasaportu almasını ve ülkede kalan mallarının geri alınmasını tartıştı.
Bu temaslar geçen yıl yenilendi ve Kaddafi’nin oğlu Seyfülislam ile İsrailli yetkililer arasında temasların olduğu yönünde haberler ortaya çıktı.
2021 yılında, Libyalı komutan Halife Hafter’in oğlunun İsrailli yetkililerle gizli bir toplantı için İsrail’i ziyaret ettiği ve İsrail’in desteği karşılığında iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kurmayı teklif ettiği bildirildi.
Son temaslar ise mevcut dışişleri bakanıyla değil, öncesinde hükümette yer alan diğer temsilcilerin görüşmeleriyle başladı.
